บทความวิเคราะห์เชิงวิชาการ

เศรษฐศาสตร์และภูมิรัฐศาสตร์ของการถือครองคริปโต: กรณีศึกษา UAE–สิงคโปร์–ประเทศตลาดเกิดใหม่

⸻

บทนำ

ข้อมูลในภาพสะท้อนว่า สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (UAE) มีสัดส่วนประชากรที่ถือครองคริปโตสูงสุดในโลก (~31%) ตามด้วย สิงคโปร์, ตุรกี, อาร์เจนตินา, ประเทศไทย และ บราซิล ขณะที่ประชากรโลกโดยรวมมีผู้ถือครองคริปโตเพียง ~6.9%

ปรากฏการณ์นี้ไม่ใช่ “กระแสเทคโนโลยี” อย่างเดียว แต่เป็นผลลัพธ์ของ แรงจูงใจเชิงเศรษฐศาสตร์มหภาค และ ยุทธศาสตร์ภูมิรัฐศาสตร์ ที่แตกต่างกันของแต่ละรัฐ

⸻

1) กรอบเศรษฐศาสตร์มหภาค (Macroeconomic Drivers)

1.1 เงินเฟ้อ–ค่าเงิน–การป้องกันความเสี่ยง (Inflation Hedge)

• ตุรกี และ อาร์เจนตินา เผชิญเงินเฟ้อเรื้อรัง ค่าเงินอ่อนต่อเนื่อง

• คริปโต (โดยเฉพาะ Bitcoin/Stablecoins) ทำหน้าที่คล้าย store of value และ escape valve จากการควบคุมเงินทุน

• เชิงทฤษฎี: เมื่อ อัตราดอกเบี้ยจริงติดลบ และ ความเชื่อมั่นต่อสกุลเงินรัฐลดลง สินทรัพย์ทางเลือกจะถูกเลือกมากขึ้น

1.2 โครงสร้างการเงินและภาษี

• UAE: ภาษีต่ำ/แทบไม่มี, เงินทุนเคลื่อนย้ายเสรี → ลดต้นทุนการถือครองและการทำธุรกรรม

• สิงคโปร์: ระบบการเงินพัฒนา, กฎระเบียบชัด → ลด regulatory risk premium

• ไทย/บราซิล: อยู่กึ่งกลาง—การกำกับเพิ่มขึ้น แต่ยังเปิดพื้นที่นวัตกรรม

⸻

2) ภูมิรัฐศาสตร์ (Geopolitical Economy of Crypto)

2.1 คริปโตในฐานะ “อำนาจเชิงโครงสร้าง”

• UAE ใช้คริปโตเป็นส่วนหนึ่งของยุทธศาสตร์ post-oil economy

• ดึงดูดทุนโลก (capital attraction)

• เสริมสถานะศูนย์กลางการเงินใหม่ของตะวันออกกลาง

• คริปโตจึงไม่ใช่เพียงสินทรัพย์ แต่เป็น เครื่องมือแข่งขันเชิงภูมิรัฐศาสตร์ กับศูนย์กลางการเงินดั้งเดิม

2.2 การกระจายอำนาจ vs อธิปไตยรัฐ

• ประเทศเงินเฟ้อสูง: คริปโต = ช่องทางหลบเลี่ยงอำนาจการเงินรัฐ

• ประเทศมั่งคั่ง/เสถียร: คริปโต = สินทรัพย์เชิงกลยุทธ์ภายใต้กรอบกฎหมาย

ความต่างนี้อธิบายว่าทำไม “แรงจูงใจ” ของผู้ใช้ในแต่ละประเทศจึงไม่เหมือนกัน

⸻

3) การเมืองของกฎระเบียบ (Political Economy of Regulation)

ประเทศ ลักษณะกฎระเบียบ ผลต่อการถือครอง

UAE Pro-innovation, sandbox Adoption สูงสุด

สิงคโปร์ Strict but clear นักลงทุนสถาบัน–รายย่อยมั่นใจ

ตุรกี คุมเงินตราเข้ม ประชาชนหันหาคริปโต

อาร์เจนตินา Capital control Stablecoin ใช้จริงในชีวิต

ไทย คุมความเสี่ยงรายย่อย Adoption สูงแต่ระวัง

บราซิล กำกับเชิงสถาบัน ธนาคารเริ่มผสานคริปโต

⸻

4) มิติภูมิรัฐศาสตร์โลก (Global Order)

