De glans van vooruitgang, het bloed van arbeid

We spreken in Nederland nog altijd over de Gouden Eeuw. De grachtenpanden, de schilderkunst, de wetenschappelijke bloei: het staat symbool voor rijkdom en vooruitgang. Maar hoe goud was die eeuw eigenlijk? Achter de blinkende façades gingen zwepen, slavernij en koloniale roof schuil. Waar arbeid en tijd van velen werd onttrokken, ontstonden de imperiums van enkelen. Het goud schitterde hier, maar elders vloeide bloed.

Die asymmetrie is geen afgesloten hoofdstuk. Vandaag zien we dezelfde dynamiek terug in de relatie tussen het Westen en China. Apple bracht zijn productie naar China — niet per ongeluk, maar vanuit een bewuste keuze voor schaal, snelheid en winst. Het bedrijf wilde boven de politiek staan, maar werd juist een geopolitieke speelbal. De kennis en infrastructuur die Apple overdroeg, hielpen China uitgroeien tot technologische supermacht. Wat voor Apple ‘efficiëntie’ was, was voor China een opstap naar macht.

Zelfs in de populaire cultuur wordt dit zichtbaar. Louis C.K. zei ooit in een bit: “Je iPhone is gemaakt in een fabriek waar mensen van het dak sprongen om zichzelf van het leven te beroven, zodat jij op de wc domme dingen kunt zeggen op YouTube.” Het is grof, hard en pijnlijk waar. Ons gemak, ons comfort, onze luxe zijn vaak de spiegelzijde van andermans uitbuiting.

We leven in een wereld waar rijkdom en lijden nog altijd ongelijk verdeeld zijn. De yin en yang van vooruitgang: luxe in de hand van de één, littekens op de rug van de ander. Elke keer opnieuw noemen we het vooruitgang, elke keer opnieuw betalen anderen de prijs.

Misschien is de echte vraag niet of de eeuw goud was, maar wie er eigenlijk voor dat goud betaalde.

#bitcoin #voc #apple