อนัตตา (Anatta) คือการที่ไม่มี “ตัวตน” หรือ “ตัวเรา” ที่แท้จริงในทุกสิ่งทุกอย่าง ทุกอย่างที่เกิดขึ้นในโลกนี้ไม่ใช่ตัวตนที่เราจะถือว่าเป็นเรา หรือของเรา เพราะทุกสิ่งมีการเปลี่ยนแปลงและไม่คงที่ ซึ่งหมายความว่าไม่มีอะไรที่สามารถเรียกว่าเป็น “ตัวตน” ที่เป็นนิรันดรได้

เมื่อพูดถึง การเกิดดับ เราจะเห็นว่าเป็นลักษณะของสิ่งที่มีการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา เช่น ขันธ์ 5 (ร่างกาย, ความรู้สึก, การจำได้หมายรู้, การคิด, และการรับรู้) คือสิ่งที่เราเข้าใจว่าเป็น “ตัวเรา” แต่จริงๆ แล้วมันมีการเกิดขึ้นและดับไปตลอดเวลา ตัวอย่างเช่น:

• ร่างกายของเรามีการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา เช่น เซลล์ในร่างกายที่ตายแล้วก็มีเซลล์ใหม่เกิดขึ้น แต่อย่างไรก็ตาม เราก็ยังรู้สึกว่าเราคือ “ตัวเรา” แต่จริงๆ แล้วมันเป็นการเกิดดับที่ไม่หยุดหย่อน

• ความรู้สึกของเรา เช่น เรารู้สึกสุขหรือทุกข์ในช่วงเวลาหนึ่ง แต่หลังจากนั้นก็เปลี่ยนแปลงไปตามเหตุการณ์และสภาวะแวดล้อม ความรู้สึกเหล่านี้ไม่ได้มีตัวตนที่ยั่งยืนหรือตายตัว

สิ่งที่เราเรียกว่า “ตัวเรา” จึงเป็นเพียงการยึดติดหรือการเข้าใจผิดในสิ่งที่เกิดขึ้นในแต่ละช่วงเวลา ทั้งที่จริงแล้วมันไม่มีตัวตนที่แท้จริง

ในขณะที่ นิพพาน หรือ อสังขตธรรม คือสิ่งที่ไม่เกิด ไม่ดับ ไม่เปลี่ยนแปลง ซึ่งถือว่าเป็นภาวะที่หลุดพ้นจากการเกิดดับและวัฏสงสาร แต่ก็ยังไม่มีตัวตนที่แท้จริงในนั้น เพราะนิพพานไม่ได้มีลักษณะที่เป็น “เรา” หรือ “ตัวตน” แต่มันเป็นสภาวะที่ปราศจากทุกข์และการยึดติดทั้งมวล

ดังนั้น อนัตตา จึงไม่ได้หมายความว่า “ต้องมีการเกิดดับ” ตลอดเวลา แต่หมายความว่า “ไม่มีตัวตน” ที่สามารถยึดถือได้ในทุกสิ่งทุกอย่าง ไม่ว่าจะเกิดหรือดับก็ไม่มีสิ่งที่เป็นตัวตนที่แท้จริงอยู่ในนั้น

#buddha #buddhism #buddhastatue #religious #philosophy #philosopher #buddhateachings #dhamma #Siamstr #nostr