Russische journalisten veroordeeld voor betrokkenheid organisatie Navalny
In Rusland zijn vier journalisten veroordeeld die voor de vorig jaar overleden oppositieleider Aleksej Navalny werkten. Ze moeten alle vier 5,5 jaar de gevangenis in voor "extremisme".
De journalisten werkten voor de door Navalny opgerichte anti-corruptie-organisatie 'Fonds voor de Strijd tegen Corruptie'. Die is in 2021 door een rechtbank als extremistisch bestempeld. Iedereen die ervan wordt beticht banden te hebben met de organisatie, loopt daardoor gevaar.
Het proces tegen Antonina Favorskaja, Sergej Karelin, Konstantin Gabov en Artjom Kriger begon in oktober en vond plaats achter gesloten deuren. Zij hebben altijd ontkend dat ze werken voor een extremistische groepering.
Laatste videobeelden
Favorskaja (35) kreeg bekendheid als de vrouw die de laatste videobeelden heeft gemaakt van Navalny. Een dag voor zijn dood was ze aanwezig op een rechtszitting in het Oeralstadje Charp, boven de Poolcirkel, waar Navalny te zien was op een beeldscherm. Navalny overleed daar vorig jaar onder verdachte omstandigheden.
Favorskaja maakte ook reportages over de plek waar Navalny werd vastgehouden, en na zijn dood vergezelde ze zijn moeder, die dagenlang vergeefs probeerde het lichaam van haar zoon vrij te krijgen om hem te kunnen begraven.
Producer en cameraman
Net als mede-veroordeelde Kriger (24) is Favorskaja verbonden aan het agentschap SotaVision, dat actief is in het volgen van rechtszaken. De andere twee verdachten, Gabov (38) en Karelin (42), werkten als freelance producer en cameraman, onder meer voor de internationale persbureaus AP en Reuters. In die hoedanigheid verrichtten ze in het verleden soms ook werk voor de mediaorganisatie van Navalny.
Eerder dit jaar werden drie advocaten veroordeeld tot gevangenisstraffen van 3,5 tot 5,5 jaar, ook wegens deelname aan een "extremistische organisatie".
Akkoord met Volkswagen voor eigenaren 320.000 Belgische sjoemeldiesels
In België is een akkoord bereikt tussen de Volkswagen-groep en claimorganisatie Testaankoop over het dieselschandaal. Zo'n 320.000 Belgen kunnen een vergoeding van vijf procent van de aankoopprijs krijgen. Dat melden Belgische media op basis van een verklaring van Testaankoop. In Nederland lopen er nog verschillende rechtszaken van andere claimorganisaties.
Sinds 2015 zijn er wereldwijd rechtszaken aangespannen tegen Volkswagen AG. In België begon Testaankoop twee rechtszaken voor de bezitters van meer dan 300.000 voertuigen. Belgen die tussen september 2014 en september 2015 een auto met sjoemelsoftware hebben gekocht zijn automatisch aangesloten bij die groepsvordering.
In 2023 had een rechtbank in Brussel al bepaald dat consumenten een schadevergoeding konden eisen. Nu is dus duidelijk welke vergoeding ze kunnen krijgen: vijf procent van de aankoopprijs van de auto. Of, als eigenaren de diesel al hebben verkocht, vijf procent van het verschil tussen de aankoopprijs en de doorverkoopprijs. Wie in aanmerking komt, moet wel zelf een claim indienen.
Nederland
In Nederland hebben meerdere claimorganisaties rechtszaken aangespannen tegen de Volkswagen-groep. De Consumentenbond werkt samen met twee daarvan: VGDES en Stichting Claim Car. VGDES heeft vier individuele zaken aangespannen en die alle vier gewonnen. Volkswagen is daartegen in hoger beroep gegaan. Dat loopt nog, laat de Consumentenbond weten.
Stichting Car Claim heeft een collectieve claim lopen tegen de Volkswagen-groep uit naam van zo'n 150.000 getroffen dieseleigenaren. Ook die claimorganisatie won al een rechtszaak waarin werd bepaald dat de kopers recht hebben op een vergoeding. Ook in die zaak loopt nog een hoger beroep.
Vier Russische journalisten wacht vonnis om banden met organisatie van Navalny
In Moskou wordt vandaag het vonnis geveld over vier Russische journalisten die ervan worden beschuldigd banden te hebben met de organisatie van de vorig jaar overleden oppositieleider Aleksej Navalny. De openbare aanklager heeft tegen alle vier een gevangenisstraf geëist van vijf jaar en elf maanden. De maximaal mogelijke straf is zes jaar.
Antonina Favorskaja, Artjom Kriger, Konstantin Gabov en Sergej Karelin staan terecht omdat ze banden zouden hebben met de organisatie van Navalny, die vorig jaar in gevangenschap is overleden. Zijn 'Fonds voor de Strijd tegen Corruptie' is in 2021 door een Russische rechtbank als extremistisch bestempeld, wat betekent dat iedereen die er al dan niet vermeende banden mee heeft in Rusland gevaar loopt.
Achter gesloten deuren
Het proces tegen de vier vond plaats achter gesloten deuren. Dat betekent dat er geen pers en geen publiek bij mocht zijn en dat het ook voor de advocaten verboden is om informatie over het proces naar buiten te brengen. Alleen bij de uitspraak mogen camera's en mensen van buitenaf aanwezig zijn.
Gedurende het hele het proces was er daardoor geen mogelijkheid voor familie en sympathisanten om de journalisten te zien, of andersom, uitgezonderd van een hoger beroep dat ze zelf hadden aangespannen tegen hun voorarrest. Dat diende in een andere rechtbank en bood de mogelijkheid om via een videoscherm enkele minuten oogcontact te maken.
Favorskaja (35) kreeg bekendheid als de vrouw die de laatste videobeelden heeft gemaakt van Navalny. Een dag voor zijn dood was ze aanwezig op een rechtszitting in het Oeralstadje Charp, boven de Poolcirkel, waar Navalny te zien was op een beeldscherm.
Favorskaja maakte ook reportages over de plek waar Navalny werd vastgehouden, en na zijn dood vergezelde ze zijn moeder, die dagenlang vergeefs probeerde het lichaam van haar zoon vrij te krijgen om hem te kunnen begraven.
Helpen bij begrafenis
Later bezocht Favorskaja veelvuldig het graf van Navalny om vast te leggen hoeveel mensen naar de begraafplaats bleven komen om hem de laatste eer te bewijzen. Ze werd niet ver daar vandaan in een café gearresteerd. In een brief vanuit de gevangenis schreef Favorskaja dat ze mede wordt vervolgd wegens "hulp bij het organiseren van de begrafenis van Aleksej Navalny".
