Oorzaak stroomstoring onduidelijk, elektriciteit in delen Spanje en Portugal hervat
Het is nog onduidelijk waardoor de grote stroomstoring in Spanje en in Portugal eerder vandaag is ontstaan, zegt de Spaanse premier Sánchez. "De oorzaak wordt nog onderzocht. Het is beter om niet te speculeren", zei Sánchez in een toespraak op tv. In delen van Spanje en Portugal is de elektriciteit inmiddels hersteld, maar de storing leidt nog altijd tot grote problemen.
Vanuit Portugal klinken berichten dat de oorzaak van het probleem in Spanje ligt. De Portugese netbeheerder Redes Energéticas Nacionais (REN) stelt dat zich een zeldzaam weerfenomeen in het binnenland van Spanje heeft voorgedaan. Dat zou zijn veroorzaakt door extreme temperatuurschommelingen.
Ook de de Portugese premier Montenegro heeft gezegd dat de oorsprong van stroomstoring in Spanje ligt, maar dat de details nog niet bekend zijn. Het is onduidelijk of Montenegro zich baseert op de verklaring van de Portugese netbeheerder.
'Geen scenario uitgesloten'
Aanvankelijk werd rekening gehouden met de mogelijkheid dat er een sabotageactie was uitgevoerd. Premier Sánchez zegt dat geen enkel scenario is uitgesloten, maar lichtte dat niet nader toe. Eerder had de Portugese premier Montenegro gezegd dat er geen aanwijzingen waren voor een cyberaanval.
In verschillende delen van Spanje is de stroomstoring volgens netbeheerder Red Eléctrica inmiddels verholpen. Onder meer in de regio's Catalonië en Andalusië zouden de meeste mensen weer toegang hebben tot elektriciteit.
In Centraal-Portugal hebben meerdere gemeentes weer stroom, meldt publieke omroep RTP. De nieuwszender kampt zelf met uitzendproblemen vanwege de storing.
Hamsteren bij supermarkten
De grote stroomstoring op het Iberisch Schiereiland begon in de vroege middag. Nog altijd hebben miljoenen mensen last van de gevolgen. Het verkeer is lokaal ontregeld, evenals het openbaar vervoer. Daarnaast staan er lange rijen voor geldautomaten, tankstations en supermarkten. In Portugal zijn sommige winkels uit voorzorg gesloten.
Mensen halen massaal boodschappen in huis "voor het geval dat":
De grote stroomstoring in Spanje en Portugal is volgens Jan Vorrink van de Nederlandse netbeheerder Tennet "best uitzonderlijk". Hij zegt dat zulke storingen in Europa eens in de tien à twintig jaar voorkomen. In 2015 werd een groot deel van Turkije getroffen en in 2003 zat Italië urenlang zonder stroom.
Dat in zowel Spanje als Portugal de stroom is uitgevallen, verbaast Vorrink niet. "De landen zijn behoorlijk afhankelijk van elkaar. Ze zitten samen op een schiereiland en als het ene land een probleem heeft, dan heeft het andere land ook vaak een probleem. Ze zijn zo verbonden met elkaar dat dat de consequentie is."
Zwollenaren brengen laatste groet aan Jonnie Boer, bloemenzee bij restaurant
In Zwolle worden nog altijd bloemen gelegd bij de ingang van sterrenrestaurant De Librije, ter nagedachtenis aan eigenaar en topchef Jonnie Boer, die afgelopen woensdag overleed.
Mensen die een laatste groet komen brengen zijn zichtbaar aangeslagen, ziet RTV Oost. Ze staan stil bij het restaurant en kijken naar de bloemenzee. "Indrukwekkend om te zien hoeveel bloemen er liggen", zegt een buurtbewoonster.
Een buurman vertelt: "Wij wonen hier in de buurt, dus we kwamen hem regelmatig tegen. Dit is echt verschrikkelijk. We zagen hem altijd lopen met de klompen aan, een uitermate vriendelijke man."
Verlies voor Zwolle
Boer overleed woensdag op 60-jarige leeftijd aan de gevolgen van een longembolie. Hij was op dat moment op Bonaire, waar hij een huis had en twee restaurants. Boer was samen met zijn vrouw Thérèse tevens eigenaar van De Librije in Zwolle, het enige restaurant in Nederland met drie Michelinsterren.
Het lichaam van Boer is gisteren vanuit Bonaire overgevlogen naar Nederland. Dat gebeurde in het bijzijn van familie en naasten. Het is nog niet bekend wanneer de uitvaart is.
Het verdriet in Zwolle is groot na het overlijden van Boer. Vrijdagavond was er in de stad een minuut stilte. De festiviteiten rond Koningsnacht werden daarvoor kort onderbroken.
De verbondenheid tussen Boer en de stad is volgens de regionale omroep voelbaar in de reacties. Voor veel Zwollenaren was hij meer dan alleen een topkok: hij was een icoon, iemand die met zijn passie en vakmanschap zijn stad op de kaart zette. "Het is zo verdrietig dat het hem niet is gegund om na al dat harde werken in alle rust van zijn succes te genieten", vervolgt de buurman.
De Librije volgende week weer open
Naast het verdriet klinken er ook hoopvolle woorden over de toekomst van De Librije. Het restaurant is sinds het overlijden gesloten, maar laat op de website weten volgende week weer open te gaan.
"Hopelijk gaat het met zijn toprestaurant toch allemaal door zoals Jonnie het had bedoeld. Dat zal ongetwijfeld de wens zijn van de familie en de medewerkers", zegt een buurtbewoner. "En hopelijk lukt dat ook. Dat zou heel fijn zijn, voor hen en voor Zwolle."
Landelijke stroomstoring treft Spanje en Portugal
Spanje en Portugal hebben te maken een grote stroomstoring. Volgens de Spaanse krant El País hebben alle Spaanse regio's er last van. De Portugese overheid spreekt van een landelijke storing.
De stroomstoring begon kort na het middaguur. Onder meer luchthavens en hogesnelheidslijnen hebben er last van. Zo ligt het treinverkeer plat en rijden er geen metro's in Madrid.
Ook zijn er berichten vanuit steden dat verkeerlichten het niet meer doen, mensen vastzitten in de lift en dat vriezers ontdooien. Portugese media schrijven over chaos op de vliegvelden, waar duizenden mensen zijn.
De autoriteiten onderzoeken de oorzaak van de storing.
Rusland kondigt opnieuw eenzijdig staakt-het-vuren af in Oekraïne
De Russische president Poetin heeft opnieuw een eenzijdig staakt-het-vuren afgekondigd in de oorlog met Oekraïne. Het geldt van 8 tot 10 mei, meldt het Kremlin.
9 mei is de Dag van de Overwinning in Rusland, de dag waarop de voormalige Sovjetlanden de overwinning op nazi-Duitsland vieren.
Eerder deze maand, met Pasen, kondigde Rusland ook al een eenzijdig staakt-het-vuren af. Beide partijen beschuldigden elkaar ervan dat bestand op grote schaal te hebben geschonden.
Conclaaf om nieuwe paus te kiezen begint 7 mei
Het Vaticaan heeft besloten dat 7 mei het conclaaf begint om een nieuwe paus te kiezen. De datum werd vandaag vastgesteld tijdens een besloten bijeenkomst van kardinalen in het Vaticaan.
Alleen de kardinalen die nog geen 80 jaar oud waren op de dag van het overlijden van Franciscus mogen stemmen in het conclaaf. Dat zijn er op dit moment 135, onder wie de Nederlandse kardinaal Willem Jacobus Eijk.
Het is nog onduidelijk of alle kardinalen aan het conclaaf deel zullen nemen. Een aantal kan bijvoorbeeld door gezondheidsproblemen niet aanwezig zijn in Rome. De kardinalen komen uit alle uithoeken van de wereld.
Afgesloten van buitenwereld
Een dag voor de start van het conclaaf nemen alle kardinalen hun intrek in Casa Santa Marta, het gastenverblijf van het Vaticaan. Vanaf dat moment zullen ze worden afgesloten van de buitenwereld zodat hun keuze niet beïnvloed kan worden.
Na een eerste stemming op de eerste avond van het conclaaf zullen de kardinalen iedere ochtend en iedere middag tweemaal hun stem uitbrengen, in de beroemde Sixtijnse Kapel. Om tot paus te worden gekozen is twee derde van de stemmen nodig.
De laatste twee keer duurde het twee dagen totdat er een nieuwe paus was.
Sixtijnse kapel
In de Sixtijnse Kapel staan twee kachels. Een voor het verbranden van de stembiljetten na iedere stemming, de andere is voor het toevoegen van een zwarte of witte kleurstof. Bij zwarte rook is er nog geen nieuwe paus gekozen, maar bij witte rook weten de mensen op het Sint-Pietersplein dat er een opvolger van Franciscus is. In de ochtend is het rookmoment rond 12.00 uur en in de middag rond 19.00 uur.
Paus Franciscus overleed vorige week maandag op 88-jarige leeftijd. Afgelopen zaterdag was de uitvaartmis. Hij is begraven in de basiliek Santa Maria Maggiore in Rome.
Expertisecentrum ziet vaker vervalste rijbewijzen en identiteitskaarten
Frauderen met identiteitsbewijzen gebeurt steeds vaker met rijbewijzen en identiteitskaarten. Dat bevestigt het Expertisecentrum Identiteitsfraude en Documenten na eerdere berichtgeving in De Telegraaf. Voorheen werd er meer gefraudeerd met paspoorten, maar dat neemt nu af.
Het expertisecentrum is een samenwerkingsverband van de politie en de Koninklijke Marechaussee. Volgens plaatsvervangend hoofd Ben van der Harg van het expertisecentrum is er geen eenvoudige verklaring voor de toename in het aantal vervalsingen van identiteitskaarten en rijbewijzen.
Hij denkt dat een reden kan zijn dat rijbewijzen en identiteitskaarten in het dagelijks leven vaker gebruikt worden, maar ook dat de toename kan komen doordat dit soort kaarten makkelijker zijn om na te maken. "Een heel paspoort vervalsen is veel moeilijker dan één pasje."
Ook herkennen instanties zoals de marechaussee, de politie en de gemeente valse rijbewijzen steeds beter. Dat komt volgens Van der Harg door investeringen in kennis van het gebruik van valse documenten.
Loep en goed verstand
Het is niet makkelijker geworden om te achterhalen of een document echt of nep is, zegt hij. "Met een loep en goed verstand kom je een heel eind, maar het is niet altijd makkelijk te ontdekken." Wel zijn er volgens hem wel basisprincipes waar medewerkers van de politie en overheidsinstanties op letten bij de controle van een identiteitsbewijs.
De mensen die een vals identiteitsbewijs gebruiken zijn "heel divers" volgens Van der Harg. "Iedereen die door de politie of marechaussee staande wordt gehouden of aan de kant wordt gezet, moet een identiteitsbewijs laten zien", zegt hij. "En het is niet zo dat er een specifieke groep heel erg uitspringt".
Van vervalsen voor alcohol tot identiteitsfraude
Bij valse rijbewijzen ziet het expertisecentrum vaak valse bijschrijvingen. Dat betekent dat bij de categorieën vervoersmiddelen die mensen mogen besturen, staat dat mensen bijvoorbeeld in een vrachtwagen mogen rijden terwijl ze alleen bevoegd zijn om een personenauto te besturen.
Ook ziet het expertisecentrum dat identiteitsbewijzen vervalst worden om identiteitsfraude te plegen. Vaak is identiteitsfraude "faciliterend aan andere criminaliteit", zegt hij. "Wanneer iemand een criminele activiteit onderneemt, doet diegene dat liever niet onder eigen naam."
