Celstraf en tbs voor vrouw die partner jarenlang als 'huisslaaf' behandelde
Een 63-jarige vrouw uit Almere is veroordeeld tot zes jaar gevangenisstraf en tbs met dwangverpleging. Ze mishandelde jarenlang een van haar partners, behandelde haar als 'huisslaaf' en bedreigde haar. Haar andere partner, met wie ze getrouwd was, hield ze tegen haar wil vast.
Marjon K. leerde de vrouw die ze mishandelde zeventien jaar geleden kennen, en aanvankelijk had het stel een liefdevolle relatie. De vrouw beweerde tegen haar vriendin dat ze helderziend was en haar kon helpen met haar trauma's.
Al snel sloeg haar houding om: ze werd dominant, controlerend en gewelddadig. Ze zorgde ervoor dat haar partner geen contact meer had met vrienden en familie, waardoor het slachtoffer volledig afhankelijk van haar werd. Het slachtoffer werd gedwongen het huishouden binnen strikte tijdslimieten uit te voeren. Als dat niet lukte, werd ze mishandeld met onder meer een ijzeren ketting of een riem. Hieraan hield ze meerdere littekens over.
Bovendien bepaalde K. wanneer het slachtoffer mocht eten en slapen. Ook gebruikte ze de uitkering en het spaargeld van het slachtoffer voor eigen uitgaven, zoals een vakantie. Volgens de rechtbank had het slachtoffer geen enkele controle meer over haar eigen leven.
Tweede slachtoffer
Toen K. het slachtoffer ontmoette, had ze al een echtgenote met wie ze samenwoonde. Ze dwong haar echtgenote in het huis van haar nieuwe vriendin te wonen en nam de controle over haar financiën over. K. gaf haar echtgenote slechts een klein bedrag om van te leven.
Later werd de echtgenote onder valse voorwendselen naar de woning van K. gelokt, waar ze werd opgesloten en haar spullen werden afgenomen. Ook werd ze gedwongen zich ziek te melden op haar werk.
De rechtbank stelt dat K. alleen dacht aan haar eigen behoefte aan macht, controle en geld en geen rekening hield met de slachtoffers. Beide slachtoffers verklaarden dat de gebeurtenissen een grote impact op hen hebben gehad en dat ze nog dagelijks de psychische en lichamelijke gevolgen ervaren.
Persoonlijkheidsstoornis
Deskundigen hebben bij K. een persoonlijkheidsstoornis vastgesteld en verwachten dat ze zonder behandeling opnieuw in de fout zal gaan. De opgelegde straf is lager dan de eis van de officier van justitie, die tien jaar cel en tbs had gevraagd. De rechtbank achtte poging tot doodslag niet bewezen, wat meespeelde in de strafmaat, meldt Omroep Flevoland.
De zaak kwam in 2022 aan het licht, maar K. heeft de beschuldigingen altijd ontkend. Het proces liep vorig jaar vertraging op, onder meer door een mislukte poging om de rechtbank te wraken.
Netanyahu vecht door in Gaza: 'Politieke carrière boven landsbelang'
Al dagenlang zijn er in Israël protesten tegen premier Netanyahu, onder andere omdat hij de oorlog in Gaza heeft hervat. Netanyahu lijkt niet van plan de bombardementen te stoppen en is ook een grondoffensief begonnen. De premier noemt dit de beste manier om alle gijzelaars terug te krijgen en ervoor te zorgen dat Hamas geen bedreiging meer vormt.
Volgens deskundigen handelt Netanyahu daarbij ook uit eigen belang. "Het is voor iedereen nu wel duidelijk dat Netanyahu zijn eigen politieke carrière boven het landsbelang zet", zegt Jotam Confino, journalist en auteur van het boek Netanyahu's Israel. "Hij is een rasopportunist die verslaafd is aan macht", voegt historicus aan de Universiteit Utrecht en Israël-kenner Peter Malcontent eraan toe.
Maandagnacht bombardeerde het Israëlische leger met instemming van de VS de Gazastrook. Het was de grootste schending van het staakt-het-vuren dat twee maanden geleden inging. Het Gazaanse ministerie van Volksgezondheid meldt dat er meer dan 500 doden vielen.
Betwistbare strategie
Netanyahu zegt dat hij Hamas hiermee wil dwingen meer gijzelaars vrij te laten. Het is een strategie die betwistbaar is omdat veruit de meeste gijzelaars tot nu toe zijn vrijgekomen door middel van onderhandelen en niet door militaire actie.
Volgens Jotam Confino weet Netanyahu heel goed dat het hervatten van de oorlog tegen Hamas betekent dat gijzelaars kunnen omkomen bij Israëlische luchtaanvallen of worden gedood door Hamas-strijders. Maar de premier heeft ook nog andere belangen. "Hij moet zijn coalitie bij elkaar houden, anders komen er nieuwe verkiezingen en alle peilingen wijzen erop dat hij die verliest."
De ultrarechtse minister Smotrich van Financiën heeft sinds het begin van het bestand gedreigd uit de regering te stappen als Netanyahu de oorlog niet hervat. De ultrarechtse nationalist Ben-Gvir was al uit de regering gestapt uit protest tegen het staakt-het-vuren, maar is vanwege het hervatten van de oorlog weer teruggekeerd.
Als Netanyahu de steun van deze twee ultrarechtste ministers verliest, valt zijn coalitie. Dat raakt hem ook persoonlijk, want hij is verwikkeld in meerdere corruptiezaken. Die rechtszaken zijn al gestart, maar worden door de oorlog in Gaza vertraagd. Zo hoefde Netanyahu afgelopen dinsdag niet te getuigen in een van die zaken vanwege het hervatten van de oorlog.
Carte blanche VS
Israël en Hamas hadden in de tweede fase van het bestand moeten zitten, waarin Hamas de resterende gijzelaars vrijlaat en het Israëlische leger zich volledig terugtrekt uit Gaza. Dat wil Hamas nog steeds, maar Israël houdt zich er niet aan.
Volgens Peter Malcontent kan Netanyahu ook doorvechten door de steun van zijn belangrijkste bondgenoot, Amerika. "Israël is heel afhankelijk van de VS. Onder Amerikaanse druk tekende Netanyahu het bestand met Hamas dat 19 januari inging. Maar die Amerikaanse druk neemt de laatste weken steeds verder af en nu lijkt president Trump carte blanche aan Netanyahu te hebben gegeven wat betreft Gaza."
De overlevingsmodus van Netanyahu zet kwaad bloed bij veel Israëliërs. Uit recente peilingen blijkt dat een meerderheid van de bevolking een staakt-het-vuren wil om de gijzelaars vrij te krijgen. Al de hele week zijn er op verschillende plekken protesten tegen de premier.
Ook zijn veel Israëliërs boos omdat Netanyahu de directeur van de binnenlandse veiligheidsdienst heeft ontslagen. Ze zeggen dat de premier ook hier uit eigen belang handelt.
De veiligheidsdienst doet onderzoek naar de fouten die, ook door de regering, zijn gemaakt in aanloop naar de terreuraanval van Hamas op 7 oktober 2023. Ook doet de dienst onderzoek naar vermeende banden tussen naaste medewerkers van Netanyahu en Qatar.
Nachtmerrie voor Palestijnen
Voor Palestijnen in Gaza is het donkerste scenario werkelijkheid geworden. Israël blokkeert alle noodhulp aan Gaza en houdt ook de levering van elektriciteit tegen. Met de hervatting van de bombardementen en Israëlische troepen op de grond, wordt hun lot alleen maar onzekerder.
Er wordt nog wel onderhandeld om het bestand tussen Israël en Hamas te redden, maar volgens Confino en Malcontent heeft dat voorlopig weinig kans van slagen. Israël wil de gijzelaars terug zonder volledige terugtrekking uit de Gazastrook, terwijl Hamas alle gijzelaars pas wil laten gaan als er een einde komt aan de oorlog. Daarmee lijken de eisen van beide partijen voorlopig onverenigbaar.