Zowel Favorskaja als Artjom Kriger (24) is verbonden aan SotaVision, een onafhankelijk agentschap dat de laatste jaren vooral actief is in het volgen van rechtszaken. Gabov (38) en Karelin (42) werkten als freelance producer en cameraman voor diverse media, waaronder de internationale persbureaus Associated Press en Reuters. Als freelancer hebben ze in het verleden incidenteel werk verricht voor de mediaorganisatie van Navalny.
De zaak tegen de vier journalisten staat niet op zichzelf. Begin dit jaar werden drie advocaten van Navalny veroordeeld tot gevangenisstraffen van 3,5 tot 5,5 jaar, ook wegens deelname aan een "extremistische organisatie". Ook dat proces vond plaats achter gesloten deuren.
Veel politieke gevangenen
Sinds de Russische inval in Oekraïne in 2022 zijn honderden Russen vervolgd voor het uitspreken van hun mening, wegens verspreiding van "nepnieuws" of het leveren van kritiek op het leger. De straffen daarvoor kunnen oplopen tot acht jaar strafkolonie. De oom van Artjom Kriger, Michail Kriger, werd in 2023 tot zeven jaar veroordeeld wegens het verspreiden van "nepnieuws".
Volgens mensenrechtenorganisaties telt Rusland inmiddels meer dan 700 politieke gevangenen; sommigen spreken van meer dan duizend, afhankelijk van de gebruikte criteria. Zulke aantallen zijn sinds de jaren 50 niet meer voorgekomen.
Arts en verpleegkundige
Deze week dient in Moskou ook het hoger beroep in de zaak tegen Ivan Tisjtsjenko, een gevierd hartchirurg die eerder tot vier jaar gevangenisstraf is veroordeeld omdat hij geld had overgemaakt aan de organisatie van Navalny.
Begin deze maand kreeg verpleegkundige Olga Mensjich in hoger beroep acht jaar voor kritiek op de Russische inval die ze had geuit op sociale media. En de 67-jarige oud-dissident Aleksandr Skobov, die al in de Sovjettijd jarenlang was opgesloten in een psychiatrische inrichting, werd in maart veroordeeld tot 16 jaar wegens "rechtvaardiging van terrorisme".
Drie gewonden door botsing tussen vrachtwagen en tram in Den Haag
Bij een aanrijding tussen een vrachtwagen en een tram in Den Haag zijn vanochtend drie gewonden gevallen. De vrachtwagenchauffeur is met spoed naar het ziekenhuis gebracht. Ook twee passagiers van de tram raakten gewond, meldt de politie.
Het ongeluk gebeurde op de Noord-West Buitensingel in het centrum van de stad. Een vrachtwagen reed daar tegen een tram. Meerdere hulpdiensten kwamen ter plaatse.
Hoe de vrachtwagenchauffeur eraan toe is, is niet bekend. De twee overige gewonden zijn ter plekke nagekeken door ambulancepersoneel, zegt een politiewoordvoerder.
Uit de cabine geholpen
Een passagier vertelt aan Omroep West dat ze opeens een klap hoorde voor in de tram. Volgens de getuige hebben de inzittenden van de tram de chauffeur van de vrachtwagen geholpen om uit de cabine te komen. Hij zou daarna het bewustzijn zijn verloren.
Hoe het ongeluk heeft kunnen gebeuren, is niet bekend. De politie doet daar onderzoek naar. Het tramverkeer is in beide richtingen gestremd geweest door het ongeval. Inmiddels rijdt de tram richting het centrum weer. Hoelang het duurt voordat de tram de andere kant weer op kan rijden, is nog onduidelijk.
Stichting prinses Laurentien oneens met aanstelling Sorgdrager, oud-minister trekt zich terug
Het blijft botsen tussen het ministerie van Financiën en de stichting Gelijkwaardig Herstel die zich bezighoudt met de afwikkeling van de schade van slachtoffers van het toeslagenschandaal. De stichting, een initiatief van prinses Laurentien, is het niet eens met de aanstelling van oud-minister Sorgdrager als regeringscommissaris, omdat zij in het verleden als lid van de Raad van State "een aantal beslissingen heeft genomen waar toeslagenouders partij bij zijn geweest", zo laat de stichting weten.
Sorgdrager heeft inmiddels laten weten dat ze zich terugtrekt als kandidaat voor die functie, laat het ministerie van Financiën vanavond weten. "De stichting trekt op voorhand mijn onafhankelijke rol in twijfel en tast daarmee de legitimiteit van mijn advies aan", schrijft Sorgdrager in een brief aan verantwoordelijk staatssecretaris Palmen.
Vorige week liet Palmen weten dat er opnieuw een impasse was ontstaan tussen het ministerie en de stichting. Er is verschil van inzicht over de woordwaarden die nodig zijn voor een succesvolle uitvoering, opschaling en afwikkeling van het werk van de stichting, schreef ze aan de Kamer.
Om die impasse te doorbreken zou Sorgdrager worden aangesteld. De werkwijze van de stichting moet uitlegbaar zijn naar de ouders én de samenleving, vindt het kabinet. De oud-minister moest daar helderheid over scheppen.
Herstelroute kost veel geld
Er is al lang een gespannen relatie tussen de stichting en het ministerie. Veel gedupeerde ouders zijn blij met de aanpak van de stichting, maar de werkwijze van Gelijkwaardig Herstel kost de belastingbetaler wel veel meer geld dan de reguliere herstelroute van Financiën.
Er kwam kritiek, omdat de stichting ook schadevergoedingen zou toekennen voor gebeurtenissen in het leven van slachtoffers die niet direct met het toeslagenschandaal te maken hadden. Ook werd prinses Laurentien beschuldigd van grensoverschrijdend gedrag tegenover ambtenaren van het ministerie.
Man aangehouden op Curaçao in onderzoek naar moord op Peter R. de Vries
Op Curaçao is vandaag een man opgepakt die ervan wordt verdacht dat hij een "leidinggevende rol" had bij een criminele organisatie die onder meer achter de moord op misdaadverslaggever Peter R. de Vries zit.
Het is een 39-jarige man, die sinds 2014 gevangen zit op Curaçao.
Later meer
Otter nu aanwezig in heel Limburg: "Goede waterkwaliteit"
De otter heeft zich over heel Limburg verspreid. Eerder werd de beschermde diersoort al gezien in het noorden van de provincie. Nu zijn otters ook waargenomen in de zuidelijkste regio's, Maastricht en het Heuvelland.
Dat blijkt uit onderzoek van het waterschap. Onderzoekers vonden otter-dna in huidcellen, urine en ontlasting in en rond het water in die gebieden.
