Avatar
NOS Nieuws (RSS Feed)
64c524cd15c49f3ce10b8244bbef586f387a48e5ba76d48e71eecde0fd00ef22
NOS Nieuws https://nos.nl

Azië wil af van de alleenheerschappij van de dollar in de wereldhandel

Nu de Amerikaanse president Trump een handelsoorlog heeft ontketend, waarschuwt China dat Azië zich economisch beter moet beschermen. Op de achtergrond bereidt China een monetaire tegenaanval voor, met de yuan als wapen. Een van de strategieën: meer samenwerking in Azië, meer handel in de yuan.

Deze week kwamen politieke leiders en zakenmensen uit tientallen landen samen op het Boao Forum in China om te spreken over de toekomst van Azië. "De wereld ondergaat diepgaande veranderingen met ontwikkelingen in unilateralisme, protectionisme en machtspolitiek", zei Chinees Zhang Jun bij de opening van het forum. Een duidelijke verwijzing naar de Verenigde Staten.

Vrees voor bewapening van de dollar

Dat de VS een krachtmiddel in handen heeft, daar is president Trump zich van bewust. Hij dreigde herhaaldelijk dat hij tarieven van 100 procent zou invoeren op goederen van landen als ze een poging zouden doen af te stappen van de dollar.

Ook zouden adviseurs van Trump bezig zijn met een valuta-akkoord waarbij hij de waarde van de dollar wil verlagen. Een hoge dollar is ongunstig voor de VS, want dat maakt Amerikaanse producten duur. De lage waarde van de yuan is hem dan ook een doorn in het oog, want dat maakt het voor Amerikanen nog aantrekkelijker om goedkope spullen uit China te importeren.

China, de grootste handelspartner van meer dan 150 landen en regio's, handelt steeds vaker met de eigen munt. Dat China actief beleid voert op het promoten van de Chinese yuan, ziet ook Amba Tadaa, onderzoeker bij Geopolicity. "Niet alleen binnen Chinese initiatieven als de Belt and Road Initiative worden afspraken gemaakt over het gebruik van de yuan. China gebruikt ook samenwerkingsverbanden als de BRICS en de Asian Infrastructure Investment Bank om yuan-leningen te verstrekken."

In 2023 deed China voor het eerst meer internationale transacties in eigen munt dan in de dollar. Vooral de handel met Rusland speelt daar een rol in. Sinds Rusland uitgesloten is van het internationale betalingssysteem Swift doet het land meer dan de helft van zijn internationale betalingen in de yuan.

Ook dit is een reden waarom Trump de oorlog in Oekraïne wilt beëindigen en de sancties tegen Rusland wil laten opheffen.

Volgens Tadaa is het belangrijkste langetermijnvoordeel voor China van toegenomen internationaal gebruik van de yuan toegang tot goedkopere leningen. "Toegang tot kapitaal wordt in de 21ste eeuw steeds belangrijker. Of het nu gaat om investeringen te doen in klimaatmaatregelen, technologie of het vergroten van militaire paraatheid."

Geen vervanging voor de dollar

Dat de Chinese yuan steeds populairder wordt, ziet ook professor Xu Dingbo, verbonden aan de China Europe International Business School. Volgens Xu gaat het China er niet om de dollar te vervangen, maar om een "eerlijkere internationale economische orde te creëren waar er betrouwbare alternatieven zijn voor de dollar".

Ook volgens Tadaa is het niet waarschijnlijk dat de dollar vervangen zal worden. Wel verwacht hij een meer gefragmenteerde wereldeconomie waarin verschillende machtspolen proberen om prioriteit te geven aan hun eigen monetaire autonomie.

Of China landen zover krijgt om vaker gebruik te maken van de yuan zal eraan liggen of China vertrouwen kan opbouwen in het buitenland, aldus Tadaa. Fora als het Boao zijn een perfecte gelegenheid zich als ideale partner te presenteren.

https://nos.nl/l/2561481

Vijf jongens in Venlo opgepakt vanwege aanval om seksuele geaardheid

De politie heeft deze week vijf jongens in de leeftijd van 13 tot 18 jaar opgepakt. Zij worden ervan verdacht dat ze in de binnenstad van Venlo een 16-jarige jongen hebben mishandeld vanwege zijn seksuele geaardheid.

Het incident vond maandagmiddag 24 februari plaats aan de Werf bij de Maas. Aanleiding was een gerucht dat over het slachtoffer werd verspreid, zegt een politiewoordvoerder bij L1 Nieuws. De jongen werd geslagen en geschopt. Hij raakte gewond, maar het is onbekend hoe ernstig. Ook kan de politie niet zeggen hoe het nu met hem gaat.

Een van de verdachten bleek een enkelband te dragen. "De verdachten zijn aangehouden en zullen zich op een later moment moeten verantwoorden bij de rechter", aldus de woordvoerder. "Alle verdachten zijn inmiddels in vrijheid gesteld. Alleen de verdachte met de enkelband zal voorgeleid worden voor de rechter-commissaris."

De politie heeft niet gezegd waarom de jongen een enkelband droeg. Ook verder wil de politie geen toelichting geven: "Omdat het slachtoffer en de verdachten allemaal minderjarig zijn, kunnen er geen verdere details worden verstrekt."

https://nos.nl/l/2561432

FD: woningen krijgen geregeld onterecht een gunstiger energielabel

Huur- en koopwoningen krijgen regelmatig met hakken over de sloot een gunstiger energielabel. Dat blijkt uit onderzoek van het Financieele Dagblad, waarbij naar 1,8 miljoen energielabels is gekeken. In veel gevallen krijgen huizen nét aan energielabel A of B, laat het onderzoek zien.

De labels lopen van A tot en met G, waarbij woningen met een A-label het energiezuinigst zijn en die met een G-label het minst zuinig. Het lijkt simpel, maar het systeem blijkt toch iets complexer, legt hoogleraar huisvesting en huishoudfinanciën Dirk Brounen uit: "Achter die letters zitten eigenlijk scores, die lopen als een getal door. En bij bepaalde scores kun je van B naar A gaan."

Huurverhoging

Het hoger waarderen van het energielabel is niet zonder gevolgen. Het kan betekenen dat een koophuis meer waard wordt, maar het treft vooral mensen die een woning huren. Het telt namelijk mee in de huurpunten van je woning. Zo kan de huur met een paar tientjes omhoog gaan, maar het kan ook zijn dat iemand van een middenhuur ineens terechtkomt in de vrije sector en dan gaat het om honderden euro's meer per maand.