Megaboete Greenpeace staat voor zorgelijke trend, zien ngo's
Nederlandse niet-gouvernementele organisaties (ngo's) zien de megaboete die Greenpeace gisteren kreeg als onderdeel van een zorgelijke ontwikkeling. De uitspraak is volgens de organisaties niet los te zien van de groeiende macht van bedrijven en de steeds kleiner wordende ruimte waarin maatschappelijke organisaties zich kunnen bewegen.
Een jury in North Dakota oordeelde dat Greenpeace een schadevergoeding moet betalen aan de eigenaar van een oliepijpleiding. In 2016 protesteerde de milieuorganisatie met een inheemse bevolkingsgroep tegen de aanleg hiervan. Het pijpleidingbedrijf daagde Greenpeace vervolgens voor de rechter.
Greenpeace zegt dat rechtszaken zoals deze bedoeld zijn om maatschappelijke organisaties of journalisten het zwijgen op te leggen, door ze te bedelven onder juridische kosten. Die kunnen namelijk flink oplopen, omdat een zaak jaren kan duren. Zo'n zaak wordt ook wel een 'SLAPP-zaak' genoemd. Dit soort zaken is niet nieuw, maar komt steeds vaker voor, zien ngo's.
'Lachertje'
Nederlandse ngo's denken dat de uitkomst van de rechtszaak er weleens toe zou kunnen leiden dat maatschappelijke organisaties voorzichtiger worden met kritiek leveren op bedrijven en overheden. "De zaak heeft een duidelijke precedentwerking, alhoewel het wel een Amerikaans fenomeen is dat er zo veel geld mee gemoeid is", zegt Paul van den Berg, politiek adviseur bij Cordaid. "Organisaties die dit nieuws zien, denken dat ze zelf misschien wel de volgende zijn."
Bij deze zaken zie je ook het enorme machtsverschil tussen grote bedrijven en ngo's, zegt Rolien Sasse, directeur van Pax. "Zij hebben enorme inkomens. Alleen al met het inhuren van advocaten staan we 10-0 achter. Terwijl dat voor een bedrijf een lachertje is." Zo'n zaak kan een ngo al fataal zijn voordat hij voorbij is, vertelt Daniel Simons, jurist bij Greenpeace International.
In Europa is sinds vorig jaar wetgeving tegen zulke SLAPP-rechtszaken. Nederlandse ngo's maken zich dus nog niet veel zorgen over soortgelijke zaken in Nederland, zeggen ze. "Deze wetgeving moeten we koesteren", zegt Pax-directeur Sasse, "want het is bedreigend om te zien dat het in een democratisch land kan gebeuren."
Nederland
Maar ook in Europa en in Nederland staat het maatschappelijk middenveld onder druk, zien organisaties. Volgens de Coalition Against SLAPPs in Europe, een samenwerking van ngo's, werden er in 2023 166 van dit soort SLAPP-zaken aangespannen, waarvan 12 in Nederland.
Sasse ziet dat in Nederland het besef van het algemeen belang van maatschappelijke organisaties afneemt. "Dat zie je aan discussies in de Tweede Kamer, bijvoorbeeld over het demonstratierecht, financiering of over of wij wel een rechtszaak tegen de staat mogen aanspannen."
Een goed functionerende rechtsstaat is cruciaal voor maatschappelijke organisaties, benadrukt Van den Berg van Cordaid. "Anders hebben we geen zekerheid dat we beschermd worden door de grondwet."
Zelfcensuur
Thea Hilhorst, hoogleraar humanitaire studies aan Erasmus Universiteit, maakt zich al langer zorgen over de beperking van de ruimte van het maatschappelijke middenveld. "En nu zien we dit ook in de VS, terwijl dat land zich altijd het toppunt van democratie waande."
De VS steunde in het verleden juist maatschappelijke organisaties en protesteerde tegen mensenrechtenschending, maar wil nu een streep zetten door de eigen hulporganisatie USAID. "Hierdoor zal je wereldwijd een domino-effect krijgen. Allerlei dictaturen denken nu dat ze gewoon hun gang kunnen gaan. En Amerikaanse organisaties gaan zichzelf censureren, omdat ze bang zijn dat ze anders geen geld meer krijgen."
Amnesty International zegt dat de uitspraak onderstreept dat zijn werk onmisbaar is. "Onze taak als waakhond is belangrijker dan ooit", reageert de mensenrechtenorganisatie.
Greenpeace International is in ieder geval niet van plan zich te laten intimideren door de uitspraak. "We bestaan voor een doel. Als we dat niet meer bereid zijn te doen, dan kunnen we net zo goed opdoeken", zegt jurist Simons.
Pas als de rechter het vonnis van de jury heeft bevestigd, kan Greenpeace in hoger beroep gaan. Als de Amerikaanse tak inderdaad de boete moet betalen, gaat die afdeling failliet, vertelt de advocaat.
Greenpeace International, een van de drie Greenpeace-organisaties die werden aangeklaagd, heeft nu zelf het Texaanse pijpleidingenconcern voor de Nederlandse rechter gedaagd, omdat ze vindt dat de zaak in Amerika nergens op gebaseerd is. Het bedrijf heeft tot 2 juli om een advocaat aan te stellen.
Wekdienst 20/3: EU praat over Europese defensie • Nederland speelt kwartfinale Nations League
Goedemorgen! De EU-regeringsleiders praten in Brussel over de Europese defensieplannen en Nederland neemt het in de kwartfinale van de Nations League op tegen Spanje.
Eerst het weer: het is opnieuw zonnig, maar er zijn ook wolken. Het blijft droog en bij een zwakke zuidenwind wordt het 16 graden in het noorden en 18 graden in het zuiden.
Ga je vandaag op pad? Dit is het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier lees je over de situatie op het spoor.
Wat kan je vandaag verwachten?
Wat heb je gemist?
Een jury in de Amerikaanse staat North Dakota heeft een geoordeeld dat de milieuorganisatie een flinke schadevergoeding moet betalen aan de eigenaar van de oliepijpleiding. Het exacte bedrag van de boete is niet duidelijk. De genoemde bedragen lopen uiteen van 130 miljoen euro tot 650 miljoen euro.
Volgens de jury maakte Greenpeace zich schuldig aan laster tegen het bedrijf. Greenpeace is van plan om in hoger beroep te gaan. De advocaten zeggen dat de rechtszaak een test is voor het vrije woord, en dat een verlies van de zaak het voortbestaan van Greenpeace in gevaar kan brengen.
Ander nieuws uit de nacht:
En dan nog even dit:
In de bioscopen draait een nieuwe film over Sneeuwwitje, dit keer niet getekend als de klassieke versie uit 1937, maar met echte mensen. Ook is het verhaal een beetje aangepast.
Deze kinderen mochten de film als eerste zien:
Fijne dag!
Dode bij woningbrand in Rotterdam
Bij een woningbrand aan de Willem de Zwijgerstraat in Rotterdam is gisteravond een dode gevallen. Omwonenden ontdekten de brand in de wijk Overschie toen ze een alarm hoorden afgaan.
In de woning was op dat moment een bewoner aanwezig. De bewoner werd door de hulpdiensten uit de woning gehaald, maar overleed ter plekke.
De politie meldt dat er nog onderzoek wordt gedaan naar de oorzaak van de brand.
Vier Canadezen geëxecuteerd in China, Canada vroeg tevergeefs om gratie
China heeft de afgelopen maanden vier Canadese burgers geëxecuteerd. Dat heeft de Canadese minister van Buitenlandse Zaken Mélanie Joly bekend gemaakt. Volgens Joly hadden zij en voormalig premier Trudeau om gratie verzocht voor de vier, die een dubbele nationaliteit hadden.