De otter verdween in 1985 uit Nederland, door onder meer vervuiling, jacht en versnippering van het landschap. In 2002 werd de otter opnieuw uitgezet in Noord-Nederland, waarna het dier langzaam zijn leefgebied uitbreidde in zuidelijke richting.
Strengere milieuregels
Dat het dier ook Limburg had bereikt werd in 2018 duidelijk toen bij Nederweert een otter werd doodgereden. In 2021 waren er volgens het waterschap ook aanwijzingen dat otters Roermond hadden bereikt. Nu zitten ze dus ook in de zuidelijkste punt van de provincie.
Volgens het Waterschap Limburg laat de terugkeer van de otter zien dat het goed gaat met de waterkwaliteit. "Door strengere milieuregels en waterzuivering is de waterkwaliteit verbeterd. Ook zijn er maatregelen getroffen om verkeersslachtoffers onder otters te verminderen, bijvoorbeeld met de aanleg van faunapassages", legt ecoloog Tamira Hofmans uit aan L1.
"Verder zijn otters tegenwoordig strikt beschermd en zorgden natuurorganisaties en overheden voor herstel van oevers, moerassen en andere waterrijke gebieden. De ultieme habitat voor deze soort."
Israëlische militairen die protesteren: 'Gijzelaars moeten prioriteit zijn'
De actie van Israëlische militairen die oproepen om de oorlog in Gaza te beëindigen kwam afgelopen dagen in een stroomversnelling. 1600 voormalige parachutisten en infanteristen en 1500 landmachtmilitairen vragen de Israëlische regering een akkoord te sluiten over vrijlating van de gijzelaars en de oorlog te beëindigen.
Soortgelijke oproepen zijn ondertekend door 250 voormalige Mossad-leden, waaronder afdelingshoofden en adjunct-afdelingshoofden, ongeveer 1.500 reservisten en gepensioneerden van het tankkorps, 170 afgestudeerden van het Talpiot-trainingsprogramma, 250 oud-leden van elite-eenheid 8200, oud-studenten van het Nationaal Defensiecollege en 1000 reservisten van de luchtmacht.
Het heeft geleid tot woede bij premier Netanyahu, die zegt dat ze hiermee de vijanden van Israël "aanmoedigen". Ook het Israëlische leger wijst de acties af: "Politiek bestaat niet in de IDF en de IDF staat buiten het politieke debat", zegt het leger in een statement.
70 procent van Israël wil einde oorlog
"Het gaat ook niet over politiek", zegt Neri Yarkoni, piloot en reservist en ondertekenaar van de eerste brief. "Ik was het tijdens mijn 35 jaar als gevechtspiloot vaak niet eens met de Israëlische politiek, maar ik heb nooit een bevel geweigerd."
Volgens Yarkoni gaat het om de vraag wat de prioriteit moet hebben: "Zeventig procent van de Israëlische bevolking wil een einde van de oorlog om de gijzelaars vrij te krijgen. We zijn niet per se tegen de oorlog, maar we vinden dat de gijzelaars de eerste prioriteit moeten zijn."
Nimrod Sheffer, voormalig piloot en ook ondertekenaar van de eerste brief, sluit zich daarbij aan. "Tijdens de laatste wapenstilstand werd voor ons duidelijk dat een deal de enige manier is om de gijzelaars vrij te krijgen. Na al deze maanden besloten we dat het tijd was om de publieke opinie te mobiliseren. We zijn bereid deze prijs te betalen: het einde van de oorlog in ruil voor de gijzelaars."
'Het leger is deel van mijn identiteit'
Enkele tientallen actieve reservisten die vorige week de eerste brief hadden ondertekend, trokken hun handtekening in nadat ze door hun meerderen onder druk waren gezet. "Bij de eerste brief waren we met alleen de luchtmacht en was het spannend wat de reacties zouden zijn, daarom trokken sommigen zich terug. Een dag of twee later werd duidelijk hoe breed gedragen het was", zegt Yarkoni.
Van de 1000 reservisten die de eerste brief ondertekenden, was zo'n 60 nog in dienst. Zij zijn door het Israëlische leger ontslagen. "Dat was een fout van het leger", zegt Sheffer. "Die reactie heeft er juist voor gezorgd dat wij meer steun kregen."
De reservisten benadrukken dat de brieven géén oproep zijn tot dienstweigering. Volgens voormalig Israëlisch parlementslid en auteur Einat Wilf is dat de enige manier om verandering teweeg te brengen. "Iedereen in Israël wil de gijzelaars vrij krijgen, maar er ontstaat pas echte druk als Israëliërs niet meer willen vechten en niet meer in de oorlog geloven."
En dat gaat volgens voormalig piloot Sheffer niet snel gebeuren. "Dienen in het leger is niet alleen verplicht, het is onderdeel van de Israëlische identiteit. Iedereen gaat het leger in. Ik was 26 jaar piloot, het is deel van mijn identiteit. Het is voor Israëliërs heel persoonlijk en daarom erg moeilijk dienst te weigeren."
Politieke gevolgen
Het is voor het eerst dat reservisten en andere Israëlische militairen op deze schaal in actie komen tegen de oorlog in Gaza. "Er is verandering gaande", zegt analist Mekelberg. "Zes maanden geleden hadden deze brieven niet gekund."
Dat heeft volgens Mekelberg alles te maken met het sterke gevoel dat Israëliërs ervaren dat ze hun land moeten dienen. "Maar dat botst nu met het gevoel dat de gijzelaars vrij moeten komen. We zijn nu op een keerpunt aangekomen."
Toch verwacht hij niet meteen een politieke verandering. "Ultrarechts heeft de macht over Netanyahu en zij geven niet om de gijzelaars. Ze willen door met de oorlog en uiteindelijk nederzettingen bouwen in Gaza."
Ook Wilf verwacht weinig verandering. "Zolang militairen blijven opdagen, maken die brieven geen verschil."
Trumps dreigementen over chipheffingen leiden tot spanningen in Taiwan
Na een week van ruzie met de Chinezen heeft Donald Trump zijn pijlen gericht op Taiwan. De Amerikaanse afhankelijkheid van de Taiwanese chipindustrie is de Amerikaanse president al jaren een doorn in het oog. Hij wil de "gestolen" chipindustrie terughalen naar de Verenigde Staten, met grote spanningen in het Taiwanese parlement tot gevolg.
Want voor Taiwan staat er veel meer op het spel dan alleen economische belangen. De chipindustrie is niet alleen de ruggengraat van de Taiwanese economie, maar fungeert ook als een cruciale buffer tegen Chinese agressie.
Trump kondigde afgelopen weekend aan dat de importheffingen niet voor chips golden. De opluchting voor chipmakers wereldwijd was maar van korte duur: een paar uur na de uitspraak van Trump verklaarde hij binnenkort met speciale chip-maatregelen te komen.