4.1 ความท้าทายต่อ Dollar Hegemony

• การถือครองคริปโตเพิ่มในหลายภูมิภาค = สัญญาณ การกระจายความเสี่ยงออกจาก USD-centric system

• ยังไม่แทนที่ดอลลาร์ แต่ ลดความผูกขาดเชิงโครงสร้าง ในระยะยาว

4.2 คริปโตกับโลกหลายขั้ว (Multipolar World)

• ประเทศขนาดกลาง (middle powers) ใช้คริปโตสร้าง strategic autonomy

• สอดคล้องกับโลกหลังสงครามเย็น ที่อำนาจการเงินไม่รวมศูนย์

⸻

5) ข้อสรุปเชิงทฤษฎี

1. คริปโตเป็น “ตัวแปรเชิงระบบ” ไม่ใช่เพียงสินทรัพย์เก็งกำไร

2. อัตราการถือครองสูงสะท้อน ทั้ง ความเสี่ยงทางเศรษฐกิจ และ ความได้เปรียบเชิงนโยบาย

3. โลกกำลังเข้าสู่ระยะ Financial Pluralism: เงินหลายรูปแบบแข่งขันกัน

4. รัฐที่เข้าใจคริปโตเชิงยุทธศาสตร์ (เช่น UAE) จะได้เปรียบในระเบียบเศรษฐกิจโลกใหม่

⸻

บทส่งท้าย

ตัวเลข 6.9% ของประชากรโลกไม่ใช่จุดอิ่มตัว แต่คือ ระยะเริ่มต้นของการเปลี่ยนผ่านโครงสร้างการเงินโลก

คำถามสำคัญไม่ใช่ “คริปโตจะอยู่หรือไม่”

แต่คือ รัฐใดจะ “ออกแบบบทบาทของคริปโต” ให้เป็นพลังของตนเองได้ก่อน

ภาคต่อ: การวิเคราะห์เชิงลึกระดับโครงสร้าง

(Political Economy – Monetary Power – ASEAN Perspective)

⸻

6) คริปโต vs CBDC : การแข่งขันเชิงอำนาจทางการเงิน

6.1 CBDC ในฐานะ “การตอบโต้ของรัฐ”

ธนาคารกลางทั่วโลก—including ธนาคารกลางสหรัฐ, ธนาคารกลางยุโรป, และ ธนาคารแห่งประเทศไทย—กำลังพัฒนา Central Bank Digital Currency (CBDC)

ในเชิงเศรษฐศาสตร์การเมือง CBDC คือ:

• ความพยายาม รักษา monetary sovereignty

• เครื่องมือเพิ่ม การควบคุมเชิงนโยบายการเงิน

• การลดแรงดึงดูดของคริปโตแบบกระจายศูนย์

CBDC ≠ คริปโต

CBDC = Digitized Fiat with Centralized Control

6.2 สมดุลใหม่ (Hybrid Monetary System)

แนวโน้มระยะกลางคือ:

• CBDC: ใช้ในระบบรัฐ–ภาษี–สวัสดิการ

• Stablecoin / Bitcoin: ใช้เป็น store of value, cross-border settlement

→ โลกกำลังเข้าสู่ ระบบการเงินลูกผสม (Hybrid Financial Order)

⸻

7) ASEAN: สนามแข่งขันเชิงภูมิรัฐศาสตร์ใหม่

7.1 ประเทศไทยในโครงสร้างอาเซียน

ประเทศไทย อยู่ในตำแหน่ง “กึ่งกลาง” ระหว่าง

• โมเดลเปิดเสรีเชิงนวัตกรรม (UAE / สิงคโปร์)

• โมเดลควบคุมเชิงเสถียรภาพ (จีน)

ลักษณะเชิงโครงสร้างของไทย:

• ระบบธนาคารเข้มแข็ง → รัฐไม่ต้อง “พึ่งคริปโต”

