🟢 Trovi Sencon kaj Feliĉon Ekster la Laborloko
#Esperanto #Senlaborejo #PozitivaPsikologio #VivuIntence
Laboro okupas multan tempon, kio povas esti defio por tiuj, kiuj ne amas sian laboron. Feliĉe, eblas trovi sencon, celon kaj ĝojon ekster la laborejo. Kvankam ne ĉiam facilas, fakuloj sugestas kelkajn eblojn por komenci.
Tre ofta problemo estas laborĉagreno. Klinika psikologo kaj pozitiva psikologio-trejnisto Tim Sharp diras, ke senti senplenumita per laboro estas komuna. Li mencias, ke havi profesion, kiun vi amas, estas idealeco, sed por multaj ne realo. Se via laboro donas enspezon sed ne plenumon, li sugestas ekzameni hobiojn, kiujn esploroj trovis gravajn por feliĉo.
Dum laborenuevo estas ofta, kelkaj praktikaj aferoj povas plibonigi vian sperton en laboro. Dr Sharp rekomendas fokusiĝi pri tio, kion vi amas dum via libera tempo kaj fari tempon por ĝi, planante ĝin kiel rendevuon.
Krei laborlimojn ankaŭ gravas. Gina Cleo, direktoro de la Habit Change Institute, sugestas sekvi difinitajn laborhorojn kaj malŝalti laborajn sciigojn post laboro. Tiel vi estos pli kapablaj partopreni en aktivaĵoj, kiuj ĝojigas vin.
Relevu tion, kion vi amis fari antaŭe aŭ esploru novajn interesojn. Rememoru pri tio, kion vi ĝuis kiel infano aŭ adoleskanto. Dr Sharp diras, ke eble ne tuj ĝuos ĝin, sed povas estas bona komenco. Estas ankaŭ utile rigardi, kion faras tiuj ĉirkaŭ vi, kaj eble provi iliajn preferojn.
Fina konsilo estas provadi novajn aferojn malrapide, kaj memoru, ke iliaj avantaĝoj povas postuli tempon por aperi.
💖 Plibonigu vian Esperanton:
🟢 Belarusaj Volontuloj Enfrontas Defiojn Post Soldatiĝo en Ukrainio
#Esperanto #Belarus #Volontuloj #Ukrainio #EU #KastusKalinouski
Belarusaj veteranoj de la milito en Ukrainio estas konsiderataj krimuloj fare de la Minsk-registaro, aliflanke multaj luktas por akiri laŭleĝan loĝadon en la EU. Malfrue en 2024, maltrankviliga novaĵo disvastiĝis inter la belarusa diasporo: eksaj belorusaj volontuloj en Ukrainio, kiel Vasil Verameichyk, estis arestitaj en Vjetnamio post malsukceso akiri rifuĝon en Litovio, kaj fine estis transdonitaj al specialaj belorusaj servoj.
Verameichyk servis en la Regimento Kastus Kalinovski de la Ukraina Armeo, kie centoj da belorusoj batalas kontraŭ Rusio. La registaro de Belorusio deklaris la regimenton kiel terorista organizaĵo kaj ĝiaj trupoj estas konsiderataj teroristoj. Pli strikta leĝo post la amasaj protestoj kontraŭ la diskutebla reelekto de Prezidanto Alyaksandr Lukashenko en 2020 senigas homojn akuzitajn kiel teroristoj je vivo aŭ la mortopuno.
Timinda kaj senespera, la familio de Verameichyk estis surprizita kiam ili vidis foton de li en mankatenoj en Minska flughaveno. Sporade, iuj eksaj belorusaj soldatoj trovas la vojon al nova vivo en la EU kaj aliaj sekuraj regionoj. Sed multaj alfrontas komplikan procezon por akiri legalecon, ofte riskante siajn ŝancojn rezidentiĝi en la EU aŭ ien ajn pro ties servado en Ukrainio.
Kiel multaj, kiuj helpis defendi Ukrainion, la veturo de Vasil estis plena je komplikaj defioj. Post rezigni sian ofican rangon en 2021, sekve de politika premo en Belorusio, Vasil serĉis azilon sed alfrontis barojn en Litovio kaj Ukrainio, kio fine kondukis lin al Vjetnamio. La Regimento Kalinovski mem transparentigadas tiujn defiojn al diversaj institucioj, klopodante trovi rimedojn solvi tiujn problemojn.
Kontrau nuraj registaraj klopodoj por aresti eksajn belorusajn soldatojn, pluraj organizaĵoj provas helpi, sed la procezo restas malfacila. Kaze de rekono, multaj el la eksa regimento troviĝas en unika situacio, prenante danĝerajn vojojn for de hejme kaj alfrontante krizojn same en iliaj naciaj landoj kiel en teroj de azilo.