Taiwans chipindustrie
De chipindustrie is goed voor zo'n 14 procent van het bruto binnenlands product van Taiwan en bedraagt een geschatte 40 procent van de totale exportwaarde van het eiland. Dit heeft Taiwan grotendeels te danken aan zijn op een na grootste bedrijf, Taiwan Semiconductor Manufacturing Co. (TSMC). Deze geavanceerde chipproducent maakt zo'n 60 procent van de op maat gemaakte chips ter wereld en is hofleverancier van Amerika's grootste techbedrijven als Apple, Nvidia en Intel.
Vorige week dreigde Trump een heffing van 100 procent in te voeren tegen TSMC als ze niet meer zouden investeren in de Amerikaanse chipindustrie. En dat terwijl het bedrijf het afgelopen jaar al flinke toezeggingen heeft gedaan.
Vorig jaar stemde TSMC ermee in om zijn geplande investering uit te breiden naar 65 miljard dollar. Vorige maand kondigde TSMC aan nog eens 100 miljard dollar te investeren in de Amerikaanse chipindustrie. In de aankomende jaren moeten er vijf extra fabrieken gebouwd worden die 40.000 banen in de chipindustrie opleveren.
Met de geplande TSMC-fabrieken in de VS wordt het in de toekomst mogelijk om geavanceerde chips te kopen die volledig op Amerikaans grondgebied zijn gemaakt. Via deze productieverplaatsing vermindert de VS de eigen economische afhankelijkheid van Taiwan. TSMC bouwt niet alleen in de VS, ook in Japan en Taiwan is het bedrijf de capaciteit aan het uitbouwen.
Taiwans chipschild
Niet alleen de VS is afhankelijk van Taiwanese chips: ook Europa en China hebben grote belangen in de Taiwanese chipindustrie. Zo is ASML de grootste leverancier van TSMC en China de grootste afnemer van TSMC's chips. In 2023 kocht China meer dan de helft van alle chips die TSMC dat jaar maakte, tot ongenoegen van de VS.
Maar de Chinese afhankelijkheid van Taiwanese chips dient ook als afschrikmiddel tegen een mogelijke Chinese invasie. China, dat Taiwan als een afvallige provincie ziet, heeft herhaaldelijk gezegd Taiwan, als het niet vreedzaam kan, met militair geweld in te nemen. Maar een ontwrichting van de activiteiten van TSMC door een invasie van China zal grote gevolgen hebben voor de Chinese economie.
Spanning in Taiwanees parlement
Het besluit van TSMC om grote investeringen te doen in Amerika leidt ook tot kritiek in het Taiwanese parlement, ziet ook postdoctoraal onderzoeker bij de Universiteit Gent, Sense Hofstede. Taiwanese oppositiepartijen vallen de investeringen van TSMC in Amerika geregeld aan. "Ze beschuldigen de Taiwanese president ervan toe te geven aan Amerikaanse chantage en wijzen op het risico dat kennis weglekt", legt Hofstede uit.
De Taiwanese minister van Economische Zaken stelt dat Taiwan exportbeperkingen heeft op de meest geavanceerde technologie. Hoewel de Amerikaanse fabrieken van TSMC wel de geavanceerde chips moeten gaan produceren, blijft de meest geavanceerde productie in Taiwan zelf, zegt Hofstede.
Ondertussen probeert de Taiwanese president Lai de angel uit de recente Taiwanees-Amerikaanse spanningen te halen. In reactie op de dreigingen van Trump om de industrie met 100 procent te belasten, sprak Lai de wens uit om een "win-winscenario te creëren, niet alleen om voordeel voor de VS te garanderen, maar ook om ervoor te zorgen dat de Taiwanese industrieën ruimte hebben om te groeien".
Vandaag herhaalde Lai in een bericht op het socialmediaplatform X "de banden met de VS te willen aanhalen door investeringen te stimuleren en handelsrelaties in evenwicht te brengen".
Vijf doden bij brand in hostel in Polen
Bij een brand in een hostel in Polen zijn gisteravond vijf mensen om het leven gekomen. De slachtoffers hebben allen de Poolse nationaliteit. Het gaat om een vrouw en vier mannen in de leeftijd van 36 tot 69 jaar oud, meldt de politie.
Het vuur greep zondagavond in het zuidelijke Pszów snel om zich heen. Het hostel van drie verdiepingen stond rond 22.00 uur al in lichterlaaie toen de brandweer arriveerde.
Twaalf gasten konden uit het gebouw worden gered, onder wie twee Oekraïners. Een van hen is naar het ziekenhuis overgebracht. De overige gasten zijn door de gemeente opgevangen en krijgen onderdak.
Geen vergunning
De burgemeester van Pszów heeft een dag van rouw in de stad afgekondigd. Alle evenementen die er vandaag gepland stonden, zijn opgeschort.
Een regionale bestuurder zegt tegen Poolse media dat het hostel niet geregistreerd stond. De eigenaar van het pand zou nooit een vergunning voor een gastenverblijf hebben aangevraagd. Hij wordt door de politie ondervraagd.
Volgens de Poolse nieuwszender TVN24 is de brand mogelijk in de keuken van het hostel ontstaan. Het onderzoek van het Poolse OM naar de oorzaak van de brand loopt nog.
Zittende president Noboa wint in tweede ronde verkiezingen Ecuador
De zittende president van Ecuador Daniel Noboa heeft de presidentsverkiezingen gewonnen. Met meer dan 90 procent van de stemmen geteld, is hij niet meer in te halen door zijn linkse rivaal Luisa González. Hij staat op 55,8 procent, terwijl zijn rivale 44 procent van de stemmen heeft.
González zei in een eerste reactie de resultaten van de verkiezingen niet te accepteren omdat zij volgens de peilingen een voorsprong had op Noboa.
Het was de tweede ronde van de verkiezingen, nadat de centrum-rechtse Noboa in de eerste ronde in februari niet genoeg stemmen kreeg. Toen was sprake van een nek-aan-nekrace tussen Noboa en González. Ook in de peilingen voor de tweede ronde was een zeer spannende race voorspeld.
Jongste
De twee namen het in de verkiezingen van 2023 ook al tegen elkaar op. De toen 35-jarige Noboa won en werd daarmee de jongste president ooit in de geschiedenis van het land.
Sinds 2021 bevindt het land zich in een spiraal van bendegeweld vanwege de cocaïnehandel in buurlanden Colombia en Peru. Beide kandidaten beloofden harder op te treden tegen criminaliteit en meer internationale steun te zoeken in de strijd tegen drugskartels.