• แต่ประชาชนเข้าถึงคริปโตสูง → demand-driven adoption

• รัฐจึงเลือก regulate rather than embrace

7.2 การแข่งขันภายในอาเซียน

ประเทศ บทบาทเชิงภูมิรัฐศาสตร์

สิงคโปร์ Financial Hub ระดับโลก

ไทย Mass Adoption + Tourism + Retail

เวียดนาม Grassroots Adoption สูง

อินโดนีเซีย Demographic Power

มาเลเซีย Islamic Finance + Tokenization

คริปโตในอาเซียน = soft power ทางการเงิน

⸻

😎 คริปโตในฐานะ “ทุนทางการเมือง” (Political Capital)

8.1 จาก Private Asset → Strategic Asset

ในบางประเทศ คริปโตเริ่มมีสถานะ:

• เครื่องมือดึงดูดทุนต่างชาติ

• กลไกหลบเลี่ยงระบบการเงินเดิม

• Soft hedge ต่อ sanctions / capital control

โดยเฉพาะในโลกหลังสงครามยูเครน ที่ financial sanctions กลายเป็นอาวุธรัฐ

8.2 ความหมายต่อระเบียบโลก

• คริปโต = การลด Transaction Power ของมหาอำนาจการเงิน

• เพิ่ม bargaining power ให้รัฐขนาดกลาง

• สอดคล้องกับโลก Multipolar & Fragmented Order

⸻

9) วิเคราะห์เชิงทฤษฎี: จาก Classical → Contemporary

9.1 Classical Economics

• Money = medium of exchange / store of value

→ คริปโตเริ่ม fulfill ทั้งสองในบางบริบท

9.2 Keynesian / Institutional View

• ความเชื่อมั่นต่อรัฐ ↓ → private money ↑

• คริปโตคือ symptom ของ policy credibility gap

9.3 Political Economy (Critical)

• เงินไม่เป็นกลาง

• ใครควบคุมเงิน = ควบคุมอำนาจ

• คริปโตคือการ “ท้าทายอำนาจผูกขาด” ของรัฐชาติ

⸻

10) สังเคราะห์ภาพใหญ่ (Grand Synthesis)

1. UAE เป็นกรณีตัวอย่างของรัฐที่ใช้คริปโตเป็นยุทธศาสตร์ชาติ

2. ประเทศเงินเฟ้อสูงใช้คริปโตเพื่อ “เอาตัวรอด”

3. ประเทศเสถียรใช้คริปโตเพื่อ “แข่งขันเชิงโครงสร้าง”

4. CBDC ไม่ได้ฆ่าคริปโต แต่จะ “จำกัดบทบาท” บางส่วน

5. โลกกำลังเข้าสู่ Plural Monetary Regime

⸻

บทสรุประดับนโยบาย

คริปโตไม่ใช่อนาคตของ “เงิน”

แต่เป็นอนาคตของ อำนาจในการกำหนดว่าอะไรคือเงิน

รัฐที่เข้าใจจุดนี้เร็ว

จะไม่ถามว่า ควรห้ามหรือไม่

แต่จะถามว่า

จะวางคริปโตไว้ตรงไหนในยุทธศาสตร์ชาติ

⸻

ภาคต่อ (ขั้นสูง): อนาคตระเบียบการเงินโลก 2030–2040

Scenario Analysis + Game Theory + Political Economy

⸻

11) Scenario Analysis: ระเบียบการเงินโลก 4 ฉากทัศน์

ฉากทัศน์ A: State-Dominated Digital Order

• CBDC กลายเป็นแกนหลักของระบบชำระเงิน

• คริปโตถูกจำกัดบทบาทเป็นสินทรัพย์เสี่ยง

• ผู้ชนะ: รัฐมหาอำนาจ, ธนาคารกลาง

• ผู้แพ้: ประเทศเงินเฟ้อสูง, ผู้ไร้การเข้าถึงธนาคาร

เงื่อนไขเกิด: ความมั่นคงรัฐเหนือเสรีภาพการเงิน

⸻

ฉากทัศน์ B: Hybrid Monetary Pluralism (มีความเป็นไปได้สูงสุด)

• CBDC ใช้ในรัฐ–ภาษี–สวัสดิการ

• Stablecoin/Bitcoin ใช้ใน cross-border, hedge, DeFi

• กฎระเบียบ “อยู่ร่วมกันได้”

นี่คือสมดุลแบบ institutional compromise

⸻

ฉากทัศน์ C: Fragmented Monetary Blocs

• โลกแบ่งเป็นบล็อกการเงิน

• ระบบตะวันตก / จีน / Global South

• คริปโตทำหน้าที่เป็น “สะพานกลาง”

