ต้องยอมรับว่าผมยังใหม่กับ nostr ครับ ก็กำลังศึกษาอยู่ เท่าที่ลองรัน relay มันไม่ได้ใช้งานเครื่องหนัก อาจจะเพิ่งเริ่มทำแล้วยังไม่มี client ใช้งานเยอะมากนักด้วยครับ คงต้องลองรันทิ้งไว้สักพักว่ามันจะเป็นอย่างไร

ส่วนในแง่ที่เทียบกับ bitcoin node กับ relay ในตอนเริ่มต้นติดตั้ง bitcoin node ต้องใช้ทั้ง CPU , memory และ disk ในการ IBD (Initial Block Download) สูงมาก ๆ และใช้เวลานาน ส่วน relay ติดตั้งเสร็จใช้ได้ทันที ตอนเริ่มไม่หนักเครื่องแม้แต่น้อย เนื้อที่ disk ก็ใช้น้อย ไม่ต้องรอโหลดข้อมูลเลย

แต่เมื่อ bitcoin node ผ่าน IBD ไปแล้ว ข้อมูลที่เพิ่มขึ้นก็น้อยตามขนาด block ที่เพิ่มขึ้น แถมการส่งข้อมูลมีขนาดเล็ก ในระยะยาว bitcoin node ไม่หนักเครื่องเลย ใช้ raspberry pi ได้สบาย ๆ กลับกันในส่วน relay ถ้ารันไปนานขึ้น มี client เชื่อมต่อเยอะขึ้น ข้อมูลมากขึ้น อาจจะเป็นอีกเรื่องไปเลยก็เป็นได้ครับ ถือว่าเป็นการทดลองและเรียนรู้ไปด้วยกันครับ