Meer dan 13 miljoen mensen in het land zijn stemgerechtigd. Mensen van 16 en 17 jaar en mensen ouder dan 65 jaar mogen stemmen, maar hoeven dat niet. Iedereen tussen de 18 en 65 jaar moet dat wel. Wie niet komt opdagen, riskeert een boete van omgerekend zo'n 40 euro.
Hennepverbod Italië wekt verbazing: 'net zo gevaarlijk als een kerstomaatje'
"Nu ziet het er kaal uit. Maar de afgelopen zomers stonden hier zeker tienduizend planten." Ondernemer Mattia Cusani kijkt uit over de beboste heuvels van San Giovanni in Fiore, een dorp in het binnenland van Calabrië. Cusani's geboorteregio loopt al decennialang leeg: gebrek aan economische groei, weinig kansen voor jongeren. En toch is het hem gelukt om hier een succesvol bedrijf op te zetten.
In een loods verderop bewerken 22 werknemers met een schaar de oogst van vorig jaar: hennepbloemen van hoge kwaliteit. "De lucht hier is extreem schoon, door de temperatuurverschillen tussen dag en nacht blijven de essentiële oliën goed bewaard," vertelt Cusani. "Dit is een perfecte regio om hennep te telen."
Maar begin april werd alles wat Cusani opbouwde in één klap illegaal. In een nieuwe wet stelt het Italiaanse parlement hennep gelijk aan cannabis, waarvan de kweek verboden is. Zo'n achthonderd bedrijven, goed voor meer dan tienduizend werknemers, moeten daardoor de boeken sluiten.
Economisch succes
Hennepbloemen bevatten minder dan 0,5 procent THC, de stof in cannabis waar je high van wordt. Ze worden gebruikt in cosmetica, farmaceutische producten, of, in landen waar dat mag, om te roken. "Een soort alcoholvrij bier, maar dan voor wiet", beschrijft ondernemer Cusani.
Sinds het product in 2016 gelegaliseerd werd, is de hennepsector in Italië razendsnel gegroeid: de jaaromzet in 2024 bedroeg meer dan een half miljard euro. Bovengemiddeld veel werknemers in de sector zijn jongeren, niet zelden in economisch kwetsbare gebieden.
De glooiende velden in Calabrië bijvoorbeeld waren voor moderne, grootschalige landbouw ongeschikt geworden, vertelt Cusani. Hennepplanten, die zo kostbaar zijn dat ze sowieso met de hand bewerkt moeten worden, vormen wel een ideale begroeiing.
"Deze regering zegt dat ze jongeren kansen wil geven, afgelegen gebieden wil herbevolken, duurzame modellen wil vinden voor landbouw. Dat is exact wat wij doen, en toch verbieden ze ons."
'Grijs gebied'
Met het hennepverbod wil de rechts-conservatieve meerderheid onder leiding van Giorgia Meloni naar eigen zeggen een grijs gebied in de wetgeving wegwerken.
"Absoluut nodig", noemde parlementslid Augusta Montaruli van Meloni's partij het voorstel in een interview met persbureau Reuters. "Als iemand hoopt te profiteren van juridische onduidelijkheid, dan kan dat niet met ons." Op een verzoek van de NOS om die uitspraak te specificeren, wilde Montaruli niet ingaan.
Ook vicepremier Matteo Salvini van coalitiegenoot Lega voerde jarenlang een strijd tegen de 'cannabis light' en de vele winkels in Italië die het verkopen. "Drugs zijn de dood", schreeuwde de politicus toen hij afgelopen zomer met een activist in botsing kwam tijdens een persconferentie.
Aan een nieuwe veiligheidswet voegden rechtse politici een amendement toe dat hennep de facto gelijkstelt aan cannabis. De plant mag nog wel geteeld worden voor de vezels en de bladeren, maar de bloemen mogen niet meer verkocht worden. "Economisch onhoudbaar", noemt de Calabrese ondernemer Mattia Cusani dat.
Geen kerstomaatje
"Hennep is ongeveer net zo gevaarlijk als een kerstomaatje. Een puur product, made in Italy", zegt Cusani. "Als ons product 'kerstomaatje' zou heten, zou de regering vechten voor ons."
Met een juridische spoedprocedure hoopt de vereniging van henneptelers de wet nog terug te kunnen draaien. Ook is Cusani, voorzitter van de vereniging, van plan om op Europees niveau te procederen. "Daar zullen rechters ons gelijk geven, want volgens de Europese regels is het kweken van industriële hennep toegestaan."
Bad for business
De jonge ondernemer is hoopvol dat de Italiaanse anti-hennepwet na een juridisch traject zal sneuvelen. Hoogst onzeker is hoelang dat zal duren. En die onzekerheid is bad for business, merkt hij al maanden: "Investeerders gaan naar landen waar het veiliger is en klanten durven geen bestellingen meer te plaatsen."
Jarenlang procederen zal tijd en energie kosten die kwekers liever in hun product hadden gestoken, vreest Cusani. Dat zijn werknemers de komende maanden opnieuw de Calabrese heuvels vol kunnen planten met hennep, is zeer onwaarschijnlijk.
Geen walvisjacht in IJsland deze zomer, financieel niet rendabel
Het enige nog actieve walvisvaartbedrijf in IJsland jaagt komende zomer niet op walvissen. Dat heeft het bedrijf Hvalur hf. bekendgemaakt, schrijven IJslandse media.
Voor het besluit worden verschillende redenen genoemd. Een daarvan is dat de verkoop van walvisvlees minder oplevert. "Op basis van de huidige situatie ziet Hvalur hf. geen andere optie dan afwachten tot er betere tijden komen. In het nieuwe jaar bekijken we de situatie opnieuw", zei directeur Kristján Loftsson.
In december kreeg het bedrijf nog een vergunning om de komende vijf jaar op walvissen te jagen. Volgens die vergunning mogen tijdens het walvisseizoen - dat loopt van juni tot september - 209 gewone vinvissen en 217 dwergvinvissen worden gevangen.
Jacht voor vlees
IJsland is naast Japan en Noorwegen een van de drie landen ter wereld waar de walvisjacht nog is toegestaan. De dieren worden gevangen vanwege hun vlees en walvistraan.
In juni 2023 werd de jacht op de dieren in IJsland stilgelegd, nadat uit onderzoek was gebleken dat de methode niet voldeed aan de wetgeving over dierenwelzijn. Een deel van de dieren werd meerdere keren beschoten en soms duurde het zeker een uur voordat ze daadwerkelijk dood waren.
Na twee maanden mocht er weer op de dieren worden gejaagd. Vanaf toen golden er strengere eisen voor de jachtmethoden en meer toezicht.