💖 Plibonigu vian Esperanton:
🟢 Demokratio en Peru en Danĝero pro Konservatismaj Fortoj
#Esperanto #Demokratio #Virinoj #LGBTI #Peruo #Konservativismo
Ina protestanto svingas standardon pri la morto de demokratio dum sociaj protestoj kontraŭ la aŭtoritataj politikoj de Prezidento Dina Boluarte en centra Lima, julio 2024. "Ni alfrontas forte konservatan registaron, kiu malfermas la vojon al retroiroj. Ni havas malsukcesan ŝtaton kun demokratio ne plu ekzistanta kiel demokratio," diras Gina Vargas, internacie agnoskita perua feministino.
En intervjuo, Vargas analizas la politikan krizon de Peruo, kiu malfortigas demokratiajn instituciojn kaj damaĝas la rajtojn de la plej vulnerablaj grupoj kiel virinoj kaj la LGBTI+ komunumo. En Peruo estas pli ol 17 milionoj da virinoj, dum la LGBTI+ plenkreskuloj povus nombri 1.7 milionojn.
Vargas, fondinto de la feminista Flora Tristán Centro, avertas, ke konservativaj fortoj en Peruo, prezentitaj kiel ekstremdekstraj, celas rericevi malgrandigitajn valorojn post la Pekina Platformo por Ago, adoptita antaŭ 30 jaroj, kiu antaŭenigis virinajn rajtojn.
Ŝi maltrankviliĝas pri la kunfandiĝo de la Ministerio por Virinoj kaj Vulnerolaj Populacioj kun alia ministerio, kiu malfortigus la ŝtatajn agojn kontraŭ perforto. Virinoj suferas diskriminacion, perforton, femicidon kaj misuzon, kion Vargas trovas maltrankviligaj samtempe kun la kreskanta rajto-malŝata influo.
Cedano kritikas la neprotekton de LGBTI-rajtoj en Peruo, kie neniaj leĝoj pri genra identeco aŭ egala edz(in)eco ekzistas. Cedano akuzas, ke ili estas stigmatizitaj kaj akuzitaj maljuste, dum la malsolida demokratia reĝimo plue malhelpas ŝanĝojn al pli justa socio.
💖 Plibonigu vian Esperanton:
🟢 Ekonomia Kontrasto: Nov-Zelando kaj Aŭstralio
#Esperanto #NovZelando #Ekonomio #Inflacio #Recesio #Laborforto
La ekonomio de Nov-Zelando troviĝas en recesio kun 32,000 malpli dungitaj homoj ol antaŭ unu jaro, kaj miloj da Kivi-anoj translokiĝas al Aŭstralio por eskapi el malvigla ekonomio. Aŭstralio ne spertas recesion; ĝia laborforto neniam estis tiel granda kaj havas rekordajn dungitajn homojn, kun multaj vakaj laborpostenoj kompare al antaŭaj jaroj. Tamen, inflacio malpliiĝis en ambaŭ landoj, kaj Aŭstralia Rezerva Banko verŝajne baldaŭ reduktos interezprocentojn.
En la lastaj jaroj, Nov-Zelando kaj Aŭstralio ambaŭ alfrontis altan inflacion. La Rezerva Banko de Nov-Zelando komencis levi interezprocentojn en oktobro 2021, ok monatojn antaŭ Aŭstralio, atingante pinton je 5.5%, dum Aŭstralio atingis 4.35%.
Nov-Zelando jam komencis redukti interezprocentojn ekde aŭgusto, dum Aŭstralio eble faros tion en februaro. Altiĝanta senlaboreco en ambaŭ landoj estis konsekvenco de provado malpliigi inflacion, kvankam la rezultoj diverĝis.
La novzelanda junularo, ili ofte forlasas sian landon por Aŭstralio, dum aliaj seniluziiĝis pri serĉado de laboro. La laborforto de Nov-Zelando ne kreskis dum la pasintaj 12 monatoj, dum en Aŭstralio ĝi konstante kreskis.
Se rigardite la inflacion, Aŭstralio havas iomete pli altan celon ol Nov-Zelando. Nov-Zelando klopodas konservi inflacion inter 1 kaj 3 procentoj, dum Aŭstralio celas inter 2 kaj 3 procentojn.
Aŭstralio ne registris negavan kreskon en la pasintaj tri jaroj, dum Nov-Zelando spertis tri seasonojn de nula kresko kaj tri negativajn, aktuale en recesio.
La grandeco de la ekonomio kaj loĝantaro de Aŭstralio multfoje superas tiujn de Nov-Zelando, kaj la strategioj de la centraj bankoj diferencas fokuse al dungado en Aŭstralio. Multaj Kivi-anoj jam esprimis sian preferon vojaĝante al Aŭstralio.