สอดคล้องกับโลกหลายขั้ว (Multipolar)

⸻

ฉากทัศน์ D: Crypto-Driven Financial Escape

• วิกฤตหนี้–เงินเฟ้อ–ความไม่เชื่อมั่นรัฐ

• ประชาชนใช้คริปโตนอกระบบ

• รัฐสูญเสีย monetary control

เสี่ยงต่อเสถียรภาพ แต่เพิ่มเสรีภาพบุคคล

⸻

12) Game Theory: รัฐ vs คริปโต vs ประชาชน

ผู้เล่น (Players)

1. รัฐ / ธนาคารกลาง

2. ระบบคริปโต (protocols, miners, validators)

3. ประชาชน / นักลงทุน

กลยุทธ์ (Strategies)

• รัฐ: ควบคุม / ร่วมมือ / แข่งขัน

• คริปโต: ปรับตัว / หลบเลี่ยง / ผสาน

• ประชาชน: ยอมรับ / กระจายความเสี่ยง / ต่อต้าน

ดุลยภาพ (Nash Equilibrium)

• Hybrid coexistence

เพราะต้นทุนการ “ห้ามเด็ดขาด” สูงเกินไป

และต้นทุนการ “ปล่อยเสรีเต็มรูปแบบ” ก็สูงเช่นกัน

⸻

13) คริปโตกับอำนาจเชิงโครงสร้าง (Structural Power)

อ้างกรอบคิดของ Susan Strange:

• Production Power: คริปโตสร้างอุตสาหกรรมใหม่

• Finance Power: ลดอำนาจผูกขาดของธนาคาร

• Knowledge Power: code > law

• Security Power: financial sanctions ถูกบั่นทอน

นี่คือเหตุผลที่ IMF และ BIS เริ่มมองคริปโตไม่ใช่ “ของเล่น” แต่เป็น systemic variable

⸻

14) กรณีศึกษาเชิงโครงสร้าง: ประเทศขนาดกลาง

ทำไม UAE / สิงคโปร์ “ได้เปรียบ”

• ไม่ต้องปกป้องเงินสกุลโลก

• ใช้คริปโตเป็น attractor of global capital

• ลด dependency ต่อระบบดอลลาร์

ตรงข้ามกับประเทศผู้ออกเงินหลัก

ที่คริปโต = threat to incumbency

⸻

15) ความหมายเชิงทฤษฎีต่อ “อธิปไตยรัฐ”

อธิปไตยทางการเงิน (Monetary Sovereignty)

กำลังแยกออกจากอาณาเขต (Territory)

คริปโตทำให้:

• เงิน “ไร้พรมแดน”

• การควบคุมรัฐ “มีต้นทุนสูงขึ้น”

• พลเมืองมี exit option

นี่คือจุดเปลี่ยนทางประวัติศาสตร์

ใกล้เคียงกับการเกิดธนาคารพาณิชย์ยุคแรก

หรือการเลิกทองคำผูกเงิน (Gold Standard)

⸻

16) นัยต่อประเทศไทย (เชิงนโยบายลึก)

สำหรับ ประเทศไทย:

• ห้ามสุดโต่ง → เงินไหลออกนอกระบบ

• เปิดเสรีสุดโต่ง → เสี่ยงเสถียรภาพ

• ทางออก: Selective Integration

• Sandbox + Tokenization

• Cross-border payment (ASEAN)

• CBDC + Stablecoin coexistence

⸻

17) บทสรุประดับปรัชญาการเมือง

คริปโตไม่ใช่การ “ล้มรัฐ”

แต่คือการ “ต่อรองอำนาจกับรัฐ”

รัฐที่แข็งแรงจะ:

• ไม่กลัวคริปโต

• แต่ “จัดวาง” มันในโครงสร้างอำนาจ

รัฐที่อ่อนแอจะ:

• กลัว

• และยิ่งสูญเสียการควบคุม

⸻

สรุปสุดท้าย (Key Thesis)

คริปโตคือบททดสอบของรัฐสมัยใหม่

ไม่ใช่ในฐานะเทคโนโลยี

แต่ในฐานะคำถามว่า

รัฐจะปรับตัวเข้ากับ

เงินที่ไม่ต้องการรัฐ

ได้แค่ไหน

#Siamstr #nostr #bitcoin #BTC