Speciale medische posten bij marathon Rotterdam verminderen druk op ziekenhuizen
Duizenden amateursporters gaan een bijzondere uitdaging aan: de Marathon Rotterdam. Een ruim 42 kilometer lang parcours door de stad vergt veel organisatie, onder meer om de nodige zorg te kunnen verlenen. Om de druk op de ziekenhuizen te verlichten, maken ze in Rotterdam gebruik van uitgebreide medische posten, en dat werkt.
Gehavende renners kunnen naar zo'n tent als hulp bij een EHBO-post niet genoeg is. Artsen, verpleegkundigen, fysiotherapeuten en ander personeel staan paraat om zorg te verlenen. Zo'n tien jaar geleden is de organisatie daarmee begonnen. Deze editie werken 140 zorgverleners verspreid over vier medische posten.
"Zo'n medische post is een soort veldhospitaal, met heel veel bedjes", zegt arts Jelmer Alsma bij het Erasmus MC en lid van de medische commissie van de Marathon Rotterdam. "Het is weer terug naar de basis: vertrouwen op handen en ogen en minder focus op een computer. Dat maakt het erg leuk, en het helpt de ziekenhuizen."
Alsma en zijn collega's werken vrijwillig tijdens de marathon, zo ontlasten ze de ziekenhuizen. Ook zijn de ritten met de ambulance naar een medische tent korter en kan gerichtere zorg worden verleend.
'Minder-getrainde lopers'
Veel meer mensen willen de laatste jaren meedoen aan een hardloopevenement. De vorige editie was in een week uitverkocht, deze editie binnen drie uur. Daarom wil de organisatie groeien naar 30.000 deelnemers. Die groei is deels in gang gezet, maar minder dan de organisatie wil. De gemeente vreest namelijk voor de veiligheid van het evenement.
Ook andere hardloopevenementen groeien hard. Zo mag de Amsterdamse marathon de volgende editie uitbreiden naar 30.000 deelnemers.
"Daardoor doen er steeds meer ongetrainde of minder getrainde hardlopers mee", zegt arts Alsma. "De kans op blessures, oververhitting en uitputting is dan groter. Dat maakt goede zorg belangrijk."
"Temperatuur speelt ook een belangrijke rol", vervolgt Alsma. "Hoe warmer het is, hoe meer problemen er zijn. Door de opwarming van het klimaat moet onze zorg dus nog beter op orde zijn."
Andere marathons
Iedere marathon in Nederland pakt de verlening van zorg op een eigen manier aan. Zo wordt het in Amsterdam volledig uitbesteed aan het Rode Kruis. In Leiden fietsen artsen langs het parcours om hardlopers te verzorgen.
Maar de manier van zorg bij de Marathon Rotterdam valt op. Andere grote evenementen kloppen bij de organisatie aan om ervan te leren. Ook staan de grotere marathons in Nederland in contact met elkaar om kennis uit te wisselen.
Toch is uiteindelijk het belangrijkst: luister naar je lichaam, adviseert Alsma. "Het klinkt zo logisch, maar na behandeling bij een medische post zeggen mensen vaak: ik voelde eigenlijk al dat het niet meer ging, maar ik ben toch doorgelopen. Let dus goed op je grenzen."
Steeds meer paasvuren afgelast, maar hier en daar brandt er al een
Vrijwel alle gemeenten In Drenthe hebben de paasvuren dit jaar verboden vanwege de droogte. In Gelderland en Overijssel stellen de gemeenten het besluit tot op het allerlaatste moment uit.
Intussen zijn in Drenthe gistermiddag en vannacht twee opgebouwde paasbulten in Erm en Langelo vroegtijdig in brand gevlogen, meldt RTV Drenthe.
De oorzaak van de twee branden is onbekend. Wel zijn beide branden snel geblust, juist omdat het zo droog is.
Extreme droogte
De verboden op de paasvuren hebben alles te maken met de aanhoudende droogte. Het heeft de afgelopen nacht geregend en er wordt de komende dagen meer regen verwacht. Maar dat verandert voorlopig weinig aan de droogte. De veiligheidsregio's verhoogden het natuurbrandrisico onlangs wegens 'extreme droogte' naar fase 2, oftewel extra alert.
In Drenthe zijn er in een normaal jaar meer dan honderd paasvuren. Maar dit jaar zijn het er maar een stuk of tien, waarvan vier in de gemeente Emmen. En zelfs daarbij geldt een voorbehoud.. "Als de wind te heftig is, dan kunnen we er op de dag zelf nog voor kiezen om de paasvuren niet door te laten gaan", zegt een woordvoerder van de gemeente Emmen. "Maar dat is in principe elk jaar het geval."
In de vegetatie
Het beeld in Gelderland is wisselend. Het paasvuur in Velswijk, ten noorden van Doetinchem, is bij voorbaat verboden. "Er zijn gewoon regels voor, daar moeten we mee leven", reageert organisator Dinand Wullink. "We willen het ook niet aansteken, als het zo droog is. Er zal maar wat gebeuren, hier in de buurt. Als er wat gebeurt, vergeven we ons dat nooit."
Elders in Gelderland wachten de organisatoren en gemeenten nog. In veel gevallen gaan ze daarbij af op het advies van Klaas Noorland, projectleider gebiedsgerichte aanpak natuurbrandbeheersing bij de provincie Gelderland. "De droogte zit vooral in de vegetatie", zegt hij bij Omroep Gelderland. "We hebben heel veel vegetatie waarvan de sapstromen nog niet op gang gekomen zijn. Daardoor is de brandbaarheid groot."
"Het heeft altijd te maken met de locatie", vervolgt Noorland. "Kijk vooral naar de omvang en de grootte van het vuur, maar ook naar de ligging, Als het paasvuur gerealiseerd wordt op veenachtige grond zou het vuur de bodem in kunnen trekken."
Hout ligt er
"We stellen de beslissing zo lang mogelijk uit", zegt Han Kruisselbrink van het paasvuur Lochuizen, normaal een van de grootste in de Achterhoek. "We wachten zeker tot het eind van de week. Het hout ligt er, wat moet je er anders mee. Voorlopig is het fase 2. Even afwachten."
Bernard van Eijbergen van paasvuur Laag-Soeren gaat pas donderdag of vrijdag overleggen met de gemeente. "Die heeft het laatste woord of het verantwoord of niet verantwoord is. Als het door kan gaan, gaan we zaterdagochtend met man en macht opbouwen", zegt hij.
Bouw stilgelegd
Ook in Overijssel is het beeld wisselend. In de gemeente Raalte bijvoorbeeld zijn drie paasvuren gepland. Die zijn vooralsnog niet verboden, maar er is ook nog geen toestemming gegeven. Wel heeft burgemeester Rob Zuidema de bouw van de bulten stilgelegd, meldt RTV Oost. De organisatoren van de drie paasvuren mogen voorlopig geen nieuw hout meer aanleveren.