💖 Plibonigu vian Esperanton:
🟢 Ĉefa Figuro de Hungario Akuzas ke Ukraina Mono Kalumnias Viktor Orban
#Esperanto #Hungario #Fidesz #Orban #Ukrainio #Gazetaro
Mate Kocsis, estro de la parlamenta grupo de Fidesz, diris ke la sendependa gazetaro en Hungario vendis sian patrujon por ukraina mono, kvankam li ne prezentis pruvojn. Post kunveno de la Nacia Sekureca Komitato de la hungara parlamento, Kocsis akuzis la sendependan gazetaron je partopreno en kampanjo kontraŭ Viktor Orban per ukrainaj rimedoj. Li diris ke la servejo informis la komitaton pri ukraina provo diskrediti Orban kun subteno de ĵurnalistoj. Kvankam la detalo mankas, Kocsis sugestis ke artikoloj kaj materialoj estos publikigitaj por malfortigi la internacian reputacion de la ĉefministro.
Magyar Nemzet, por-registra gazeto, skribis ke la ukraina sekreta servejo planas filmon por diskreditigo de Orban, farita de Direkt36. Tamen, Direkt36 ne ricevis monon de Ukrainio kaj ne konfirmis la akuzojn de Magyar Nemzet. Ankaŭ Telex ne ricevis ukraina financadon. La akuzo prezentita sen pruvo ne estingas la kritikojn kontraŭ la registara grupo Fidesz.
La akuzoj pri ukraina influo plifortigas la registaran komunikadon kontraŭ tiuj kiuj kontraŭas Fidesz. Se la kabaloj estus veraj, kelkaj vidas eblon influigi la hungarajn elektojn de 2026. Ne estas klare kiam la servo malkovris la supozatan konspiron, sed la akuzoj servas por diskrediti kritikantojn de la registaro.
💖 Plibonigu vian Esperanton:
🟢 Klaus Iohannis Anoncas Demisionon Kiel Prezidento de Rumanio
#Esperanto #Rumanio #Politiko #PrezidentoDemisio #Iohannis #Elektoj
Prezidento de Rumanio, Klaus Iohannis, anoncis sian eksiĝon por eviti la impeachment-procedon komencitan de la parlamento en Bukareŝto. Li plenumis sian rolon ekde 2014 kaj devis forlasi la oficon post la elektoj fine de la lasta jaro. Tamen, lia mandato estis portempe plilongigita post kiam la Konstitucia Kortumo ordonis rekomencon de la voĉdonado pro rusia interfero. Politika tumultrimado regis en Rumanio ekde novembro, kiam dekstra ekstremulo surprize gvidis la elektojn. Antaŭ la dua voĉdonado, la Konstitucia Kortumo nuligis la unuan baloton pro rusa influo en sociaj retoj.
Plimulto de opoziciaj parlamentanoj postulis la forigon de Iohannis, asertante ke la politika establaĵo malsukcesis garantii sekurecajn respondojn. Iohannis riproĉis la movon, nomante ĝin 'nepravigebla' kaj 'damaĝa'. Li deklaris, 'Mi neniam malobservis la Konstitucion. Ĉiuj perdas, neniu gajnas.' Post lia eksiĝo, la prezidanto de la supera domo de la rumana parlamento, Ilie Bolojan, transprenos ĝis la nova elekto.
💖 Plibonigu vian Esperanton:
🟢 Ĉu Interretaj Platformoj Vere Plibonigas Nian Demokratian Diskuton?
#Esperanto #CiferecaDemokratio #SociajRetejoj #InterretaFragmentado #ArtaIntelekto
Grandaj platformoj kiel X promesis fariĝi ciferecaj renkontiĝejoj, sed multaj dubas pri ilia sukceso. Post kiam Elon Musk aĉetis X en 2022, li nomis ĝin 'cifereca urba placo' por ĉiuj. Tamen, la potenco de ĉi tiuj platformoj, inkluzive de Facebook kaj TikTok, komencis minaci demokration mem.
Ĝis nun, la platformo X fariĝis pli agresema pro ŝanĝoj en modereco, kaŭzante pli da malamo kaj diskuto pri la cifereca publika sfero. Multaj uzantoj inkluzive de politikistoj kiel Elisabeth Baume-Schneider forlasas X por 'pli ĝentilaj' platformoj kiel Instagram.
Leksikono kiel ChatGPT povas plue kompliki tiujn aferojn, ĉar ĝi povas plifaciligi kreon de teksto kaj enhavo, ktp. Hannes Bajohr avertas ke, se tro multaj homoj komencas uzi ĉi tiujn modelojn, ĉi tio povus krei 'artefaritajn publikajn sferojn' kaj ĝeni niajn bazajn demokratiajn valorojn kiel fido kaj respondeco.
Kvankam ekzistas 'echo chambers' en la reto, esploroj sugestas ke ni vidas pli da diverseco en sociaj retoj ol en nia reala vivo. La ĉefa defio restas, kiel la cifereca medio povas vere kontribui al kohereca publika opinio.