Van den Harg zegt wel dat identiteitsfraude zelf niet veel vaker plaatsvindt en de afgelopen jaren stabiel is. "Maar het is wel fors", besluit hij.
Kabinet onderzoekt ov-pas voor minima, branche kritisch: 'Meer nodig voor behoud ov'
Het kabinet onderzoekt de invoering van een landelijke reispas waarmee mensen met een laag inkomen gratis of goedkoper buiten de spits met het openbaar vervoer kunnen reizen. Dat staat in een brief van minister Madlener en staatssecretaris Jansen (beide PVV) aan de Tweede Kamer.
De pas zou toegang geven tot trein, bus, tram en metro. Het kabinet wil op die manier mensen die op het sociaal minimum zitten meer mogelijkheden geven om te reizen. Het zou om honderdduizenden gezinnen gaan: rond de 500.000 huishoudens leven op of onder bijstandsniveau, ruim 400.000 gezinnen zitten daar net boven.
De maatregel zou gefinancierd moeten worden door 157,5 miljoen euro uit het Klimaatfonds te halen en 152,5 miljoen euro uit een Europees sociaal klimaatfonds te vragen, dat zich richt op klimaatmaatregelen tegen armoede. Het kabinet is daarnaast in overleg met lagere overheden, die zouden ook willen meebetalen aan de pas.
Kanttekeningen bij het idee zijn er ook: naast dat het plan nog door de beide Kamer moet zijn er ook vraagtekens bij het plan van de overkoepelende branche OV-NL. Eerder was de Kamer al kritisch op de plannen van het kabinet om jaarlijks 335 miljoen op het OV te bezuinigen.
Bezuinigingen
Volgens Hatte van der Woude is het plan op zich een goed idee, en heeft de ov-branche er ook om gevraagd, maar gaat het de grotere problemen in de sector niet oplossen. Zij wijst erop dat er tegelijkertijd al bezuinigd wordt op het ov, terwijl het aantal reizigers de laatste jaren terugloopt. "Daardoor is het ov al duurder geworden en zijn er lijnen geschrapt."
Volgens Van der Woude zal de pas ergens van betaald moeten worden, en hebben vervoerders dan nog minder te besteden. Door de bezuinigen van de afgelopen jaren zullen vervoerders het dan niet meer "kunnen rondbreien". "Dat betekent óf duurdere kaartjes voor de andere reizigers, óf minder lijnen en haltes."
Een andere optie is volgens Van der Woude dat provincies gaan "bijpotten" maar dat gaat dan van de algemene middelen van hen af, met gevolgen voor andere uitgaven. Ze pleit er daarom voor dat het kabinet de bezuinigingen van 335 miljoen per jaar terugdraait.
'Grote opgave blijft staan'
Op de vraag of de pas niet juist het aantal reizigers omhoog kan brengen verwijst Van der Woude naar Duitsland, waar ook zo'n initiatief. Daarbij werden geen nieuwe doelgroep of nieuwe inkomsten aangeboord.
"Het ov in ons land is de laatste jaren al fors afgenomen, tien procent van de lijnen en haltes is verdwenen. Deze pas vinden wij een goed idee maar zonder extra bijkomende investeringen blijft de grote opgave voor het ov staan."
Verdachte van moord in Franse moskee opgepakt in Italië
De man die verdacht wordt van de moord in een moskee in Frankrijk is opgepakt in Italië. Dat schrijven Franse media. De verdachte, Olivier H., zou zich gisteravond rond 23.00 uur hebben aangegeven bij de politie in Midden-Italië.
De moord was afgelopen vrijdagochtend in het dorpje La Grand-Combe in Zuid-Frankrijk. In de moskee in het dorp zat H. aanvankelijk samen te bidden met het slachtoffer, een man van begin 20 genaamd Aboukabar.
Maar plots stak H. tientallen keren op Aboukabar in. Hij begon zijn slachtoffer te filmen terwijl hij beledigingen over de islam schreeuwde.
Later meer.
Wekdienst 28/4: Verkiezingen Canada • Gerechtshof buigt zich over Israël
Goedemorgen! Canada gaat naar de stembus en in Duitsland wordt een oordeel geveld over het coalitieakkoord. Ondertussen beginnen in Den Haag de hoorzittingen over de vraag of Israël de noodhulp mag blokkeren aan Gaza.
Eerst het weer: de ochtend begint fris, maar na zonsopgang warmt het snel op. De zon gaat uitbundig schijnen en er trekt slechts wat sluierbewolking over de noordelijke provincies. De noordoostenwind is zwak en de temperatuur stijgt naar 19 tot 23 graden. Aan de kust steekt in de loop van de middag een frisse zeewind op.
Ga je vandaag op pad? Dit is het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier lees je over de situatie op het spoor.
Wat kun je vandaag verwachten?
Wat heb je gemist?
Noord-Koreaanse militairen vechten mee aan de Russische kant tegen Oekraïne. Dat heeft de Noord-Koreaanse regering bevestigd. Eerder dit jaar pakte Oekraïne enkele Noord-Koreaanse militairen op als krijgsgevangenen, waarmee duidelijk werd dat Noord-Korea zich in de strijd had gemengd. Tot nu toe had het land, een bondgenoot van Rusland, echter de inzet nog niet officieel bevestigd.
In een verklaring die via staatspersbureau KCNA werd verspreid, zegt de militaire commissie van de regerende Arbeiderspartij dat Noord-Koreaanse troepen hebben bijgedragen aan de bevrijding van Russisch grondgebied, waarmee vermoedelijk de Russische regio Koersk wordt bedoeld. Rusland zei dit weekend dat die regio, die maandenlang voor een groot deel was bezet door Oekraïne, weer volledig in Russische handen was. Oekraïne ontkent dat.
Ander nieuws uit de nacht
En dan nog even dit:
Oud-Feyenoord coach Arne Slot heeft in zijn eerste seizoen bij Liverpool de Premier League gewonnen. Hij is de eerste Nederlandse coach die de titel binnensleepte.
Fijne dag!
Zorgcoalitie slaat alarm: Nederland loopt achter op Europa met vaccinaties
Nederland loopt achter op andere Europese landen als het gaat om het vaccineren van volwassenen, waardoor vooral kwetsbare groepen gevaar lopen. Een coalitie van zorgprofessionals roept de regering op om het vaccinatiebeleid te verbeteren. De overheid zou sneller besluiten moeten nemen over de implementatie van vaccins.
In de coalitie zitten onder meer artsenfederatie KNMG, apothekersorganisatie KNMP, het Aidsfonds, het Longfonds en Senioren Netwerk Nederland. Ze noemen als voorbeeld de vernieuwde griepvaccins. Die kunnen ernstige hartproblemen voorkomen bij mensen met een medisch risico.
De Gezondheidsraad wees het ministerie van VWS al maanden geleden op het belang van de inzet van deze nieuwe vaccins. Maar de overheid heeft volgens de zorgcoalitie nog altijd geen stappen genomen om ze op te nemen in het vaccinatieprogramma.
'Waarom wachten?'
Aan het begin van de Europese immunisatieweek brengt het verbond nu een pamflet naar buiten met de titel Vooruit met Vaccineren. "Vaccineren is een bewezen effectief en veilig middel om ziekte en sterfte te voorkomen. Waarom wachten als we nu al bescherming kunnen bieden?", zegt voorzitter Ted van Essen van de Nederlandse Immunisatie Stichting.
De terugkeer van ziekten als mazelen onder kinderen onderstreept volgens de initiatiefnemers het belang van vaccineren. Bovendien is de inenting niet alleen voor jezelf, maar ook voor elkaar, aldus KNMG-bestuurslid Sylvia van der Burg. "Elke vaccinatie draagt bij aan de bescherming van kwetsbaren en voorkomt dat ernstige infectieziekten terugkeren."
Kwetsbare groepen als ouderen en mensen met een chronische aandoening zouden door de trage handelwijze van de overheid langer moeten wachten op essentiële vaccins. "Het is een land als het onze onwaardig en niet te rechtvaardigen", zegt voorzitter Margriet Schneider van de Samenwerking Infectieziekten.
Gordelroos
Ook de toegang tot vaccinaties is volgens de coalitie een knelpunt. Er zou in de praktijk nog veel onduidelijkheid zijn over de vergoeding van vaccinaties voor kwetsbare groepen onder de 60 jaar. En de vaccinatie voor gordelroos is voor ouderen soms te duur.
De initiatiefnemers hopen dat de regering met hen in gesprek wil gaan en willen toewerken naar een "effectief en toekomstbestendig vaccinatiebeleid".
Verdachte aanslag Vancouver aangeklaagd voor 8 moorden
De man die in de nacht van zaterdag op zondag (Nederlandse tijd) met zijn auto inreed op bezoekers van een straatfestival in Vancouver, wordt verdacht van acht gevallen van moord. Dat heeft de politie van de Canadese stad bekendgemaakt. Bij de aanslag kwamen elf mensen om het leven, en vielen minstens 20 gewonden.
De dodelijke slachtoffers zijn tussen de 5 en 65 jaar oud, hun namen zijn nog niet bekendgemaakt.
De verdachte werd na de aanval opgepakt door de politie: Kai-Ji Adam Lo (30) is een inwoner van de stad, en bekend bij de politie en zorgautoriteiten vanwege mentale problemen en verward gedrag. De politie sluit uit dat hij een terroristisch motief had voor zijn daad.
'Donkerste dag'
Het getroffen festival draaide om de cultuur en geschiedenis van inwoners van de stad met een Filipijnse achtergrond, maar het is niet duidelijk of dat een motief vormt voor de aanval van Lo. In Vancouver wonen ruim 38.000 mensen met een Filipijnse achtergrond, zo'n 6 procent van de bevolking.
De lokale politiechef Steve Rai noemt de aanslag "de donkerste dag in de geschiedenis van Vancouver."
Inmiddels is er wat meer bekend geworden over hoe de aanslag verliep. Getuigen zeggen dat de man in zijn SUV eerst rustig langs de barrières reed die waren geplaatst aan het begin van het festivalgebied, en daarna ineens gas gaf toen hij tussen de mensen was.
Bowlingkegels
"Het klonk als een Formule 1-wagen die ineens optrekt", zo vertelt Kris Pangilinan, een straatverkoper. "Ik zag lichamen die hoog de lucht in vlogen. Het leek op een bowlingbal die kegels raakt, en al die kegels vlogen de lucht in." De verkoper voegt eraan toe dat "het moeilijk te geloven is dat iemand een hekel heeft aan Filipijnen" in de stad.
Op sociale media worden sinds de aanslag beelden gedeeld van een verwarde man in een zwarte hoodie die staande lijkt te zijn gehouden door omstanders, in afwachting van de politie. Hij wordt door enkele mannen afgeschermd van een boze menigte, en zegt op een gegeven moment "het spijt me". Volgens politiechef Rai werd de dader inderdaad aangehouden door burgers voordat de politie was gearriveerd, maar hij weigerde te reageren op de video.
Noord-Korea bevestigt: onze troepen vechten mee met Rusland tegen Oekraïne
De Noord-Koreaanse regering heeft voor het eerst toegegeven dat militairen uit het land aan Russische zijde meevechten tegen Oekraïne. In een verklaring die via staatspersbureau KCNA werd verspreid, zegt de militaire commissie van de regerende Arbeiderspartij dat Noord-Koreaanse troepen hebben bijgedragen aan de bevrijding van Russisch grondgebied, waarmee vermoedelijk de Russische regio Koersk wordt bedoeld.