De vier waren in China veroordeeld voor druggerelateerde delicten. De families van de veroordeelden hebben gevraagd verder geen gegevens te delen over de zaken vanwege privacyoverwegingen.
De Chinese ambassade in de Canadese hoofdstad Ottawa laat weten dat er in China altijd zware straffen worden opgelegd voor drugscriminaliteit. Ook liet de ambassade weten dat dubbele nationaliteiten niet erkend worden in China.
Gespannen relaties
De relatie tussen China en Canada is al langere tijd gespannen. In 2018 arresteerde Canada de Chinese Huawei-topvrouw Meng Wanzhou, vlak voor belangrijke handelsgesprekken tussen de Chinese en Amerikaanse regering. De VS beschuldigde Meng ervan het handelsembargo tegen Iran te hebben geschonden en vroeg Canada om uitlevering.
Enkele dagen later werden een Canadese zakenman en een oud-diplomaat in China opgepakt op verdenking van spionage. In 2021 liet de VS de aanklachten tegen de Huawei topvrouw vallen. Kort daarna maakte de toenmalige premier Trudeau bekend dat de twee Canadese burgers waren vrijgelaten en onderweg waren naar Canada.
Volgens mensenrechtenorganisaties zoals Amnesty International worden er in China jaarlijks meer executies uitgevoerd dan in de rest van de wereld bij elkaar. Doorgaans is de Chinese overheid terughoudend met het bekendmaken van het aantal opgelegde executies. In sommige gevallen besluit de overheid toch meer bekend te maken over individuele zaken, bijvoorbeeld vanwege de afschrikwekkende werking.
Nederlandse versie Hongerspelen-boek ziet er anders uit, om lezer over te halen
Een boek dat ook aan de binnenkant geïllustreerd is: de Nederlandse uitgave van het vijfde deels in de Hongerspelen-reeks valt op en dat is niet voor niets. "We moeten ons onderscheiden om de concurrentie met de Engelse editie aan te gaan", zegt uitgeverij Van Goor.
Dageraad boven de boete, het vijfde boek uit de populaire reeks van de Amerikaanse schrijver Suzanne Collins, verscheen gisteren tijdens de Boekenweek die juist dit jaar Je Moerstaal als thema heeft. Het verhaal speelt zich af in Panem, een fictief land in de toekomst op de plek waar ooit de Verenigde Staten lagen.
In het land wordt jaarlijks een dodelijk gevecht in een arena gehouden waar ruim twintig kinderen aan mee moeten doen. Alleen de winnaar blijft in leven. In het net verschenen boek worden de Hongerspelen voor de vijftigste keer gehouden en moeten twee keer zoveel deelnemers meedoen.
De Hongerspelen-reeks kent veel fans, en sinds 2012 kwamen meerdere films uit. Volgend jaar verschijnt de verfilming van Dageraad boven de boete.
Toestemming
Toen duidelijk werd dat Collins met een nieuw boek zou komen, kreeg uitgeverij Van Goor toestemming van het internationale agentschap om een speciale editie te maken. "Zij hebben ingezien dat het voor ons positief kan werken ten opzichte van de Engelse uitgave", zegt uitgever Susanne Diependaal.
Het resultaat viel volgens haar enorm in de smaak bij de Amerikanen. "Ze vinden het prachtig." In het verleden verschenen bij Van Goor al speciale edities van Check&Mate van schrijver Ali Hazelwood en van Violet, vervloekt en verwoest, het debuut van Gina Chen.
Bijzonder uitgegeven boeken zijn in zwang, zegt Job Jan Altena van Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek (CPNB). "Onder een jongere groep lezers is er een enorme behoefte aan zulke mooi vormgegeven boeken." Het verbaast hem dan ook niet dat uitgeverijen met speciale edities komen. "Er is een markt voor, dus gebeurt het."
Concurrentie
Dat de uitgeverij met een speciale uitgave komt, begrijpt uitgever Myrthe Spiteri van Blossom Books helemaal. "De concurrentie met de Engelse markt is enorm", zegt Spiteri.
Vorig jaar was meer dan een op de vijf verkochte boeken in Nederland anderstalig, meestal Engels, blijkt uit cijfers van CPNB. Vaak zijn Engelse boeken goedkoper, doordat de oplages groter zijn. "Er moet voor lezers bijna een extra reden zijn om het boek in het Nederlands te kopen", aldus Spiteri.
Om die reden heeft haar uitgeverij al meermaals speciale edities uitgebracht, bijvoorbeeld bij Als de wereld wankelt van de Amerikaanse schrijver Jandy Nelson. Bij de roman loopt de illustratie op de cover door op de zijkant. Van dezelfde schrijver verscheen na tien jaar een bijzondere uitgave van de besteller Ik geef je de zon.
Goedkoper papier
Als er geen bijzondere uitgave verschijnt, kijkt Spiteri of ze boeken goedkoper kan uitbrengen. Ze kiest soms voor dun en goedkoper papier, sinds ze zag dat lezers van Engelse en Amerikaanse boeken dat juist waardeerden. "Ja, dan gaan wij dat ook doen."
Spiteri krijgt weleens de vraag waarom ze niet alleen maar Engelse boeken uitgeeft. "Ik denk dat mensen vergeten hoe belangrijk het is om te lezen in je moedertaal, omdat de focus zo ligt op hoe handig Engels is." Ze noemt sollicitatiebrieven als voorbeeld. "Om Nederlands te kunnen schrijven moet je ook in het Nederlands blijven lezen."
Diependaal benadrukt dat ze niet anti-Engels is. "Een lezer is een lezer, maar wij betalen onze rekening nu eenmaal met de Nederlandse editie. Als uitgever wil je het liefst dat mensen in het Nederlands lezen."
Bij boekhandel Broese in Utrecht wordt duidelijk dat niet iedereen van plan is dat te gaan doen. "De Engelse uitgave is helaas uitverkocht, dus ik moet nog even wachten", zegt een meisje. Ook een andere fan wil de Engelse editie, "zelfs als de Nederlandse zo'n mooie lay-out heeft. Engels trekt mij meer aan."
Achterhaald of te woke? Disneys remake van Sneeuwwitje verdeelt het publiek
Een kleine 90 jaar na de oorspronkelijke film gaat vandaag de liveaction versie van Sneeuwwitje in Nederland in première. Het is een van Disneys oudste en meest populaire sprookjes, maar al sinds het begin van de productie wordt de film omgeven door controverse. Disney besloot zelfs de wereldwijde première, afgelopen zaterdag, klein te houden. Wat is er aan de hand, en wat zit er achter deze kritiek?
Om te beginnen wordt Sneeuwwitje, de sprookjesprinses met "haren zo zwart als ebbenhout en een huid zo wit als sneeuw", gespeeld door de Amerikaans-Colombiaanse actrice Rachel Zegler. Dat een actrice met een latino achtergrond een karakter speelt met een "huid zo wit als sneeuw" schoot onder anderen rechts-conservatieve commentatoren in het verkeerde keelgat.
Achterhaald
De kritiek nam toe toen Zegler zich in 2023 uitsprak over de in haar ogen achterhaalde vertelling van het sprookje, waarin Sneeuwwitje als schoonmaakster aan het werk gaat bij de zeven dwergen en in haar slaap wordt wakker gekust door een prins. "Het is geen 1937 meer", zei Zegler. "Ze wordt niet gered door een prins en droomt niet van ware liefde. Ze droomt ervan de leider te worden die in haar zit."
Deze uitspraken gingen viraal op sociale media. Critici stelden dat Zegler geen respect had voor het eeuwenoude verhaal, in de 19de eeuw opgetekend door de Duitse gebroeders Grimm.