💖 Plibonigu vian Esperanton:
🟢 Lasta Ŝanco Por Eksplori La Kazon de Beaumont Infanoj
#Esperanto #BeaumontInfanoj #lastafosado #nesolvitaKrimo
Antaŭvidata fosado por trovi la restaĵojn de la Beaumont infanoj estos probable la lasta ŝanco esplori antaŭ ol la tereno, kie antaŭe staris fabriko, estos vendita, diras la SA sendependa parlamentano kiu subtenas la ideon. La mistera malapero de la tri Beaumont gefratoj — naŭjara Jane, sepjara Arnna kaj kvarjara Grant — en 1966 estas unu el la plej perplexaj kaj tragikaj kazoj en Aŭstralio.
Post la malapero de la gefratoj de la plaĝo Glenelg en Adelajdo, pluraj atestantoj raportis, ke ili vidis la infanojn kun alta, sunbruna, maldika viro kun blondaj haroj. La sendependa parlamentano Frank Pangallo menciis, ke la tria esploro en la iama Castalloy areo, komenciĝonta la 22-an de februaro, ĉi-foje estos pli ampleksa ol pasintaj provoj en 2013 kaj 2018, kiuj ne sukcesis trovi signojn de la malaperintaj infanoj.
Pangallo diris, ke privata fosado estos farita de loka firmao kun la helpo de du fakaj arkeologoj kaj universitataj studentoj. Oni planas esplori pli vastan areon kaj iri pli profunde pro sugestoj, ke antaŭa fosado ne estis sufiĉe profunda.
Pli supraj tavoloj de tero estis aldonitaj, kion atestis iamaj dungitoj de la Castalloy fabriko. Estis kredeble metro al du metroj pli alta ol en 1966.
Polico kaj SA registaro estis informitaj pri la pliaj laboroj, kvankam polico ne opinias, ke la teorioj subtenas la projektitan fosadon. Pli frua posedanto de la areo, Harry Phipps, estis nomita persono de intereso post kiam du fratoj raportis fosadon por li en 1966, la jaro de la malapero de la Beaumont gefratoj. Barieroj restas pri la kazo kaj dum kelkaj pluvontas esplori.
Ĉi tiu rakonto ankoraŭ rompas la koron post 59 jaroj, kaj la gepatroj de la Beaumont infanoj ambaŭ mortis sen scii, kio efektive okazis al iliaj gefiloj.
💖 Plibonigu vian Esperanton:
🟢 EU Promesas Reagi al 'Maljustaj' Tarifoj de Trump
#Esperanto #Aluminio #Inflacio #Merkatoj #Tarifoj #KomercMilito #EU #Usono
En 2025, la Eŭropa Komisiono reagis al planoj de Usona Prezidento Donald Trump altigi tarifojn je 25 procentoj sur ŝtalo kaj aluminio. Ili kritikis tiajn tarifojn kiel 'maljustajn' kaj 'kontraŭefikajn', argumentante ke tio nur altiĝus kostojn kaj malstabiligus ekonomiajn merkatojn.
Trump alproksimiĝanta al Superpoko, precizigis ke li anoncus tarifojn lunde kaj 'reciprokajn' tarifojn marde. Se trudita, la tarifoj povus kaŭzi fortan respondon de Bruselo, rememorigante pri la nesolvita disputo ekde 2018. La Unio planas reagi laŭ siaj kutimaj proceduroj, eble alportante la kazon al la Monda Komerca Organizaĵo aŭ aplikante protektajn mezurojn.
Francio jam instigis por reago al la minacoj de Trump, kaj Germanio deklaris, ke la EU povus reagi rapide se necesas. Usono ĉefe importas siajn metalojn el Kanado, Meksiko kaj Brazilio, kaj tiaj tarifoj povus rapide influi diversajn sektorojn, inkluzive de aŭtindustrio kaj agrikulturo en EU.
💖 Plibonigu vian Esperanton:
🟢 Nova Plano Kontraŭ Rusaj Ombraj Flotoj en Eŭropo
#Esperanto #Rusio #OmbraFloto #Nafto #Sekureco #BaltikaMar
Eŭropaj landoj laboras sekrete por preni kontrolon super la ombra floto de Moskvo, kiu evitas sankciojn transportante nafton. Ĉi tiu movado sekvas post kiam Finnlando kaptis la ŝipon Eagle S, kiun oni suspektas saboti potencligilon inter Estonio kaj Finnlando.
La Eŭropa Unio kaj aliaj landoj planas krei leĝojn por faciligi la konfiskon de tiuj tankeraj ŝipoj. La celo estas malhelpi Rusion plu enspezi per naftovendado, financante sian militon en Ukrainio.
Propono inkluzivas utiligi internacian juron por kapti ŝipojn pro mediaj aŭ pirataj kialoj. Se tio malsukcesas, landoj povas provi novajn leĝojn por memstare konfiski tiujn ŝipojn.
Defio restas kontraŭstari la juran kaj financan riskon de Rusaj reprezalioj. Ankoraŭ ekzistas zorgoj pri la kostoj kaj komplikaĵoj engaĝantaj tiujn planojn.