Rusland zei dit weekend dat die regio, die maandenlang voor een groot deel was bezet door Oekraïne, weer volledig in Russische handen was. Oekraïne ontkent dat.
Militair verbond
Volgens de Noord-Koreaanse leiders is de bevrijding van Koersk een signaal van het "hoge strategische niveau van de stevige militaire vriendschap" tussen Noord-Korea en Rusland. "Onze strijdkrachten beschouwen het grondgebied van Rusland als hun eigen grondgebied. Zij hebben gevochten voor rechtvaardigheid en zijn helden."
De Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un tekende vorig jaar een militair verbond met de Russische president Poetin, waarna zowel wapensteun als mankrachten vanuit Noord-Korea naar Rusland vervoerd werden. Volgens Oekraïense inlichtingendiensten zijn er sinds de deal zo'n 14.000 Noord-Koreanen naar Rusland gestuurd, waaronder zo'n 3000 manschappen die gesneuvelde of gedode militairen moesten vervangen.
Geen pantservoertuigen of drones
Volgens Oekraïne hebben de Noord-Koreanen in de eerste maanden van hun inzet stevige verliezen geleden, omdat ze geen pantservoertuigen hadden en niet gewend waren aan drones. Inmiddels hebben de Koreanen zich inmiddels goed aangepast aan de manier van vechten tussen Rusland en Oekraïne, zeggen Oekraïense inlichtingendiensten.
Rusland bevestigde afgelopen zaterdag al dat Noord-Koreanen aan hun kant meevochten in Koersk. Eerder dit jaar pakte Oekraïne enkele Noord-Koreaanse militairen op als krijgsgevangenen, waarmee duidelijk werd dat Noord-Korea zich in de strijd had gemengd. Tot nu toe had de oppermachtige Arbeiderspartij echter die inzet nog niet officieel bevestigd.
Oekraïne meldt doden door luchtaanvallen, 'kritieke week' voor gesprekken
Bij Russische luchtaanvallen in Oost-Oekraïne zijn vier mensen omgekomen, melden de lokale autoriteiten. Het zou gaan om burgers. Volgens regionale bestuurders raakten zeker vijf mensen gewond, onder wie een 14-jarig meisje.
Volgens het Oekraïense leger werden bijna 150 drones gelanceerd, waarvan een groot deel werd onderschept. Een van de vier doden viel vanochtend in de regio Dnipropetrovsk. Later op de dag waren er drie bombardementen op een stad in de regio Donetsk. Daarbij werden een echtpaar (47 en 48 jaar) en een 78-jarige man gedood.
De Russische luchtaanvallen komen op een moment dat de onderhandelingen over een einde aan de oorlog volgens de VS vergevorderd zijn. President Trump wil zo snel mogelijk een doorbraak forceren en sprak afgelopen weekend een-op-een met de Oekraïense president Zelensky in Rome. Daarna uitte de Amerikaanse president openlijk kritiek op zijn Russische ambtgenoot Poetin.
'Aan het lijntje houden'
"Er was geen reden voor Poetin om raketten in woonwijken, steden en dorpen te schieten de afgelopen dagen. Het doet me afvragen of hij misschien niet de oorlog wil stoppen en dat hij me aan het lijntje houdt", zei Trump op sociale media. Ook dreigde hij met sancties, waar hij zich eerder zich nog geregeld lovend uitliet over de Russische leider.
Marco Rubio, de minister van Buitenlandse Zaken van de VS, zei vandaag tegen NBC News dat de komende week "kritiek" wordt. Rusland en Oekraïne zijn volgens hem dichter bij een bestand zijn dan ooit in ruim drie jaar oorlog. "Maar ze zijn er nog niet."
De bewindsman dreigde opnieuw dat de VS stopt als bemiddelaar als de strijdende partijen niet snel een akkoord sluiten. "Beide partijen moeten iets opgeven wat ze beweren te willen bereiken, en iets aan de ander bieden wat ze liever niet weggeven." Analisten vragen zich af of er daadwerkelijk iets kan worden bereikt, omdat de standpunten zo ver uit elkaar liggen.
Artikel-5-bescherming
Afgelopen vrijdag publiceerde Reuters een voorstel van Oekraïense en Europese onderhandelaars. Van de VS werden "robuuste" veiligheidsgaranties geëist. Volgens het plan moet Amerika een soort artikel-5-bescherming bieden aan Oekraïne, zonder dat er expliciet geëist wordt dat het land lid moet worden van de NAVO.
Over het eventueel opgeven van grondgebied wordt volgens het voorstel pas gepraat nadat een wapenstilstand is bereikt. De VS had eerder aangegeven dat Washington bereid is om annexatie van de Krim door Rusland te erkennen, wat leidde tot woede in Kyiv en Brussel. In het door Reuters gepubliceerde tegenvoorstel staat daar niets over vermeld.
WO II-plaquette bij John Frostbrug Arnhem verdwenen, gemeente vermoedt diefstal
De bronzen plaquette over de Slag om Arnhem bij de John Frostbrug in Arnhem is verdwenen. De gemeente vermoedt dat het monument is gestolen en gaat aangifte doen.
"Het is een schande dat mensen dit soort dingen doen", zegt wethouder Bob Roelofs tegen de Gelderlander. "Die mensen hebben totaal geen idee wat dit monument betekent. Het is de meest heilige plek van Arnhem, waar de herdenking van de Tweede Wereldoorlog zo intens plaatsvindt", zegt Roelofs.
Operatie Market Garden
Op de bronzen plaquette staat in het Nederlands en Engels de oorlogsgeschiedenis van de brug beschreven. De brug over de Rijn is vernoemd naar de Britse luitenant-kolonel Frost. Hij probeerde de brug in september 1944 in handen te houden bij de Slag om Arnhem, die deel uitmaakte van operatie Market Garden.
Dat lukte uiteindelijk niet door een onverwacht grote Duitse tegenstand. Frost en zijn troepen moesten zich terugtrekken, waarna de regio Arnhem verwoest achterbleef en Nederland boven de rivieren de hongerwinter meemaakte. De brug en de plaquette spelen elk jaar in september een grote rol bij de herdenking van die strijd.
De diefstal werd vrijdag opgemerkt door een gids die rondleidingen geeft over Operatie Market Garden.
Volgens Roelofs zat de plaquette goed vast. "Hij is er helemaal uit gesloopt. Hier moet wel een plan achter hebben gezeten."
Verdachte moord Franse moskee al twee dagen op de vlucht: 'Extreem gevaarlijk'
De Franse politie is al ruim twee dagen op zoek naar een voortvluchtige man die vrijdag in een moskee een bezoeker doodstak. Het slachtoffer werd tijdens het bidden bijna vijftig keer gestoken. President Macron betuigde vandaag steun aan moslims: "Voor racisme en haat is geen plek in Frankrijk", schreef hij op X.
Het gebeurde vrijdagochtend in het dorpje La Grand-Combe in Zuid-Frankrijk. Het slachtoffer, een Malinese man die Aboubakar heette, was al vroeg in de moskee om er schoon te maken. Behalve hij en de verdachte, Olivier H., was er niemand.
Aanvankelijk zaten ze samen te bidden, maar plots stak H. tientallen keren op Aboubakar in. Daarna begon hij zijn slachtoffer te filmen terwijl hij beledigingen richting de islam en Allah schreeuwde.
Het slachtoffer was 23 of 24 jaar oud en een vaste bezoeker van de moskee, aldus de autoriteiten. Bekenden van Aboubakar vertellen aan persbureau AFP dat hij een aantal jaar geleden vanuit Mali naar het dorpje verhuisde en erg geliefd was in de gemeenschap.
Snapchat
De dader stuurde de beelden waarop Aboubakar kreunde van de pijn, naar een ander. Die deelde ze vervolgens op Snapchat. Inmiddels zijn de beelden weer verwijderd. De moord werd niet door H. vastgelegd, maar wel door de beveiligingscamera's van de moskee, schrijft het Franse dagblad Le Monde.
H. sloeg na de aanslag op de vlucht. Het lichaam van het slachtoffer werd later in de ochtend door andere moskeegangers gevonden toen zij zich verzamelden voor het gebed.
H. is mogelijk "extreem gevaarlijk", vertelt officier van justitie Abdelkrim Grini aan de Franse nieuwszender BMFTV. "Er wordt actief naar de man gezocht. Dit wordt heel serieus genomen." Hij noemt het essentieel dat H. zo snel mogelijk wordt gearresteerd voordat hij nog meer slachtoffers maakt.
'Islamofobe daad'
H. is geen bekende van de politie. "Er is een kans dat dit een islamofobe daad was en dat onderzoeken we als eerste, maar het is niet het enige mogelijke motief", aldus Grini. Ook het Franse Bureau voor Terrorismebestrijding zegt nog onderzoek te doen naar het motief van H., maar sluit islamofobie niet uit.
De verdachte is een Fransman die in 2004 in Lyon werd geboren en zelf geen moslim. Volgens het OM was hij nog nooit in de betreffende moskee geweest.
De Franse premier Bayrou omschreef de aanslag gisteren al als een "islamofobe schande" op X. Minister Retailleau van Binnenlandse Zaken noemde de moord "walgelijk". Hij was vandaag in La Grand-Combe om vertegenwoordigers van de islamitische gemeenschap te ontmoeten. Ook was er in het dorp een herdenkingstocht.
De nationale moslimraad CFCM heeft de regering opgeroepen om een landelijk plan op te stellen om islamitische gebedsplaatsen te beschermen. In Parijs werd vandaag een protestmars tegen islamofobie gehouden.
De diplomatieke spagaat van Saudi-Arabië in de oorlog in Gaza
Arabische landen kijken als het om het aanhoudende geweld in de Gazastrook gaat met argusogen naar Saudi-Arabië. Deze regionale leider veroordeelt de aanvallen van Israël weliswaar in woorden, maar van diplomatieke druk is geen sprake.
Deskundigen denken dat het bezoek van president Trump aan Saudi-Arabië, volgende maand, ertoe zal leiden dat Israël en Saudi-Arabië juist nieuwe toenadering zullen zoeken. Hij bezoekt Riyad met een wapenpakket van 100 miljard dollar onder zijn arm. "Met zijn bezoek wil Trump Saudi-Arabië nog verder in het Amerikaanse kamp verankeren, en de Saudische eisen aan Israël nog verder afzwakken", zegt politicoloog en Midden-Oostenkenner Peyman Jafari.
7 oktober 2023
Israël en Saudi-Arabië onderhielden jarenlang geen diplomatieke betrekkingen, maar stonden ruim anderhalf jaar geleden op de drempel van een historisch akkoord.
Die deal kwam tot stand onder Amerikaanse regie. Saudi-Arabië zou toegang krijgen tot moderne wapens en politieke steun van de VS, voor Israël was het een uitgelezen kans om sterker te staan in het Midden-Oosten. De VS kon Saudi-Arabië op zijn beurt gebruiken om de macht van Iran te counteren en de olieprijzen laag te houden.
Na de aanslagen van Hamas op 7 oktober 2023 stopten de onderhandelingen. Maar met het aantreden van Trump in de VS lijkt het erop dat de gesprekken snel worden hervat, bevestigen zowel Amerikaanse als Saudische betrokkenen. Begin dit jaar zei de Saudische ambassadeur in het Verenigd Koninkrijk tegen de BBC dat het land de normalisering wil hervatten na de oorlog in Gaza, maar hij bezwoer tegelijk dat dat niet ten koste zou gaan van de Palestijnen.
Woorden en daden
Hoewel Saudi-Arabië een belangrijk religieus leider is in de soennitische moslimwereld, en een economische grootmacht in de regio, blijft het politiek afhankelijk van steun van de VS, de grootste bondgenoot van Israël.