"Het is heel kwalijk dat er zo wordt omgegaan met die labels", zegt Mathijs ten Broeke van de Woonbond. De organisatie die opkomt voor de belangen van huurders en woningzoekenden vindt het systeem complex.

Trucjes

Bij het bepalen van het energielabel wordt namelijk niet alleen gekeken of een woning zonnepalen of dubbelglas heeft. Ook de oppervlakte of bijvoorbeeld de hoogte van het plafond speelt een rol. "Gek genoeg is daar nog wat ruimte om af te ronden", zegt Brounen. Dat houdt in dat als een huis zich net op de grens van energielabel B bevindt, het vaak toch in A wordt geschaald.

De Woonbond vindt het schandalig. "De foutmarge die in de huidige systematiek ingebouwd zit, is niet bedoeld om het energielabel te manipuleren naar een gewenste uitkomst voor de verhuurder of woningeigenaar. Wie deze foutmarge hiervoor misbruikt, pleegt fraude. Niet meer en niet minder."

Maar energie-expert Frank Daniëls geeft aan dat je niet zomaar tot een hoger energielabel komt. "Soms is het inderdaad met hakken over de sloot, maar dat is vaak wel op basis van ons advies." Zo zeggen ze tegen verhuurders dat er nog een aantal stappen gezet moeten worden om tot een bepaald label te komen. "En dat advies wordt vaak een-op-een opgevolgd."

Het ministerie van Volkshuisvesting vindt het belangrijk dat eigenaren en huurders op het energielabel kunnen vertrouwen. Er wordt gewerkt aan een wetsvoorstel waarmee het stelsel onder publiek toezicht komt en er worden eisen aan de onafhankelijkheid van onder anderen energieadviseurs toegevoegd.

https://nos.nl/l/2561430

Slachtoffers steekpartij bij de Dam komen uit Amsterdam, VS, België en Polen

Vier van de vijf mensen die gewond zijn geraakt bij een steekpartij bij de Dam in Amsterdam hebben een buitenlandse nationaliteit, meldt de politie. Daarnaast is er een 19-jarige vrouw uit Amsterdam met de Nederlandse nationaliteit gewond geraakt.

De buitenlandse slachtoffers zijn een 67-jarige vrouw en 69-jarige man uit de Verenigde Staten, een 73-jarige vrouw uit België en een 26-jarige man uit Polen. Twee van hen zijn ernstig gewond, maar het is onduidelijk wie dat zijn. De twee Amerikanen kennen elkaar.

De politie houdt rekening met het scenario dat de slachtoffers geheel willekeurig zijn neergestoken. Agenten doen nog onderzoek naar de identiteit van de verdachte. Meer dan dat hij ook gewond is geraakt, kan een woordvoerder niet zeggen.

https://nos.nl/l/2561345

Khartoem weer in handen regeringsleger Sudan: ‘Thuis is thuis, ook al is alles kapot’

Het Sudanese leger lijkt de hoofdstad Khartoem weer in handen te hebben, nadat de stad twee jaar lang in de greep was van milities van de strijdgroep RSF. Wat is er over van de stad en wat betekent dit voor het conflict?

Een horrorverhaal: zo typeert Dallia Abdelmoniem wat er zich de afgelopen jaren heeft afgespeeld in haar stad Khartoem. "De milities van de RSF hebben gruwelijke mensenrechtenschendingen gepleegd, dus er is grote opluchting nu, maar ook heel veel vernietiging."

Twee jaar geleden sprak de NOS Abdelmoniem voor het eerst. De oorlog in haar geliefde stad begon toen twee generaals, die van het regeringsleger SAF en die van de strijders van de RSF, verwikkeld raakten in een gruwelijke machtsstrijd.

De eerste dagen bleef ze nog in de hoofdstad, maar het geweld kwam steeds dichterbij. Nadat een raket haar huis raakte, vluchtte ze met haar familie. Nu volgt ze vanuit buurland Egypte het nieuws van thuis.

Gejuich op straat

"Er lijkt niet veel over van het centrum van Khartoem. Veel is kapotgeschoten en geplunderd. In grote delen is nog geen water en geen elektriciteit", zegt Abdelmoniem. "De meeste ziekenhuizen functioneren niet. We hebben een lange weg te gaan om het weer op te bouwen."

"Dit is niet onze oorlog", zei Abdelmoniem twee jaar geleden, toen haar huis trilde van het wapengekletter. De burgers van Sudan wilden geen van beide generaals als machthebbers, en dat geldt voor velen nog steeds.

Maar nu is er toch vreugde dat de RSF is verjaagd en er klinkt gejuich op straat als mensen SAF-soldaten zien. "Als je mensen de keuze geeft, dan is het regeringsleger beter, omdat de misdaden tegen burgers door de RSF groter zijn. Maar ze zijn niet vergeten dat het leger ons ook deze oorlog heeft ingesleurd."

Momentum om door te pakken

Het is een oorlog vol trauma en geweld. Vluchtelingen uit Khartoem vertelden de afgelopen jaren over verkrachtingen door de RSF-milities, executies en massale plundering. Maar een klein deel van de verhalen is opgetekend omdat de stad deels ontoegankelijk was. Abdelmoniem vreest voor wat er allemaal nog naar buiten gaat komen.

En dit is nog niet het einde, benadrukt ze. "Er is een slag gewonnen in Khartoem, maar we zijn er nog niet. We maken ons grote zorgen om het westen van het land, vooral de regio Darfur, waar de RSF veel macht heeft. Hopelijk heeft het leger nu het momentum om door te pakken, en de RSF ook daar te verdrijven."

Hoewel veel inwoners Khartoem de afgelopen jaren zijn ontvlucht, zijn er ook achterblijvers, zoals de lokale journalist Haroun*, met wie de NOS afgelopen jaren ook contact hield. Hij had niet genoeg geld om zijn familie naar een buurland of naar een ander deel van Sudan te brengen en streek neer in Omdurman, een stad in de buurt van Khartoem, waar hij de afgelopen jaren veel bombardementen meemaakte.

"Het ging opeens heel snel de afgelopen week," vertelt hij aan de telefoon. "Het afgelopen jaar heeft het regeringsleger veel speldenprikjes uitgedeeld. Met bewapende drones hebben ze RSF-doelen aan de overkant van de Nijl uitgeschakeld en hen zo verzwakt. Afgelopen weekend namen ze het presidentiële paleis in het centrum in. En gisteren zijn veel RSF-milities weggevlucht. Her en der zullen nog wel milities verscholen zitten, maar het leger heeft het grotendeels onder controle."

Bevrijding

Haroun spreekt over een bevrijding. "Sudanezen voelen dat het leger hen verdedigt. We weten niet wat de toekomst brengt, maar voor nu is het resultaat dat we ons na vele jaren thuis weer veilig voelen."

Ook ziet Haroun steeds meer terugkeerders, vooral naar Omdurman en Bahri, een andere buurstad van Khartoem waar de RSF al eerder werd verdreven. "We hopen dat we op den duur naar huis kunnen gaan", zegt ook Abdelmoniem. "Het leven buiten Sudan is duur. Thuis is thuis, ook al is het kapot. Maar ik wacht nog even, om te kijken of het echt veilig is."

*Haroun is niet zijn echte naam. Met het oog op zijn veiligheid wordt een pseudoniem gebruikt.

https://nos.nl/l/2561336

Nieuwslezer en presentator Loretta Schrijver (68) overleden

Tv-presentator Loretta Schrijver is op 68-jarige leeftijd overleden, meldt haar voormalige werkgever RTL. Ze was al geruime tijd ziek.

Schrijver was met Jeroen Pauw jarenlang het gezicht van het RTL Nieuws. Later presenteerde ze onder meer Koffietijd, ook op RTL 4.

Ze was een groot dierenliefhebber en zette zich in voor tal van dierenwelzijnsorganisaties.

Later meer

https://nos.nl/l/2561287

Kansspelbelasting stijgt naar 1 miljard euro door legalisering online gokken

De Nederlandse overheid heeft het afgelopen jaar een recordbedrag van 1 miljard euro ontvangen uit de kansspelbelasting. Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat dit een verdubbeling is ten opzichte van vijf jaar geleden.

Het is vooral te danken aan de legalisering van online gokken in 2021. De kansspelbelasting moet worden betaald over de winst bij onder meer casino's, online gokken en de loterij.

Tijdens de coronapandemie daalden de belastinginkomsten uit kansspelen doordat casino's en speelhallen gesloten waren. Na de heropening herstelden de inkomsten zich, maar de grote stijging kwam pas op gang na de legalisering van online gokken.

"Er kwamen veel nieuwe aanbieders op de Nederlandse markt, en ook buitenlandse goksites die eerst illegaal opereerden, betalen nu belasting," zegt Peter Hein van Mulligen, hoofdeconoom bij het CBS.

Meer belasting, maar niet per se meer gokkers

De groeiende belastinginkomsten betekenen niet automatisch dat er meer gegokt wordt. "Voorheen werd er ook al online gegokt, maar illegaal. Nu die markt gereguleerd is, worden er belastingen over geheven", aldus Van Mulligen. "Het is vergelijkbaar met de situatie waarin XTC gelegaliseerd zou worden: niet per se méér gebruik, maar wel meer belastinginkomsten."

Toch kan het aantal gokkers wel licht zijn toegenomen. Sinds de legalisering mogen aanbieders in Nederland reclame maken voor hun diensten, wat mogelijk tot extra spelers heeft geleid.

Hogere belastingtarieven in de toekomst

Naast de groei van online gokken spelen ook hogere belastingtarieven een rol bij de stijgende opbrengsten. Sinds 1 januari dit jaar is de belasting met vier procentpunt verhoogd naar 34 procent. Aankomend jaar zal dit nog verder oplopen.

"Het kan zijn dat mensen hierdoor minder gaan gokken omdat het duurder wordt", zegt Van Mulligen. "Maar als het gokgedrag gelijk blijft, zullen de belastinginkomsten verder stijgen."

De inkomsten uit de kansspelbelasting worden niet specifiek besteed aan bijvoorbeeld gokpreventie, maar verdwijnen in de algemene staatskas.

https://nos.nl/l/2561241

Peilingwijzer: VVD verder omhoog, PVV en BBB zakken weg

De VVD zet in de peilingen de onlangs ingezette opmars door. In de Peilingwijzer, een gewogen gemiddelde van de zetelpeilingen van Ipsos I&O en Verian/EenVandaag, staat de partij met 25 tot 30 zetels deze week voor het eerst op winst ten opzichte van het huidige zeteltal in de Tweede Kamer (24).

Direct na de verkiezingen zakte de VVD verder weg, om daarna langzaam te stijgen. De laatste maand is die opmars versneld, onder invloed van de geopolitieke spanningen.

Partijleider Dilan Yeşilgöz wordt in onderzoek van Ipsos I&O gezien als een politicus die leiderschap toont op het gebied van defensie en vrede en veiligheid.

BBB en NSC zinken diep

De VVD nadert nu de PVV, die in de Peilingwijzer is gezakt naar 28 tot 34 zetels. Dat resultaat ligt duidelijk onder het huidige zeteltal in de Tweede Kamer, 37. De PVV ging na de sensationele verkiezingswinst van 2023 in de peilingen aanvankelijk nog verder omhoog, maar zit al sinds bijna een jaar in een neergaande lijn.

Opvallend is dat de BBB de laatste maanden hard wegzakt. De regeringspartij die in de Tweede Kamer 7 zetels heeft, staat in de Peilingwijzer op 2 tot 4 zetels. Daarmee is de BBB inmiddels even diep gezonken als NSC, die op 2 tot 5 staat.

Kiezers bewegen binnen 'eigen blok'

GroenLinks-PvdA staat met 24 tot 28 zetels vrijwel gelijk aan de VVD en nauwelijks hoger dan de verkiezingsuitslag, die de combinatie 25 zetels opleverde. De laatste weken straalt partijleider Timmermans met optredens in de media meer zelfvertrouwen uit, en zet de combinatie in op een versnelde fusie. Maar dat vertaalt zich nog niet in winst in de Peilingwijzer.

GroenLinks-PvdA weet wel de kiezers uit november 2023 goed vast te houden, maar slaagt er nauwelijks in kiezers van de coalitiepartijen naar zich toe trekken. De combinatie wint vooral van andere linkse partijen, met name de SP, de Partij voor de Dieren.

Politicoloog Tom Louwerse, de maker van de Peilingwijzer, spreekt van een klassiek patroon: "Partijen winnen of verliezen vooral binnen hun eigen blok, maar het is lastiger om andere kiezers aan te trekken."

Grote winnaar in de Peilingwijzer blijft het CDA, dat nu op 14 tot 18 zetels staat. Eind vorig jaar stond de partij onder leiding van Henri Bontebal ook al flink op winst, toen met 11 tot 15 zetels. In de Tweede Kamer heeft het CDA er nu 5. Het CDA wint vooral kiezers van het NSC.

D66 staat in de Peilingwijzer op 10 tot 12, twee zetels meer dan het huidige zeteltal, maar wat minder dan eind vorig jaar.

Voorzichtige winst SP

De SP steeg sinds het aantreden van de nieuwe partijleider Jimmy Dijk, maar de laatste maanden is die trend niet sterk genoeg om er zeker van te zijn of die zich doorzet. De partij, die 5 zetels in de Tweede Kamer heeft, staat op 6 tot 8, net als eind vorig jaar.

De Partij voor de Dieren (nu 3 zetels in de Kamer) staat in de Peilingwijzer op 5 tot 7 zetels, Denk (3) op 3 tot 5 en Volt (2) op 3 tot 5.

Weinig tot geen beweging is te zien bij Forum voor Democratie, met 2 tot 4 zetels, de ChristenUnie met 3 tot 5 zetels, de SGP met 2 tot 4 en JA21 met 1 tot 3.

https://nos.nl/l/2561240

Ravage in straat Breda door botsing tussen auto's

In de Prins Hendrikstraat in Breda is afgelopen nacht een ongeluk gebeurd. Zeker drie auto's zijn zwaar beschadigd geraakt. Een voertuig is total loss en een andere auto ligt op zijn kant tegen de gevel van een woning. Het is nog onduidelijk wat er is gebeurd.

De straat ligt bezaaid met brokstukken en auto-onderdelen, zo is te zien op foto's van een persfotograaf. Het lijkt erop dat een automobilist met hoge snelheid op een aantal geparkeerde auto's is gebotst. Meerdere ambulances waren uitgerukt voor het ongeluk, maar het is onbekend hoeveel mensen gewond zijn geraakt.

De melding van het ongeluk kwam rond 01.15 uur binnen bij de huldiensten. De politie heeft de straat afgezet voor onderzoek en het opruimen van de brokstukken.

https://nos.nl/l/2561239

Pantservoertuig van vier vermiste Amerikanen in Litouwen gevonden

In de zoektocht naar vier Amerikaanse soldaten die dinsdag in Litouwen bij de grens met Belarus vermist raakten, is een gepantserd bergingsvoertuig gevonden. Het Amerikaanse leger zegt dat het voertuig onder water is gevonden op een trainingsterrein. Het is onduidelijk wat er met de inzittenden is gebeurd.

Secretaris-generaal van de NAVO Rutte zei gisteren dat de vier militairen zijn omgekomen, maar dat hij geen details wist. Een NAVO-woordvoerder kwam in de avond terug op de uitspraken van Rutte en benadrukt dat de zoektocht nog gaande is.

Verwarring

"We betreuren de verwarring" die door de opmerkingen van Rutte is ontstaan, zegt de woordvoerder. "Hij verwees naar nieuwsberichten en bevestigde niet het lot van de vermisten, dat nog steeds onbekend is." Het leger van de VS laat weten dat de zoektocht naar het viertal nog in volle gang is.

Het Litouwse leger liet al weten door te gaan met een "intensieve" reddingsoperatie en voegde eraan toe dat er geen informatie is die de dood van de militairen bevestigt.

De vermiste soldaten trainden volgens het Amerikaanse leger in de buurt van de Litouwse stad Pabradė bij de grens met Belarus. Ze zouden bezig zijn geweest met een geplande militaire oefening. De VS heeft ruim duizenden militairen in Litouwen gestationeerd.

https://nos.nl/l/2561238

Minister werkt aan nieuw kiesstelsel: 125 Kamerleden via regionale lijsten kiezen

Minister Uitermark van Binnenlandse Zaken (NSC) werkt aan een ingrijpende wijziging van het kiesstelsel, bevestigen politieke bronnen aan de NOS na berichtgeving door RTL Nieuws.

De bedoeling is dat kiezers voortaan in hun eigen provincie stemmen op regionale kandidaten. Zo worden 125 van de 150 Tweede Kamerleden gekozen. De overige 25 worden gekozen op basis van de totale landelijke uitslag van de politieke partijen.

In het hoofdlijnenakkoord tussen PVV, VVD, NSC en BBB is afgesproken dat het kabinet nog voor de volgende Tweede Kamerverkiezingen een nieuw stelsel invoert dat "de regionale band tussen kiezers en gekozenen" moet versterken. Het is een wens van NSC-leider Pieter Omtzigt. Hij vindt dat regionale Kamerleden in de Tweede Kamer ondervertegenwoordigd zijn en dat er te veel zetels naar Kamerleden uit de Randstad gaan.

Het kabinet had beloofd hier "voortvarend" mee aan de slag te gaan. "We werken de mogelijkheid uit om een beperkt aantal kiesdistricten (10 - 12) met regionale kandidaten en een landelijke lijst in te voeren", zo staat in het regeerprogramma van het kabinet-Schoof. Dat worden in het voorstel twaalf regionale kiesdistricten in de huidige twaalf provincies.

NSC-Kamerlid Van Waveren reageert op X verheugd. "Mooi dat dit voorstel er aan komt!, zegt hij. "Een betere binding tussen kiezers en Kamerleden kan een belangrijke bijdrage leveren aan het vertrouwen in de overheid."

Geen Grondwetswijziging

Uitermark gaat ervan uit dat de grondwet niet hoeft te worden aangepast maar dat het met een wijziging in de Kieswet kan. Een grondwetswijziging duurt lang, omdat er tussendoor verkiezingen moeten worden gehouden, waarna ook de nieuwe Tweede Kamer er mee moet instemmen. Uitermark heeft haar plan laten onderzoeken door twee universiteiten, meldt RTL Nieuws.

Het zou aan de voorwaarde in de grondwet voldoen dat het kiesstelsel evenredige vertegenwoordiging moet opleveren. Dat betekent dat vrijwel alle uitgebrachte stemmen meetellen voor de zetelverdeling.

Tot 1983 kende een deel van het kiesstelsel regionale vertegenwoordiging. Bij de verkiezingen voor de Eerste Kamer was het land verdeeld in vier districten (groepen van provincies), waarbinnen de evenredige vertegenwoordiging gold.

https://nos.nl/l/2561217

Einde dreigt voor roemrijk station Radio Free Europe, 'EU moet het redden'

Het wordt het grootste cadeau van Trump aan Poetin genoemd: het stopzetten van de financiering van Radio Free Europe/Radio Liberty (RFE/RL). Met tientallen radio- en tv-zenders en websites doet RFE/RL iets waar talloze regimes al decennia bang voor zijn: de bevolking van onafhankelijke informatie voorzien. Daar dreigt nu rigoureus een einde aan te komen.

"Het is een emotionele tijd, maar we proberen door te werken", vertelt journalist Ksenia Sokoljanskaja op het hoofdkwartier van RFE/RL in Praag. Zij werkt voor de Russische tak, Current Time, die in Rusland als 'ongewenst' is aangemerkt. "Als wij wegvallen, hebben sommige delen van Rusland geen enkele toegang meer tot ongecensureerde informatie."

Behalve in Rusland is RFE/RL in 22 landen actief. In sommige gevallen vanuit buurlanden, zoals in Belarus, Iran en Afghanistan. Naar eigen zeggen bereiken de zenders wekelijks 47 miljoen mensen.

"Wij zijn een vervanger van een onafhankelijke publieke omroep", vertelt Jeremy Bransten, hoofd van de Europese tak. Als in een land de persvrijheid verbetert, vertrekt RFE/RL weer. Zo werden de zenders in Tsjechië en de Baltische staten 'overbodig', in Hongarije keerden ze juist weer terug. "Helaas gaat het wereldwijd achteruit met de persvrijheid, en zijn wij meer en meer nodig."

In navolging van Voice of America, dat in 1942 werd opgericht als tegengeluid tegen nazipropaganda, werd Radio Free Europe in 1949 in het leven geroepen. Opgezet door de Amerikaanse CIA, als 'wapen van het vrije woord' tegen het communisme. Vanuit München werd over de korte golf westers geluid over het IJzeren Gordijn gezonden naar onder meer Polen, Hongarije en Tsjechoslowakije. Later volgde Radio Liberty, gericht op de Sovjet-Unie.

Op straat in Praag koesteren veel Tsjechen warme herinneringen aan RFE/RL. "Stiekem luisterden wij ernaar, om te horen wat er speelde in de wereld", vertelt Marek. Het gaf hoop om te blijven strijden voor meer vrijheid, zegt Imre. "Dankzij Radio Free Europe wisten we bijvoorbeeld hoe groot het verzet tegen het communisme in Polen in de jaren 80 was."

Sleutelrol

RFE/RL speelde in de Koude Oorlog een sleutelrol bij protesten tegen communistische regimes, zegt Bransten. Het bood steun om door te vechten. Rond de Hongaarse Opstand in 1956 werd volgens sommigen zelfs gehint op westerse interventie, wat tot controverse leidde. Feit is, zegt Bransten, "dat wij hebben bijgedragen aan de val van de Muur."

Regimes deden er alles aan om RFE/RL te dwarsbomen. Met jamming (het verstoren van radio-ontvangst) en fysieke aanvallen op medewerkers, tot aan een bomaanslag op het toenmalige RFE/RL-hoofdkwartier in München in 1981. Op dit moment zitten talloze RFE/RL-journalisten gevangen, onder meer in Belarus en Azerbeidzjan.

Weggegooid geld

De zenders zijn een relatief goedkoop 'wapen', dat regimes kopzorgen bezorgt. Het is dan ook niet verrassend dat in landen als China en Rusland enthousiast wordt gereageerd op de Amerikaanse beslissing om de geldkraan dicht te draaien. "Wij kregen de zender niet uitgeschakeld, maar gelukkig doet Amerika het nu zelf", was besmuikt te horen op de Russische staats-tv.

De regering-Trump ziet investeren in RFE/RL als weggegooid geld. "Het zijn radicaal-linkse mensen die tegen zichzelf praten", aldus Trumps rechterhand Elon Musk. Naast RFE/RL geldt dat ook voor Voice of America en nieuwszenders gericht op Cuba, het Midden-Oosten en Azië.

De financiering is per direct geheel stopgezet. Via de rechter kon RFE/RL afdwingen dat een deel van het toegezegde geld van dit jaar alsnog wordt uitbetaald, een kleine meevaller. "We werken door, maar de situatie is dat mijn medewerkers niet weten of ze volgende maand nog salaris ontvangen", zegt Bransten.

Nederland steunt EU-overname

De Tsjechische regering wil RFE/RL overeind houden. "Ik weet hoe waardevol het is", zegt premier Fiala, die als kind een trouw luisteraar was. Hij hoopt dat de Europese Unie de financiering kan overnemen. Kosten: 145 miljoen per jaar.

De Nederlandse regering heeft zich achter de Tsjechische oproep geschaard, samen met negen andere EU-landen.

Ook de Tsjechen op straat in Praag willen dat RFE/RL behouden blijft. "Zoals het belangrijk voor mij was, zo moet het nu mensen in Rusland en Afghanistan helpen", vindt Marek. "We moeten alles doen om het te redden", vult Petr aan.

Vijftiger Imre vindt het juist goed als de EU de financiering overneemt: "Als het ons menens is dat we Europese normen en waarden verdedigen, dan moet Radio Free Europe niet door de VS worden betaald, maar door ons."

https://nos.nl/l/2561210

Automobilist aangehouden na dodelijk ongeluk met vrachtwagen

De politie heeft een automobilist aangehouden omdat die mogelijk betrokken was bij het dodelijke ongeluk gisteren op de A4. Daarbij kwam een 60-jarige vrachtwagenchauffeur om het leven.

Volgens getuigen moest de chauffeur een noodstop maken. De bestuurder van de vrachtwagen moest ineens remmen voor een auto, waardoor de lading met betonnen buizen naar voren kwam. Op beelden was te zien dat een van de buizen de cabine waarschijnlijk had gelanceerd, die kwam daarna op de snelweg terecht.

De persoon die nu is aangehouden is een 46-jarige man uit Rotterdam. Hij is de bestuurder van een andere auto en de politie onderzoekt wat zijn rol bij het ongeluk is geweest.

De politie is nog opzoek naar getuigen en camerabeelden van het incident.

https://nos.nl/l/2561178

Turkse oppositieleider bezoekt Imamoglu en opnieuw duizenden mensen op straat

De leider van de grootste Turkse oppositiepartij heeft de gearresteerde politicus Imamoglu bezocht in de gevangenis. Özgür Özel en de burgemeester van Istanbul spraken elkaar twee uur lang, schrijft persbureau AP.

Özel is de leider van Imamoglu's partij CHP. Na afloop van het bezoek vertelde hij journalisten dat hij zich "schaamde voor degenen die Turkije besturen, voor de sfeer waarin ik me bevind en de situatie waarin Turkije verkeert."

Verder beschreef hij Imamoglu en twee andere opgepakte CHP-districtsburgemeesters als "drie leeuwen met hun hoofden omhoog. Trots op zichzelf, hun families en hun collega's. Ze zijn niet bang."

Duizenden op straat

Ook gingen er gisteravond weer duizenden mensen de straat op om te demonstreren. In Istanbul verzamelden duizenden mensen zich in een park voordat ze naar het district Sisli marcheerden. Daar zit Imamoglu in de gevangenis.

In heel Turkije protesteerden en bezetten studenten gisteren campussen, nadat ze een boycot van de lessen hadden afgekondigd.

Inmiddels zijn er ruim 1400 mensen opgepakt rondom de protesten. Dat meldde de Turkse minister van Binnenlandse Zaken op X. Dat zijn bijna driehonderd arrestaties meer sinds de update van maandag. De protesten zijn de grootste in ruim tien jaar in Turkije.

In Turkse steden zijn grote protesten uitgebroken sinds de aanhouding afgelopen woensdag van Imamoglu. De politicus wordt gezien als de belangrijkste rivaal van president Erdogan, die al ruim twintig jaar aan de macht is.

https://nos.nl/l/2561137

Levenslang voor Richard K. om dubbele moord in Weiteveen

Richard K., de verdachte van de dubbele moord in Weiteveen, heeft levenslang gekregen voor de moord op een echtpaar. De rechtbank in Assen acht bewezen dat hij Sam (38) en Ineke (44) begin vorig jaar in de Drentse plaats heeft gedood. De 51-jarige K. had dat eerder ook zelf bekend.

K. had een slepende ruzie met het echtpaar over de verkoop van zijn geboortehuis, dat volgens de kopers verborgen gebreken had. De twee partijen kwamen niet nader tot elkaar en de verhouding tussen het drietal verhardde zich.

Op 16 januari schoot K. de vrouw in haar auto door het hoofd. Hij reed daarna naar het huis en probeerde daar hetzelfde te doen met de man, maar dat mislukte. Toen de man probeerde te vluchten stak en sloeg K. hem herhaaldelijk. De 12-jarige zoon van het echtpaar was getuige van de moord op zijn vader.

https://nos.nl/l/2561068

Japanse rechter ontbindt controversiële 'Moonsekte' om afpersing van gelovigen

De Verenigingskerk, ook wel bekend als de Moonsekte, is zijn religieuze status in Japan kwijt. Een rechtbank in Tokio oordeelde vandaag dat de organisatie door spirituele fraude "ongekend grootschalige schade" heeft aangericht en geen perspectief biedt op verbetering. Volgens de rechter is er sprake van systematische afpersing van gelovigen.

Het besluit volgt een kleine drie jaar na de moord op oud-premier Shinzo Abe. Dader Tetsuya Yamagami verklaarde destijds dat hij handelde uit wrok over de banden tussen Abe en de Verenigingskerk, waaraan zijn moeder al haar geld had gedoneerd.

Het is pas de derde keer dat een religieuze organisatie in Japan door de rechtbank wordt ontbonden. De kerk mag wel doorgaan met zijn activiteiten, maar verliest hierbij juridische bescherming en belastingvoordelen.

Nauwe banden met regeringspartij

De moord op Abe en de verklaring van Yamagami in 2022 leidde tot een mediastorm waarin de rol van de Verenigingskerk en zijn omstreden fondsenwerving scherp onder de loep werden genomen. Al snel na de aanslag werd duidelijk dat de Verenigingskerk inderdaad al decennialang nauwe banden onderhield met belangrijke politici, onder wie Abe zelf.

Zo erkende gouverneur van de westelijke provincie Toyama, Hachiro Nitta, slechts dagen na de aanslag dat hij verkiezingssteun had ontvangen van de sekte. Ook andere lokale politici, onder wie bijna de helft van de provinciale raadsleden en burgemeesters, bleken nauwe banden te hebben met de kerk.

Het leidde naar een publieke oproep om de invloed van de sekte in kaart te brengen. Uiteindelijk brachten onderzoeksjournalisten aan het licht dat zeker 179 parlementsleden van de regerende Liberaal Democratische Partij, van oud-premier Abe, inderdaad banden hadden met de Verenigingskerk. Dit varieerde van deelname aan evenementen tot het ontvangen van directe verkiezingssteun.

De kerk zou daarbij actief hebben gelobbyd voor conservatieve beleidsmaatregelen, zoals het blokkeren van lhbti-rechten en het homohuwelijk en het stopzetten van seksuele voorlichting aan scholieren. Opvallend genoeg richtte de publieke woede zich na de moord daarom niet op de dader, maar op regeringspartij LDP en de Verenigingskerk.

'Ongekende schade' door afpersing

Hoewel er al langer klachten waren over de kerk, onder meer over dwang tot dure religieuze aankopen zoals 'heilige' gouden bijbels, durfden politie en politici lange tijd niet in te grijpen. De status van religieuze organisaties biedt namelijk bescherming onder de Japanse grondwet.

Tegelijkertijd maakten veel politici zelf gebruik van de kerkelijke netwerken om stemmen te werven, waardoor de organisatie lange tijd een hand boven het hoofd werd gehouden.

De moord op Abe maakte dit politieke stilzwijgen echter onhoudbaar. Onder publieke druk en het groeiende aantal slachtoffers dat naar buiten trad, zag het ministerie van Onderwijs en Wetenschap zich gedwongen actie te ondernemen. Dit leidde uiteindelijk tot het verzoek tot ontbinding in 2023.

Volgens het ministerie had de kerk "gedurende lange tijd op systematische wijze mensen gedwongen tot financiële en geestelijke offers". Om tot deze conclusie te komen heeft het ministerie meer dan 170 vermeende slachtoffers gesproken. De kerk verdedigt zich door te zeggen dat donaties onderdeel zijn van religieuze activiteiten en dat er geen sprake is van structureel of kwaadaardig gedrag.

Rechter Kenya Suzuki van het hooggerechtshof van Tokio heeft dit argument verworpen en zegt vandaag dat ontbinding "de enige oplossing" van de decennialange "financiële uitbuiting" van gelovigen is. Sinds 2009 zouden ongeveer 1500 zaken zijn aangespannen tegen de kerk, met totale claims van naar schatting 19 miljard yen, wat neerkomt op zo'n 115 miljoen euro.

Zeldzaam besluit

Het komt in Japan zelden voor dat een religieuze organisatie wordt ontbonden. Alleen bij ernstige schendingen van de wet en als het publieke belang in gevaar is, kan de overheid via de rechter een religieuze status laten intrekken.

De rechter heeft deze maatregel vandaag pas voor de derde keer opgelegd. Eerder gebeurde dat in 1996 bij Aum Shinrikyo, de sekte die verantwoordelijk is voor de dodelijke aanslag met het gifgas sarin op de metro van Tokio in 1995 waarbij dertien mensen omkwamen en meer dan 5800 mensen gewond raakten. Ook bij de tempelorganisatie Myokakuji werd de status ingetrokken nadat leiders waren veroordeeld voor wijdverspreide oplichtingspraktijken.

In het geval van de Verenigingskerk beroept de rechter zich echter niet op gepleegde strafbare feiten, maar op de handelingen van de organisatie "die duidelijk in strijd zijn met de wet en de openbare orde ernstig schaden". De Verenigingskerk heeft inmiddels aangekondigd in hoger beroep te gaan tegen het besluit, en noemt de uitspraak "betreurenswaardig".

https://nos.nl/l/2561067

Deense premier veroordeelt 'onacceptabele druk' VS op Groenland

De Deense premier Mette Frederiksen heeft scherp uitgehaald naar de Verenigde Staten. De druk die Washington oplegt aan Groenland en Denemarken is onacceptabel, zegt ze. "We zullen ons verzetten tegen die druk."

Frederiksen uit haar kritiek in gesprek met de Deense publieke omroep, mede naar aanleiding van een omstreden bezoek van een Amerikaanse delegatie aan Groenland.

Gisteren veroordeelde ook premier Egede van Groenland het voor deze week geplande bezoek van de Amerikanen. "We kunnen dit niet meer een onschuldig bezoekje noemen", zei hij. "Het enige doel ervan is machtsvertoon."

Groenland benadrukt dat het bezoek niet is overlegd, en dat niemand is uitgenodigd. Trump had eerder verklaard dat er wel een uitnodiging was, zonder expliciet te zeggen van wie die kwam.

Sledehondenrace

President Trumps veiligheidsadviseur Michael Waltz bezoekt deze week een Amerikaanse basis op Groenland. Ook Usha Vance, de vrouw van vicepresident JD Vance, gaat naar Groenland. Ze zou onder meer een sledehondenrace willen bijwonen en meer te weten willen komen over de lokale cultuur. Verder maakt ook energieminister Chris Wright, een voormalige topman van een frackingbedrijf, naar verluidt deel uit van de delegatie.

Groenland is een autonome regio die valt onder Denemarken. Al voor zijn aantreden in januari heeft Trump duidelijk gemaakt dat hij Groenland wil inlijven bij de VS, vanwege grondstoffen en het strategische belang ervan. "Linksom of rechtsom, we zullen het krijgen", zei hij recent over Groenland.

Trump heeft afgelopen tijd ook gezegd dat de keuze uiteindelijk aan Groenlanders is, maar Groenland vreest dat Trump geen boodschap heeft aan hun mening. Premier Egede zei zondag dat de pogingen van zijn land om diplomatiek te zijn "afketsen op Trump en zijn regering", die volgens hem als doel hebben Groenland "te bezitten en beheersen". Vooral het bezoek van Waltz wekt ergernis. "Wat moet de veiligheidsadviseur hier?", vroeg Egede zich af.

In Groenland, waar zo'n 60.000 mensen wonen, zijn deze maand verkiezingen gehouden. Die werden gewonnen door een oppositiepartij die geleidelijk onafhankelijk van Denemarken wil worden. Annexatie door de VS wijst het leeuwendeel van de Groenlanders af, volgens een recente peiling.

https://nos.nl/l/2561066

Eerste Kamer: extra snijden in ontwikkelingshulp moet eenmalig zijn

De honderden miljoenen euro's die het kabinet dit jaar extra bezuinigt op ontwikkelingshulp, mogen niet structureel worden. Volgend jaar moet het geld weer gewoon beschikbaar zijn, vindt de Eerste Kamer. Een meerderheid steunt een motie van de ChristenUnie waarover vandaag wordt gestemd.

Het was altijd de gewoonte dat het budget voor ontwikkelingssamenwerking gelijk opliep met de omvang van de Nederlandse economie. Maar het kabinet-Schoof heeft die koppeling losgelaten, waardoor hulporganisaties het de komende jaren mogelijk met twee miljard euro minder moeten doen.

De senaat wil daar nu een stokje voor steken: de koppeling moet worden hersteld. Het liefst dit jaar nog, maar in ieder geval vanaf 2026. De ChristenUnie-motie wordt in elk geval gesteund door GroenLinks-PvdA, D66, CDA, SP, SGP, Partij voor de Dieren, Volt en OPNL. Dat is een meerderheid van 39 zetels.

Verantwoordelijk minister Klever heeft wel gezegd dat de extra bezuiniging in beginsel voor één jaar is en voor de komende jaren kan worden teruggedraaid, maar dat is ChristenUnie-senator Huizinga-Heringa te vrijblijvend.

Nederlands belang

"Hiermee zegt de Eerste Kamer: herstel die koppeling. Dat is een helder signaal van ons. Dan heeft het kabinet wat uit te leggen als deze motie niet wordt uitgevoerd", zegt ze.

Op zich krijgt Klever wel steun in de senaat voor haar begroting, inclusief de in het hoofdlijnenakkoord afgesproken bezuiniging die oploopt tot 2,4 miljard euro in 2027. Ontwikkelingshulp moet voortaan rechtstreeks in het Nederlands belang zijn, maakte de minister vorige maand bekend.

Maar voor de extra bezuiniging als gevolg van het loslaten van de koppeling met het bruto nationaal inkomen (bni) geldt wat de Eerste Kamer betreft: eens maar nooit weer. "Het is nogal een ding dat die koppeling is losgelaten", vindt Huizinga-Heringa. "Zonder een reden te geven. Daarmee haal je de bodem weg onder de ontwikkelingssamenwerking."

https://nos.nl/l/2561021

Drugs in je koffer, afpersing: landen doen alles voor wetenschappelijke kennis

Universiteiten en andere kennisinstellingen zijn de laatste jaren scherper geworden op pogingen van landen als China, Iran en Rusland om gevoelige Nederlandse kennis en energie in handen te krijgen, blijkt uit onderzoek van de NOS.

Alleen al de Technische Universiteit Delft, de koploper op dit terrein, wijst volgens programmadirecteur Peter Weijland jaarlijks rond de honderd buitenlandse wetenschappers om deze reden af.

Die toegenomen scherpte is ook dringend nodig, vertelt veiligheidsadviseur Guido van Diermen. Hij adviseert universiteiten namens Proximities, een bedrijf dat is opgericht door mensen met een achtergrond in de inlichtingen- en veiligheidswereld. De lijn van zijn verhaal wordt bevestigd door anderen in het veld.

Keihard gechanteerd

Volgens Van Diermen "worden op dagelijkse basis op Nederlandse universiteiten dit soort operaties gedraaid door niet-bevriende diensten". Regelmatig spreekt hij de mensen die daarvan het slachtoffer zijn geworden en zichzelf uiteindelijk hebben gemeld . "Die gaan vaak door een hel. Ze worden keihard gechanteerd en zakken steeds dieper in het moeras."

Voorbeelden zijn wetenschappers die worden uitgenodigd voor een interessant congres in een ver land. Zij denken zich goed te hebben voorbereid: ze hebben bijvoorbeeld alle gevoelige gegevens van hun laptop gehaald.

Maar dan blijkt bij aankomst op het buitenlandse vliegveld dat er drugs in hun koffers zijn gestopt. Of ze gaan nog even iets drinken en lopen tegen een aantrekkelijke man of vrouw aan, die meegaat naar het hotel.

"Vervolgens staat de volgende ochtend de politie voor de deur met de mededeling dat er aangifte is gedaan van verkrachting of aanranding", weet Van Diermen. "En dat je kunt kiezen of delen: óf je levert bepaalde informatie, óf je komt voor jaren achter de tralies. Zo'n dreigement kan dus ook vanwege een gefabriceerde drugsverdenking zijn. Of er is een verkeersongeluk in scène gezet waarbij jij de schuldige partij zou zijn. Het is dan vrijwel onmogelijk om 'nee' te zeggen."

Inlichtingdiensten subtiel en geduldig

Dergelijke praktijken ziet hij niet alleen in het buitenland; het gebeurt ook in Nederland zelf. "Je kunt kunt nauwelijks overschatten hoe subtiel en geduldig Chinese of Russische inlichtingendiensten te werk gaan als het gaat om het 'planten' of bewerken van mensen in de onderzoeksvelden waar zij belangstelling voor hebben."

"Eerst maken ze als het ware een scan van het aantal mensen dat toegang heeft tot informatie die zij willen hebben. Dan zijn er spotters die opmerken wie van hen met een wraakgevoel rondloopt, omdat zij bijvoorbeeld al drie keer een bepaalde functie zijn misgelopen."

"Behoefte aan wraak is een sterke emotie, die kan je er makkelijk toe brengen om dingen te gaan doen waar je achteraf spijt van hebt. Of ze bieden een hoop geld, als je daar gevoelig voor blijkt te zijn, bijvoorbeeld omdat je schulden hebt. Heel soms is de spionage ook ideologisch gedreven, maar vaker zie je dit soort afpersing."

Van Diermen maakt met collega's op verzoek van universiteiten "een rondje" langs wetenschappers om ze bewust te maken van alle risico's. Hij roept ze daarbij ook op om "hun hand op te steken" zodra zij in de problemen dreigen te komen.

"Voorkomen van nog ergere situaties is in dit soort gevallen echt beter dan genezen. Spionage is in Nederland een strafbaar feit. En het aanzetten tot spionage ook. Zodra je denkt: hier is iets niet in de haak, ze proberen me hier in te pakken, ik krijg vragen waar ik me ongemakkelijk bij voel, stap dan zo snel mogelijk naar je werkgever of de politie."

Peter Weijland van de TU Delft vertelt dat zijn universiteit daar behulpzaam bij is door meldpunten op te richten en vertrouwenspersonen aan te stellen. Beiden roepen wetenschappers en studenten op niet naïef te zijn: je kunt denken dat jouw onderzoeksterrein niet zo spannend is voor andere landen, maar met name kunstmatige intelligentie, nanotechnologie, lucht- en ruimtevaart en nucleair onderzoek zijn dat wel degelijk.

Van Diermen: "In het verleden heeft Pakistan kerntechnologie gestolen uit Nederland. Daar is toen een kernbom uit voortgekomen. Dus de risico's kunnen echt levensgroot zijn."

https://nos.nl/l/2561004

Belgische overheidswebsites plat door ddos-aanvallen pro-Russische hackers

Het pro-Russische hackerscollectief NoName57 voert aanvallen uit op Belgische overheidswebsites. Dat meldt de Belgische omroep VRT.

Onder meer MyGov.be en de website van het Waalse parlement zijn onbereikbaar als gevolg van de aanvallen, schrijft de omroep. Het is niet voor het eerst dat de hackersgroep aanvallen uitvoert op Belgische websites. In oktober lagen de websites van havens en lokale besturen plat door een ddos-aanval.

Het Belgische Centrum voor Cybersecurity zegt tegen VRT dat de ddos-aanval niet gevaarlijk is, "maar wel leidt tot overbelasting en hinder voor gebruikers".

Ddos-aanvallen

Bij een ddos-aanval worden er grote hoeveelheden verkeer naar een website gestuurd, waardoor de site overbelast raakt en niet meer bereikbaar is. Daardoor kunnen bezoekers een foutmelding krijgen.

Ook het Nederlandse DigiD werd de afgelopen tijd regelmatig met ddos-aanvallen bestookt. De afgelopen weken was de website een aantal keer onbereikbaar door aanvallen, waardoor burgers niet meer konden inloggen bij onder meer de Belastingdienst en het UWV. Onduidelijk is wie daarachter zit.

Undercover in hackersgroep

Deze maand maakte de VRT bekend dat een journalist van de omroep een chatgroep van de hackers was geïnfiltreerd in de berichtenapp Telegram.

In die groep ontdekten de journalisten dat daar actief mensen worden geronseld om pro-Russische propaganda te verspreiden, in ruil voor cryptomunten. Ook komen in de appgroep oproepen voorbij waarin om hulp wordt gevraagd voor sabotageacties of het uitvoeren van digitale aanvallen.

Hetzelfde hackerscollectief claimde in 2023 verantwoordelijkheid voor de aanvallen op de websites van havenbedrijven in onder meer Amsterdam en Rotterdam. Deze aanvallen zouden volgens de pro-Russische hackers een reactie zijn op een Nederlands plan om tanks voor Oekraïne te kopen.

De hackersgroep begon kort na de Russische inval in Oekraïne met het uitvoeren van ddos-aanvallen, zei Amerikaanse onderzoeker Tom Hegel van cyberveiligheidsbedrijf SentinelOne eerder tegen RTL Nieuws.

De aanvallen van vandaag komen na een aanbod van de Belgische regering om 1 miljard euro aan Oekraïne te schenken. Deze schenking zou tijdens een bezoek van de minister van Defensie aan de Oekraïense president Zelensky zijn toegezegd, lezen VRT-journalisten in chats van NoName57.

Het Centrum voor Cybersecurity zegt tegen VRT dat het de situatie monitort en de organisaties die worden aangevallen heeft ingelicht.

https://nos.nl/l/2560960