สรุปเนื้อหาบทที่ 11 ของหนังสือ Money โดย Jacob Goldstein: ประวัติศาสตร์ธนาคารกลาง
เกริ่นนำ
บทที่ 11 ของหนังสือ Money อธิบายถึงวิวัฒนาการของธนาคารกลาง (Central Banks) ในประวัติศาสตร์ โดยแสดงให้เห็นว่าธนาคารกลางไม่ได้มีมาตั้งแต่แรก แต่เกิดขึ้นจากความจำเป็นในการสร้างเสถียรภาพทางการเงินในประเทศต่าง ๆ ความท้าทายที่ระบบการเงินเผชิญ เช่น วิกฤตเศรษฐกิจ การควบคุมเงินเฟ้อ และการสนับสนุนการเติบโตทางเศรษฐกิจ เป็นปัจจัยหลักที่ผลักดันให้ธนาคารกลางกลายเป็นส่วนสำคัญของระบบการเงินโลก
สาระสำคัญสรุปเป็น 10 ข้อ
1. จุดเริ่มต้นของธนาคารกลาง:
• ธนาคารกลางแห่งแรกในโลกคือ ธนาคารแห่งสวีเดน (Sveriges Riksbank) ก่อตั้งในปี 1668
• ตามมาด้วย ธนาคารแห่งอังกฤษ (Bank of England) ในปี 1694 ซึ่งกลายเป็นต้นแบบสำคัญของธนาคารกลาง
2. บทบาทเริ่มต้นของธนาคารกลาง:
• ธนาคารกลางเริ่มต้นจากการเป็นธนาคารของรัฐบาล เพื่อช่วยรัฐบาลจัดการหนี้และสนับสนุนเงินทุนสำหรับสงคราม
• ตัวอย่าง: ธนาคารแห่งอังกฤษช่วยระดมทุนให้รัฐบาลในช่วงสงครามกับฝรั่งเศส
3. การออกธนบัตร:
• ธนาคารกลางมีบทบาทในการออกธนบัตรที่ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวาง ซึ่งช่วยสร้างความเชื่อมั่นในระบบการเงิน
• ในยุคแรก การออกธนบัตรยังเชื่อมโยงกับทองคำ (Gold Standard)
4. การควบคุมปริมาณเงิน:
• ธนาคารกลางเริ่มมีบทบาทในการควบคุมปริมาณเงินในระบบเศรษฐกิจ เพื่อป้องกันเงินเฟ้อและเงินฝืด
5. ธนาคารกลางในสหรัฐอเมริกา:
• สหรัฐฯ ก่อตั้ง First Bank of the United States ในปี 1791 และ Second Bank of the United States ในปี 1816 แต่ทั้งสองแห่งถูกยุบเนื่องจากความขัดแย้งทางการเมือง
• จนกระทั่งปี 1913 สหรัฐฯ จึงก่อตั้ง Federal Reserve (เฟด) ซึ่งเป็นธนาคารกลางที่ยังคงอยู่จนถึงปัจจุบัน
6. การจัดการวิกฤตเศรษฐกิจ:
• ธนาคารกลางมักมีบทบาทสำคัญในการจัดการวิกฤตเศรษฐกิจ เช่น วิกฤตการณ์ทางการเงินในปี 1929 (Great Depression)
• การพิมพ์เงินและการให้กู้ยืมฉุกเฉินเป็นเครื่องมือที่ธนาคารกลางใช้
7. การเปลี่ยนแปลงจากมาตรฐานทองคำ:
• ในศตวรรษที่ 20 หลายประเทศเริ่มละทิ้งระบบ Gold Standard เพื่อให้ธนาคารกลางสามารถใช้นโยบายการเงินที่ยืดหยุ่นมากขึ้น
8. การเป็นผู้ให้กู้ในภาวะวิกฤต (Lender of Last Resort):