Dat is nogal een balanceer-act, want de Saudische bevolking is uitgesproken pro-Palestijns en anti-Israël. Een opiniepeiling in Saudi-Arabië laat zien dat zeker 95 procent van de bevolking tegen normalisering van de banden met Israël is. In 2022 was dat nog 69 procent.
"Door deze ontwikkeling werd Saudi-Arabië gedwongen om het Israëlische geweld in Gaza te veroordelen", zegt Midden-Oostenkenner Jafari. Voor het eerst heeft Saudi-Arabië het Israëlische geweld een obstakel voor vrede genoemd. Op persoonlijke titel sprak kroonprins Mohammed bin Salman van genocide.
Maar druk uitoefenen op de VS om de oorlog in Gaza te stoppen, dat wil Saudi-Arabië niet, aldus Jafari. Hij wijst erop dat het land in theorie wel een drukmiddel heeft, namelijk de oliehandel. "Saudi-Arabië heeft de mogelijkheid om de olie-export naar de Amerikaanse bondgenoten te verminderen, als het dat zou willen."
Hoewel de Saudische olie-export naar de VS de afgelopen tien jaar drastisch is afgenomen, speelt Saudi-Arabië nog altijd een belangrijke rol in het laag houden van de wereldwijde olieprijs. Het land zou, net als in 1973, een olieboycot kunnen inzetten. Het land had ook bondgenoten die diplomatieke banden hebben met Israël, zoals de Verenigde Arabische Emiraten, onder druk kunnen zetten.
Maar dat doet de Saudische overheid dus niet. "Ze willen dat de VS en Europese bondgenoten doorgaan met het verkopen van wapens aan Saudi-Arabië, en met het wegkijken van de grove mensenrechtenschendingen in Saudi-Arabië", denkt Jafari.
Soft power
De buitenlandpolitiek van Saudi-Arabië is een doorn in het oog van veel Saudiërs die in ballingschap leven. Dat geldt bijvoorbeeld voor Abdullah Alaoudh, directeur bij het in de VS gevestigde Middle East Democracy Center. Hij zegt dat het beleid totaal niet rijmt met de breedgedragen steun voor de Palestijnse zaak onder de bevolking.
Volgens Alaoudh brengt het beleid ook schade toe aan de positie van Saudi-Arabië in de Arabische wereld. "Het oude Saudi-Arabië onderhield goede banden met de moslimwereld, en dat is ook politiek gezien heel strategisch. Andere landen zouden miljarden betalen om die soft power te hebben. Maar Saudi-Arabië hoeft dat niet eens te doen vanwege de islamitische geschiedenis van de profeet en de heilige steden die het land heeft."
Ook ruim 20 gewonden bij dodelijke aanslag met auto in Canada
Ruim twintig mensen zijn gewond geraakt bij de dodelijke aanslag met een auto in de Canadese stad Vancouver gisteravond. Premier Carney heeft dat bekendgemaakt. Tot nu toe was alleen duidelijk dat er negen doden waren gevallen en een onbekend aantal gewonden.
De 30-jarige gearresteerde verdachte is een bekende van de politie. Volgens Carney gaat de politie uit van een bewuste daad, maar niet van terrorisme. Het is nog onduidelijk waarom de automobilist in de SUV op de mensenmassa inreed.
Bekijk hier beelden van de nasleep van het incident:
De slachtoffers waren aanwezig op een straatfestival dat was georganiseerd door de lokale Filipijnse gemeenschap. President Marcos van de Filipijnen heeft zijn afschuw uitgesproken over het incident.
"Namens de Filipijnse regering en het Filipijnse volk willen first lady Liza en ik onze condoleances overbrengen aan de families van de slachtoffers en de sterke en florerende Filipijnse gemeenschap in Canada", zegt hij in een verklaring.
Ook de Canadese premier betuigde zijn medeleven aan de nabestaanden en de Filipijnse gemeenschap in het land. Carney heeft vanwege de aanslag een verkiezingscampagnebijeenkomst geschrapt. Morgen zijn er landelijke verkiezingen in Canada.
'Gericht tegen Filipijnse gemeenschap'
Jagmeet Singh, de leider van de Nieuwe Democratische Partij, heeft ook een aantal campagnebijeenkomsten afgelast. Singh was aanwezig bij het evenement, maar vertrok kort voordat de aanslag werd uitgevoerd. "We weten het motief en de details niet, maar uiteindelijk was dit gericht tegen de Filipijnse gemeenschap", reageerde de politicus.
De zwarte SUV kwam rond 20.00 uur lokale tijd aanrijden bij het evenement. Ooggetuigen zeggen dat de bestuurder al afwijkend rijgedrag vertoonde voordat hij inreed op de mensenmassa. De verdachte zou naderhand gepoogd hebben te vluchten. Omstanders hielden hem in bedwang tot agenten hem konden arresteren, zeggen ooggetuigen tegen Reuters.
Pakistaanse leger doodt 54 militanten die probeerden de grens over te steken
Pakistaanse veiligheidstroepen hebben 54 militanten gedood die probeerden vanuit Afghanistan de grens met Pakistan over te steken. Dat is bekendgemaakt door het Pakistaanse leger. Het gebeurde in de grensregio Noord-Waziristan, vlak bij een voormalig bolwerk van de Pakistaanse Taliban.
Volgens Pakistan waren de gedode militanten 'Khwarij', een term die de regering gebruikt voor de Pakistaanse Taliban. Ze zouden naar Pakistan zijn gestuurd om daar terroristische aanslagen te plegen.
Meer islamitisch systeem
De Pakistaanse Taliban, de terreurgroep Tehreek-e-Taliban (TTP), vecht al langere tijd tegen de Pakistaanse autoriteiten. Het doel is een meer islamitisch systeem in Pakistan, net als in Afghanistan waar de Taliban in 2021 na het vertrek van de NAVO-troepen weer aan de macht kwamen.
De Afghaanse Taliban zeggen dat ze niet toestaan dat de Pakistaanse Taliban of welke andere militante groep dan ook het Afghaanse grondgebied gebruiken om aanvallen uit te voeren. Maar het aantal aanslagen is in Pakistan de afgelopen jaren toegenomen.
Luchtaanvallen
Vorige maand voerde het Pakistaanse leger luchtaanvallen uit op meerdere plekken in Afghanistan. Daarbij kwamen zeker acht mensen om het leven. Het was een reactie op een zelfmoordaanslag in het noordwesten van Pakistan, waarbij zeven militairen omkwamen.
Polen begonnen met opgraven massagraf uit Tweede Wereldoorlog in Oekraïne
Poolse onderzoekers zijn de afgelopen dagen begonnen met het opgraven van een massagraf uit de Tweede Wereldoorlog in het westen van Oekraïne. Daarin liggen slachtoffers van de Wolynië-massamoorden. Oekraïense nationalisten vermoordden toen naar schatting tot 100.000 overwegend Poolse burgers.
De kwestie is al tientallen jaren een wrevelpunt tussen Polen en Oekraïne. Sinds de grootschalige invasie van Rusland zijn de massamoorden vanwege de nauwe samenwerking tussen de twee bondgenoten steeds meer naar de voorgrond getreden. Warschau en Kyiv hopen met de opgravingen een stap dichter bij een gezamenlijke oplossing te komen.
Het massagraf waar onderzoekers begonnen zijn, ligt in Poezniki, een dorp in de buurt van de stad Ternopil dat niet meer bestaat. Naar verwachting liggen er zo'n tachtig slachtoffers begraven die in 1945 zijn vermoord. De bedoeling is dat de stoffelijk overschotten wordt geïdentificeerd, waarna de slachtoffers alsnog een rustplek moeten krijgen.
'Doorbraak'
Volgens de Poolse historicus Maciej Dancewicz is het voor overlevenden, nabestaanden en afstammelingen van de Wolynië-massamoorden een belangrijk moment. Dancewicz is van de Vrijheid en Democratie Stichting, die het verzoek indiende voor de opgravingen in Poezniki. Familieleden en vrienden van zijn grootvader werden in Poezniki vermoord. "Polen kan zijn eigen burgers die werden achtergelaten en de nabestaanden simpelweg niet in de steek laten."
Voor 2017 waren er al meerdere opgravingen uitgevoerd en waren zo'n 1000 slachtoffers geborgen. Oekraïne besloot de opgravingen op te schorten nadat een monument voor Oekraïense nationalisten in Polen was vernield. In januari kondigde de Poolse premier Tusk aan dat er een "doorbraak" was en dat het werk hervat wordt.
"Natuurlijk gaat het niet lukken om alle 100.000 slachtoffers te vinden. Maar waar mogelijk willen we ze vinden, opgraven en een rustplek geven", zegt Dancewicz. Er liggen al plannen voor andere locaties.
Wolynië is een regio die nu in het westen van Oekraïne ligt, maar vroeger deel uitmaakte van Polen. De massamoorden vonden daarnaast in meerdere omliggende regio's plaats. Warschau ziet wat zich heeft afgespeeld als een genocide en wil erkenning.
Oekraïne ziet het als een 'tragedie', met ook duizenden Oekraïense doden, die volgde op een lange geschiedenis van etnische spanningen en conflict, waaraan beide kanten hebben bijgedragen. Bovendien kunnen de twee landen het niet eens worden over wie verantwoordelijk was en om hoeveel slachtoffers het gaat.
Polen is een van de belangrijkste bondgenoten van Oekraïne tegen de Russische agressie. Als buurland is het de doorvoerhaven voor bijna alle militaire en humanitaire steun. Daarnaast huisvest Polen nog altijd bijna een miljoen Oekraïense vluchtelingen. Daarom verzocht Polen in de zomer van 2022 kort na de grootschalige invasie van Oekraïne om de opgravingen toe te laten, zegt Dancewicz. "We zagen een kans voor toenadering tussen Oekraïners en Polen over dit onderwerp vanwege de oorlog."
Poolse politici van zowel de regering als de oppositie hebben geopperd dat Warschau het EU-lidmaatschap van Oekraïne moet blokkeren zolang Kyiv niet meebeweegt als het gaat om Wolynië. Zeker rond verkiezingen treedt het weer naar de voorgrond, ook in de aanloop naar de Poolse presidentsverkiezingen volgende maand.
Oorlog
Dat weten ze in Oekraïne ook. "De Wolynië-tragedie is zo diepgeworteld in Polen dat het deel is geworden van de dagelijkse agenda", zegt Anatoly Koernosov tegen de Oekraïense tv-zender Espreso. Hij is expert op het gebied van Pools-Oekraïense betrekkingen. "Geen kandidaat kan eromheen. Ik denk dat de opgravingen een goede start zijn." Volgens hem moet Oekraïne inzien dat deze nodig zijn om goede banden met Polen te onderhouden.
Al voelt het voor veel Oekraïners alsof Polen de machtspositie vanwege de oorlog misbruikt om de eigen eisen rond Wolynië af te dwingen. Dat terwijl Oekraïne vecht voor het eigen voortbestaan. Dancewicz ziet dit niet zo. "Ik leg Oekraïners die ik spreek uit: een tragedie is een tragedie", zegt de historicus. "Mensen stierven toen en mensen sterven nu. Laten we al deze slachtoffers een rustplek geven, net zoals Oekraïners de slachtoffers van Rusland nu begraven."
De opgravingen zijn een belangrijke eerste stap, concludeert Dancewicz, maar er is nog een lange weg te gaan voordat de twee landen deze pijnlijke geschiedenis samen een plek kunnen geven. Dit werd ook maar al te duidelijk toen eerder deze week een monument voor Oekraïense nationalisten in Polen werd beschadigd.
Overlast in woonwijk door brand in verhuisbedrijf Apeldoorn
Een grote brand in een verhuisbedrijf in Apeldoorn veroorzaakt veel rookoverlast voor omwonenden. Voor zover nu bekend is niemand gewond geraakt. De brandweer probeert uitbreiding van de brand naar omliggende loodsen te voorkomen,
De brand ontstond rond 14.00 uur in twee loodsen van het verhuisbedrijf. Vrijwel meteen ontstond een grote rookpluim die tot op grote afstand zichtbaar is.
Het gebouwencomplex bestaat uit diverse bedrijfshallen midden in een woonwijk. De brandweer zet nu in op behoud van de naastliggende hallen en omliggende bebouwing, laat de veiligheidsregio bij Omroep Gelderland weten. Daartoe wordt onder meer een hoogwerker ingezet.
De oorzaak van de brand is onbekend.
'Nederlands-Jemenitische journalist gedood door drone Houthi-rebellen'
In Jemen is gisteren een Jemenitisch-Nederlandse journalist gedood, schrijven media in het Arabische land. Dat zou zijn gebeurd bij een drone-aanval van Houthi-rebellen in de zuidelijke stad Marib.
Volgens verschillende media gaat het om cameraman en fotograaf Musab al-Hattami (31), die jarenlang in Nederland woonde en de Nederlandse nationaliteit had. Recent keerde hij terug naar zijn geboorteland om daar verslag te doen van de burgeroorlog. Hij zou in Marib zijn geweest om een documentaire te filmen.
Het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft de dood van Hattami nog niet kunnen bevestigen.
Bij de aanval door de Houthi's werden ook drie militairen van het regeringsleger gedood. De broer van Hattami zou gewond zijn geraakt.
Volgens de nieuwssite al-Masdar voerde de Nederlands-Jemenitische journalist werkzaamheden uit voor internationale media, waaronder Al Jazeera.
Nekte geschuif met EU-geld Vredestein? 'Aan alles voel je, dit klopt niet'
Politici reageren boos op de voorgenomen sluiting van bandenfabriek Vredestein in Enschede. Zij zeggen dat moederbedrijf Apollo Tyres de productie van banden al veel langer aan het overhevelen is naar Hongarije en dat daar ook Europees geld voor is gebruikt.
"Hongarije en Apollo hebben ergens op aangestuurd, dat gevoel hebben we al jarenlang. Stap voor stap zag je het gebeuren", zegt Europarlementariër Tom Berendsen (CDA) bij RTV Oost. "En aan alles voelde je: dit klopt niet. Nu zie je het resultaat."
Vrijdag werd bekend dat de Apollo Tyres Vredestein in Enschede over ruim een jaar dichtgaat. Het moederconcern uit India ziet geen toekomst meer voor het meer dan honderd jaar oude bedrijf en wijst op de enorm gestegen energie- en loonkosten in Nederland. Ongeveer 500 werknemers verliezen hun baan.
Na de bekendmaking liepen de emoties bij het personeel hoog op. "Iedereen hier weet nog dat de familie Kanwar (eigenaar Apollo Tyres, red.) hier tien jaar geleden stond, toen ze net een stuk grond in Hongarije hadden aangekocht. Ze verzekerden ons dat het niet ten koste zou gaan van onze banen", aldus medewerker Chris Westland bij de fabriekspoort. "Dat is nu niet gebleken."
750 banen geschrapt
"Over geen enkele zaak heb ik meer schriftelijke vragen gesteld dan hierover", stelt Europarlementariër Berendsen. Vijf jaar geleden, in 2020, trok hij samen met zijn collega's Annie Schreijer-Pierik (CDA) en Agnes Jongerius (PvdA) voor het eerst aan de bel bij de Europese Commissie.
Apollo Tyres had toen net een bezuinigingsronde aangekondigd in Enschede: het bedrijf kondigde aan 750 banen te schrappen in de Twentse fabriek. Uiteindelijk kregen 528 medewerkers de zak: een halvering van het personeelsbestand in Nederland. De productie verhuisde voor een deel naar Hongarije.
Wat Berendsen en de andere twee Europarlementariërs met name stak, was dat de Hongaarse regering 96 miljoen euro aan Europese subsidie inzette om de bouw van de nieuwe Apollo-fabriek daar deels te financieren. Op zich is dat niet verboden: Europa investeert in regio's die het goed kunnen gebruiken. "Maar het mag nooit ten koste gaan van banen in een ander Europees land", benadrukt Berendsen.
'Bedje gespreid'
"De regels zijn toentertijd aangescherpt", aldus de CDA-Europarlementariër. Maar precies vier dagen voordat die nieuwe regels zouden ingaan, diende Hongarije het verzoek voor deze staatssteun in. Ze wisten dondersgoed wat ze deden. Dit had onder de nieuwe regels nooit meer gekund."
Opvallend is dat ook vier miljoen euro aan 'coronasteun' werd ingezet voor de nieuwe fabriek. En de nieuwe autosnelweg M3, die langs de Hongaarse fabriek leidt, zou mede dankzij Europees geld aangelegd zijn.
"Het bedrijf krijgt de subsidie niet direct, maar het bedje wordt gespreid met infrastructuur", zei toenmalig Europarlementariër Derk Jan Eppink in de zomer van 2020.
Perverse effecten
Stevige kritiek, maar de Europese Commissie stelde de afgelopen jaren geen onregelmatigheden vast. Er werd met geld geschoven, maar het paste allemaal binnen de (toen) geldende regels. Vindt Berendsen dan dat Hongarije slim heeft gehandeld? "Ik vind het erg lastig om iets wat zulke perverse effecten heeft, slim te noemen", reageert hij.
"Mijn kijk op samenwerken en een fatsoenlijke economie is anders. De regel is dat je de eerste twee jaar na de voltooiing van zo'n investering geen banen mag verplaatsen. Nu is het drie jaar geleden..."
Hij gaat de zaak nogmaals aan de orde stellen bij de Europese Commissie. "Dit kan niet de bedoeling zijn van publiek geld. Dat mag niet leiden tot het verplaatsen van banen binnen Europa. Om dat in de toekomst te voorkomen, zullen de voorwaarden rond zulke financiering strenger moeten. Langere termijnen bijvoorbeeld."
Te naïef
Ook in de Tweede Kamer leidt de voorgenomen sluiting van de fabriek tot schriftelijke vragen. "Wat is hier gebeurd? Zag de regering dit aankomen? Wat is er gedaan om dit tegen te gaan? Zijn we te naïef geweest?", aldus Kamerlid Ilse Saris (NSC), zelf afkomstig uit Enschede.
"In 2020, 2021 stelde Pieter Omtzigt hier al vragen over. We zijn nu vijf jaar verder en het is heel moeilijk te accepteren dat met Europees geld elders een fabriek opent, en in mijn regio een fabriek verdwijnt."
Saris roept de ministers van Werkgelegenheid, Economische Zaken en Klimaat en Groene Groei op om naar Enschede te komen. "Vooral om in gesprek te gaan met medewerkers en de impact hiervan te voelen. Deze mensen mogen niet in de steek worden gelaten."
Lichaam Jonnie Boer vanuit Bonaire aangekomen in Nederland
Het lichaam van de overleden topchef Jonnie Boer is weer in Nederland. Boer overleed afgelopen woensdag op 60-jarige leeftijd aan de gevolgen van longembolie. Hij was dat moment op Bonaire, waar hij een huis had.
Gisteravond begeleidden nabestaanden de rouwkist naar het vliegveld van het eiland. Daarna vloog familie in dezelfde vlucht mee terug naar Nederland.
Het is nog niet bekend wanneer de uitvaart is.
Het vertrek op Bonaire:
Boer was een van de bekendste koks van ons land. Sinds 1993 was hij samen met zijn vrouw Thérèse eigenaar van De Librije in Zwolle. Het is het enige restaurant met drie Michelinsterren in Nederland.
Naast De Librije had het echtpaar nog drie andere restaurants in Zwolle, maar ook een op Curaçao en twee op Bonaire. Volgens vriend Jeroen van den Boom is zijn werk erg belangrijk geweest voor Bonaire.
"Hij heeft fantastische horeca hier neergezet met een heel mooi team", zegt Van den Boom, zelf ook ondernemer op het eiland. "Daarmee heeft hij Bonaire ook op de wereldkaart gezet. Daar zijn we allemaal erg trots op."
Ook vriend en collega David Rietveld deelt die mening. "Met het overlijden van Jonnie verliest Bonaire een culinair genie en een enorm creatieve geest voor de horeca op het eiland."
Minuut stilte
Vrijdagavond was er op veel plekken in Zwolle een minuut stilte vanwege het overlijden van Boer. De festiviteiten rond Koningsdag werden daarvoor kort onderbroken.
De ondernemer ontving in 2008 een erepenning van de stad, als blijk van waardering voor zijn grote bijdrage. De Librije zal in ieder geval aankomende week nog gesloten blijven.
Lichaam Jonnie Boer vanuit Bonaire aangekomen in Nederland
Het lichaam van de overleden topchef Jonnie Boer is weer in Nederland. Boer overleed afgelopen woensdag op 60-jarige leeftijd op Bonaire, waar hij een huis had.
Gisteravond begeleidden nabestaanden de rouwkist naar het vliegveld van het eiland. Daarna vloog familie in dezelfde vlucht mee terug naar Nederland.
Het is nog niet bekend wanneer de uitvaart is.
Het vertrek op Bonaire:
Boer was een van de bekendste koks van ons land. Sinds 1993 was hij samen met zijn vrouw Thérèse eigenaar van De Librije in Zwolle. Het is het enige restaurant met drie Michelinsterren in Nederland.
Naast De Librije had het echtpaar nog drie andere restaurants in Zwolle, maar ook een op Curaçao en twee op Bonaire. Volgens vriend Jeroen van den Boom is zijn werk erg belangrijk geweest voor Bonaire.
"Hij heeft fantastische horeca hier neergezet met een heel mooi team", zegt Van den Boom, zelf ook ondernemer op het eiland. "Daarmee heeft hij Bonaire ook op de wereldkaart gezet. Daar zijn we allemaal erg trots op."
Ook vriend en collega David Rietveld deelt die mening. "Met het overlijden van Jonnie verliest Bonaire een culinair genie en een enorm creatieve geest voor de horeca op het eiland."
Minuut stilte
Vrijdagavond was er op veel plekken in Zwolle een minuut stilte vanwege het overlijden van Boer. De festiviteiten rond Koningsdag werden daarvoor kort onderbroken.
De ondernemer ontving in 2008 een erepenning van de stad, als blijk van waardering voor zijn grote bijdrage. De Librije zal in ieder geval aankomende week nog gesloten blijven.
Verdachte (19) meldt zich na schietpartij op straat in Dordrecht
Bij de politie heeft zich vanochtend een 19-jarige verdachte gemeld die gisteravond laat meermalen geschoten zou hebben op een 44-jarige vrouw in Dordrecht.
De vrouw raakte gewond, maar was volgens de politie aanspreekbaar. De verdachte is aangehouden.
Het incident gebeurde rond 23.40 uur op de Prunuslaan, meldt de regionale omroep Rijnmond. Volgens nog onbevestigde berichten zat de vrouw in een auto met hoogwerker toen de schutter vanuit een andere auto het vuur op haar opende. De auto met hoogwerker is van een verhuurbedrijf.
De politie onderzoekt de precieze toedracht van de schietpartij.
Wel vaker wordt geld uit groene potjes gehaald voor niet zo groen beleid
Een hap van een half miljard euro uit het klimaatfonds om de energiebelasting te verlagen: het is een van de maatregelen uit het pakket van minister Hermans van Klimaat en Groene Groei. Dat is onwenselijk, zeggen deskundigen. Maar het is zeker niet de eerste keer dat klimaatgeld voor een ander doel gebruikt wordt.
Het plan om de belasting voor huishoudens op aardgas in 2026, 2027 en 2028 per jaar iets te verlagen, verbaast hoogleraar in belastingen en subsidies Herman Vollebergh (Universiteit Tilburg). "Als je de belasting op aardgas verlaagt, stimuleer je in feite om weer te gaan stoken. Daar lijkt me het klimaatfonds niet voor bedoeld."
Het kabinet kan dit juridisch wel doen, omdat het klimaatfonds een soort reservering is van geld waarover het later kan beslissen. Het fonds bevatte vorig jaar na Prinsjesdag nog 26 miljard euro, waarvan zo'n 11 miljard al was toegekend en 15 miljard nog niet. Van die 15 miljard is het merendeel gereserveerd voor de ontwikkeling van kerncentrales. Nu is dus een half miljard aan de gasbelasting van huishoudens beloofd.
Groene subsidie voor fossiele subsidie
Een ander voorbeeld is de IKC, oftewel de indirecte kostencompensatie. Dat is een fossiele subsidie voor bedrijven die veel stroom gebruiken. Deze blijkt vorig jaar te zijn betaald uit een pot die expliciet bedoeld is voor groene projecten.
De IKC-regeling werkt als volgt: energiecentrales gebruiken fossiele brandstoffen om elektriciteit op te wekken. Daarvoor moeten ze speciale CO2-rechten kopen, wat ze doorberekenen in hun prijs. De volgende in de keten, stroomslurpers als chemie- of papierbedrijven, hebben hierdoor een hogere energierekening. Voor deze 'indirecte kosten' konden bedrijven compensatie krijgen.
Omdat het vorige kabinet de 'vervuiler wilde laten betalen', werd deze regeling in 2023 afgeschaft. Maar deze week werd bekend dat hij vanaf 2026 weer wordt afgestoft, een wens van de industrie. Andere EU-landen hebben ook zo'n regeling en zo ontstaat er een gelijker speelveld. Vorig jaar, in een van de tussenjaren dat de IKC-regeling er niet was, besloot toenmalig demissionair minister Adriaansens dat de industrie toch met terugwerkende geld kon aanvragen over 2023.
Alleen was de begroting al rond en moest ergens geld worden gevonden. Dat werd eenmalig gedaan in de pot van de Stimuleringsregeling Duurzame Energieproductie en Klimaattransitie, kortweg de SDE++. Bedoeld voor bedrijven die groene energie opwekken en CO2-uitstoot verminderen, zoals projecten met zonnepanelen of aardwarmte.
Destijds werd dit nauwelijks opgemerkt, maar experts reageren verbolgen op vragen van de NOS. "Dit is absoluut niet waar deze groene subsidieregeling voor bedoeld is", zegt Rens van Tilburg, expert klimaatfinanciën verbonden aan het Instituut voor Milieuvraagstukken van de Vrije Universiteit. "De miljarden van de SDE++-pot hebben een heel duidelijk doel: CO2 verminderen om daarmee de klimaatdoelen te halen. Omdat de IKC juist het tegenovergestelde effect heeft, zou dat niet uit deze pot betaald mogen worden."
Ook belastingexpert Vollebergh vindt dit raar: "Er spelen wel meer discussies over wat er vanuit de SDE++ mag worden betaald, maar dit is heel duidelijk: hier was het echt niet voor bedoeld want dit houdt de status quo in stand. De hogere kosten moeten bedrijven prikkelen tot verduurzamen, maar als je die hogere kosten compenseert valt de prikkel weg." Vanaf volgend jaar wordt deze IKC-regeling van honderden miljoenen overigens uit het klimaatfonds betaald, ook daar zetten critici vraagtekens bij.
Zijn CO2-opslag en kernenergie groen?
Die 'meer discussies' waar Vollebergh op doelt, zijn wat minder duidelijk en de meningen daarover zijn sterk verdeeld. Zoals aan projecten voor CO2-opslag die vanuit de groene SDE++-pot worden betaald. Vollebergh: "Dat leidt enerzijds tot minder CO2 in de atmosfeer, maar critici stellen dat dit ervoor zorgt dat bedrijven niet geprikkeld worden minder uit te stoten, omdat je het toch wel onder de grond kunt opslaan."
Ook over kernenergie is lang gediscussieerd of dat uit het klimaatfonds kon worden betaald. Die discussie heeft de Europese Unie uiteindelijk beslecht: dat kon.
Van Tilburg heeft nog een Europees voorbeeld. "Uit het Europese Sociaal Klimaatfonds, dat volgend jaar ingaat, kunnen landen geld aanvragen om de armste huishoudens te ondersteunen in hun energiekosten. Nu lag er bij de consultatie een voorstel dat er uit dat fonds ook subsidies voor elektrische auto's kunnen worden betaald, waar juist de rijkere huishoudens van profiteren. Daar is het wat mij betreft niet voor bedoeld."
Rusland meldt arrestatie 'Oekraïense agent' voor aanslag op generaal
In Rusland is een man aangehouden die verantwoordelijk zou zijn voor het doden van een hooggeplaatste Russische militair, gisteren in een voorstad van Moskou. De Russische geheime dienst FSB heeft dat bekendgemaakt in een verklaring.
De 59-jarige Jaroslav Moskalik kwam gisterochtend om het leven toen een autobom ontplofte op het moment dat hij erlangs liep.
Volgens de FSB is de verdachte "een agent van de Oekraïense geheime dienst". De FSB noemt hem in de verklaring bij naam.
De man zou de bewuste auto hebben gekocht en er explosieven in hebben geplaatst. De bom zou zijn geactiveerd vanuit Oekraïne.
Beelden van de ontploffing zijn door de NOS geverifieerd:
Het slachtoffer was luitenant-generaal in de top van het Russische leger. Volgens de BBC vertegenwoordigde hij in 2015 Rusland bij gesprekken met Oekraïne in Parijs.
Oekraïne heeft nog niet gereageerd op de aanslag of op de arrestatie. Eind vorig jaar eiste Oekraïne wel de verantwoordelijkheid op voor een andere aanslag op een Russische generaal. Die kwam in Moskou om het leven door een bom in een elektrische step.
Rusland zegt regio Koersk weer volledig in handen te hebben
De Russische regering zegt dat het de regio Koersk weer in handen heeft. Dat is van de kant van Oekraïne nog niet bevestigd, maar de verdrijving van de laatste Oekraïners uit die regio leek een kwestie van tijd. De Oekraïners hadden alleen nog een klooster in het dorp aan de grens met Oekraïne in handen.
Het Russische persbureau Tass meldt het nieuws met een citaat van president Poetin. "Het avontuur van het regime in Kyiv is volledig mislukt", zou hij gezegd hebben. De slag om het klooster heeft volgens een Russisch Telegram-kanaal tien dagen geduurd
Oekraïne viel Koersk augustus vorig jaar binnen. Rusland was volledig verrast en Oekraïne boekte snel terreinwinst. De bedoeling was onder meer om Oekraïne een betere uitgangspositie te bezorgen voor het geval het tot onderhandelingen zou komen.
Rusland stuurde zware versterkingen naar zijn strijdkrachten in Koersk, waaronder militairen uit Noord-Korea. Vanaf januari wist Rusland Oekraïne steeds verder terug te dringen.
Rechter gearresteerd in VS op verdenking van hinderen grenspolitie
Amerikaanse autoriteiten hebben een rechter uit de staat Wisconsin opgepakt en aangeklaagd. Ze wordt ervan beschuldigd de federale immigratiedienst te hebben gehinderd bij een arrestatie.
De arrestatie van rechter Hannah Dugan (65) werd bekendgemaakt door de directeur van de FBI, Kash Patel. Hij zegt dat de rechter de grenspolitie hinderde toen die een man zonder verblijfspapieren probeerde op te pakken in haar rechtszaal.
De man moest voorkomen voor huiselijk geweld. Toen de agenten aankwamen, zou de rechter hem hebben laten ontsnappen via een speciale deur voor juryleden. De grenspolitie pakte de man uiteindelijk na een korte achtervolging alsnog op.
De rechter werd vanochtend gearresteerd in haar eigen gerechtsgebouw. Kort na de arrestatie verzamelde zich een menigte voor de rechtbank, die de onmiddellijke vrijlating van de rechter eiste.
Inmiddels is de rechter voorgeleid en vrijgelaten. Tijdens de zitting zei de advocaat van Dugan dat ze haar arrestatie "hartgrondig betreurt" en bezwaar maakt. "Het is niet gebeurd in het belang van de openbare veiligheid", zei de advocaat, die verder niet op de zaak wilde ingaan.
Strijd tussen Trump en rechters
De arrestatie van de rechter is de zoveelste escalatie in de opgelopen spanningen tussen de regering-Trump en de rechtelijke macht. Eerder had het ministerie van Justitie aangegeven streng te zullen optreden als lokale overheidsfunctionarissen het landelijke migratiebeleid zouden belemmeren.
Sinds president Trump opnieuw aan de macht is, voeren de Verenigde Staten een verscherpt migratiebeleid. Zo gebruikte Trump een oorlogswet uit 1798 om 250 veronderstelde bendeleden uit Venezuela en El Salvador uit te zetten naar een beruchte terrorismegevangenis in El Salvador. Dit gebeurde ondanks een verbod van een Amerikaanse rechter.
'Onschuldig spelletje' op Veteranendag in de ban vanwege gokprobleem Australië
Het is traditie tijdens Anzacdag, de nationale herdenkingsdag voor veteranen in Australië: gokken. Het gokspel two-up, een variatie op kop of munt, mag alleen op deze dag legaal gespeeld worden. Maar sommige pubs breken nu met deze traditie, want gokverslaving is een groot probleem in de Australische samenleving.
De Australische Veteranendag begint bij het ochtenddauw met een sobere dienst. Daarna gaan veteranen en hun families de pub in voor een ontbijt. Iets later komt het bier op tafel en wordt ook two-up gespeeld. Twee muntjes worden de lucht in gegooid.
Het publiek sluit een weddenschap af of het kop en munt, kop en kop of munt en munt wordt. Het eenvoudige gokspel was tijdens de Eerste Wereldoorlog al populair bij militairen in de loopgraven. Nu wordt het vooral in pubs gespeeld.
'Onschuldig spelletje'
"Het is een vriendelijk spelletje. Niemand speelt vals bij two-up", zegt Shannon Townsend. Ze heeft een blauw mantelpakje aan en zit samen met collega's in militair kostuum in de tuin van een pub in Coogee, een wijk aan het strand in Sydney. "Het gaat niet om winnen, maar om kameraadschap en iets wat ons verbindt."
Toch is het ook paradoxaal, erkent Townsend. Want uit onderzoek blijkt dat veel veteranen gokproblemen hebben.
Bovendien staan de meeste clubs speciaal voor veteranen vol met gokkasten. "Ik ben tegen de gokindustrie, want als arts op de spoedeisende hulp zie ik regelmatig de gevolgen ervan. Het is een enorm probleem, niet alleen voor de degenen die gokverslaafd zijn, maar ook voor hun families", zegt ze.
Gokken in Australië is niet een onschuldig spel, zegt Martin Thomas. Hij is de CEO van de Alliance for Gambling Reform, een belangengroep die lobbyt voor overheidsbeleid om de gokindustrie aan banden te leggen.
18 miljard euro
Uit recent onderzoek blijkt dat Australiërs jaarlijks meer dan 31 miljard Australische dollar, omgerekend een kleine 18 miljard euro, kwijt zijn aan de gokindustrie. "Dat is meer dan wat de overheid uitgeeft aan ouderenzorg", zegt Thomas.
Grote menigten verzamelen zich op Veteranendag voor het spelletje:
Gokmachines in pubs zijn verantwoordelijk voor de meeste problemen, maar ook casino's en sportweddenschappen dragen bij. En dat heeft grote gevolgen. Veel gokverslaafden hebben ernstige financiële problemen.
Maar het probleem gaat verder dan alleen schulden. Uit onderzoek blijkt dat huiselijk geweld drie keer vaker voorkomt als de dader een gokverslaving heeft. Ook wordt er een link gelegd met het aantal gevallen van zelfdoding. Gokproblemen spelen een rol bij een op de vijf doden door suïcide in Australië.
Geen overheidsbeleid
Volgens Thomas blijft effectief beleid van de overheid uit. "Opeenvolgende regeringen weigeren om het probleem onder ogen te zien en gokverslaving als een groot sociaal gezondheidsprobleem te erkennen." Dat komt volgens hem omdat de gokindustrie behoorlijke invloed heeft op de politiek.
"We weten dat ze regelmatig contact hebben met politici. Bovendien verdienen lokale regeringen ook flink aan de gokmachines die in veteranenclubs en in pubs staan, via belastingen."
Gokken kan overal
Gokken is zo wijdverspreid in Australië, dat het moeilijk is om eraan te ontkomen. "In pubs op haast elke straathoek kan gegokt worden. Dan wordt het wel heel moeilijk om te stoppen", zegt Thomas.
"Laatst sprak ik een vrouw die me de afscheidsbrief van haar broer liet zien. Hij had een gokprobleem en had daarom een einde aan zijn leven gemaakt. Omdat hij steeds in de verleiding kwam, was hij ervan overtuigd dat het hem nooit zou lukken om te stoppen", vertelt Thomas. "Hij voelde zich schuldig, omdat hij wist wat een zware last dat was voor zijn familie. Daarom dacht hij dat zijn geliefden beter af waren zonder hem."
Inmiddels vindt de gokindustrie steeds nieuwe manieren om ook een jong publiek te bereiken, door reclames tijdens sportwedstrijden en via sociale media. "We weten dat kinderen van slechts 14 jaar oud direct worden getarget op sociale media door de gokindustrie", zegt Thomas.
Al jaren wordt er gedebatteerd over een verbod op gokreclames. Een meerderheid van de bevolking is voor een verbod, toch blijft een grootschalige hervorming van het beleid uit.
Thomas hoopt dat het probleem serieus wordt genomen door de nieuwe regering. Volgende week zijn er nationale verkiezingen in Australië. Een van de belangrijkste thema's tijdens de campagne zijn de kosten van het levensonderhoud.
Dan zou het ook over gokproblemen moeten gaan, stelt Thomas. "Veel Australische gezinnen zijn meer geld kwijt aan een gokverslaving dan aan hun energierekening. Daar moeten we dus wat aan doen."
Hoewel op sommige plekken het tij lijkt te keren als het gaat om two-up, blijft het spel in veel Australische pubs traditie. Ook Shannon Townsend blijft een gokje wagen op Anzacdag. "Maar ik hoop dat mensen niet uit het oog verliezen waar deze dag om draait, en dat zijn onze veteranen. Niet het gokken."
Discussie onder historici: 93 of 94 geslachtsdelen op Tapijt van Bayeux?
Hoeveel geslachtsdelen staan er geborduurd op het tapijt van Bayeux? Die vraag stond centraal in de Britse podcast HistoryExtra. Twee historici werden het niet eens over het aantal genitaliën dat op het wereldberoemde borduurwerk staan.
Het middeleeuwse tapijt is 70 meter lang en verbeeldt de verovering van Engeland door de Normandische heerser Willem de Veroveraar in 1066. Het werd vermoedelijk gemaakt in 1068 en hangt in een museum in de Franse stad Bayeux.
Zes jaar geleden kwam de Britse hoogleraar George Garnett tot de conclusie dat er 93 penissen op stonden, waarvan er 88 toebehoorden aan de paarden op het stuk.
Maar historicus en tapijtdeskundige Christopher Monk zegt dat er een 94ste geslachtsdeel te vinden is, namelijk in de rand van het tapijt. Een rennende man heeft iets onder zijn kleding hangen.
In de podcast gingen Garnett en Monk in discussie. Volgens Garnett is het vermeende geslachtsdeel niets anders dan de schede van een zwaard of een dolk. Monk gaf toe dat het daarop lijkt, maar dat ligt volgens hem aan een latere restauratie.
Hij baseert zijn theorie op de observaties van een vroegmiddeleeuwse borduurwerkspecialiste, die het tapijt van de achterkant heeft gezien, en de tekeningen van de Britse 19e-eeuwse historische tekenaar Charles Stothard, die het tapijt in levenden lijve uitvoerig heeft bestudeerd.
Geen onzin
Over hoeveel genitaliën er nu werkelijk op het doek staan, daarover blijven de twee van mening verschillen. Maar het is zeker niet onzinnig om te onderzoeken, vindt Garnett. "Het punt van het bestuderen van de geschiedenis is om te begrijpen hoe mensen vroeger dachten. Middeleeuwse mensen waren niet grof, onontwikkeld of dom. Integendeel."
De ontwerper van het tapijt, wiens identiteit onbekend is, heeft oud-Griekse fabels in de randen van het tapijt verwerkt. Volgens Garnett deed de ontwerper dat om commentaar te geven op de verovering. "Zij het gecodeerd." Wat dat commentaar is, blijft voor de historici onduidelijk.
Overigens hadden de genitaliënbetekenis een significante betekenis in het borduurwerk, zegt hij. De twee leiders van de strijd die afgebeeld zijn op het doek, Harold Godwinson en Willem de Veroveraar, worden afgebeeld op paarden met grotere geslachtsdelen. "Willems paard is veruit het grootst, en dat is geen toeval", aldus Garnett.
Vrijwilligerswerk en buitengewone werkprestaties: ruim 3400 mensen onderscheiden
Actrice en tekstschrijver Belinda Meuldijk, en thrillerauteur Willem Hogendoorn (beker bekend onder zijn pseudoniem Tomas Ross) zijn twee van de in totaal ruim 3400 mensen die vandaag een lintje hebben gekregen.
Ieder jaar vindt op de dag voor Koningsdag traditiegetrouw de lintjesregen plaats. Die dag worden mensen onderscheiden die zich in hun werk of als vrijwilliger uitzonderlijk verdienstelijk hebben gemaakt voor de samenleving.
Zoals gebruikelijk hebben de meeste gedecoreerden zich op lokaal niveau als vrijwilliger ingezet. Het gaat dit jaar om ruim 3300 mensen.
Zorg verbeteren
Een bijzonder verhaal is dat van Justus Kuijer uit Amsterdam. Hij is geboren met de spierziekte Duchenne. Hierdoor moet hij voortdurend worden beademd en kan hij alleen één duim nog enigszins bewegen. Hij studeerde met succes af aan de TU in Delft, waar hij de opleiding industrieel ontwerpen deed.
Sindsdien heeft hij zich ingezet om de zorg van patiënten met Duchenne te verbeteren. Hij is onder meer betrokken bij de ontwikkeling van hulpmiddelen voor andere mensen die aan de ziekte lijden en bij het verbeteren van de zorg. Kuijer wordt hiervoor Officier in de Orde van Oranje-Nassau.
Sjoerd de Graaff uit Capelle aan den IJssel is met 25 jaar de jongste gedecoreerde. Hij raakte als tienjarig jongetje betrokken bij de lokale omroep en heeft hij zich ontwikkeld tot programmamaker en uiteindelijk stationmanager. Ook is hij vijf jaar dj en technisch manager bij het radiostation 247 Spice in Amsterdam.
De heer P.S. Roeland is met 97 jaar de oudste. Hij was tussen 1968 en 2018 op vrijwillige basis organist bij diverse kerkelijke gemeenten in Alblasserdam. Daarnaast was hij vicevoorzitter bij de Protestants Christelijke Ouderenbond Alblasserdam, waar hij nog altijd vrijwilliger is. Hij werkt ook voor de redactie van het maandblad.
Ze zijn allebei benoemd tot Lid in de Orde van Oranje-Nassau.
Er zijn ook onderscheidingen gegaan naar mensen die een bijzondere prestatie hebben geleverd in hun betaalde baan, maar dat zijn er veel minder: ruim 130. Er is een overlapping, omdat sommige mensen vanwege hun verdiensten op beide gebieden zijn gedecoreerd.
Zoals altijd zitten er ook dit jaar opvallende namen tussen. Belinda Meuldijk wordt gedecoreerd vanwege haar "belangrijke bijdrage aan de Nederlandse muziek en de proza". Meuldijk is vooral bekend geworden als tekstschrijver van liedjes van Rob de Nijs, met wie ze jarenlang getrouwd was en twee kinderen kreeg. Daarnaast schreef ze met haar zoon een boek over autisme en doet ze veel op het gebied van dierenwelzijn.
Sjors en Sjimmie-striptekenaar Robert van der Kroft wordt onderscheiden omdat in zijn werk "maatschappelijke thema's als discriminatie, inclusiviteit en het klimaat besproken zonder dat de karakters en avonturen van de hoofdpersonen teniet worden gedaan", zegt het Kapittel voor de Civiele Orden, het adviesorgaan van de regering dat over de onderscheidingen gaat.
Daarnaast zet hij zich al jarenlang in voor de bevordering van het stripverhaal en voor jong talent. Bovendien draagt hij met diverse initiatieven bij aan educatieve en maatschappelijke doelen.
Ambassadeur Nederlandse muziek
Schrijver Tomas Ross (echte naam Willem Hogendoorn) krijgt erkenning voor de creatie van de "faction-thriller", een thrillervorm die "balanceert op de grens tussen feit en fictie, waarbij historische gebeurtenissen worden verweven met een fictionele verhaallijn", aldus het Kapittel. Ook zijn werkzaamheden ter promotie van het thrillerboek en hulp aan jong schrijftalent levert hem een koninklijke onderscheiding op.
Ook componist Arjen Lucassen, die onder de naam Ayreon, Star One en Guilt Machine muziek uitbrengt, wordt onderscheiden. "Zijn albums zijn zeer uniek te noemen en honderdduizenden fans hebben een geheel eigen community opgericht rondom zijn muziek. Daarmee is hij een ambassadeur voor de Nederlandse rockmuziek", zegt het Kapittel.
Meuldijk en Van der Kroft zijn Ridder in de Orde van Oranje-Nassau, Hogendoorn en Lucassen Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw.
Bouwbedrijven kunnen sneller huizen bouwen door voorrang voor bezwaarzaken
De Raad van State, de hoogste bestuursrechter van Nederland, is positief over de resultaten tot nu toe van een nieuwe werkwijze om bezwaren tegen woningbouwplannen met voorrang te behandelen. De raad doet dat vanwege de grote woningnood in Nederland. Uit recente cijfers blijkt dat er daardoor sneller duidelijkheid is gekomen over de bouw van tienduizenden woningen.
Er worden in Nederland veel minder woningen gebouwd dan de overheid wil. Een van de oorzaken is dat omwonenden en andere partijen vaak bezwaar maken tegen nieuwe woningbouwprojecten. En door zulke rechtszaken duurt het lang voordat een bouwbedrijf de definitieve vergunning krijgt en mag gaan bouwen.