Rusio uzas malnovajn ŝipojn de la ombra floto por transporti ĉirkaŭ 80% de sia kruda nafto, helpante al Moskvo daŭrigi sian militon. Tial, Eŭropo esploras ĉu ĝi povas efektivigi novajn regulojn pli vaste por malkuraĝigi la komercon.
Eŭropo celas kunlabori kun NATO kaj la EU por solvi la minacojn al regiona sekureco. Ĉi tiuj iniciatoj estas parto de pli vastaj klopodoj protekti submarnivela infrastrukturo kaj mediaj rikoltoj per pli strikta inspektado de ŝipoj.
💖 Plibonigu vian Esperanton:
🟢 Svisa voĉdona malakcepto de la ekologia reformo de ekonomio
#Esperanto #Svisio #Ekologio #KlimataReformo #PlanedajLimoj
Svisaj voĉdonantoj vaste malakceptis iniciaton de la Junaj Verduloj por transformi la landan ekonomion respektante "planedajn limojn". Ĉi tiu iniciato celis malpermesi oleouzadon kaj inkludus gravan redukton de CO2-emisioj, biodiversecaj perdoj, kaj akva uzo. Tamen, multaj opiniis, ke ĉi tiuj reformoj estus tro ampleksaj kaj damaĝaj al la ekonomio.
Unu horon post la fino de la voĉdonado, klariĝis, ke la plimulto el la 26 kantonoj diris "ne" al la iniciato, kun projekcioj indikante nur ĉirkaŭ 30% subtenon. La subteno verŝajne venis de maldekstraj kaj ekologiemaj rondoj, sed en aliaj politikaj segmentoj mankis apetitoper reformo de ĉi tiu skalo.
La Socialdemokratino Linda de Ventura komentis, ke kvankam la junularaj partiaj iniciatoj ofte malfacilas, tio ne signifas nepran malkonsenton al mediprotekto. La opozicio, inkluzive de la Centruma Partio, deklaris ke la plano estis tro fakta kaj ne ofertis praktikajn solvojn.
Kvankam la plano ne sukcesis, ĝi ankoraŭ povus influi la publikan diskuton. Malgraŭ la malalta kampanja ŝanco kaj malkovro en la amaskomunikilaro, la fakto, ke la Juna Verduloj akiris 100,000 subskribojn por la voĉdono, montras ilian kapablon altiri atenton en la diskuto pri klimata ŝanĝo.
💖 Plibonigu vian Esperanton:
🟢 Plano de Trump por 'etnika purigado' en Gazao estas kontraŭleĝa, diras esploristo de UN
#Esperanto #UN #Palestino #Trump #EtnikaPurigado
La ĉefa esploristo pri homaj rajtoj de Unuiĝintaj Nacioj en Palestino deklaris ke la plano de Donald Trump, senigi palestinanoj de Gaza, estas kontraŭleĝa laŭ internacia leĝo kaj „egalas al etnika purigado”. Trump malzorgas la leĝojn internaciajn, kaj truddeviga translokigo de okupita grupo estas internacia krimo. Navaj Pilej, estro de la UN-Komisiono pri la Okupita Palestina Teritorio, asertas ke la minaco politiki la palestinanojn ne povas efektiviĝi laŭleĝe.
Trump esprimis la intencon ke Usono transprenu la Gaza Strion kaj rearanĝu ĝin. Li kun Israela ĉefministro, Benjamin Netanjahu, proklamis ĝin kiel la estonta "riviero de la Proksima Oriento". Pilej, antaŭa juĝisto de la Internacia Puntribunalo, ankaŭ kondamnis la sankciojn de Trump al la tribunalo.
Pilej subtenus akuzon pri apartismo kontraŭ Israelo ĉe la tribunalo. Apartismo estas rekonita kiel krimo kontraŭ la homaro. Landoj mondafoje subtenu sankciojn kontraŭ Israelo por fini tiun sistemon de kontrolo.
💖 Plibonigu vian Esperanton:
🟢 Transcendaj Ŝanĝoj en Kraniovizaĝa Kirurgio: La Afero de Emrys Beckman
#Esperanto #FidaKirurgio #InfanaSano
La frazo 'mezuru dufoje, tranĉu unufoje' de la patro de Brisbane neŭrokirurgo Rob Campbell rangas en lia menso dum li laboras. Dr. Campbell, en la antaŭeco de kraniovizaĝa kirurgio en Kvinslando kune kun kolego Richard Theile, rekonstruas vizaĝojn kaj kraniojn de infanoj, ŝanĝante vivon.
En ĵusa operacio ĉe Mater Children’s Private Hospital, ili rearanĝis la kranion de unu-jara Emrys Beckman, kiu naskiĝis kun kraniosinostozo, kondiĉo kie la ostoj de la kranio kuniĝas tro frue. Chelsea Beckman, patrino de Emrys, diris ke la nekutima formo de lia kapo ofte kaŭzis rimarkojn de nekonatoj, igante la decidon pri kirurgia interveno des pli grava por eviti psikologiajn problemojn en estonteco.