• ธนาคารกลางรับหน้าที่เป็น “ผู้ให้กู้ทางเลือกสุดท้าย” เพื่อช่วยธนาคารที่ประสบปัญหาสภาพคล่อง
9. บทบาทสมัยใหม่ของธนาคารกลาง:
• ปัจจุบัน ธนาคารกลางมีหน้าที่ดูแล อัตราเงินเฟ้อ การจ้างงาน และ เสถียรภาพทางการเงิน
• ตัวอย่าง: ธนาคารกลางยุโรป (ECB) ดูแลเสถียรภาพของเงินยูโรในกลุ่มสหภาพยุโรป
10. ข้อวิพากษ์ธนาคารกลาง:
• มีการถกเถียงว่าธนาคารกลางบางครั้งอาจทำให้เศรษฐกิจเสียสมดุล เช่น การพิมพ์เงินมากเกินไปหรือการตั้งดอกเบี้ยผิดพลาด
• อย่างไรก็ตาม ธนาคารกลางยังคงเป็นสถาบันที่สำคัญในการรักษาเสถียรภาพของเศรษฐกิจโลก
สรุป:
ธนาคารกลางเกิดขึ้นจากความพยายามของประเทศต่าง ๆ ในการแก้ปัญหาทางการเงินและสร้างเสถียรภาพทางเศรษฐกิจ ตั้งแต่การจัดการเงินทุนของรัฐบาลไปจนถึงการควบคุมเศรษฐกิจในระดับมหภาค ธนาคารกลางจึงเป็นกลไกสำคัญที่ช่วยให้ระบบการเงินโลกดำเนินไปได้อย่างมั่นคงและยั่งยืน
**เพิ่มเติมเนื้อหาเกี่ยวกับสกุลเงินจำนวนมาก, การเกลียดชังธนาคาร, และการวางแผนตั้งธนาคารกลาง
1. สหรัฐอเมริกาในยุคที่มี “สกุลเงินจำนวนมาก”
• ในศตวรรษที่ 19 สหรัฐอเมริกายังไม่มีธนาคารกลางอย่างถาวร แต่ระบบการเงินถูกควบคุมโดยธนาคารพาณิชย์ขนาดเล็กที่ตั้งอยู่ทั่วประเทศ
• ปัญหา:
• ธนาคารพาณิชย์เหล่านี้มีสิทธิ์ออกธนบัตรของตัวเอง ซึ่งหมายความว่ามี “เงิน” มากกว่า 8,000 ชนิด หมุนเวียนอยู่ในระบบ
• สกุลเงินเหล่านี้มีความน่าเชื่อถือแตกต่างกัน บางธนาคารไม่สามารถรับรองมูลค่าของธนบัตรได้
• ทำให้เกิดปัญหาในการแลกเปลี่ยนเงินระหว่างรัฐต่าง ๆ และลดความเชื่อมั่นในระบบการเงิน
2. ประธานาธิบดีผู้เกลียดธนาคาร: แอนดรูว์ แจ็กสัน (Andrew Jackson)
• แอนดรูว์ แจ็กสัน ซึ่งเป็นประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกาในช่วงปี 1829-1837 เป็นผู้ที่ ต่อต้านธนาคารอย่างรุนแรง โดยเฉพาะ Second Bank of the United States
• เหตุผลที่เกลียดธนาคาร:
• แจ็กสันมองว่าธนาคารเป็นสถาบันที่เอื้อนายทุนและขัดกับประชาธิปไตย
• เขาเชื่อว่าธนาคารรวมอำนาจทางเศรษฐกิจไว้ในมือของคนกลุ่มเล็ก ๆ และทำให้ประชาชนทั่วไปเสียเปรียบ
• ผล:
• แจ็กสันไม่ต่ออายุใบอนุญาตของ Second Bank of the United States ในปี 1836 ทำให้สหรัฐฯ ไม่มีธนาคารกลางไปอีกหลายทศวรรษ
3. ประเทศที่มีเงิน 8,370 ชนิด
• ตัวเลข “8,370 ชนิด” สะท้อนถึงความหลากหลายของธนบัตรที่ออกโดยธนาคารพาณิชย์ในสหรัฐฯ ช่วงศตวรรษที่ 19