Bekijk hier de trailer van de film:
Filmwetenschapper Dan Hassler-Forest ziet in de hoogoplopende emoties rondom de film een terugkerend verschijnsel. Toen Disney in 2022 aankondigde dat een zwarte actrice Ariël zou spelen in de remake van De Kleine Zeemeermin, bracht dat ook een golf van verontwaardigde reacties teweeg. "Mensen voelden zich verraden", aldus Hassler-Forest. "Zoiets gebeurt nu ook."
Van wieg tot graf
Volgens de filmwetenschapper komt dit soort kritiek doorgaans van twee verschillende groepen. "De eerste is een online extreemrechts trollenleger dat elke progressieve verandering als een aanval ziet. Als deze groep zegt: feminisme is een bedreiging voor onze waarden, krijg je niet veel mensen mee. Als ze zeggen: het feminisme verpest Disneyverhalen omdat alles tegenwoordig woke moet zijn, heb je meer slagkracht."
De andere groep critici bestaat volgens Hassler-Forest uit fanatieke Disneyfans die niet willen dat de sprookjes waar zij mee zijn opgegroeid, worden aangepast. "Disney heeft in de laatste twintig jaar een zogenoemde wieg tot graf-strategie ontplooid. Disney komt binnen in het leven van een kind nog voordat het kan lopen en praten en gaat daarna nooit meer weg. Dan krijg je dus ook een groep die fanatiek vasthoudt aan de oorspronkelijke producten."
Zeven dwergen
Maar de controverse rondom de film gaat verder. Game of Thrones-acteur Peter Dinklage uitte al in 2022 zijn bedenkingen bij de onveranderde rol van de zeven dwergen in de remake. "Ik was verrast toen ze vol trots een latina actrice als Sneeuwwitje aankondigden, maar ze vast bleken te houden aan de zeven dwergen", zei Dinklage. "Dat slaat nergens op. Aan de ene kant ben je progressief, maar je vertelt nog steeds dat achterlijk ouderwetse verhaal over zeven dwergen in een grot?"
Na zijn opmerkingen ging Disney in gesprek met mensen met dwerggroei, waarna werd besloten de dwergen om te dopen tot 'magische wezens' - die er nagenoeg hetzelfde uitzagen als in de tekenfilm - en ze te animeren met de computer. Ook deze beslissing kwam Disney op kritiek te staan, dit keer van de Amerikaanse acteur Dylan Postl, net als Dinklage geboren met dwerggroei. Hij stelt dat er op deze manier geen rollen overblijven voor acteurs zoals hij.
"Als het gaat om representatie in de media, zou het juist heel goed zijn als deze ondervertegenwoordigde groep een rol krijgt", zegt communicatiewetenschapper Serena Daalmans, gespecialiseerd in representatie van minderheidsgroepen in de media. Ze verwijst naar de woorden van Postl: "Als het verhaal problematisch is, verander dan het verhaal, maar niet de personages."
Conflict Israël
Tot slot zijn er nog de tegengestelde politieke opvattingen van hoofdrolspeler Zegler en haar tegenspeler, de Israëlische actrice Gal Gadot die in de film in de huid kruipt van de koningin. Gadot is een uitgesproken medestander van Israël, terwijl Zegler openlijk de Palestijnen steunt.
Al met al verliep de aanloop naar de film allesbehalve soepel, waardoor Disney besloot de wereldpremière afgelopen zaterdag kleiner aan te pakken. De rode loper ging uit, maar de Amerikaanse mediagigant toonde de film alleen aan een select groepje fotografen en journalisten.
Het advies van filmwetenschapper Hassler-Forest aan Disney: stop met het opnieuw uitbrengen van sprookjes die hun houdbaarheidsdatum ruimschoots hebben overschreden. "De succesformule in Hollywood is: maak iets dat de mensen al kennen. Dan verdien je geld. Maar je kunt ook nieuwe films maken die beter passen bij deze tijd, zoals Frozen."
Afgelopen weekend mocht een aantal Nederlandse kinderen de film als eerste zien. Die genoten ervan:
Sloopwerk door brand getroffen gevels Arnhem begonnen
De sloop van een aantal historische gevels in de Varkensstraat in de binnenstad van Arnhem is begonnen. De monumentale panden raakten beschadigd door de grote brand die op 6 maart in de stad woedde.
Van sommige panden staan alleen nog voorgevels en stenen binnenmuren overeind. In de panden zitten ook monumentale gedeelten.
De gemeente heeft eerst gekeken of de muren gestut en hersteld konden worden, maar dat zou veel tijd en geld kosten, "zonder garantie op succes", zei een woordvoerder daar eerder over.
Daarom is gekozen voor sloop. De ambitie daarbij is wel dat zoveel mogelijk van de historische bouwmuren en kelders gespaard blijft.
Maar als de slopers het omwille van de veiligheid toch beter vinden om het af te breken, gebeurt dat alsnog, zegt een woordvoerder van de gemeente Arnhem.
Stapsgewijs
De instabiele delen worden afgebroken. Dat begon vanochtend bij de bovenste delen van de 19e-eewse gevels en muren. Na overleg tussen de Omgevingsdienst, constructeurs en erfgoeddeskundigen werd later besloten ook de lagere delen te slopen.
Bij elke stap van de sloop is overleg tussen de uitvoerder en erfgoeddeskundigen. Het gaat stapsgewijs, zegt aannemer Dick van Dalen tegen Omroep Gelderland.
"We begonnen vanochtend met een gevel, die is nu bijna volledig weg. Vanaf toen inspecteerden we steeds een volgend pand om te kijken wat daar de staat is en wat wel en niet behouden kan worden."
De verwachting is dat de sloop in ieder geval nog tot vrijdag duurt.
Gas, water en elektra
Het grootste deel van de bewoners en ondernemers uit de Varkensstraat kan nog niet naar huis. Daarvoor moet eerst het instortingsgevaar geweken zijn, en moet alle asbest in de omgeving zijn opgeruimd.
Vervolgens moeten nutsbedrijven aan de slag om gas, water en elektra opnieuw aan te sluiten.
Israël begint eerste grondoffensief in Gaza sinds bestand en sluit corridor af
Israëlische troepen zijn de Netzarim-corridor, voor Palestijnen bekend als Wadi Gaza, in het midden van de Gazastrook binnengetrokken. Het leger zegt hiermee een "bufferzone" te willen creëren. Grondtroepen opereren ook in het zuiden van Gaza.
Het gaat om het eerste grondoffensief sinds het ingaan van het staakt-het-vuren tussen Israël en Hamas op 19 januari. Sinds het staakt-het-vuren hebben niet alle Israëlische militairen de Gazastrook verlaten, maar ze hebben de afgelopen twee maanden niet grootschalig op de grond gevochten.
De Netzarim-corridor scheidt het noorden van het zuiden van de Gazastrook. Het Israëlische leger zat er lang gestationeerd en trok er zich terug als onderdeel van de eerste fase van het bestand. Door het terugtrekken konden grote aantallen Palestijnen terugkeren naar het noorden.
Arabische media melden dat Israëlische troepen de belangrijkste verbindingsweg in Gaza, de Salah el-Dinweg, hebben afgesloten en het noorden en zuiden van Gaza weer van elkaar zijn afgescheiden.
De Israëlische minister van Defensie Katz meldde eerder vandaag dat Israël weer evacuatiebevelen voor gevechtszones gaat uitvaardigen. Dergelijke evacuatiebevelen dwongen vrijwel de gehele bevolking van Gaza een of meerdere keren te vluchten tijdens de oorlog.
Het Israëlische leger heeft maandagnacht de grootschalige bombardementen op de Gazastrook hervat. Het dodental sindsdien staat op 436, zegt het ministerie van Gezondheid in Gaza. Onder hen zijn 183 minderjarigen en 94 vrouwen.
Politie: dode bij woningbrand Drachten was mogelijk al eerder overleden
De dode persoon die bij een woningbrand in Drachten werd aangetroffen, was mogelijk al "enige tijd" voor de brand overleden. Dat vermoedt de politie.