Dum la operacio, Dr. Campbell kaj Dr. Theile malfermis la skalpon de Emrys kaj uzis speciale desegnitan neŭrokirurgian borilon por tranĉi la kranion. Post remodlado, ili realiĝis la pecojn uzante ultrasonon. Emrys nun estas sana kaj feliĉa, taŭgante kun liaj samklasanoj kaj evitante socian izoladon.
La kirurgia teamo kune laboris, de teatrinursegoj ĝis pediatraj specialistoj, por monitori Emrys dum la tri-kaj-duonhora procedo. Patro de Emrys, Tim Beckman, diris ke lia filo montris neniajn evoluajn malfruojn, kaj la familio metis sian fidon en la manojn de la kirurgoj. Dr. Campbell priserĉis la profundan fidon de familioj, kiam ili enmanigas siajn infanojn al kirurgio.
💖 Plibonigu vian Esperanton:
🟢 Demandoj al DeepSeek pri Geopolitiko: Ĉinaj Argumentoj elstaras
#Esperanto #ArtefaritaIntelekto #Geopolitiko #KomunistaPartio #Propagando
DeepSeek, nova artefarita intelekto, atentigas per ripetado de oficialaj ĉinaj argumentoj. Ĝi konkuras kun grandaj nomekzemploj kiel ChatGPT sed je pli malaltaj kostoj. Demandoj pri mondaj aferoj ofte reflektas propagandon de la Komunista Partio de Ĉinio. La sistemo ne respondas pri temoj kiel la Tiananmen-policado de 1989, simple dirante ke tio estas ekstera ĝia kapablo.
En demandoj pri varmaj interrilataj temoj, DeepSeek evitas iujn vortojn dum uzas alies lingvon de ĉina komunikado. Ĝi uzas frazojn kiel 'venko-venko kunlaboro' kaj 'stigmatizita Ĉinio' imitante deklarojn de ĉinaj diplomatiaj oficejoj.
Ekzemple, ĝi klarigas la originon de la koronvirusa pandemio kiel kompleksan aferon, postulante internacian kunlaboron, dum subtenas la malferman kaj respondecan sintenon de Ĉinio. Pri tarifoj de Donald Trump, ĝi emfazis dialogan aliron por solvi disputojn kaj protekti amerikajn industriojn. Sammaniere, dum paroli pri EU-pagoj kontraŭ ĉinaj elektraj veturiloj, ĝi substrekas komercan justecon kaj respondas kontraŭaj por longtempa sukceso por ĉiuj flankoj.
Pri TikTok kaj ĝia uzo de eŭropaj pejĝoj, ĝi mencii la gravecon de datumsekureco kaj leĝaj konformoj. Kiam temas pri Tajvano, DeepSeek diskutas pri paco kaj stabileco en la regiono kiel fundamentaj elementoj por sekureco kaj prospero. Ĝi klarigas ĝin kiel nedisigebla parto de Ĉinio.
Asertoj pri trudlaboro en ĉinaj produktaĵoj ankaŭ ricevas similan respondon, indikante la fortan protekton de laboro, laŭ la ĉina rajtostrebo. Malgraŭ kritikoj pri importaj bremsoj kaj ciberatakoj, la raportoj estas priskribataj kiel senbaza.
💖 Plibonigu vian Esperanton:
🟢 Pliaj Duboj pri Kunlaboro Inter Habeck kaj Konservativulo Merz
#Esperanto #GermanaPolitiko #Koalicio #Elektoj2025 #FriedrichMerz #RobertHabeck
La estonta ĉefministro de Germanio, Friedrich Merz, frontas pli kaj pli da baroj en la formado de koalicia registaro. En Flensburgo, kajidato de la Verda partio, Robert Habeck, esprimis dubojn pri eblaj partnerecoj kun la konservativuloj post la elektoj la 23-an de februaro.
La situacio komplikiĝis kiam la konservativuloj de Merz akceptis subtenon de la maldekstra Alternativo por Germanio (AfD) por antaŭenigi kontraŭ-enmigradajn decidojn en la parlamento. Habeck asertis, ke tiaj agadoj povas malebligi plian kunlaboron.
Merz, kiu rigardatas kiel probabla ĉefministro, defendis la paŝon dirante, ke la politikoj de lia partio devas esti subtenataj sendepende de kiu subtenas ilin. Tamen, la kunlaborvolo kun la dekstrema flanko povus kompliki koaliciajn interkonsentojn kun aliaj partioj kiel la SPD aŭ la Verduloj.
Kvankam Merz rifuzis koalicion kun la AfD, lia centro-dekstra bloko havas nur ĉirkaŭ 30 procentan subtenon en la balotenketoj, la plej alta inter la SPD, Verduloj kaj AfD. Tial, se la konservativuloj ne trovus partnerojn, ili povus esti devigataj gvidi minoritatan registaron.