• แต่ละธนาคารออกธนบัตรของตัวเอง โดยระบุชื่อธนาคาร มูลค่าเงิน และสถานที่ตั้ง
• ผลกระทบ:
• เกิดความวุ่นวายในระบบการเงินเพราะประชาชนไม่มั่นใจว่าแต่ละธนบัตรมีมูลค่าที่แท้จริงหรือไม่
• หากธนาคารล้มละลาย ธนบัตรของธนาคารนั้นจะกลายเป็นกระดาษไร้ค่า
4. ความตื่นตระหนกทางการเงิน (Panic of 1907)
• วิกฤตครั้งนี้เกิดจาก การขาดเสถียรภาพในระบบการเงิน เนื่องจากไม่มีธนาคารกลางคอยดูแล
• สาเหตุ:
• ธนาคารและธุรกิจบางแห่งเก็งกำไรในตลาดหุ้นจนล้มเหลว
• เกิดการ “แห่ถอนเงิน” (Bank Runs) ซึ่งประชาชนจำนวนมากรีบไปถอนเงินออกจากธนาคาร ทำให้ธนาคารล้มละลาย
• ผลกระทบ:
• ระบบการเงินเกือบล่มสลาย
• เจพี มอร์แกน (J.P. Morgan) ซึ่งเป็นนายธนาคารเอกชนคนสำคัญ ต้องใช้เงินส่วนตัวช่วยกอบกู้ระบบธนาคาร
• วิกฤตครั้งนี้นำไปสู่การตระหนักว่าจำเป็นต้องมี ธนาคารกลาง เพื่อควบคุมและรักษาเสถียรภาพทางการเงิน
5. วุฒิสมาชิกและนายธนาคารวางแผนตั้งธนาคารกลางที่เกาะเจคิล (Jekyll Island)
• หลังจากวิกฤตเศรษฐกิจในปี 1907 กลุ่มผู้มีอิทธิพลด้านการเมืองและการเงินเริ่มหารือเกี่ยวกับการจัดตั้งธนาคารกลาง
• การประชุมลับที่เกาะเจคิล (Jekyll Island):
• ในปี 1910 กลุ่มวุฒิสมาชิก นักการเงิน (รวมถึงตัวแทนจากธนาคารพาณิชย์รายใหญ่ เช่น เจพี มอร์แกน) เดินทางไปประชุมลับที่เกาะส่วนตัวชื่อ Jekyll Island ในรัฐจอร์เจีย
• เป้าหมาย: วางแผนจัดตั้งธนาคารกลางเพื่อแก้ปัญหาความไม่เสถียรทางการเงิน
• ผลลัพธ์:
• แผนที่วางไว้กลายเป็นพื้นฐานของ Federal Reserve Act ซึ่งผ่านในปี 1913 นำไปสู่การก่อตั้ง Federal Reserve System (เฟด) ซึ่งเป็นธนาคารกลางของสหรัฐฯ
สรุป
• การไม่มีธนาคารกลางและการใช้สกุลเงินหลายชนิดในสหรัฐฯ ช่วงศตวรรษที่ 19 สร้างปัญหาความวุ่นวายทางการเงิน
• ประธานาธิบดีแอนดรูว์ แจ็กสันต่อต้านธนาคารและปิด Second Bank of the United States
• วิกฤตเศรษฐกิจครั้งใหญ่ (Panic of 1907) แสดงให้เห็นถึงความจำเป็นในการมีธนาคารกลาง
• การประชุมลับที่เกาะเจคิลนำไปสู่การก่อตั้งธนาคารกลางสหรัฐฯ หรือเฟด ซึ่งยังคงเป็นกลไกสำคัญในการจัดการเศรษฐกิจของสหรัฐฯ จนถึงปัจจุบัน
#Siamstr #สินทรัพย์ดิจิทัล #สินทรัพย์ #บิทคอยน์ #การเมืองการปกครอง #ธนาคาร #ประวัติศาตร์ #bitcoin #nostr #BTC