Coalitie gaat weer onderhandelen: dit zijn de potentiële struikelpunten
Het reces in politiek Den Haag is morgen voorbij, en dat betekent dat de coalitie nu echt aan de bak moet met de voorjaarsnota, het stuk waarin de partijen de begroting voor dit jaar kunnen aanpassen. Een ingewikkelde taak, want de lijst met discussiepunten is lang.
Het afgelopen jaar zijn meerdere grote problemen op de lange baan geschoven en is er ook een aantal nieuwe bijgekomen. En dat terwijl de verhoudingen binnen de coalitie al op scherp staan. Wat zijn de grootste potentiële struikelpunten? Een overzicht.
Btw-gat
De oppositiepartijen in de Tweede Kamer dwongen eind vorig jaar af om de btw-verhoging op theaters, musea, boeken en sport niet door te voeren. Dat leidt tot een gat in de begroting van 1,2 miljard euro.
De afspraak was om dit gat met een andere btw-maatregel te dichten. Zo kwam bijvoorbeeld het plan voorbij om het hoogste btw-tarief van 21 naar 21,4 procent te verhogen. Maar tot nu toe stuiten alle andere btw-verhogingen op zoveel weerstand, dat de kans klein lijkt dat dat lukt.
Als het kabinet geen oplossing vindt, breekt het de belofte met de oppositiepartijen. Een mogelijke uitweg is het geld te zoeken buiten de btw, dus op een andere begroting. Maar dat betekent ook een bezuiniging en zal dus ook ingewikkeld zijn.
Klimaatdoelen en stroomnet
Als het kabinet de klimaatdoelen toch wil halen, moet het nieuwe maatregelen nemen. En maatregelen kosten bijna altijd geld. De vraag is dus hoeveel geld het kabinet hiervoor wil vrijmaken.
De neuzen staan in ieder geval niet helemaal dezelfde kant op: in het regeerprogramma is afgesproken om de klimaatdoelen te halen, maar coalitiepartijen PVV en BBB hebben daar veel minder mee.
En dan is er nog het overvolle stroomnet, dat ook een miljardeninvestering nodig heeft om toekomstbestendig te blijven.
Stikstof
Volgende maand komt de ministeriële commissie met een plan om Nederland uit de stikstofcrisis te helpen. Het lijkt onafwendbaar dat daar een flink bedrag voor nodig is, in ieder geval meer dan de 5 miljard euro die er vorig jaar bij het Hoofdlijnenakkoord voor is begroot.
Politiek lijken er zaken te verschuiven. BBB zag eerder af van geld dat voor de stikstofaanpak in de landbouw was bestemd, maar wil nu toch weer meer geld voor duurzaamheid en boeren. Daarvoor kijken ze, met een meerderheid van de Eerste Kamer, naar het Klimaatfonds van minister Hermans van Klimaat en Groene Groei. Hierin zit geld dat onder meer voor kerncentrales is gereserveerd.
Spaartaks
Een ander heet hangijzer zijn de problemen rond de 'spaartaks', ook wel de vermogensrendementsheffing. De rechter zette meerdere keren een streep door de wijze waarop het ministerie belasting heft over spaargeld en beleggingen. Daarom wil het ministerie van Financiën dat anders gaan berekenen.
Maar de invoering van die nieuwe berekening duurt langer dan gedacht. Vanaf 2027 loopt de overheid daardoor ruim 2 miljard euro aan inkomsten mis en daarvoor moet nog dekking worden gevonden. Dat betekent dat er op een andere manier inkomsten moeten worden geregeld, of dat er een extra bezuiniging moet komen.
Defensie
Nederland voldoet nog maar sinds kort aan de NAVO-norm, die voorschrijft dat 2 procent van het bruto binnenlands product aan defensie moet worden uitgeven. Internationaal is er, gelet op de ontwikkelingen rondom de oorlog in Oekraïne, inmiddels veel druk om dat percentage naar ruim 3 procent te brengen.
Dat zou grote gevolgen hebben voor de Nederlandse begroting. Elke procent extra naar defensie komt neer op zo'n 11 miljard euro die ergens anders vandaan moet worden gehaald. Binnen de coalitie is er grote verdeeldheid over de vraag of het percentage omhoog moet. Een definitief besluit wordt pas verwacht na de NAVO-top in Den Haag in juni.
Overige wensen
Veel coalitiepartijen hebben ook nog allerlei wensen die ze bij de Voorjaarsnota hopen te kunnen regelen. Een overzicht:
De partijen zijn het zeer oneens over waar het geld voor dit alles precies vandaan moet komen. Ook is er discussie over de begroting zelf. In het Hoofdlijnenakkoord is afgesproken dat de cijfers van het Centraal Planbureau leidend zijn en dat er bij tekorten eerst moet worden gesneden in de uitgaven.
NSC zet daar nu toch vraagtekens bij. Volgens partijleider Omtzigt raamt het planbureau niet op de juiste manier, waardoor er aan het einde van het jaar veel meer geld zal overblijven dan verwacht. Zij lijken er, samen met BBB, op te koersen de begrotingsregels wat minder strikt te handhaven.
Kortom: de coalitiepartijen zullen nog heel wat spannende onderhandelingsuren tegemoet gaan. Komende maand wordt de eerste versie van de voorjaarsnota in de ministerraad besproken. Mochten ze er niet uitkomen, is er ook nog een uitweg: de problemen doorschuiven naar Prinsjesdag.