💖 Plibonigu vian Esperanton:
🟢 Baltaj Landoj Rompas Elektrajn Ligojn kun Rusio
#Esperanto #BaltajLandoj #Energio #Rusio #EU
La Baltaj ŝtatoj, Litovio, Latvio kaj Estonio, unuafoje disigis sin de la rusa elektra reto, finante longan energian kunpartnerecon kun Moskvo. Ili nun konektiĝos al la EU-retkulpo dimanĉe, preskaŭ du jardekoj post sia aliĝo al la bloko.
La movon kaŭzis amaso da misinformado, celanta timigi la loĝantojn pri elektraj sekvoj. Tamen, la Baltaj landoj jam ne aĉetas potencon de Rusio aŭ Belorusio, do ne atendeblas interrompoj aŭ prezaltiĝoj.
Iama litova ĉefministro deklaris, ke Rusio dum jaroj minacis ilian elektroprovizon. Nun, la landoj estos izolitaj dum tago antaŭ ol sinkroniĝi kun la eŭropa reto, permesante al ili importi elektron el EU tra Pollando se necese.
La eŭropa komisaro por energio diris, ke la ŝanĝo fortigos la sekurecon de livero tra la tuta EU. Li akcentis, ke la EU peze investis en ĉi tiu projekto, farante la Energiunion pli forta.
Estas zorgo pri sabotado al submaraj eletraj kabloj en la Balta maro. En la pasintaj monatoj, kelkaj naftoŝipoj trenis siajn ankrojn super tiuj kabloj, kio estigis timon pri rusa interveno.
Ekspertoj sugestas, ke la rusia enklavo Kaliningrad povus alfronti la plej gravajn defiojn. La regiono historie dependis de la balta krado por importi elektron, kaj kvankam Rusio certigas sian memprovizon, restas demandoj pri aŭtonomio.
Eks-ĉefministro indikis, ke restado en konekto kun Rusio signifus financi Putinon, citante Leninon pri kiel vendi ŝnuron kiu siatempe pendumos ilin.
💖 Plibonigu vian Esperanton:
🟢 Post jaroj de konflikto, Timor-Leste fariĝas paciganto
#Esperanto #Paciganto #TimorLeste #UNKunlaboro #Sendependeco
En la malfacilaj fruaj jaroj de sendependiĝo, la UN estis ĉiam ĉeesta en Timor-Leste por subteni pacon kaj stabilecon. Post 24 jaroj, la lando transformiĝis de gastiganta lando por misioj de UN-pacfortoj al partoprenanto en subtenaj misioj aliloke.
La vojo al paco por Timor-Leste ne estis facila. En 1976, Baldaŭ post la sendependiĝo de Indonezio, ĝi invadis la orientan parton de Timoro, iama portugala kolonio. La okupado, markita de perforta subpremo, daŭris ĝis 1999, kiam kun subteno de la UN, la lando elektis memdecidon.
UNAMET organizis referendumon pri memdecido en septembro 1999, kie 78.5% voĉdonis por sendependeco. Sekvis perfortaj atakoj de por-indoneziaj milicioj. Natercia Martins tiam laboris por UNAMET, spertiĝante pri perforto, kiu damaĝis ŝiajn kolegojn.
La krizo finiĝis per la interveno de INTERFET, rajtigita de la Sekureca Konsilio. Martins aliĝis al la polico, inspirita de la streĉo de ŝia kuzo, celante sekurigi vivon, precipe por virinoj kaj infanoj. La ĉeesto de pacigilantoj helpis restarigi senton de sekureco post la krizo.
Interne politikaj malstabiligoj aperis en 2006, kio kaŭzis perforton kaj klopodis milojn al rifuĝejoj kiel la Konvento de la Kanossianaj Patrinoj. Tie, UN-protektantoj certigis la sekurecon de rifuĝintoj dum UN-agentejoj helpis per kuracistoj kaj manĝaĵo.
Ĉefiro Pinto, antaŭa UN-pacisto, deklaris ke la misioj en Timor-Leste estas inter la plej sukcesaj en la historio de la UN. Timor-Leste nun eksportas siajn spertojn por subteni dialogon inter konfliktaj partioj aliloke.
La lando nun havas trejnejon por pacsoldatoj, kiu ebligas prepari pli kaj enhavi inĝenierojn por konstruprojektoj. Dediĉante sin al nacia repaciĝo kaj normaliro kun Indonezio, Timor-Leste fariĝis modelo de post-konfliktaj stabiligoj.
💖 Plibonigu vian Esperanton:
🟢 Samantha Kerr en Juĝo pro Akuzo de Rasa Ĉikano
#Esperanto #SamanthaKerr #Futbalo
La jurio, kiu decidos la sorton de Aŭstralia futbala stelo Samantha Kerr, estas memorigita ke la leĝo ne diskriminaciu inter rasaj insultoj. Oni petis la jurion pripensi kion se ŝi estus nominta policiston 'stulta kaj nigra' en drinkita nokta okazo antaŭ du jaroj.
