Giữa hàng trăm giống cà phê trên thế giới, có một loài gần như đã biến mất khỏi bản đồ nông nghiệp - chỉ mọc tự nhiên dọc bờ biển Mozambique và Nam Phi.
Tên của nó là Coffea racemosa - loài cà phê hiếm nhất hành tinh.
Khác với Arabica hay Robusta mà nông dân Việt Nam vẫn trồng, Racemosa là một loài cà phê riêng biệt, có mã gen độc lập, từng được người Bồ Đào Nha trồng thử nghiệm ở Mozambique từ thế kỷ 19, rồi gần như tuyệt chủng.
Hiện nay, chỉ còn vài nông trại nhỏ ở Hluhluwe (Nam Phi) và Inhambane (Mozambique) đang bảo tồn và canh tác loài này, với sản lượng toàn cầu chỉ khoảng 100 kg mỗi năm - ít đến mức mỗi mùa chỉ thu được vài bao hạt xanh.
Vì sao hiếm và đắt đến vậy?
- Mỗi cây chỉ cho 35 - 100 gram hạt/năm, thấp gấp 20 - 30 lần so với Arabica.
- Hạt nhỏ và tròn hơn, kích thước chỉ khoảng 5 - 7 mm, nên thu hái rất tốn công.
- Hàm lượng caffein cực thấp chỉ 0,4 - 0,8%, thấp hơn nhiều so với Arabica (~1,5%) hay Robusta (~2 - 3%).
Vì gần như “decaf tự nhiên”, ly cà phê Racemosa mang lại cảm giác êm, dịu, không run tim, không say cà phê.
Hương vị được miêu tả là thảo mộc, cam thảo, hoa cúc khô, chocolate đen, rất khác với vị chua thanh của Arabica.
Một quán nhỏ trong hẻm nhỏ ngoại ô Hoc mon Sài Gòn vừa mang hạt Racemosa từ Nam Phi về rang thử và phục vụ. Ly cao cấp nhất - Sukkot Racemosa được pha từ hạt của hai cây cà phê, giá 750.000 đồng/ly.
Khách đến không chỉ để uống mà còn để trải nghiệm câu chuyện của hạt: nguồn gốc, vùng trồng, cách chế biến, bảng thuyết minh hẳn hoi như trong một phòng thí nghiệm hương vị.