De politie probeert de identiteit van de persoon te achterhalen en ook de toedracht van diens overlijden en de brand worden onderzocht. Hiervoor is een plaats delict ingericht zodat de omgeving in en om de woning goed kan worden onderzocht. Mensen die mogelijk iets gezien hebben voorafgaand aan de brand worden gevraagd zich te melden.
De brand, die rond 00.15 uur ontstond, woedde in een rijtjeshuis aan het Schuttersveld. Kort daarna schaalde de brandweer op naar grote brand.
Vanwege de brand werden meerdere woningen ontruimd. Aan het einde van de nacht was de brand onder controle. De woning waar de brand uitbrak, is ernstig beschadigd. Naastgelegen panden hebben rook- en waterschade.
Beelden van de brand:
Kabinet kan belastingvoordeel XR niet afnemen, ondanks wens Kamer
Het kabinet kan niet de zogeheten ANBI-status afnemen van klimaatactiegroep Extinction Rebellion (XR). Dat schrijft staatssecretaris Van Oostenbruggen van Financiën aan de Tweede Kamer. De Kamer had het kabinet opgeroepen om dat wel te doen, zodat de actiegroep niet meer zou kunnen profiteren van de belastingvoordelen voor goede doelen.
Maar volgens Van Oostenbruggen is er geen reden om de goededoelenstatus af te pakken. "Verdenkingen, niet-vervolgbare activiteiten of gedrag dat simpelweg niet aansluit bij de algemeen gangbare definitie van algemeen nut zijn geen redenen om de ANBI-status van een instelling in te trekken."
Erf- en schenkbelasting
De staatssecretaris zegt wel toe dat het kabinet onderzoekt of de regels kunnen worden aangepast, waardoor er meer mogelijkheden komen om een ANBI-status in te trekken. De ANBI-status is bedoeld voor Algemeen Nut Beogende Instellingen. Die hoeven geen erf- of schenkbelasting te betalen over giften die ze krijgen. Donateurs mogen een gift aan een ANBI aftrekken van hun belasting.
De Tweede Kamer vindt dat XR met zijn acties niet het algemeen belang nastreeft en daarom geen recht heeft op de status. In januari stemde een kleine meerderheid van de Kamer voor een motie van JA21 om de status in te trekken.
Vandalistische organisatie
JA21 noemt XR "een onwettige, maatschappij-ontwrichtende en vandalistische organisatie". Door wegblokkades uit protest tegen fossiele subsidies, bijvoorbeeld op de A12 in Den Haag, moet de politie volgens JA21-Kamerlid Eerdmans regelmatig ander belangrijk werk laten liggen en komt noodhulp in het gedrang.
Van Oostenbruggen erkent dat het "ongemakkelijk" kan voelen als gedrag van een organisatie met een ANBI-status "conflicteert met gangbare maatschappelijke waarden en opvattingen", of als niet iedereen er het algemeen nut van kan inzien. Maar op die grond kan een status dus niet worden afgenomen.
Altijd ruzie over eurobonds, maar wat zijn het eigenlijk?
Eurobonds, in heel Europa lopen de gemoederen er hoog over op. Deze gezamenlijke leningen door Europese landen maken onderdeel uit van het EU-plan voor herbewapening en komen aan bod op de Europese top van deze week.
Het onderwerp is beladen. Er zijn lidstaten die er bijna om smeken, maar in lidstaten als Nederland en Duitsland gaan de hakken er altijd stevig bij in het zand. In Nederland was de coalitie vorige week nog verdeeld over het onderwerp, al is dat inmiddels bijgelegd.
Wat zijn dat: eurobonds?
Eerst over de woordelijk samentrekking: 'euro' staat voor Europa en 'bonds' is Engels voor obligaties. Een obligatie is schuldpapier dat door overheden en bedrijven kan worden uitgegeven om geld te lenen, voor grote investeringen of andere uitgaven.
Zo gaf Nederland in de coronacrisis nieuwe staatsobligaties uit voor steun aan door de lockdowns gesloten bedrijven. Een obligatie moet net als elke andere lening na een bepaalde periode worden terugbetaald, met rente.
Is zo'n obligatie voor alle landen hetzelfde?
Hier geldt zoals bij elke lening: hoe groter de kans dat je kunt terugbetalen, hoe lager de rente. Voor landen die hun financiën goed op orde hebben is het makkelijker om geld te lenen. Zij hebben op de geldmarkten een hogere kredietwaardigheid. Deze landen betalen een lagere rente, omdat kredietverstrekkers weten dat ze hun geld terugkrijgen en ook op tijd.
Nederland hoefde enkele jaren helemaal geen rente te betalen op een staatsobligatie, en kreeg zelfs enige tijd geld toe. Landen met een hoge staatsschuld en een lage kredietwaardigheid moeten een hoge rente betalen. Zij zijn dus duurder uit als ze geld lenen.
Een eurobond is dus op Europees niveau geld lenen?
Inderdaad. Europese landen gingen na de Tweede Wereldoorlog steeds meer economisch samenwerken. Via de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal, de Europese Gemeenschap tot de huidige Europese Unie. Niet zoals de Amerikaanse president Trump zegt "om de Verenigde Staten te naaien", maar om via een economische samenwerking te zorgen voor stabiliteit en daarmee vrede op het continent.
Commissievoorzitter Von der Leyen presenteerde begin maart een defensieplan voor Europa waar honderden miljarden euro's mee zijn gemoeid:
In 1989 bedacht de Nederlandse Rabobank-econoom Wim Boonstra als eerste een concreet plan waarin de Europese landen niet meer apart, maar samen geld zouden kunnen lenen op de kapitaalmarkten: eurobonds. Het idee erachter: samen sta je sterker.
Omdat alle landen samen garant staan voor de schuld, zouden financiële markten er geruster op zijn dat ze hun geld terugkrijgen. En dat zou een lage rente opleveren. Oftewel: samen geld lenen zou goedkoper zijn dan dat zelf doen.
Toch bleef het plan van eurobonds op de plank liggen. Niet alleen toen drie jaar later de Europese Unie werd opgericht, maar ook toen de EU-landen rond de eeuwwisseling met de euro een gezamenlijke munt invoerden.
Waarom kwamen die eurobonds er nooit?
De eurobonds kwamen voor het eerst écht concreet op tafel toen in 2008 een wereldwijde kredietcrisis uitbrak en de euro dreigde om te vallen. Europese landen moesten niet alleen banken en verzekeraars redden, maar zelfs Griekenland.
Het land bleek zich jarenlang niet aan de begrotingsregels voor de euro te hebben gehouden. Door de gigantische staatsschuld konden de Grieken geen geld meer lenen op de kapitaalmarkten. Daarmee dreigde niet alleen Griekenland failliet te gaan, maar daarmee ook de euro ineen te storten.
Terwijl er naarstig werd gezocht naar een oplossing, publiceerden toenmalig Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker en de Italiaanse minister Giulio Tremonti van Financiën een ingezonden brief in de invloedrijke zakenkrant FT. Daarin pleitten zij voor Europese solidariteit door de invoering van gezamenlijke schulden, zodat lidstaten die het lastig hadden toch aan geld konden komen: eurobonds.
Lidstaten als Nederland en Duitsland kregen het Spaans benauwd van het idee. Het zou er namelijk op neerkomen dat de beste jongetjes van de klas moesten opdraaien voor de rest die sjoemelde met de cijfers. Deze lidstaten vreesden met eurobonds duurder uit te zijn vanwege hogere rentes, en uiteindelijk zelfs te moeten gaan opdraaien voor het terugbetalen van het geleende geld.
Dus toen gingen de eurobonds snel de prullenbak in?
Tijdens de kredietcrisis wel. Maar met de eerstvolgende crisis kwam de eurobondsdiscussie terug. Om lidstaten te helpen tijdens de uitbraak van het coronavirus was er een speciaal Europees herstelfonds met 750 miljard euro nodig om landen te helpen.