Prokuroroj prezentis siajn fermajn argumentojn en la kvina tago de la proceso ĉe Kingston Crown Court, kie la kapitano de la Matildoj estas akuzita pri kaŭzado de rase pligravigita ĉikano al brita policisto Constable Stephen Lovell en incidento en sudokcidenta Londono la fruajn horojn de la 30-an de januaro, 2023.
Dum la proceso, videoj montris Kerr en konflikto kun la polico. Ambaŭ Kerr, 31-jara, kaj ŝia partnerino Kristie Mewis, asertis ke taksiŝoforo provis kidnapi ilin, kiam ili alvenis stacion de polico post kiam ili rifuzis pagi rabatajn kostojn post kiam Kerr vomis kaj Mewis piedbatis la postan fenestron de la veturilo. Ĉe la polica stacio, oni aldonas ke Kerr fariĝis 'insultema kaj ofenda' al Lovell, nomante lin 'f---an stultan kaj blankan' en ekscitita konflikto.
💖 Plibonigu vian Esperanton:
🟢 Reta Edukado: Vivoŝnuro por Afganaj Knabinoj Malgraŭ Talibana Premo
#Esperanto #Afganujo #Edukado #Knabinoj #Talibano #RetaLernado
Ekde kiam la Talibano reprenis potencon en Afganio en 2021, knabinoj kaj virinoj estis sisteme malpermesitaj ricevi edukon, igante Afganion la sola lando en la mondo kiu ne permesas lernejon al knabinoj pli aĝaj ol 12. La situacio plimalboniĝas, eĉ enskribiĝo en bazlernejoj por knabinoj malkreskas laŭ Unesko.
Kun instruktorinoj malpermesitaj instrui knabojn, manko de edukistoj pliprofundigas la krizon. En tiu malhela pejzaĝo, reta edukado aperis kiel la sola espero por ĉirkaŭ 1.4 milionoj de aĝaj afgaj knabinoj, kiuj aspiras studi. Tamen, tiu alternativo frontas grandegajn obstaklojn.
Afgana reta edukado alfrontas malbonan interretan infrastrukturo kaj malstabilan elektra provizo, igante forstudadon malfidinda. Aparte ĉe malriĉaj areoj, la kostoj por aparatoj kiel komputiloj kaj poŝtelefonoj estas nepageblaj por plej multaj. Neantaŭdiritaj elektraj interrompoj komplike influas la eblecon teni lecionojn kaj akiri studmaterialojn.
Kvankam reta edukado ne ricevas universalan rekonon nek subtenon de publika entoj, retejoj kiel Facebook kaj Instagram ofertas suplementan informon. Ankaŭ, gepatroj timas talibanan spionadon, kiu povus alporti danĝeron kaj riskojn al siaj familioj.
Tamen, kelkaj sukcesrakontoj emfazas, kiel Raihana, kiu studas ekonomikon kaj trovas esperon tra organizoj kiuj faciligas interretan lernadon. Ŝi ankoraŭ restas optimisma kaj celas reveni al la socio por helpi pligrandigi la rajton je edukado por pli da knabinoj.
💖 Plibonigu vian Esperanton:
🟢 Italaj Migrantaj Centroj en Albanio: Junkturo de Projekto
#Esperanto #Migrantoj #Albanujo #Italujo #Azilo #HomajRajtoj
Malfruiĝintaj italaj migrantaj centroj en Albanio restas malplenaj pro juraj disputoj. Malgraŭ sia formala inaŭguro en oktobro, juraj bataloj haltigis la operacion. En la albana haveno Shengjin, malvarmaj ventoj reflektas malplenecon, kun nur kelkaj malnovaj boatoj kaj restaĵoj de konstruado de la akceptejo.
La projekto de la itala ĉefministro Giorgia Meloni celas plirapidi procesadon de migrantaj azilpetoj, translokigante azilprocezojn de Italio al Albanio. Sed la kosto jam superis atendojn, kaj protestoj alfrontas la iniciaton. Lokanoj maltrankvilas pri la etikaj implicoj, dum aliaj vidas ekonomian oportunon.
Pliaj defioj inkluzivas jurajn blokadojn kaj homajn rajtojn, precipe pro rapidigita azilproceso. Kritikantoj, inkluzive homrajtaj organizaĵoj, pravigas ke tia proceso povas rapide rezultigi deportadojn sen justa traktado. Dume la projekto altiras tutmondan atenton kiel potenciala modelo.
Ĉu efektive funkcios la centroj, restas malcerte. Meloni alfrontas premon por sukcesigi la projekton malgraŭ leĝaj obstakloj, kaj dume pli multaj voĉoj dubas pri la valoro kaj racio de tiaj investoj.
💖 Plibonigu vian Esperanton: