Wekdienst 24/2: Drie jaar oorlog in Oekraïne • Franse president Macron bezoekt Trump
Goedemorgen! Het is drie jaar geleden dat Rusland Oekraïne binnenviel. Ook bezoekt de Franse president Macron de Amerikaanse president Trump in Washington D.C.
Eerst het weer: een groot deel van de dag is het nat. De wind is matig tot krachtig aan zee. In de loop van de middag wordt het droog vanuit het westen. De maxima liggen rond 10 graden.
Ga je vandaag op pad? Dit is het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en de situatie op het spoor.
Wat kun je vandaag verwachten?
Wat heb je gemist?
De partijen FDP en BSW hebben bij de Duitse parlementsverkiezingen niet voldoende stemmen gekregen om in de Bondsdag te komen. In Duitsland geldt een kiesdrempel van 5 procent om in het parlement terecht te komen.
Doordat er nu meer zetels naar de overige partijen gaan, lijkt de weg vrij voor een coalitie van CDU/CSU en SPD. In de 630-koppige Bondsdag komen zij samen uit op een kleine meerderheid van 329 zetels.
De linkse partij BSW haalde die kiesdrempel net niet: de partij kreeg 4,97 procent. Bij de liberale FDP, die tot afgelopen najaar meeregeerde, was gisteravond al vrij snel duidelijk dat de kiesdrempel niet was gehaald. De partij kwam uiteindelijk uit op 4,3 procent.
Ander nieuws uit de nacht:
En dan nog even dit:
Een aantal vrouwen in Boetsja noemt zich de 'gevechtsheksen'. Ze vormen een vrijwillige luchtverdedigingseenheid die drones neerhaalt.
Tegelijkertijd hopen ze dat Trump, die wil onderhandelen met de Russen, snel resultaat behaalt. "Het leven in de oorlog is zwaar."
Fijne dag!
Keniaanse agent doodgeschoten op Haïti in vuurgevecht met bendeleden
In Haïti is een agent doodgeschoten die deel uitmaakt van de Keniaanse politiemacht in het land. Het is voor het eerst dat een agent uit Kenia omkomt sinds het begin van de politiemissie in Haïti, in juni vorig jaar.
De agent kwam om bij een vuurgevecht met bendeleden in een plaats ten noorden van de hoofdstad Port-au-Prince, aldus de autoriteiten in Kenia. Meer details zijn niet bekendgemaakt.
"Dit is de prijs die onze moedige agent betaalde, terwijl hij vocht voor het Haïtiaanse volk", aldus de woordvoerder van de missie. "We zullen deze bendes blijven achtervolgen tot de laatste overgebleven man."
Haïti wordt al jarenlang geteisterd door bloederig bendegeweld. Na de moord op president Moïse in 2021 zijn er geen verkiezingen meer geweest in het land.
Om het bendegeweld een halt toe te roepen werd vorig jaar een VN-vredesmissie opgestart, waarbij onder leiding van Kenia een internationale politiemacht naar het Caribische land werd gestuurd. Er zijn nu zo'n 800 Keniaanse agenten in Haïti. Ook landen als Jamaica, Guatemala en El Salvador doen mee aan de missie.
Duitsland schuift op naar rechts, maar volgende coalitie nog onzeker
Duitsland krijgt na de verkiezingen van vandaag een andere regering, met een waarschijnlijk rechtsere signatuur. De christendemocratische CDU/CSU met lijsttrekker Friedrich Merz is met afstand de grootste (28,4 procent), maar de grootste winnaar is de Alternative für Deutschland van Alice Weidel. Die radicaal-rechtse partij wint bijna 10 procentpunten en komt uit op 20,1 procent.
De sociaaldemocratische SPD van bondskanselier Olaf Scholz, die tot nu toe de grootste was in de Bondsdag, is nu derde geworden met 16,3 procent van de stemmen. Scholz krijgt dus geen tweede termijn. Ook de regeringspartij Groenen heeft kiezers verloren.
Voor de vorming van een nieuwe regering is het verdere verloop van de avond cruciaal. Voor zowel de liberale FDP, die tot november meeregeerde, als de linkse partij BSW is het billenknijpen of ze de kiesdrempel van 5 procent zullen halen.
In de prognose van 19.30 uur staat de FDP op 4,9 procent, BSW precies op 5. Of er straks vijf, zes of zeven partijen in de Bondsdag zitten, bepaalt ook de uiteindelijke zetelverdeling en dus welke meerderheden mogelijk zijn.
Hoe dan ook wil CDU/CSU-leider Merz haast maken met de formatie. "De wereld wacht niet op ons, en ook niet op langdurige onderhandelingen", zei hij in zijn overwinningstoespraak. Volgens hem is het van groot belang dat de Europa en de wereld zien dat Duitsland "weer op een betrouwbare manier wordt geregeerd".
Merz heeft een coalitie met de AfD uitgesloten, door de volgens Merz onverenigbare standpunten CDU/CSU en AfD. Hij is daarom aangewezen op samenwerking met kleinere partijen, waarmee het lastiger wordt om een meerderheid te vormen. In zijn toespraak zei hij niet met wie hij wil praten.
Mogelijk is er opnieuw een coalitie van drie partijen nodig, iets waar veel Duitsers na het ruziënde vorige kabinet weinig trek in hebben.
AfD-lijsttrekker Weidel hintte opnieuw op regeringsdeelname, ook al weet ze dat Merz daar niet op zit te wachten. Ze sprak opnieuw van een "ondemocratische brandmuur", die indruist tegen de wil van de kiezer. Volgens haar heeft de kiezer zich duidelijk uitgesproken voor rechts beleid van CDU en AfD.
Verrassing op links
De exitpoll die om 18.00 uur openbaar werd toonde weinig afwijkingen van de peilingen. Daarin was al weken weinig beweging te zien.
Een verrassing was er opvallend genoeg op links: Die Linke komt uit op bijna 9 procent van de stemmen. Een paar weken geleden zat deze socialistische partij nog onder de kiesdrempel van 5 procent.
Friedrich Merz wordt dus vrijwel zeker de tiende bondskanselier van Duitsland. Dit moet je over hem weten:
Vaticaan: toestand van de Paus blijft kritiek
Paus Franciscus verkeert voor de tweede dag op rij in kritieke toestand, zegt het Vaticaan. Volgens een woordvoerder hebben artsen na bloedonderzoek een beginnend stadium van nierfalen bij de paus geconstateerd.
Het Vaticaan schrijft in zijn nieuwste update dat Franciscus ondanks zijn kritieke toestand bij kennis en "goed georiënteerd" is. In tegenstelling tot gisteren heeft hij geen astma-achtige aanval meer gehad.
De paus krijgt nog altijd extra zuurstof toegediend.
Dubbele longontsteking
De 88-jarige Franciscus werd anderhalve week geleden opgenomen in het ziekenhuis met een dubbele longontsteking. Zijn artsen zeiden dat hij als een fragiele patiënt geldt, vanwege zijn hoge leeftijd en eerdere gezondheidsproblemen.
De paus heeft vanochtend in zijn wekelijkse angelusgebed het ziekenhuispersoneel bedankt voor hun inspanningen. Ook schreef hij dat hij het volste vertrouwen heeft in zijn behandeling. Net als vorige week las hij het gebed niet voor zoals gebruikelijk, maar publiceerde het Vaticaan de geschreven tekst.
Het was de eerste boodschap van Franciscus zelf sinds het Vaticaan gisteren bekendmaakte dat zijn toestand was verslechterd. In zijn tekst bedankte hij gelovigen voor de vele steunbetuigingen die hij heeft gekregen.
Eerder ademhalingsproblemen
De paus kampt al langer met gezondheidsproblemen. Zo had hij twee jaar geleden ademhalingsproblemen door bronchitis. Bovendien werd bij hem als jonge man al een deel van een long weggehaald na een infectie.
Ook onderging hij enkele jaren terug een buikoperatie en zit hij vanwege problemen met zijn knie en rug vaak in een rolstoel.
Gedupeerde Spoorloos: 'Het was duidelijk dat het zo niet verder kon'
Barbara Quee uit Assen zal geen traan laten om het stoppen van tv-programma Spoorloos. "Het was duidelijk dat het zo niet verder kon." KRO-NCRV kondigde vrijdag aan per direct te stoppen met het programma omdat geadopteerden aan verkeerde ouders werden gekoppeld.
"Het is heel goed dat het stopt. Volgens mij was dit de enige richting die ze nog op konden", reageert Quee, die ook te maken kreeg met zo'n mismatch. Zij kwam erachter dat ze niet aan haar biologische moeder in Colombia was gekoppeld.
Het programma zocht 35 jaar lang in het buitenland naar uit het oog verloren familieleden en naar biologische familieleden van geadopteerden in Nederland. Misdaadjournalist Kees van der Spek onthulde in 2022 dat er bij Quee en anderen fouten waren gemaakt. Ruim een week geleden kwam een nieuwe gedupeerde naar voren: een vrouw kwam er na 20 jaar achter dat Spoorloos haar aan een familie had gekoppeld.
Vragen
"Hoe heeft dit kunnen gebeuren?", is voor Quee de belangrijkste onbeantwoorde vraag, zegt ze tegen RTV Drenthe. "Het is heel belangrijk dat je informatie honderd keer dubbelcheckt. Je moet voorkomen dat je over een nacht ijs gaat. Als een naam en woonplaats overeenkomen met het dossier, mag je niet denken: het zal wel kloppen."
"De vraag is of de intentie was een mooi programma te maken of iemand een identiteit terug te geven", vraagt Quee zich af. Toch was het voor haar ondanks haar vragen over de Spoorloos-methode "nooit de intentie om het programma omver te werpen".
Alternatief
Quee richtte samen met een vriendin de Stichting Buscas tu familia en Colombia op, "Op zoek naar je familie in Colombia", om lotgenoten het alternatief te bieden zonder camera's te zoeken.
"Spoorloos was jarenlang een van de enige mogelijkheden om zo'n zoektocht te doen", legt ze uit. "Het was bij veel geadopteerden niet direct de wens om met het verhaal in de openbaarheid te treden. Als alle andere middelen om te kunnen zoeken ontoereikend zijn, was Spoorloos misschien wel het laatste redmiddel om je tot te wenden."
Of het stoppen van Spoorloos betekent dat er meer aanvragen binnenkomen bij haar stichting, vindt Quee lastig te voorspellen. "Spoorloos zocht niet alleen in Colombia en wij wel. Maar als mensen zich bij ons melden is het altijd een eervolle taak om met iemand de persoonlijke zoektocht te beginnen."
Stemmen in Duitsland: net even anders
Vanaf 08.00 mogen ruim 59 miljoen Duitsers naar de stembus om een nieuw parlement te kiezen. Hoogstwaarschijnlijk kiezen ze daarmee ook een nieuwe regeringsleider: de SPD van bondskanselier Scholz komt in de peilingen al weken niet verder dan zo'n vijftien procent van de stemmen.
Aan kop in de peilingen gaan oppositieleider Friedrich Merz en zijn CDU/CSU met zo'n dertig procent. Op dit moment ziet het er naar uit dat de radicaal-rechtse AfD van Alice Weidel tweede wordt, zij liggen in de peilingen al weken rond de twintig procent.
Ten opzichte van Nederland zijn er bij de Duitse verkiezingen twee opvallende verschillen. Ten eerste is dat het aantal stemmen: in Duitsland mag je twee vakjes rood kleuren in het stemhokje, in plaats van een.
De eerste stem, de Erststimme, gaat naar de districtskandidaat. Via een 'winner takes it all'-systeem zoals dat ook in het Verenigd Koninkrijk bestaat, komt er in principe namens elk kiesdistrict een kandidaat in het parlement. In totaal heeft Duitsland 299 kiesdistricten.
Daarnaast bestaat de tweede stem, de Zweitsstimme. Die gaat naar een partij en is de belangrijkste, omdat het aantal Zweitstimmem bepaalt hoeveel zetels een partij in de Bondsdag krijgt. Die zetels worden in eerste instantie gevuld met mensen die direct zijn gekozen met de Erststimme van het districtenstelsel.
Uitdijende Bondsdag
Tot en met de vorige Bondsdagverkiezingen in 2021 stond het aantal zetels in de Bondsdag niet vast. Als gevolg van een ingewikkelde verdeelsleutel in de kieswet kon het parlement groeien en krimpen. Dat leidde er de laatste paar verkiezingen toe dat de Bondsdag steeds verder uitdijde: afgelopen periode zaten er 733 mensen in het parlement.
Om aan die groei een einde te maken is in 2023 besloten om de kieswet te veranderen. Vanaf nu bestaat de Bondsdag uit 630 zetels, niet meer en niet minder. Dat kan er wél toe leiden dat wie een district gewonnen heeft, uiteindelijk niet in de Bondsdag komt.
Want stel, namens een partij mogen op basis van de Erststimme honderd mensen het parlement in, terwijl er op basis van de Zweitstimme maar tachtig zetels zijn behaald, dan staan er vanaf nu dus twintig kandidaat-parlementariërs aan de zijlijn. In zo'n situatie mogen de districtskandidaten die de meeste stemmen haalden het parlement in.
Kiesdrempel
Het andere opvallende verschil met Nederland is dat Duitsland een kiesdrempel kent. Een partij moet minimaal vijf procent van het totaal aantal stemmen halen om de Bondsdag in te mogen. Als gevolg daarvan zaten er de afgelopen periode zeven partijen in het Duitse parlement.
In de jaren voor de machtsovername door Adolf Hitler in 1933 kende Duitsland geen kiesdrempel. Elke verkiezing kwamen er partijen bij, werd de politiek verder versplinterd en raakte land politiek instabieler. Om dat in de toekomst te voorkomen is na de oorlog de kiesdrempel ingevoerd.
Voor drie kleine partijen is het daarmee vandaag erop of eronder. Het gaat om de FDP, de liberale partij die afgelopen november uit de regering stapte. Het gaat om BSW, de links-conservatieve, pro-Russische partij die een halfjaar geleden bij de deelstaatverkiezingen in het oosten van Duitsland goede resultaten behaalde.
Gat op links
En tenslotte gaat het om Die Linke, de linkse partij met wortels in de communistische partij uit de tijd van de DDR. Die partij leek op sterven na dood. Maar omdat linkse partijen als SPD en Groenen meer naar het midden zijn opgeschoven, is er nieuwe ruimte op links ontstaan.
Vooral jongeren springen met Die Linke in dat gat. Ook met dank aan een geslaagde campagne op social media en een jonge lijsttrekker die opviel met haar vurige rede tegen politieke samenwerking tussen CDU/CSU en AfD in de Bondsdag.
Wekdienst 23/2: Verkiezingen in Duitsland • Herdenking begin Oekraïne-oorlog
Goedemorgen! Duitsland gaat vandaag naar de stembus. En op twee plekken in Nederland wordt herdacht dat drie jaar geleden de Russische invasie in Oekraïne begon.
Eerst het weer: vanochtend is het bewolkt en in het noordwesten komt mist voor. In de loop van de dag breekt vanuit het zuiden de zon door. Het wordt 12 tot 14 graden.
Ga je vandaag op pad? Dit is het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en de situatie op het spoor.
Wat kun je vandaag verwachten?
Wat heb je gemist?
Israël heeft de vrijlating van 602 Palestijnen voor onbepaalde tijd uitgesteld. De groep had gisteren vrijgelaten moeten worden in ruil voor het vrijlaten van zes gijzelaars door Hamas. Het kantoor van premier Netanyahu wijst in een verklaring op "herhaalde schendingen" van Hamas. De militante groepering spreekt op zijn beurt van sabotage door Israël.
Israël stoort zich aan "de ceremonies die onze gijzelaars vernederen", aldus het kantoor van de Israëlische premier. Gistermiddag en ook bij eerdere vrijlatingen werden gijzelaars gepresenteerd als trofeeën door gewapende militanten. De vrijlating van de Palestijnen wordt uitgesteld "totdat de volgende vrijlating van gijzelaars gegarandeerd is, en zonder de vernederende ceremonies". Het is onduidelijk wanneer dat zou moeten gebeuren.
Ander nieuws uit de nacht:
En dan nog even dit:
Kroonprinses Amalia heeft in Vlissingen het marineschip Den Helder gedoopt. Het was de eerste officiële handeling die de kroonprinses zelfstandig heeft verricht.
Bekijk de doop hier:
Fijne zondag!
Cholera-uitbraak in Sudan: tientallen doden in enkele dagen
In het zuiden van Sudan grijpt de ziekte cholera razendsnel om zich heen. Binnen drie dagen zijn er zeker 58 mensen om het leven gekomen en zo'n 1300 mensen besmet geraakt, meldt het ministerie van Volksgezondheid.
De cholera-uitbraak vindt plaats in Kosti, een stad op ruim 400 kilometer ten zuiden van de hoofdstad Khartoem. De stad met zo'n 350.000 inwoners ligt aan de westelijke oever van de rivier de Witte Nijl. Artsen zonder Grenzen vermoedt dat de uitbraak komt door het drinken van vervuild water, afkomstig uit de rivier.
Volgens het ministerie is de watervoorziening buiten werking na een aanval van de paramilitaire groep Rapid Support Forces (RSF). De groep is al twee jaar in een bloedige strijd verwikkeld met het Sudanese leger. Als gevolg van de kapotte watervoorziening haalden mensen drinkwater uit de rivier.
Ziekenhuis overspoeld
Het ministerie van Volksgezondheid zegt een reeks maatregelen te hebben getroffen om de uitbraak in te dammen. Zo komt er een vaccinatiecampagne tegen cholera in de stad. Ook is de capaciteit van een isolatiecentrum uitgebreid, in samenwerking met de Verenigde Naties en internationale medische organisaties.
Artsen zonder Grenzen zegt dat zijn cholera-afdeling in het ziekenhuis van Kosti overspoeld wordt met patiënten. "De situatie is alarmerend en staat op het punt om uit de hand te lopen", zegt een AzG-coördinator in Kosti tegen persbureau AP. "We hebben geen ruimte meer. We behandelen patiënten nu op de grond omdat er niet genoeg bedden zijn."
Tussen juli en oktober vorig jaar kwamen er al meer dan 600 mensen door cholera om het leven in Sudan. Die uitbraak was voornamelijk in het oosten van het land, waar miljoenen mensen verblijven die ontheemd zijn geraakt door de strijd tussen de RSF en het Sudanese leger.
Correspondent Elles van Gelder en cameraman Sven Torfinn gingen vorige zomer naar de grens tussen Sudan en Zuid-Sudan om verslag te doen van de situatie:
Franse crimineel opgepakt, klein jaar na ontsnapping met twee doden
De voortvluchtige Franse crimineel Mohamed A. is opgepakt in Roemenië. Dat melden de Franse minister van Justitie Darmanin en de minister van Binnenlandse Zaken Retailleau op sociale media.
A. ontsnapte vorig jaar toen hij werd vervoerd van Rouen naar Evreux, in het noorden van Frankrijk. Het busje waar hij in zat werd aangevallen bij een tolpoortje in de plaats Incarville. Bij deze gewelddadige aanval werden twee gevangenisbewaarders gedood, drie andere medewerkers raakten gewond.
Op videobeelden is te zien dat mannen, gemaskerd en gekleed in het zwart, het vuur openen:
A., met de bijnaam 'de vlieg', staat volgens Le Parisien aan het hoofd van een bende die wordt verdacht van betrokkenheid bij moorden en drugshandel. Na de ontsnapping van A. werden honderden agenten ingezet bij een klopjacht. Maar dat leidde niet tot zijn aanhouding, tot vandaag.
De Franse president Macron noemde de arrestatie "een enorm succes". Ook de Franse ministers Darmanin en Retailleau uitten zich op X verheugd. Darmanin zegt te denken aan "de vermoorde en gewonde gevangenisbewaarders". "Uiteindelijk winnen politie en justitie altijd."
Coalitieakkoord in Oostenrijk dichtbij, zonder radicaal-rechtse FPÖ
In Oostenrijk lijken de gesprekken over een coalitie zonder de radicaal-rechtse FPÖ alsnog tot een coalitieakkoord te leiden. Eerder liepen de onderhandelingen tussen de liberale NEOS-partij, de conservatieve ÖVP en de sociaaldemocratische SPÖ vast.
De drie partijleiders hebben president Van der Bellen in zijn kantoor geïnformeerd over de vooruitgang in de coalitieonderhandelingen. "We hebben een gezamenlijke basis gevonden en we gaan erin slagen een regeerakkoord te sluiten", zei ÖVP-partijleider Stocker na afloop van het overleg tegen Oostenrijkse media.
SPÖ-partijleider Babler zei dat de drie grootste middenpartijen de laatste fase van onderhandelingen hebben bereikt.
De drie partijen proberen al maanden zonder succes een coalitie te smeden en de FPÖ buiten de regering te houden. Begin januari trokken de partijen de stekker uit de onderhandelingen. Een struikelblok waren afspraken over de begroting.
Het mislukken van de gesprekken was voor toenmalig bondskanselier Nehammer aanleiding om zijn ontslag in te dienen. Ook trok hij zich terug als partijleider van de ÖVP.
FPÖ uitgesloten
De radicaal-rechtse FPÖ werd in september voor het eerst de grootste partij bij de parlementsverkiezingen. Toch gaf president Van der Bellen opdracht aan de conservatieve ÖVP om tot een nieuwe regering te komen, omdat de andere partijen hadden gezegd niet met de FPÖ te willen samenwerken. Daarmee brak hij met de traditie om de leider van de grootste partij daarvoor te vragen.
Na de stukgelopen onderhandelingen vroeg Van der Bellen FPÖ-leider Kickl alsnog om een regering samen te stellen. Onderhandelingen tussen de FPÖ en de ÖVP verliepen moeizaam en liepen na vijf weken op niets uit.
Vrouw bevalt onverwacht op zonnebank in Zutphen
Op een zonnebank in Zutphen is vanochtend een vrouw totaal onverwacht bevallen van een dochter. De moeder en de baby zijn na de bevalling voor alle zekerheid overgebracht naar het ziekenhuis en maken het goed, zegt de eigenaar van de zonnestudio. De moeder zegt niet te hebben geweten dat ze zwanger was.
"Ik heb heel veel meegemaakt, maar dit nog niet", zegt de eigenaar Fokko Beuker bij Omroep Gelderland. "Ik ben helemaal van slag. Het ging zo snel."
De vrouw, een vaste bezoeker van de studio in Zutphen, was vanochtend een van de eerste klanten. "Na een paar minuten begon ze plotseling om hulp te roepen", zegt Beuker. "Toen ik binnenkwam lopen, zag ik het hoofdje eruit komen. Ik heb gelijk 112 gebeld."
Handdoeken
"De geboorte duurde misschien maar tien minuten. Ik heb handdoeken gepakt en ruimte gemaakt voor de hulpdiensten. Maar het kindje was al geboren voordat die er waren."
Aanvankelijk maakte Beuker zich zorgen. "Het meisje maakte geen geluid, maar ze ademde wel. Het buikje ging heen en weer. Je weet niet wat je moet doen. De medewerker van de alarmcentrale vroeg of de navelstreng om het nekje zat, maar dat was gelukkig niet zo."
Naam
Voor alle zekerheid stuurde de alarmcentrale niet alleen een verloskundige en een ambulance maar ook een traumahelikopter met een medisch team. Dat laatste bleek onnodig: bij binnenkomst in de zonnestudio constateerde de verloskundige direct dat het kindje (en moeder) gezond waren. Toch zijn ze voor alle zekerheid meegenomen naar het ziekenhuis. Omdat Beuker geen contact meer met ze heeft, weet hij niet wat de naam van het kindje is.
De vrouw wist volgens Beuker niet dat ze zwanger was. "Ze komt hier vaker en als je zwanger bent, mag je niet onder de zonnebank."
De eigenaar van de zonnestudio heeft z'n werk inmiddels hervat. " Omdat het kindje gezond is, kan ik weer doorgaan", stelt hij. "De afspraken kan ik niet afzeggen."
Amalia's eerste officiële solo-optreden: doop van ZMS Den Helder
Prinses Amalia heeft in Vlissingen het marineschip ZMS Den Helder gedoopt. Het was de eerste officiële handeling die de 21-jarige prinses solo verrichtte. Het zogenoemde Combat Support Ship (CSS) is gebouwd door scheepsbouwer Damen en moet de Nederlandse vloot en die van bondgenoten bevoorraden op zee.
"Ik doop u, Den Helder, en ik wens u en uw bemanning een behouden vaart", zei de prinses, waarna ze het schip doopte en het Wilhelmus klonk.
Voor het dopen van het schip hielden onder anderen de bestuursvoorzitter van Damen Naval, Roland Briene, defensiestaatssecretaris Tuinman een toespraak. "De komende vijftien jaar zal het hier in Vlissingen grijs zien van nieuwe schepen", zei Briene. Ook riep hij de Europese landen op om hechter samen te werken bij het bouwen van marineschepen.
Staatssecretaris Tuinman zei dat de gehele Nederlandse vloot de komende jaren wordt vervangen. "De veiligheidssituatie is veranderd, daarom is het schip ook bevoorraad met wapensystemen", aldus Tuinman.
Eerste officiële handeling
De 21-jarige Amalia liep de afgelopen jaren mee met haar ouders bij officiële bezoeken, zoals bij het staatsbanket met de Spaanse koning Carlos, het bezoek aan de Caribische eilanden en de kroning van de Britse koning Charles.
Met haar eerste officiële handeling in haar eentje is ze drie jaar eerder dan haar vader Willem-Alexander, die op zijn 24ste zijn eerste zelfstandige optreden had.
Tientallen boeren melden intimidatie door 'voornamelijk dierenactivisten'
Dreigbrieven, ongewenste bezoeken en vandalisme. Volgens LTO Nederland, een belangenorganisatie voor agrariërs, krijgen boeren hier steeds vaker mee te maken en dan voornamelijk vanuit de hoek van dierenrechtenactivisten. Een maand geleden opende de organisatie daarom een meldpunt om, samen met andere belangenverenigingen, een beter beeld te krijgen van hoe vaak boeren worden bedreigd of geïntimideerd.
"In de eerste maand hebben we zo'n 25 serieuze meldingen binnengekregen. Dat gaat bijvoorbeeld om boeren die klemgereden zijn, bij wie bekladdingen zijn aangericht of waar er anonieme post op de mat lag. Verder hebben we nog vele tientallen andere signalen binnengekregen", zegt een woordvoerder van LTO.
Ongevraagde stalbezoeken
Het Platform Veilig Ondernemen (PVO), een samenwerkingsverband tussen politie, OM, gemeenten en belangenorganisaties, herkent het beeld. "Wij houden meldingen nog niet bij, maar horen wel geluiden van agrariërs dat intimidatie vanuit activistische dierenrechtengroepen toeneemt", zegt specialist Martijn Wildeboer van PVO.
In veel van de verhalen die boeren aan de NOS vertellen, wordt dierenrechtenorganisatie Animal Rights genoemd. In een reactie zegt de groep niet achter bedreigingen en vernielingen te staan. "We willen niet individuele boeren aanpakken, maar de hele industrie", zegt een woordvoerder.
De organisatie zegt wel ongevraagd stallen te bezoeken. "Dat doen we nu wel veel minder dan vroeger. Als er volledige openheid zou zijn over wat er achter stalmuren gebeurt met de dieren, dan hoeven we ook niet binnen te kijken." De woordvoerder zegt ook: "Het is natuurlijk zo dat stallen vaak op het woonadres van boeren staan, maar zij kiezen er zelf voor om daar te wonen".
Andere dierenorganisaties die door de NOS zijn benaderd met vragen reageerden niet.
Adres openbaar
De belangrijkste klacht van LTO is dat het voor dierenrechtenorganisaties te makkelijk is om woongegevens van boeren te achterhalen. "Met een WOO-verzoek (Wet Open Overheid), kunnen bedrijfsgegevens opgevraagd worden, en agrariërs wonen vaak op hun bedrijfsadres", zegt de woordvoerder.
In november vorig jaar hield LTO een enquête onder haar leden om een eerste beeld te krijgen. Daaruit kwam naar voren dat 65 procent van de respondenten met zo'n WOO-verzoek te maken kreeg.
Een derde van hen zei daarna last te hebben van treiterijen, intimidatie, bedreiging, laster of erger. 83 procent zei daar bang voor te zijn. "Ik durf de statistische hardheid van de enquête niet te garanderen, maar het geeft in ieder geval een beeld", zo zegt de woordvoerder.
Jitty van der Werf is melkveehouder in het Friese Hitzum. "Ik vind het ernstig dat er bij een WOO-verzoek zoveel informatie vrijgegeven wordt." De boerin is zelf een aantal jaar geleden ook bedreigd; ze was toen nog actief bij Farmers Defence Force. "Toen lag er een boze brief zonder afzender op de mat, dat was heel beangstigend. Ik was bang dat ze mijn stal in brand zouden steken."
Een deel van de brief die Van der Werf kreeg
De dreigbrief is onderzocht door justitie, maar die kon er uiteindelijk niets mee, zegt Van der Werf. "Ik vreesde vooral dat iemand mijn dieren of drie jonge kinderen thuis iets zou aandoen."
De NOS sprak meer boeren die last hadden van intimidatie of bedreiging. Zij wilden alleen anoniem hun verhaal doen, uit angst voor meer acties. Een boer uit Friesland zei dat zijn adresgegevens en een foto recent door actiegroepen online werden gedeeld. Dat heet 'doxing'. "Daar schrok ik heel erg van."
Een voormalig boer uit Gelderland kreeg, inmiddels tien jaar geleden, ongewenste bezoeken in de stal: "Je krijgt het gevoel dat ze altijd kunnen binnenvallen als ze willen. Die ervaringen hebben er aan bijgedragen dat ik gestopt ben." Weer een andere boer uit Brabant vertelt dat zijn stal zo'n drie jaar geleden beklad werd: "Ik liep naar binnen en er stond groot 'Meat is Murder' op de muur."
Femke van de Plas is expert in veiligheid in het buitengebied en werkt ook als extern vertrouwenspersoon bij de Zuid-Nederlandse tak van LTO. "Normaal gesproken ondersteun ik boeren wanneer ze benaderd worden door drugscriminelen die hun stallen willen gebruiken. De laatste tijd ben ik veel meer bezig met boeren die bedreigd of geïntimideerd worden."
"Verhalen over vernielingen of leuzen op stalmuren, hoor ik inmiddels meerdere keren per maand en ik werk alleen in Brabant, Limburg, Zeeland en Gelderland-Zuid." Om de boeren te helpen organiseert Van de Plas weerbaarheidstrainingen. "Ik geef tips over hoe je met gesprekstechnieken kunt deëscaleren wanneer iemand op je erf staat."
Volgens specialist Martijn Wildeboer van het platform PVO is het een goed idee om nog meer in te zetten op voorlichting. "Agrariërs moeten weten dat ze naar bijvoorbeeld vertrouwenspersonen kunnen."
Duitsland schuift in korte en felle campagne op naar rechts
"Nog zeventig uur", roept Friedrich Merz voldaan. Hij telt de uren af tot de huidige regering plaatsmaakt, voor hem en zijn partij. Het zelfvertrouwen van de leider van de Duitse christendemocraten, is groot op het campagne-event van de CDU in Berlijn donderdagavond.
Alle peilingen wijzen er inderdaad op dat de CDU morgen de grootste wordt in de parlementsverkiezingen die Merz vanwege de grote internationale onrust nu al historisch noemt. Die zullen bepalen wie het voor het zeggen krijgt in het machtigste land van Europa, op een moment dat Europa meer op zichzelf lijkt aangewezen.
Dat Duitsland naar rechts opschuift, is al te merken voordat duidelijk is welke partijen straks samen kunnen regeren. Tegelijk blijven na een felle campagne, die gedomineerd wordt door binnenlandse zorgen over migratie en de economie, enkele belangrijke vragen open.
Stijgende prijzen en brokkelende infrastructuur
Aanvankelijk ging in de verkiezingsstrijd de meeste aandacht uit naar economische problemen in Duitsland. Het beeld van een ingestorte brug in Dresden en de problemen bij Volkswagen groeiden uit tot symbool voor de verwaarloosde infrastructuur en de industrie die het moeilijk heeft.
Nog altijd spelen zorgen over hoge rekeningen, lage pensioenen en verdwijnende banen een rol bij de gang naar de stembus, ook al wijst bondskanselier Scholz (SPD) erop dat de stijgende kosten vooral te wijten zijn aan de Russische president Poetin. De Duitse regering zag zich door de Russische inval in Oekraïne gedwongen om in plaats van goedkoop Russisch gas elders duurder energie in te kopen, een ongekend snelle omslag die in een industrieland als Duitsland ook veel andere prijzen opdrijft.
Voor de meeste Duitsers zijn het vooral die gevolgen die ertoe doen: oplopende rekeningen en fabrieken die overwegen in Duitsland te stoppen.
Partijen schuiven naar rechts
Maar na de aanslag op de kerstmarkt in Maagdenburg, een mesaanval in Aschaffenburg en de vermoedelijke aanslag in München is migratie weer het emotionele middelpunt van debatten geworden. Opnieuw maakt iemand met een migratieachtergrond slachtoffers in Duitsland; de maat is vol, klinkt het van links tot rechts. Nuances verdwijnen naar de achtergrond.
Dat Duitsland met immigranten criminaliteit 'importeert' was een idee dat eerder vooral bij de radicaal-rechtse AfD te horen was. Inmiddels vindt die gedachte ook meer weerklank in het midden. De stappen die de regering-Scholz al heeft gezet, zoals de invoering van grenscontroles en een uitbreiding van de middelen om uitgeprocedeerde asielzoekers uit te zetten, gaan velen niet ver genoeg.
Wat migratieplannen betreft zijn er nu behoorlijke overeenkomsten tussen het partijprogramma van de AfD en de christendemocratische CDU/CSU. Zo stellen beide dat de Duitse grenzen dicht moeten voor asielzoekers. Zoals Merz het zelf formuleert: de christendemocraten moesten hun eerdere koers onder Angela Merkel corrigeren. Al met al zijn de programma's van de Duitse partijen harder geworden op migratie, en conservatiever, concludeert een onderzoek van het Manifesto-Projekt.
Strijdpunten
Of een nieuwe regering de Duitse grenzen daadwerkelijk kan sluiten, blijft voorlopig onduidelijk. Volgens de huidige peilingen zouden de christendemocraten in een nieuwe regering met tenminste één andere partij moeten samenwerken. De radicaal-rechtse AfD, die met zo'n 20 procent tweede staat, sluit de partij uit. De sociaaldemocraten, nummer drie in de peilingen, zeggen dat sluiting van de grenzen volgens Europese regels niet mogelijk is.
Diezelfde SPD wil meer geld lenen om in de economie en defensie te investeren, iets wat de christendemocraten in de campagne vooralsnog juist uitsluiten. Die willen belastingen verlagen om het bedrijfsleven te helpen, en daar voelt de SPD weer weinig voor.
Ook wat defensie betreft lopen de standpunten uiteen. Scholz hield leveringen van Taurus-raketten aan Oekraïne tot nu toe tegen uit angst voor escalatie van de oorlog, een zorg van veel Duitsers. Merz is uitgesproken voor. En de vraag of Duitsland een militaire bijdrage kan leveren aan troepen in Oekraïne na een eventueel bestand, laten beiden voor de verkiezingen liever onbeantwoord.
Leiden in Europa
Dat het onhandig is dat Duitsland juist nu in een verkiezingsstrijd verkeert, bleek ook afgelopen maandag. De Franse president Macron had Europese regeringsleiders bij elkaar geroepen voor een spoedoverleg. Bondskanselier Scholz moest vroegtijdig weg: hij moest op de Duitse televisie nog vragen van burgers beantwoorden in een verkiezingsuitzending.
Eén belofte wil Merz wel doen, bij het CDU-event in Berlijn. "Als wij een regering vormen, en ik die leid, dan zal Duitsland weer een leidende rol nemen in Europa. We zijn met 84 miljoen mensen, de grootste economie, midden in Europa." Europa kan niet om Duitsland heen, zegt Merz.
Koffie wordt snel duurder, wie betaalt straks de rekening?
Koffie is de afgelopen maanden zo snel in prijs gestegen dat er een conflict is ontstaan tussen de supermarkten en het moederbedrijf van koffiebrander Douwe Egberts. In veel supermarkten is de koffie van het bedrijf niet leverbaar. Inzet van de onderhandelingen: wie moet opdraaien voor de fors gestegen prijzen?
Op dit moment staat de prijs voor een kilo arabicabonen in de wereldhandel op zo'n 8,50 euro. De marktprijs voor deze meest gebruikte bonensoort is afgelopen jaar meer dan verdubbeld. Maar dat is nog niet zichtbaar in de supermarkt, want de koffie die nu in de schappen ligt is vorig jaar al ingekocht.
De prijsstijging van ruwe bonen heeft verschillende oorzaken. Brazilië is een van de grootste koffieproducenten ter wereld, maar het afgelopen jaar hadden de koffieboeren daar te kampen met slecht weer als gevolg van klimaatverandering. De oogst was veel minder groot.
Tegelijkertijd is de vraag naar koffie de afgelopen jaren wereldwijd flink toegenomen. In Azië werd van oudsher voornamelijk thee gedronken, maar de afgelopen jaren is koffie ook daar een populaire drank geworden.
Zo groeide de Amerikaanse koffieketen Starbucks nergens harder dan in Azië. Afgelopen jaren kwamen er jaarlijks zo'n 800 vestigingen bij in China. Inmiddels staat ruim een derde van alle Starbucks-vestigingen in Peking, Shanghai of een van de andere Chinese steden.
Wie gaat betalen?
De onderhandelingen die nu plaatsvinden tussen JDE Peet's, het moederbedrijf van Douwe Egberts, en de supermarkten gaan over de koffieprijzen voor komend jaar. Koffie wordt al jaren gezien als een van de basisproducten in een Nederlands huishouden.
De supermarkten willen dan ook dat de koffie die ze verkopen het komend jaar niet veel duurder wordt. "Grote prijsstijgingen moeten we kunnen uitleggen aan de klant", zegt Michiel Muller, oprichter van online supermarkt Picnic. "Afgelopen jaren zijn de prijzen enorm omhoog gegaan en nu komen er weer prijsvoorstellen van 20 à 30 procent hoger. Dat is voor ons onacceptabel."
Ook andere supermarkten zeggen op dit moment minder of geen Douwe Egberts-producten te hebben omdat ze er nog altijd niet uit zijn met JDE Peet's.
Het grote koffiemerk zelf wil niet veel kwijt over de onderhandelingen. "Jaargesprekken met retailers zijn een complex gegeven waarin de prijs een belangrijk element is, maar lang niet het enige. De prijs die de consument in de winkel betaalt, wordt door de supermarkten vastgesteld. Het is heel spijtig dat veel koffiedrinkers hun favoriete koffieproducten bij een aantal supermarkten momenteel niet aantreffen", zegt een woordvoerder.
Supermarkten en koffiemerken zijn niet de enige spelers in de keten. Er zijn ook nog boeren, verwerkers en allerlei tussenhandelaren. De vraag is dus waar de extra euro's voor een pak koffie belanden.
Direct bij de boer kopen
De koffieboer profiteert in ieder geval niet van de prijsstijging, zegt koffiedeskundige Bregje Deben van de Koffieschool. Een koffieboer krijgt misschien iets meer voor zijn koffie, maar meeste geld blijft echt hangen bij de grote koffiebedrijven. "Van de prijs die we betalen voor koffie gaat zo'n 20 procent naar de producerende landen, maar 80 procent van het geld blijft hangen bij bedrijven in de consumerende landen."
Om dat eerlijker te verdelen, kopen sommige koffiespeciaalzaken hun koffie direct bij de boer. En dat zouden grotere spelers ook kunnen doen, zegt Guido van Staveren, oprichter van Moyee Coffee.
"We kennen iedere individuele boer, die is volledig gedigitaliseerd. We kopen daar koffie. We branden de koffie in het land van herkomst en verkopen het hier aan de consument. We werken op die manier samen met 12.000 boeren. Daar kunnen wel 10 AH's hun schappen mee vullen."
Het is niet te zeggen wat de prijs voor koffie de komende tijd gaat doen. Belangrijk is hoe de komende oogst in Brazilië zal zijn, die rond mei begint. Deskundigen verwachten dat de koffieprijs tot die tijd nog flink zal schommelen. Eén ding lijkt zeker: de koffie voor de koffiedrinker wordt duurder. Hoeveel zal afhangen van de supermarkten en koffiemerken.
Wekdienst 22/2: Eerste solooptreden voor prinses Amalia • Omstreden predikers in Jaarbeurs
Goedemorgen! Prinses Amalia heeft voor het eerst alleen de hoofdrol bij een officiële gelegenheid, en in de Jaarbeurs spreken drie omstreden islamitische predikers die het kabinet had willen weren.
Eerst het weer: regen trekt over het land. Het wordt 11 tot 13 graden met wind uit het zuiden. Komende nacht is het droog met zondag een mix van zon en wolken bij maximaal 14 graden.
Ga je vandaag op pad? Dit is het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en de situatie op het spoor.
Wat kun je vandaag verwachten?
Wat heb je gemist?
De Amerikaanse president Trump vervangt zijn belangrijkste militaire bevelhebber, Charles Q. Brown. Brown is pas anderhalf jaar de voorzitter van de Joint Chiefs of Staff, de legertop van de VS waarin de bevelhebbers van onder meer marine, landmacht en luchtmacht zijn verenigd.
Minister Hegseth van Defensie had eerder al twijfels geuit over Brown, omdat die te veel zou doen om inclusiviteit in het leger te bevorderen. Trump kondigde ook aan vijf andere militairen op hoge posities te gaan vervangen.
Ander nieuws uit de nacht:
En dan nog even dit:
Archeologen in Lisse zijn blij met een schoenafdruk van duizenden jaren oud. Ze deden de vondst tijdens onderzoek op de plek waar een nieuwe woonwijk gaat komen. De afdruk werd in de laatste week van de opgravingen gevonden.
De schoenafdruk komt qua grootte overeen met maat 42 en is volgens archeologisch onderzoeksbureau RAAP "uiterst zeldzaam". Er zijn volgens het bureau in Nederland slechts een paar schoenafdrukken ontdekt die zo oud zijn.
Fijne dag!
Man neergestoken bij Holocaustmonument Berlijn
In Berlijn is een man zwaargewond geraakt toen hij even voor 18.00 uur door iemand met een mes werd aangevallen. Dat gebeurde op het terrein van het Holocaustmonument.
Het Duitse dagblad Tagesspiegel schrijft dat het slachtoffer door de brandweer naar een ziekenhuis is gebracht. De dader is gevlucht. Er zou een mes zijn gevonden.
Er is veel politie op de been. In verband met het onderzoek is een groot gebied afgezet. Het incident vond plaats op het noordelijk deel van het terrein dat dicht bij de Amerikaanse ambassade ligt.
Het Holocaustmonument bestaat uit meer dan 2700 zuilen van verschillende afmetingen. Het herinnert aan de genocide op de Europese Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog door nazi-Duitsland.
Later meer.
Franse radicaal-rechtse politicus zegt toespraak CPAC af na 'nazigebaar' Bannon
De rechts-radicale Franse politicus Jordan Bardella heeft zijn toespraak op de Conservative Political Action Conference (CPAC) in Washington afgezegd vanwege "een provocerend gebaar dat verwijst naar de nazi-ideologie".
Gisteren maakte Steve Bannon, voormalig topadviseur van de Amerikaanse president Trump, tijdens zijn toespraak op de politieke bijeenkomst van conservatieve activisten en politici een armgebaar dat tot ophef heeft geleid, omdat het sterke gelijkenis vertoont met de Hitlergroet. Bannon zelf zegt dat hij naar het publiek zwaaide.
Bannon sloot zijn toespraak gisteren af door driemaal "fight, fight, fight", te roepen, de woorden die Trump vorig jaar zomer uitsprak nadat hij tijdens een campagnebijeenkomst was beschoten. Vervolgens strekte Bannon zijn rechterarm, waarna het publiek applaudisseerde en juichte. "Amen", reageerde Bannon.
Bardella, de partijvoorzitter van de Franse partij Rassemblement National, was gisteren ook al op de conferentie, maar was op het moment van het armgebaar niet aanwezig in de zaal, laat hij weten in een verklaring.
Elon Musk
Bannon noemt Bardella "een lafaard". Bannon zegt dat hij dit gebaar vaker maakt, waaronder tijdens een toespraak bij de partij van Bardella zelf in 2018.
Het is niet de eerste keer dat er ophef ontstaat over de lichaamstaal van mensen in de omgeving van Trump. Techmiljardair en topadviseur van Trump Elon Musk strekte twee keer zijn rechterarm bij een toespraak tijdens de inauguratie van Trump. Musk noemde de vergelijkingen met Hitler "vermoeiend".
Ruim 353.000 'pechstudenten' krijgen compensatie om leenstelsel
Ruim 353.000 oud-studenten hebben vandaag een bedrag op hun rekening gestort gekregen van de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO), als compensatie voor het feit dat zij geen studiebeurs kregen tijdens hun opleiding. Dat meldt een woordvoerder van DUO aan de NOS.
Deze 'pechgeneratie' studeerde tussen 2015 en 2023, toen het leenstelsel van kracht was: studenten kregen in die tijd geen basisbeurs, maar moesten hun studie met geleend geld bekostigen. Toen de basisbeurs in 2023 weer werd ingevoerd, werd besloten dat de studenten die net buiten de boot waren gevallen, recht hadden op compensatie.
Volgens DUO is er vandaag naar de 353.000 oud-studenten zo'n 555 miljoen euro overgemaakt, oftewel bijna 1800 euro per persoon. Alleen oud-studenten die minstens een jaar hebben gestudeerd toen het leenstelsel van kracht was en inmiddels zijn afgestudeerd hebben recht op compensatie: zij krijgen 34,17 euro per maand dat ze geen basisbeurs hebben gekregen.
Voucher
Studenten die tussen de zomers van 2015 en 2019 hebben gestudeerd, hebben vandaag een extra bedrag gekregen: de 'studievoucher', een bedrag van bijna 2100 euro. Zij krijgen dat, omdat ze in die periode geen basisbeurs hebben gekregen, maar ook nog niet konden profiteren van extra investeringen in het onderwijs - een van de argumenten destijds voor invoering van het leenstelsel.
Het geld dat vandaag is overgemaakt, ging naar studenten die in hun studietijd niet of nauwelijks schuld hebben opgebouwd. Zij hebben minder schuld dan het compensatiebedrag waarop ze recht hebben. Een maand geleden kregen de studenten die meer schuld hebben al compensatie: hun schuld werd verlaagd.
Gloeiende plaat
In de toekomst kunnen nieuwe uitbetalingen aan de 'pechgeneratie' volgen, zegt de woordvoerder van DUO. Mensen die nu nog studeren, hebben mogelijk ook recht op compensatie zodra ze hun diploma hebben behaald. En ook buitenlandse studenten kunnen in aanmerking komen voor een tegemoetkoming, maar die moeten ze dan wel zelf aanvragen.
De compensatie leidt tot onvrede bij sommige oud-studenten. Voorzitter Abdelkader Karbache van de Landelijke Studentenvakbond zegt tegen het AD dat de tegemoetkomingen "een druppel op een gloeiende plaat" zijn, omdat veel studenten in de periode dat het leenstelsel van kracht was duizenden of zelfs tienduizenden euro's aan schuld hebben opgebouwd.
Karbache wijst er ook op dat universitaire studenten die alleen een bachelordiploma hebben gehaald, helemaal geen compensatie krijgen. "Veel van hen zijn juist meteen gaan werken om niet nog meer schuld op te bouwen. Zij zijn dus uitgesloten van extra geld, terwijl ze zichzelf wel nuttig maakten door een baan te zoeken."
Wereldwijde kritiek op Chinese webwinkels, maar producenten zetten gewoon door
Steeds meer landen zijn klaar met de oneindige stroom aan individueel verpakte pakketjes van Chinese webshops. Ze werpen barrières op, zoals hogere belastingen en strengere douanecontroles, of weren de Chinese webshops zelfs helemaal. Chinese producenten en handelaren merken het nu al, maar ongerust zeggen ze niet te zijn, blijkt bij een rondgang.
In talloze werkplaatsen in Nancunzhen, in de Zuid-Chinese provincie Guangzhou, werken duizenden naaisters in rijen aaneen. Ze maken maar één ding: kleding voor webshopgiganten Shein en Temu, en dat in gigantische hoeveelheden. Elke fabriek produceert tien- tot honderdduizenden stukken kleding per maand. Jurken, T-shirts, broeken, alles komt voorbij. Die worden vervolgens individueel verpakt en via de webshops over heel de wereld verkocht.
Verschillende landen hebben maatregelen genomen om de import van goedkope spullen minder aantrekkelijk te maken. Vooral door het verlagen of schrappen van regels die bepalen dat producten tot een bepaalde prijs gevrijwaard zijn van importheffingen. Die vrijstellingen waren ooit bedoeld om de bureaucratie te verminderen voor kleine aankopen. Maar webshops als Shein, Temu en AliExpress hebben hun hele businessmodel geënt op dit soort kleine aankopen.
Onderstaande landen hebben maatregelen genomen tegen Chinese webshops. Het Verenigd Koninkrijk en Noorwegen zullen waarschijnlijk snel volgen.
Het lijkt een stille handelsoorlog, maar niet alleen tussen het Westen en China. Ook "bevriende landen" van China, zoals Turkije en Zuid-Afrika, voeren maatregelen door. In Indonesië en Vietnam zijn Chinese webshops nu verboden. Het is oneerlijke concurrentie voor de lokale ondernemers, zeggen die overheden.
De Europese Commissie kondigde begin deze maand maatregelen aan tegen de import van goedkope internetspullen uit China. Want onduidelijk is of die spullen aan de Europese veiligheidseisen voldoen. Ook vindt de Commissie de import van de spullen niet duurzaam, werkt die oneerlijke concurrentie in de hand en legt die een enorme druk op de douanes.
Europa wil nu onder andere de belastingvrijstelling voor zendingen onder de 150 euro schrappen. Per wanneer is nog niet bekend. Dat hangt af van de onderhandelingen tussen de Raad van de Europese Unie en het Europees Parlement, liet een woordvoerder van de Commissie weten.
'Made in China' anno nu
Europa is een van de grootste afzetmarkten voor Chinese webshops. In Nederland alleen al kwamen vorig jaar 3 miljoen pakketjes per dag binnen voor de Europese markt (meer dan een miljard op jaarbasis). Dat is ongeveer een kwart van alle pakketjes die naar Europa komt. En die stroom verdubbelt elk jaar.
Chinese bedrijven zijn in de loop der jaren veel meer verschillende producten gaan aanbieden. Het zijn én veel meer eenvoudige producten, zoals kleding, én hoogwaardige producten, zoals elektrische auto's. Door de robotisering, investeringen in productielijnen en toeleveringsketens en jarenlange ervaring is het aanbod alleen maar gegroeid. Bijna een derde van alles wat er in de wereld wordt gemaakt, komt uit China.
Omdat de Chinese economie hapert kijken producenten meer naar buitenlandse markten om geld te verdienen, zegt webshopleverancier Liu Dabing vanuit zijn kantoor in de handelsmarkt in de stad Yiwu. "Op dit moment is het moeilijk om zaken te doen in China. Dus producenten zijn overgestapt van verkopen in China naar e-commerce aan het buitenland." En verkopen aan het buitenland is door de webshops makkelijker dan ooit.
Niet bij de pakken neerzitten
De meeste handelaren die we spraken maken zich geen zorgen over de nieuwe restricties voor Chinese webshops. Sommigen geven aan hun fabriek naar Zuidoost-Azië te willen verplaatsen, om zo niet langer het label 'made in China' te dragen. Anderen zeggen dat ze de prijzen nog verder gaan verlagen of de landen opzoeken waar geen restricties zijn.
Leverancier Liu Dabing, die zijn bedrijfsnaam ook in het Engels op de muur heeft staan, denkt dat de oplossing vooral ligt in meer maken. "Eerst hadden we vijf of zes nieuwe producten per week, maar straks brengen we misschien wel tientallen producten per week uit. Zo gaan we dan met zelfvertrouwen deze uitdaging aan", zegt hij met een grijns.
