จากประสบการณ์การใช้งานทั้ง 2 ระบบมาสักระยะเวลานึงนะครับ

**Umbrel**

ข้อได้เปรียบ

- จริง ๆ เหมาะสมกับการรันโหนดมากกว่า อาจเป็นเพราะมีการใช้งานมาก่อน StartOS และมี Community Support จำนวนมากที่พร้อมหาแนวทางแก้ปัญหา

- User-Friendly GUI คือ ติดตั้งง่าย คลิกตามง่าย ๆ การตั้งค่าไม่ยุ่งยาก

- Application เยอะดีนะ เมนูการตั้งค่าแต่ละ APP มีไม่เยอะมาก มีเฉพาะเมนูที่สำคัญ (สำหรับมือใหม่ใช้งานง่ายดี)

ข้อเสียเปรียบ

- ติดตั้งบนคอมพิวเตอร์ PC หรือ VM ยากกว่า เพราะต้องลง Ubuntu หรือ Debian เป็นฐานก่อน และต้องมีการใช้ CLI เป็นครั้งคราว อีกทั้งการจะทำให้ Umbrel รันผ่าน https ต้องตั้งค่าเพิ่มเติมอีกด้วย (แต่ไม่ใช่ข้อเสียเปรียบถ้าใช้ Raspberry Pi เพราะติดตั้งง่ายกว่า 555)

**StartOS**

ข้อได้เปรียบ

- ติดตั้งง่ายมากกกกกกก คลิก 2-3 ครั้งก็พร้อมใช้งานได้เลย

- Software มีไม่เยอะเท่า Umbrel นะ แต่ถ้าซอฟต์แวร์ที่ใช้รันโหนดก็มีครบถ้วน และการตั้งค่าของแต่ละโปรแกรมมีเมนูขั้น Advance (แต่ถ้าคนใช้งานทั่วไปไม่คิดอะไรก็เลือก Default ไปเลยได้เหมือนกัน)

- ได้ความปลอดภัยสูงมาก เพราะ StartOS ไม่ยอมให้เข้าถึง CLI ได้เลย ถ้าจะเข้าไป Modify ต้องใช้ PuTTY Configuration เข้าไปและต้องมี SSH ด้วย (Advance ในระดับต้องถึงมือพี่ตี๋แล้วแหละ) แม้แต่การเข้าผ่าน LAN ยังต้องติดตั้ง Trust Root CA

- เป็นระบบที่ออกแบบมาโดยเฉพาะ โดยใช้ Debian Base จึงรู้สึกว่ามันใช้ทรัพยากรของเครื่องคอมพิวเตอร์คุ้มค่ากว่า Umbrel (ที่ต้องรันทั้ง Linux และ Umbrel)

ข้อเสียเปรียบ

- กินทรัพยากรเครื่องคอมพิวเตอร์โหดอยู่ ผมยังต้องแบ่ง CPU 2 core, RAM 6 GB ถึงจะทำงานได้โดยไม่แฮงค์ (โดยเฉพาะถ้ารัน Eletrs และ LN Node ด้วย)

- Application ยังน้อยอยู่ แต่ก็เพียงพอต่อการใช้งานครับ

สรุปด้วยความเห็นส่วนตัว ผมแนะนำ StartOS เพราะเรื่องของความปลอดภัย เจาะยาก อีกทั้งยังติดตั้งง่าย เช็ทการตั้งค่าของซอฟต์แวร์ต่าง ๆ ง่ายไม่ต่างจาก Umbrel และใช้งาน Specter Wallet ที่เค้ามีมาให้ในการทำเป็น Watch-Only wallet จากนั้นใช้สร้างธุรกรรมกับประกาศธุรกรรมได้เลย (ต้องเรียนรู้การทำ PSBT หน่อย)