Na veel duwen en trekken gingen de Europese lidstaten akkoord om garant te staan voor de Europese lening. Afgesproken werd dat lidstaten hervormingen moesten doorvoeren en hun begroting op orde moesten krijgen in ruil voor leningen of subsidies uit het coronafonds. Hoewel je van eurobonds kon spreken, werden het toch maar coronabonds genoemd.
Komen die eurobonds er ooit nog?
Nog altijd durven de diverse lidstaten de handen niet voor elkaar in het vuur te steken. De een vreest dat de ander de eigen begroting laat verslonzen als ze via de Europese eurobonds voor een lagere rente geld kunnen krijgen. In Nederland tuimelen politici over elkaar heen met hun betogen dat eurobonds leiden tot hogere schulden.
Een idee dat volgens econoom Boonstra door de eurocrisis "vooral tussen de oren zit". Lidstaten hoeven volgens hem de handen helemaal niet voor elkaar in het vuur te steken, zei hij recent in podcast De Dag.
In zijn plan voor eurobonds waren gezamenlijke schulden juist bedoeld om te garanderen dat eurolanden hun begrotingen altijd op orde hebben. "Dat kan via een mechanisme waarin voorkomen wordt dat zwakkere lidstaten opeens voordeel hebben van landen die hun overheidsfinanciën wél op orde hebben."
Aan eurobonds zouden volgens Boonstra voorwaarden moeten worden verbonden, net zoals bij de coronabonds. "Bijvoorbeeld door een sanctie op te leggen waarin je de volgende uitgifte niet kunt meedoen. Dan heeft een lidstaat echt een groot probleem, en rest van de EU niet."
Politie moet bijna twee ton betalen aan incassobureau
De politie moet een incassobureau 173.000 euro schadevergoeding betalen omdat de politie een ander bedrijf heeft voorgetrokken bij de afhandeling van winkeldiefstalboetes. Dat heeft de rechtbank in Den Haag bepaald.
Volgens de rechtbank verstrekte de politie in het verleden ten onrechte informatie aan een concurrent. Dit heeft tot verlies van klanten geleid bij het bedrijf dat de rechtszaak aanspande.
De zaak draait om de afhandeling van civiele boetes. Dat zijn de boetes die winkeleigenaren zelf mogen opleggen aan dieven. Onder andere supermarkten rekenen na een winkeldiefstal 181 euro als compensatie voor de overlast.
Om deze civiele boetes te kunnen innen, mogen ondernemers de naam- en adresgegevens van betrapte dieven opvragen bij de politie. Veel winkeliers hebben deze administratieve klus uitbesteed aan gespecialiseerde incassobureaus. Er zijn in Nederland momenteel twee partijen actief in deze markt: Overlastregistratie Nederland en SODA.
Belangenverstrengeling
Tijdens een proef met het geautomatiseerd verstrekken van winkeldiefstalgegevens, tussen 2016 en 2018, heeft de politie fouten gemaakt. Concurrent SODA kreeg toen als enige de gegevens van alle Nederlandse winkeldieven.
Volgens Overlastregistratie kwam dat onder meer door belangenverstrengeling bij de politie. Zo is SODA opgezet door een oud-politieman; zijn zoon werkte destijds zowel voor de politie als voor SODA. Het bedrijf zou binnen de politie een streepje voor hebben gehad.
Na klachten kreeg Overlastregistratie in 2022 gelijk van de Nationale Ombudsman. Die vond dat de politie inderdaad onbehoorlijk had gehandeld en het incassobureau ten onrechte buitenspel had gezet.
Overlastregistratie Nederland diende vervolgens een schadeclaim in bij de politie. Het bedrijf zegt veel geld te hebben gelopen omdat de politie SODA heeft voorgetrokken. Overlastregistratie eiste ruim drie miljoen van de politie.
Weggekaapt
Ook de Haagse rechtbank oordeelt dat sprake is geweest van oneerlijke concurrentie. De rechter vindt het aannemelijk dat Overlastregistratie daardoor klanten verloor en dat mogelijke nieuwe klanten zijn weggekaapt door de concurrent.
De rechtbank stelt het schadebedrag wel aanzienlijk lager vast en veroordeelt de politie tot het betalen van 173.000 euro aan Overlastregistratie. Het bedrijf reageert teleurgesteld en zegt dat de politie tot op de dag van vandaag slordig omgaat met het aanleveren van winkeldiefgegevens.
Resultaat telefoongesprek is mager: 'Trump moet Poetin concessies afdwingen'
Met spanning werd gisteren uitgekeken naar het telefoongesprek tussen de Russische president Poetin en de Amerikaanse president Trump over het beëindigen van de oorlog in Oekraïne. Het zou ruim twee uur hebben geduurd. De eerste berichten waren positief, maar is vrede dichterbij gekomen?
Het Witte Huis en het Kremlin maakten na afloop bekend dat Poetin heeft beloofd om zich de komende dertig dagen aan een staakt-het-vuren te houden dat alleen geldt voor aanvallen op energiecentrales en infrastructuur. De Oekraïense president Zelensky zei daarmee akkoord te gaan.
Amerika had een staakt-het-vuren van dertig dagen voorgesteld zonder voorwaarden. Oekraïne stemde daar vorige week in de Saudische stad Jeddah al mee in, om zijn goede wil te tonen. De uiteindelijk gemaakte afspraak met Poetin steekt daar mager bij af, vooral ook omdat Poetin vasthoudt aan een hele lijst met aanvullende eisen.
Daarbij komt nog dat er twee versies van de afspraak zijn: het Witte Huis meldt dat aanvallen "op energiecentrales en infrastructuur" worden gestopt, het Kremlin zegt dat het gaat om aanvallen op de "energie-infrastructuur".
'Betekent niets'
De Duitse minister Boris Pistorius van Defensie vindt dat de afspraak met de Russische president niets betekent en dat Trump grotere concessies moet afdwingen. "Aanvallen op civiele infrastructuur in de eerste nacht na dit zogenaamd cruciale en geweldige telefoongesprek zijn niet afgenomen", zei Pistorius tegen de Duitse omroep ZDF.
De Oekraïense luchtmacht meldt dat er vannacht 145 Russische aanvallen met drones zijn geweest die schade hebben aangericht aan onder meer de energie-infrastructuur. De krant Kyiv Post bericht dat een deel van de stad Slovjansk zonder elektriciteit kwam te zitten, na een luchtaanval kort na het gesprek tussen Poetin en Trump.
"Poetin speelt hier een spelletje en ik weet zeker dat de Amerikaanse president niet veel langer kan toekijken", concludeert Pistorius.
'Eigenlijk geen concessies'
Ook buitenlandchef Kaja Kallas van de Europese Unie concludeert dat Moskou niet te vertrouwen is. Ze beschouwt de informatie die tot nu toe bekend is gemaakt als bewijs dat Rusland eigenlijk geen concessies wil doen.
Kallas noemde tegenover verslaggevers in Brussel de Russische eis om de westerse militaire hulp aan Oekraïne stop te zetten onaanvaardbaar. "Als we stoppen met het verlenen van militaire hulp kunnen de Oekraïners zichzelf niet langer verdedigen en kunnen de Russen gewoon doorgaan", zei ze. "De sterkste veiligheidsgarantie die er is, is een sterk Oekraïens leger."
Wat Zelensky betreft, is er niets veranderd. Rusland is niet opgehouden met aanvallen op de infrastructuur, maar ook de Oekraïense aanvallen zijn niet gestopt. In de Russische regio Krasnodar zou een olieopslagplaats zijn getroffen en volgens Rusland zijn er vannacht 57 Oekraïense drones vernietigd.
De Oekraïense president belt later vandaag met Trump en hoopt dan meer te horen over het telefoongesprek met Poetin, liet hij weten. "We zullen de details van de volgende stappen bespreken", zei Zelensky op een persconferentie.