Iets verderop, in de gemeenten Rijssen-Holten, besloten de bouwers van vijf paasvuren zelf al om te stoppen met 'bouwen'. "In 2019 hadden we ook te maken met droogte. Toen moesten we de bult op last van de gemeente verkleinen. Moesten er takken af, in plaats van erbij", zegt Dirk Jansen van paasvuur Beuseberg. Hij gaat ervan uit dat er in welke vorm dan ook wel een paasvuur komt. "Ik denk dat het mogelijk is. Het is belangrijk dat we de traditie in leven houden", zegt Jansen. "Anders wordt het moeilijk om elk jaar weer mensen te vinden die zich hiervoor willen inzetten."
Iets voor de kinderen
In Weiteveen in Drenthe is dat door het verbod een gepasseerd station en is de (deels) opgebouwde paasbult alweer opgeruimd en de houtstapel afgevoerd naar een shredder. Wat blijft is de teleurstelling bij organisator Bennie Menke. "We hadden van alles georganiseerd: muziek, iets voor de kinderen. Maar de evenementenvergunning is gekoppeld aan het paasvuur. Dus ook daar ging een streep door."
Tulpen toch op tijd voor 'corsozaterdag'
Het is 'corsozaterdag'. In de Bollenstreek, maar ook op plekken ver daarbuiten, weet iedereen wat dat betekent. De dag van het grootste bloemencorso van de streek waar de bloembollenteelt vandaan komt, valt dit jaar vroeg. Daardoor was het nog spannend of de bloemen er wel klaar voor zouden zijn.
Een stoet van 17 praalwagens en zeker 35 andere versierde voertuigen, fanfarekorpsen en talloze figuranten legt vandaag een marathontocht af. Bijna de hele dag doet de stoet over de 42 kilometer van Noordwijk naar Voorhout, Sassenheim, Lisse, Hillegom, Bennebroek, Heemstede en Haarlem.
Levensgrote olifanten, panda's, apen, maar ook hijskranen en bijzondere bouwwerken komen op de wagens voorbij in allerlei felle kleuren. Allemaal gemaakt van bloemen uiteraard. Een paar weken geleden zag de organisatie het wat dat betreft nog somber in.
'Zo mooi niet verwacht'
"De basis van de wagens bestaat uit hyacinten - die zijn er als eerste - en uit narcissen", vertelt Ted Kortekaas, bestuurslid van de organisatie. "Maar om de uitgesproken kleuren aan te brengen, heb je de tulpen nodig."
Juist die tulpen zorgden dit jaar voor enige spanning. Meestal is het bloemencorso in het derde of vierde weekend van april. Vanwege Pasen valt het evenement nu eerder. En voor de organisatie kwam het voorjaar laat. "Drie weken terug hadden we zo'n mooi corso niet verwacht", aldus Kortekaas, "maar door het warme en zonnige weer van de laatste tijd waren de tulpen er toch nog op tijd."
1200 stekers
Het bloemencorso geldt als het visitekaartje van de bollenboeren, maar is het werk van vrijwilligers. In een paar dagen worden de wagens in elkaar 'gestoken'. Een voor een worden de bloemen met een pin in een met purschuim bekleed frame gestoken. Zo'n 1200 vrijwilligers werken daaraan mee. Zij zijn dit weekend herkenbaar aan hun zwarte vingers, en aan hun spierpijn.
Zeventien of achttien praalwagens is voor de organisatie het maximum; er was dit jaar een wachtlijst voor. Toch spreekt de organisatie van het bloemencorso niet per se van een groei aan populariteit. "Het was altijd al populair. De belangstelling schommelt wat, soms heb je jaren dat de vraag wat groter is dan het aanbod."
Mooi weer
De organisatie rekent elk jaar op bijna een miljoen bezoekers. Dat zijn veel mensen uit de streek, maar van over de hele wereld komen mensen op het evenement af. Door het mooie weer zouden er weleens meer dan een miljoen mensen langs de kant kunnen staan, verwacht de organisatie. Al hielden de harde wind vorig jaar en de regen het jaar daarvoor ook nauwelijks mensen tegen.
In Nederland worden jaarlijks op zo'n dertig plaatsen bloemencorso's gehouden, zoals in Zundert, Leersum, Lichtenvoorde en Sint Jansklooster. De meeste daarvan zijn in augustus of september, wanneer de dahlia's hun beste periode hebben.
Twee zussen uit Urk verdronken op Aruba
Op Aruba zijn deze week twee zussen uit Urk overleden nadat ze bij het zwemmen in zee in de problemen waren gekomen. Familieleden bevestigen de dood van de vrouwen van 49 en 52 jaar bij Omroep Flevoland.
Het ongeluk gebeurde donderdagmiddag op Arashi Beach, in het noorden van Aruba.
Volgens de lokale website 24ora.com was er sprake van ruwe zee, toen verschillende getuigen op het strand hulpgeroep van zwemmers hoorden. Een politieman sprong in het water en wist een van de twee zussen aan land te brengen. Daar bleek dat zij was overleden.
Kritieke toestand
Toen duidelijk werd dat er waarschijnlijk nog iemand in het water lag, vroeg de politie tourorganisatie Around Aruba om assistentie te verlenen. Around Aruba wist de vrouw met een bootje op te sporen en haar terug te brengen naar het strand. Zij werd in kritieke toestand overgebracht naar het ziekenhuis, maar gisteren werd bekend dat ook zij is overleden.
De website het Urkerland meldt dat de 52-jarige vrouw aan het snorkelen was met haar 49-jarige zus en dochter toen ze onwel werd. Mogelijk probeerde haar jongere zus te helpen, maar ook zij kwam daarbij in problemen.
Arashi Beach wordt vaak genoemd als een van de mooiste stranden van Aruba en een goede snorkelplek. Maar het zeewater is er vaak ruw en staat bekend om verraderlijke stromingen.
Tientallen XR-klimaatactivisten mogen jaren niet vanaf Schiphol vliegen
Tientallen klimaatactivisten van Extinction Rebellion (XR) mogen jarenlang niet in het beveiligde gebied van Schiphol komen, en dus ook niet vliegen vanaf de luchthaven. De actiegroep is zelf met het nieuws naar buiten gekomen: in een opiniestuk in Het Parool schrijft Simone Wiegman van XR over de toegangsverboden.
Wiegman schrijft dat 36 klimaatactivisten een brief hebben gekregen van Schiphol met de mededeling. In een reactie bevestigt Schiphol dat het om 30 tot 40 personen gaat. Zij mogen vijf tot maximaal tien jaar niet in het beveiligde gebied komen, ook niet met een instapkaart.
