Spanning bij NAVO over eerste ontmoeting met Amerikaanse minister van Defensie
Sommigen noemen het een kennismakingsweek, anderen een ontgroening. Voor het eerst zijn vertegenwoordigers van de nieuwe Amerikaanse regering deze week in Europa.
Gisteren ontmoette Ursula von der Leyen vicepresident JD Vance in Parijs. De voorzitter van de Europese Commissie vroeg al weken om een gesprek met iemand van de Amerikaanse regering.
Later deze week komt de Amerikaanse buitenlandminister Marco Rubio naar de jaarlijkse veiligheidsconferentie in München. Daar zal hij naar verwachting spreken over Amerikaanse ideeën voor het beëindigen van de oorlog in Oekraïne.
Kritische noten
Vandaag en morgen zijn in Brussel alle ogen gericht op Pete Hegseth, de omstreden minister van Defensie van Donald Trump die naar het NAVO-hoofdkwartier komt. Diplomaten daar hopen meer duidelijkheid te krijgen over hoe de nieuwe Amerikaanse regering naar de oorlog in Oekraïne kijkt én over welke boodschap Hegseth voor het militaire bondgenootschap heeft.
Voor hij minister werd, liet hij zich niet al te vleiend uit over de NAVO. Die omschreef hij als "een veiligheidsregeling voor Europa, betaald door Amerika". Ook over de bondgenoten was hij niet enthousiast. Hij noemde ze onder meer "impotent" en "achterhaald".
Europese NAVO-diplomaten hebben nog geen idee hoe Hegseth zich gaat opstellen in zijn nieuwe rol. Het is stilte voor de storm, zegt een van hen, "waarbij onduidelijk is hoe de storm eruit zal zien". De spanning is voelbaar, hoewel diplomaten hun uiterste best doen juist zo ontspannen mogelijk te klinken. Dat hij überhaupt komt is winst, benadrukken ze.
Eerste aanwijzingen of Hegseth inmiddels anders kijkt naar de alliantie komen vandaag aan de oppervlakte bij de zogenoemde Oekraïne Contact Groep, een overleg voor de coördinatie van de wapensteun van meer dan vijftig landen aan Oekraïne. Ook de Oekraïense minister van Defensie is daarbij.
De contactgroep werd een maand nadat Rusland Oekraïne was binnengevallen opgericht door Hegseths voorganger, Lloyd Austin. 25 keer zat hij de bijeenkomst voor. NAVO-diplomaten beschrijven de Oekraïne Contact Groep als Austins "liefdesbaby". Maar Hegseth neemt de zorg voor die baby vanmiddag niet over, het zijn de Britten die dit keer de voorzittershamer hanteren.
Morgen komen de 32 NAVO-ministers van Defensie bij elkaar. Vast staat dat daar gesproken wordt over stevige verhoging van de defensiebudgetten. Amerika eist dat de Europeanen en Canada veel meer gaan bijdragen dan nu. Trump sprak eerder over 5 procent van het bruto nationaal product. Nu is dat nog 2 procent.
Onduidelijk is nog in welk tempo het nieuwe doel gehaald moet gaan worden. Uiterlijk op de NAVO-top eind juni in Den Haag moeten knopen worden doorgehakt. Die top kan alleen een succes worden als de Europese NAVO-landen Trump tevreden kunnen stellen.
Het gaat hoe dan ook om grote bedragen. In Nederland vinden drie van de vier coalitiepartijen dat nu al wel genoeg geld naar defensie gaat. Dat lijkt een onhoudbare positie.
Nieuwe realiteit
Trump zei eerder NAVO-landen die niet genoeg betalen niet langer te willen verdedigen. Ook uitte hij vorige maand dreigende taal richting Denemarken omdat dat land het autonome Groenland niet zou willen afstaan aan de VS.
Tot voor kort was het onvoorstelbaar dat de belangrijkste NAVO-partner een bondgenoot dreigt aan te vallen, inmiddels is het de nieuwe realiteit. Een van de belangrijkste fundamenten van de alliantie is het bekende 'een aanval op één is een aanval op allen', waarbij de leden elkaar bijstaan.
Duidelijk is dat de NAVO een charmeoffensief richting de Amerikanen voert. Zo grijpt NAVO-baas Rutte elke gelegenheid die hij krijgt aan om Trump te prijzen. Het is aan de Amerikaanse president te danken dat de andere NAVO-landen hun defensie-uitgaven sterk lieten stijgen, benadrukt Rutte keer op keer.
Gisteren nog bracht een NAVO-woordvoerder vlak voor de komst van Hegseth naar buiten dat Canada en de Europese NAVO-landen vorig jaar meer dan de helft van de militaire hulp aan Oekraïne gaven, de rest kwam uit Amerika. Met een waarde van 50 miljard dollar overtreffen de landen daarmee het doel dat ze zichzelf hadden opgelegd. Of het Hegseth tevreden stemt, moet vandaag blijken.