Onduidelijkheid hoe verder
Trump en Poetin zouden ook hebben afgesproken dat er verder wordt onderhandeld, eerst over een bestand op de Zwarte Zee. Volgens de VS zijn die gesprekken op korte termijn in de Saudische stad Jeddah en dan moet het gaan over "een volledig bestand en blijvende vrede". Mogelijk wordt dan ook gesproken met een Oekraïense delegatie.
Oud-profvoetballer Beugelsdijk doet mee aan Haagse gemeenteraadsverkiezingen
Voormalig profvoetballer Tom Beugelsdijk staat voor de gemeenteraadsverkiezingen van volgend jaar op de lijst voor Hart van Den Haag. Volgens lijsttrekker Richard de Mos wordt de 34-jarige oud-speler van Sparta Rotterdam en ADO Den Haag de 'sportambassadeur' van de partij.
Bij de gemeenteraadsverkiezingen in Den Haag van 2018 zou Beugelsdijk ook al op de lijst komen. Toen stak ADO Den Haag daar een stokje voor. "ADO vindt dat voetballers alle aandacht moeten hebben voor de competitie, daar passen politieke activiteiten niet bij", zei toenmalig directeur Mattijs Manders daarover. Lijstduwer Beugelsdijk trok zich daarom terug.
Bij diezelfde verkiezingen wist De Mos wel darter Raymond van Barneveld te strikken als lijstduwer op zijn lijst. Eerder deed ook voormalig profvoetballer Lex Immers een keer namens de grootste partij van Den Haag mee.
Beugelsdijk werd jaren geleden een hit op sociale media door een uitspraak na een wedstrijd van ADO Den Haag tegen FC Utrecht. Toen de verslaggever van Omroep West opmerkte dat de verhitte Beugelsdijk eruitzag als "een tomaat", reageerde hij in plat Haags met "rustâg":
Hoewel Van Barneveld en Immers vooral lijstduwers waren, ziet Beugelsdijk bij de komende verkiezingen een grotere rol voor zichzelf weggelegd, zegt hij tegen Omroep West. "Ik ben ervan overtuigd dat ik volgend jaar de nieuwe Hart voor Den Haag-woordvoerder Sport ben", zegt hij in een eerste reactie. "In die hoedanigheid wil ik ervoor zorgen dat jonge sporters dezelfde kansen krijgen als ik destijds."
De Mos denkt dat Beugelsdijk geknipt is voor zijn taak. Het is dan ook de bedoeling dat hij na de verkiezingen in de raad komt, aldus De Mos. "Hij zal sportclubs bezoeken. Samen met hen zal hij in kaart brengen wat er beter moet én kan op het gebied van onder andere voldoende sportvoorzieningen, (kunstgras)velden en goed onderhouden accommodaties."
Bij gemeenteraadsverkiezingen zetten politieke partijen vaker bekende namen in als lijstduwer. Zo hoopt de partij dat ze op grond van hun reputatie of achtergrond veel stemmen zullen trekken. In de meeste gevallen is het niet de bedoeling dat ze echt zitting nemen. De bekenden verbinden dan wel hun naam aan een bepaalde groepering, maar zeggen van tevoren dat ze geen zetel zullen innemen.
Geld alleen niet genoeg: 'EU-landen moeten samen wapens gaan kopen'
Als het aan de Europese Commissie ligt sneuvelt nog een taboe als het gaat om Europees defensiebeleid. Vandaag komt de Commissie met een nieuw plan voor de toekomst van de Europese defensie. Meest opvallende onderdeel: de Europese Commissie wil centraal wapens gaan inkopen.
Tot nu toe is dat onbespreekbaar. Defensiebeleid is een nationale bevoegdheid, daar gaan de regeringen in de hoofdsteden over, niet de Europese Commissie. Maar gezien de dreiging vanuit Rusland, en daarbij opgeteld het reële risico dat dat de Amerikanen hun handen van Europa aftrekken, is de haast groot en wordt wat eerst onmogelijk was nu misschien toch mogelijk.
Witboek
Het 'Witboek voor de toekomst van de Europese defensie', zoals de Europese Commissie het plan zelf noemt, is geschreven door Andrius Kubilius. De Litouwse oud-premier is de eerste Eurocommissaris van Defensie. Dat die functie is gecreëerd, is op zich al een teken dat de EU meer gezamenlijk wil optrekken als het gaat om de veiligheid van het grondgebied. De inhoud van zijn plan maakt dat nog duidelijker.
Het plan volgt op het voorstel van de Europese Commissie om 800 miljard euro vrij te maken voor de herbewapening van Europa. Twee weken geleden stelde Commissievoorzitter Von der Leyen voor om in EU-verband geld te lenen en daarnaast de begrotingsregels te laten vieren: andere taboes die al sneuvelden.
Versnippering
Premier Schoof gaf daar ook namens Nederland groen licht voor. Dat kwam hem later op forse kritiek te staan van drie regeringspartijen, de VVD uitgezonderd, maar het verzet kwam te laat om het plan van Von der Leyen tegen te houden.
Het nieuwe Commissieplan richt zich vooral op de vraag hoe die honderden miljarden verstandig te besteden. De Belgische krant De Standaard rekende deze week voor dat Europese landen samen 178 wapensystemen hebben, tegenover 30 van de VS. Die versnippering wil het plan tegengaan. "We moeten beter, gezamenlijk en Europees uitgeven", is de conclusie van Eurocommissaris Kubilius. "Alleen samen kunnen de lidstaten het verschil maken."
Geld moet worden uitgegeven aan zaken waar het nu nog aan ontbreekt. Een raketschild dat beschermt tegen aanvallen uit de lucht, een grotere voorraad munitie en een uitgebreide dronevloot zijn een paar voorbeelden uit de lange opsomming van wat nodig is.
En het plan stelt voor dat de Europese Commissie "op verzoek van de lidstaten" als centrale inkooporganisatie kan optreden. Met als argument dat sommige wapens duidelijk een gedeeld belang hebben, denk aan het raketschild.
Gezamenlijke inkoop garandeert volgens de Europese Commissie ook een betere afstemming over wat landen kopen. En, benadrukt het plan, door samen in te kopen valt een betere prijs te bedingen.
Binnen Europa
Bij voorkeur zou de Commissie zien dat wapens in Europa worden gekocht. Afhankelijkheid van landen buiten de Europa is onwenselijk, stelt het plan. Maar lang niet alle wapensystemen die op het verlanglijstje van de EU staan kunnen hier nu al worden geproduceerd en gekocht. Dat moet veranderen, maar voorlopig zullen ook nog wapens buiten de EU moeten worden gekocht, constateert de Commissie.
Het plan pleit weliswaar niet voor een Europees leger en benadrukt ook dat de NAVO "de hoeksteun van de collectieve verdediging in Europa" zal blijven. Maar toch is de koers die de EU volgens de Europese Commissie moet varen duidelijk: richting een Europese Defensie Unie waarin veel nauwer wordt samengewerkt als het gaat om de verdediging van Europees grondgebied.
Het is nu aan de regeringsleiders van alle EU-landen om te beslissen of ze ook dat volgende taboe willen doorbreken. De eerste kans om dat te doen krijgen ze morgen, als ze elkaar in Brussel ontmoeten voor een EU-top.
Ruim 120 verdachten van Maccabi-rellen, naam vaak nog onbekend
Het Openbaar Ministerie heeft inmiddels 122 verdachten in beeld voor de ongeregeldheden rond de wedstrijd Ajax-Maccabi Tel Aviv, afgelopen november. Dat meldt het OM na vragen van de NOS.
Het gaat om veel meer verdachten dan tot nu toe bekend was. Van het grootste deel van de verdachten is nog niet duidelijk wie zij zijn. Onder de verdachten zijn ongeveer tien vermoedelijke Maccabi-aanhangers, de rest lijkt te bestaan uit Palestina-sympathisanten en relschoppers.