"De publieke gebieden van de luchthaven blijven voor hen wel toegankelijk", aldus Schiphol. "Van strafbare feiten zal Schiphol tevens aangifte doen bij de Koninklijke Marechaussee."
Bruine vloeistof
Aanleiding voor de maatregel is een aantal recente betogingen van XR op de luchthaven, zoals op 8 maart. Toen mocht XR demonstreren op het Jan Dellaertplein, maar uiteindelijk werd er op verschillende plekken op het vliegveld gedemonstreerd. De actievoerders verplaatsten zich naar vertrekhal 2 en de KLM-lounges achter de veiligheidscontrole.
Op 14 december was er een soortgelijke demonstratie. Toen goten activisten voorbij de security een bruine vloeistof op de grond.
Privéterrein
In Het Parool noemt Wiegman de opgelegde toegangsverboden onder meer "een gevaarlijke onderdrukking van het demonstratierecht". Schiphol zegt evenwel het recht op demonstratie te respecteren. "Dat is een belangrijk democratisch recht en wij stellen ons bij verzoeken tot demonstraties altijd constructief op. We faciliteren demonstraties, zolang die binnen de regels en op de afgesproken locaties plaatsvinden."
Wiegman brengt daartegen in dat "je mag demonstreren op een afstand binnen zicht en gehoor van het onderwerp van je demonstratie, ook wanneer dat zich op een privéterrein bevindt".
Overlast 'zeer gering'
Bij de demonstratie vorige maand probeerden tientallen personen om "ongeoorloofd toegang te krijgen tot het beveiligde gebied van Schiphol", schrijft de luchthaven. "Dit is strafbaar volgens de wet en een ernstige overtreding van onze huisregels. Om de veiligheid van de luchthaven, de orde en het belang van reizigers te waarborgen, hebben we daarom besloten een gebiedsverbod op te leggen aan deze personen."
Wiegman stelt dat de overlast juist "zeer gering" was. "Onze campagne richt zich niet tegen passagiers of personeel, maar tegen een systeem dat veelvliegen beloont. En hoewel demonstraties overlast mogen veroorzaken, konden in dit geval alleen enkele veelvliegers geen koffie drinken in de lounge."
De actiegroep wil de toegangsverboden aanvechten. Jurist Willem Jebbink heeft dat laten weten aan het ANP.
Omgekomen Spaans gezin bij helikoptercrash was voor verjaardag kind in New York
Het Spaanse gezin dat gisteren in New York bij de helikoptercrash om het leven is gekomen, was in de Amerikaanse stad om de verjaardag van een van hun kinderen te vieren, zegt burgemeester Adams.
Agustin Escobar was vanwege een zakenafspraak naar New York gereisd. Zijn vrouw Mercè Camprubí Montal en hun kinderen van 4, 8 en 10 jaar hadden zich later bij hem gevoegd. Volgens de Spaanse krant El Diario kwam het gezin uit Barcelona.
Rondvlucht
Een dag voor de verjaardag van hun middelste kind besloot het gezin een rondvlucht te maken om de skyline van de stad te bekijken, zei Adams.
Escobar was een topman bij het technologiebedrijf Siemens. Ook zijn vrouw had een hoge functie bij het bedrijf.
De CEO van Siemens schrijft op LinkedIn dat het bedrijf diepbedroefd is door het ongeluk. De Spaanse premier Sanchez sprak van een onvoorstelbare tragedie.
Een omstander filmde het ongeluk:
De helikopter, een Bell 206, stortte gistermiddag na 18 minuten in de rivier de Hudson. Op beelden is te zien hoe de romp van de helikopter om zijn as draait. De staart en belangrijkste rotor zijn afgebroken.
Ook de piloot is omgekomen. De oorzaak van het ongeval wordt nog onderzocht. Duikers zijn vandaag weer het water ingegaan om naar delen van de helikopter te zoeken. De romp is al uit het water gehaald en ook de lichamen van de slachtoffers zijn geborgen.
De eigenaar van het helikopterbedrijf zei tegen The New York Post niet te weten hoe het ongeluk heeft kunnen gebeuren. Hij is er naar eigen zeggen kapot van.
Kabinet: proeven op apen blijven voorlopig voor bestrijding gevaarlijke ziekten
Het kabinet wil de komende vijf jaar in Nederland doorgaan met dierproeven op apen. Ook blijft het fokprogramma voor apen die geschikt zijn voor het testen van nieuwe medicijnen, zoals resusapen, Java-apen en Marmosets.
Minister Bruins van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen vindt het belangrijk dat Nederland zelf onderzoek blijft doen naar medicijnen voor allerlei levensbedreigende ziekten. Het Biometical Primate Research Centre (BPRC) in Rijswijk, waar deze proeven worden gedaan, mag van Bruins niet weg, zo schrijft hij in een brief aan de Tweede Kamer.
Alzheimer
De discussie over het stoppen en verminderen van dierproeven in Nederland speelt al jaren. In dit geval gaat het om apen die in het test- en fokcentrum BPRC worden gebruikt om nieuwe medicijnen te testen. Het gaat dan om Parkinson, Alzheimer, medicijnen tegen covid en multiple sclerose. Volgens onderzoekers zijn apen het enige geschikte proefdier, omdat ze genetisch het dichtst bij mensen staan.
Bruins vindt het belangrijk dat "we in Nederland een bijdrage leveren aan onderzoek en innovatie, met name voor het bestrijden van levensbedreigende ziekten", zo is in de brief te lezen. Hij vindt dat ook vanwege de coronacrisis, waarmee duidelijk werd hoe belangrijk de ontwikkeling is van medicijnen tegen gevaarlijke virussen.
Verlagen
In 2016 vroeg de Tweede Kamer om het aantal dierproeven op zogenoemde niet-humane primaten zo veel mogelijk te beperken. In 2022 vroegen alle 150 Kamerleden nog het aantal dierproeven op deze apen verder te verlagen. En er moest onderzoek gedaan worden, dat nu klaar is.
Bruins baseert zijn conclusies op het rapport en benadrukt dat het aantal apen in Rijswijk de afgelopen jaren al is verlaagd. In 2019 zaten er nog 1500 van deze dieren in het apencentrum en dat waren er in 2022 nog 944. Voor een verdere verlaging voelt hij weinig, blijkt uit de brief.
De minister zegt wel werk te willen maken van de ontwikkeling van "proefdiervrije onderzoeksmodellen". Hij wil ook dat Nederland "gidsland" wordt op dit gebied. Het instituut in Rijswijk is ook een "vooraanstaand onderzoeksinstituut" dat voorlopig nog overheidsgeld zal krijgen.