"Het onderzoek loopt nog steeds, maar we gaan ervan uit dat we nu alle personen die de zwaarste geweldsincidenten hebben gepleegd in beeld hebben", zegt Mara van den Berg, persofficier van justitie bij het OM in Amsterdam.
Identificeren
Eerder spraken de opsporingsdiensten van enkele tientallen verdachten, inmiddels blijkt het totaal aantal dus aanzienlijk hoger te liggen.
De 122 verdachten zijn volgens justitie betrokken geweest bij gewelddadige incidenten op 6, 7 en 8 november, dus zowel voorafgaand als na afloop van de voetbalwedstrijd. Toen werden meerdere mensen op straat aangevallen en mishandeld. Ook zijn er spullen kapotgemaakt en discriminerende teksten geuit.
Tot nu toe zijn 36 van de 122 mensen geïdentificeerd. Op dit moment focust de politie op het achterhalen van de identiteit van de mensen die het zwaarste geweld hebben gebruikt.
Hulp van Israël
Van de Maccabi-aanhangers is zeer recent één iemand met hulp van Israël geïdentificeerd. "We hebben een naam gekregen van de politie daar", zegt Van den Berg. "Die naam wordt op dit moment geverifieerd."
Volgens het OM is er intensief contact tussen de Nederlandse en Israëlische politie. Zo zijn er 250 getuigenverklaringen en aangiften opgenomen in Israël, die gaan over openlijk geweld en discriminatie. Het vertalen van de stukken uit het Hebreeuws is bijna klaar, zodat de verklaringen in Nederland gebruikt kunnen worden.
In Nederland zijn ongeveer vijftig aangiften gedaan, zowel gericht tegen Palestina-sympathisanten als tegen aanhangers van Maccabi-Tel Aviv. Acht aangiften gaan over discriminerende teksten van de Israëlische supporters, de rest heeft vooral te maken met het vernielen van spullen.
Vandaag uitspraak
Van de geïdentificeerde verdachten zijn tot nu toe tien mensen voor de rechter gebracht. Vijf van hen kregen straffen, variërend van honderd uur taakstraf tot zes maanden cel.
Vandaag doet de rechtbank in Amsterdam uitspraak in nog eens vier zaken. Naast het oproepen tot geweld wordt een van de verdachten ook het vergoelijken van de Holocaust ten laste gelegd. Dit is een vrij nieuw wetsartikel, dat nog maar één keer eerder is toegepast.
Binnenkort worden nog eens twee meerderjarige en twee minderjarige verdachten voor de rechter gebracht. In de toekomst volgen mogelijk nog meer zaken. Een aantal anderen krijgt een OM-strafbeschikking. Dit kan een geldboete of een taakstraf zijn, die door het Openbaar Ministerie zelf mag worden opgelegd.
Tienduizenden uren beeld
Het politieonderzoek naar de rellen in Amsterdam gaat nog lange tijd duren, zegt het OM. "We hebben tienduizenden uren beeldmateriaal vanuit meer dan honderd cameraposities", legt persofficier Van den Berg uit. "We moeten al die beelden met elkaar vergelijken."
In de enorme hoeveelheid beelden gaat de politie na welke verdachte welke strafbare feiten pleegt. "We moeten precies in kaart brengen of verdachten bijvoorbeeld dezelfde schoenen of dezelfde jas dragen en dan opschrijven wat voor handelingen ze verrichten. Dat kost ongelooflijk veel politiewerk."
Vorige week maakte het Openbaar Ministerie beelden van ruim twintig relschoppers openbaar, onder wie ook enkele vermoedelijke Maccabi-supporters. Dat heeft een aantal anonieme tips opgeleverd, maar nog geen nieuwe aanhoudingen.
Dode bij woningbrand in Drachten
Bij een woningbrand in het Friese Drachten is een dode gevallen. Dat meldt de brandweer. De brand, die rond 00.15 uur ontstond, woedde in een rijtjeshuis aan het Schuttersveld. Kort daarna schaalde de brandweer op naar grote brand.
De hulpdiensten hielden er direct rekening mee dat mogelijk nog iemand binnen was. Het slachtoffer werd door brandweerlieden aangetroffen tijdens het blussen.
Vanwege de brand werden meerdere woningen ontruimd. Aan het einde van de nacht gaf de brandweer het sein brand meester. De woning waar de brand uitbrak, heeft ernstige schade opgelopen. Naastgelegen panden hebben rook- en waterschade. Het is nog niet duidelijk hoe de brand kon ontstaan.
Geheime documenten rond moord Kennedy openbaar gemaakt
De regering-Trump heeft meer dan 1100 voorheen geheime documenten vrijgegeven die verband houden met de moord op president John F. Kennedy in 1963. De documenten, die bestaan uit ruim 31.000 pagina's, zijn gepubliceerd op de site van de National Archives.
De komende tijd worden er nog meer documenten gedigitaliseerd en gepubliceerd. Volgens president Trump zijn er straks 80.000 pagina's uit geheime dossiers over de moord op JFK in te zien, zonder zwartgelakte gedeelten.
Na zijn inauguratie gaf Trump via een decreet de opdracht alle geheime documenten rond de moord op Kennedy en ook rond de moorden op JFK's jongere broer Robert en Martin Luther King (allebei vermoord in 1968) vrij te geven.
Speculaties en theorieën
De moord op JFK, die tijdens een bezoek aan Dallas werd doodgeschoten, is al decennia voer voor uiteenlopende theorieën. Kort na de moord werd Lee Harvey Oswald als verdachte opgepakt, maar voordat hij kon worden vervolgd werd hij doodgeschoten.
Een officiële commissie die de moord onderzocht stelde een jaar later vast dat Oswald alleen heeft gehandeld, maar die conclusie heeft de vele speculaties over doofpotten en samenzweringen allesbehalve gesmoord. Dat had onder meer te maken met de communistische achtergrond van Oswald. Een van de personen die twijfelt aan het in zijn eentje handelen van Oswald is Robert F. Kennedy Jr., de neef van JFK en zoon van Robert.
Jack Schlossberg, kleinzoon van John F. Kennedy, schrijft op X dat zijn familie niet door de regering-Trump vooraf op de hoogte is gesteld van het vrijgeven van de documenten. Ook schrijft hij in een bericht, rechtstreeks gericht aan zijn achterneef, dat RFK Jr. zelf de documenten moet gaan bekijken "en vertel ons dan of je gelijk hebt, of nog steeds liegt".
Veel al openbaar
De meeste documenten in het onderzoek naar de moord op Kennedy zijn eerder al openbaar gemaakt. Dat leidde niet tot grote onthullingen en experts rekenen daar nu ook niet op, zeggen ze in Amerikaanse media.
Zo sprak nieuwszender CNN met iemand die in de jaren negentig nog tal van geheime JFK-dossiers doorploos voor de Amerikaanse overheid, om te bepalen wat er toen vrijgegeven kon worden. "De meeste documenten die we toen bekeken, zijn vrijgegeven. Sommigen werden deels of helemaal geheim gehouden. Als dat is wat er nu is gepubliceerd, dan is er geen smoking gun", zegt Tom Samoluk tegen de nieuwszender.
Volgens politiek historicus Larry Sabato, verbonden aan de universiteit van Virginia, kan het vanwege de vele documenten die in één keer zijn vrijgegeven nog wel even duren voordat er duidelijk beeld ontstaat uit het materiaal. "We zijn al begonnen met het doornemen van de pagina's, maar er is veel werk te doen en dat moeten mensen accepteren", zegt hij tegen persbureau AP.
Er was lang weerstand binnen onder meer de CIA tegen het vrijgeven van de documenten, omdat het inzicht kan bieden in het opereren van de geheime dienst en het de identiteit van bronnen die nog leven zou kunnen onthullen.