Als bezwaarmakers blijven doorprocederen, komen die zaken uiteindelijk bij de Raad van State terecht. En die besloot afgelopen zomer voorrang te geven aan zaken over woningbouwprojecten. Daardoor is er inmiddels in 140 zaken sneller uitspraak gedaan. Daarbij ging het in totaal om bijna 36.000 woningen.
In veel gevallen kregen de bezwaarmakers ongelijk en konden de bouwplannen dus doorgezet worden. Hoeveel woningen precies groen licht kregen is moeilijk te zeggen, zegt de Raad van State. Er waren ook plannen die wel aangepast moeten worden, waardoor onduidelijk is hoeveel woningen er van een plan overblijven.
Niet in mijn achtertuin
De bouwwereld klaagt al jaren over de vertraging die bezwaarprocedures opleveren. Ze noemen het vaak nimby-zaken (not in my backyard, oftewel 'niet in mijn achtertuin').
Bouwbedrijf Heijmans is blij met de voorrang bij de Raad van State. "Positief is dat de inzet van de Raad van State om tijdelijk voorrang te geven aan behandeling van bezwaren tegen woningbouwprojecten, voorzichtig vruchten begint af te werpen", zei topman Ton Hillen vandaag bij de presentatie van de kwartaalcijfers.
Procedure gehalveerd
De Raad van State zegt dat de voorrang ook echt tot een fors snellere procedure leidt. Van aanmelding tot uitspraak duurt het met voorrang vaak zo'n zeven tot acht maanden, zonder die voorrang was dat gemiddeld ruim veertien maanden.
De Raad van State wil de bouw van 65.000 woningen mogelijk maken door in ieder geval een jaar lang voorrang te geven aan bouwzaken. De raad zegt daarvoor op schema te liggen. Om het in perspectief te plaatsen: het kabinet streeft ernaar dat er jaarlijks 100.000 woningen bij komen, maar vorig jaar waren dat er slechts 70.000.
Hardloopsters Amsterdam vanaf fatbikes op billen getikt: dit jaar al 24 meldingen
De politie heeft dit jaar 24 meldingen gekregen van vrouwen die in parken in Amsterdam op hun billen zijn geslagen. Volgens de politie zijn de daders jonge jongens op fatbikes die beelden maken van de aanrandingen. De beelden worden vervolgens gedeeld op sociale media als TikTok.
Volgens de politie kan het aantal incidenten hoger liggen, omdat niet iedereen aangifte doet. De politie hoopt dat slachtoffers die dat nog niet hebben gedaan, zich alsnog melden.
Vondelpark
Er zijn meldingen gedaan over incidenten in het Vondelpark, het Erasmuspark en het Flevopark, schrijft AT5. De vrouwen zijn meestal aan het hardlopen. De politie doet onderzoek. "Dit gedrag is niet alleen heel erg vervelend voor de slachtoffers, maar ook strafbaar", aldus de politie.
De politie heeft nog niemand aangehouden. In een filmpje op sociale media roept de politie op om er "gewoon mee te kappen".
VN vraagt India en Pakistan om terughoudendheid na aanslag Kashmir
De Verenigde Naties vragen zowel India als Pakistan om maximale terughoudendheid na de terroristische aanslag in het gebied Kashmir deze week. Dinsdag werden 26 toeristen gedood bij de hevigste aanval in het gebied in de afgelopen jaren. Een groep terroristen opende het vuur op burgers in de Baisaran-vallei nabij het dorpje Pahalgam.
Volgens India is de aanslag gepleegd door terroristen die worden gesteund door Pakistan. Dat land ontkent betrokkenheid.
Gisteren maakte de Indiase regering bekend dat vanwege de aanslag alle visa van Pakistanen komende zondag vervallen. Alle mensen met de Pakistaanse nationaliteit die in India wonen, moeten het land verlaten. Pakistan heeft op zijn beurt de visa voor Indiërs ingetrokken.
Een VN-woordvoerder heeft de landen - die beide kernwapens hebben - opgeroepen om ervoor te zorgen dat de situatie niet verder escaleert. De woordvoerder zei ervan overtuigd te zijn dat de problemen vreedzaam kunnen worden opgelost als beide landen zich daarvoor inzetten.
Gericht op hindoes
De aanval maakte een eind aan de relatieve rust in het gebied dat grenst aan zowel India als Pakistan, maar ook China. Sinds de Indiase onafhankelijkheid in 1947 leidt de kwestie-Kashmir tot onenigheid tussen India en Pakistan. Een deel van het gebied wordt bestuurd door India en een deel door Pakistan, hoewel beide landen Kashmir als eigen grondgebied zien.
Kashmir is het enige gebied in India waar de meerderheid van de inwoners moslim is. Volgens ooggetuigenverslagen was de aanslag dinsdag gericht op hindoes. De bewuste vallei, die ook 'Klein Zwitserland' wordt genoemd, trekt veel Indiase toeristen.
De terroristen zouden dinsdag toeristen hebben gevraagd wat hun geloof was. Als ze antwoordden met 'hindoe' werden ze doodgeschoten, zeggen overlevenden tegen de krant Times of India. Het enige islamitische slachtoffer dat afkomstig was uit Kashmir, zou zijn doodgeschoten terwijl hij andere slachtoffers hielp.
Dieptepunt
Sinds de aanslag is de relatie tussen India en Pakistan gedaald tot een dieptepunt. Het Indiase leger voert sinds dinsdag operaties uit in het gebied. Het zoekt naar drie verdachten: een met de Indiase nationaliteit en twee met de Pakistaanse nationaliteit.
Vandaag werden twee huizen vernield door het leger, schrijft de Britse krant The Guardian. De huizen zouden van vermoedelijke militante strijders zijn, onder wie een van de verdachten van de Pahalgam-aanslag.
Zowel Indiërs als Pakistanen zijn de straat op gegaan na de aanslag in Kashmir:
India beschuldigt de Pakistaanse overheid van het "steunen van terrorisme buiten eigen landgrenzen". De Indiase premier Modi heeft aangekondigd de daders op te sporen en te berechten.
De Pakistaanse overheid zegt dat het land niet betrokken is bij de aanslag. Islamabad noemt de beschuldigingen onbezonnen en zegt te reageren op elke actie vanuit het buurland. "Elke bedreiging voor de Pakistaanse soevereiniteit en de veiligheid van het volk zal worden beantwoord met wederkerige maatregelen", stond in een verklaring van de regering.
Beschietingen
Afgelopen nacht hebben Indiase en Pakistaanse troepen elkaar beschoten langs de grens tussen de landen, zegt een woordvoerder van het lokale Pakistaanse bestuur in Kashmir tegen persbureau AFP. Volgens de woordvoerder wordt er niet geschoten op burgers. "Het leven is normaal en de scholen zijn open."
Ook het Indiase leger bevestigt dat er geschoten is. Het Pakistaanse ministerie van Buitenlandse Zaken wil nog niet reageren. "Wij wachten op formele bevestiging van ons leger", zegt een woordvoerder van het ministerie.
Fouten gemaakt bij kroongetuigetraject zwembadmoord Marum
Het traject rondom de inzet van een kroongetuige in het zwembadmoordproces in 2012 is niet goed verlopen. Dat concludeert een onderzoekscommissie die de leiding van het Openbaar Ministerie instelde na de rechterlijke uitspraak in het hoger beroep vorig jaar. Volgens de commissie droeg het OM informatie onvoldoende over aan de rechter-commissaris en was er te weinig expertise over de inzet van een kroongetuige.
De zaak draaide om de dood van de 40-jarige Jan Elzinga. Hij werd in 2012 doodgeschoten voor de deur van een zwembad in Marum, in Groningen. In datzelfde jaar werd de schutter veroordeeld tot vijftien jaar cel. Een handlanger kreeg twintig jaar cel.
Na zijn veroordeling sloot de schutter een deal met het OM en werd hij kroongetuige. In ruil voor verkorting van zijn straf vertelde hij dat de schoonfamilie van het slachtoffer de moord had beraamd. Vorig jaar werden twee schoonfamilieleden en de ex-partner van Elzinga in hoger beroep veroordeeld tot veertien jaar gevangenisstraf. Een vierde verdachte kreeg zes jaar cel.
Kroongetuige onbetrouwbaar
De straffen waren lager dan het eerste vonnis van de rechtbank. Dat was mede omdat de kroongetuigenovereenkomst "achteraf bezien onrechtmatig was", aldus het gerechtshof. Volgens het hof was de kroongetuige niet betrouwbaar en had het OM twijfels over zijn betrouwbaarheid niet gedeeld met de rechter-commissaris.
Zo werd in het hoger beroep duidelijk dat de kroongetuige had gelogen over contacten met zijn medeverdachte om de kans op een succesvolle kroongetuigeovereenkomst te vergroten. "Daarvoor heeft hij alle registers opengetrokken en niet alleen de politie, maar ook het Openbaar Ministerie én de rechter-commissaris en rechtbank misleid", aldus het hof.
Naar aanleiding van deze uitspraak in het hoger beroep werd een onderzoek ingesteld naar de inzet van de kroongetuige "om lessen te trekken voor de toekomst", meldt het OM.
Onvoldoende expertise
De onderzoekscommissie concludeert dat door de inadequate informatieoverdracht van het OM aan de rechter-commissaris "misverstanden en/of onduidelijkheden" zijn ontstaan over het onderzoek. Daarnaast was er bij het OM onvoldoende expertise over de inzet van een kroongetuige, "omdat er in het geheel genomen maar weinig deals worden gesloten".
Ook was was de leiding onvoldoende betrokken bij de "belangrijke strategische beslissingen" in het onderzoek.
Kennis en ervaring
De commissie adviseert om bij toekomstige kroongetuigedeals gebruik te maken van de kennis en ervaring uit andere parketten "om beter te anticiperen op risico's en de slagingskans van gevoelige trajecten te vergroten". Ook moet de werkwijze van bijzondere kroongetuigetrajecten worden geüpdatet en moet er in het vervolg een regisseur worden aangesteld die leiding geeft aan het traject.
Het College van procureurs-generaal, dat het landelijke opsporings- en vervolgingsbeleid van het OM bepaalt, zegt de aanbevelingen over te nemen.
Bestand komt volgens Russen dichterbij, Oekraïne vreest verlies grondgebied
Rusland zegt dat het samen met de VS goede stappen zet richting een einde van de oorlog, maar dat er op bepaalde punten nog geen overeenstemming is over een wapenstilstand. Aan Oekraïense zijde wordt intussen de vrees uitgesproken dat er grondgebied verloren zal gaan als het tot een bestand komt.
"We zijn klaar om een deal te sluiten", aldus de Russische minister Lavrov van Buitenlandse Zaken. "Maar er zijn nog plooien die gladgestreken moeten worden. We blijven in contact met de Amerikanen en er zijn meerdere tekenen dat het de goede kant op gaat." Hij deed die uitspraak in een interview met CBS News, een dag na de dodelijkste aanval op de Oekraïense hoofdstad Kyiv in maanden.
Daarbij kwamen twaalf mensen om het leven, meldt de rampenbestrijdingsdienst. 87 anderen, onder wie 6 kinderen, raakten gewond toen drones en kruis- en ballistische raketten werden afgevuurd op de hoofdstad. President Zelensky stelt op basis van voorlopige onderzoeksresultaten dat de Russen mogelijk een Noord-Koreaanse raket hebben ingezet.
'Mogelijk grondgebied opgeven'
Burgemeester Klitsjko van Kyiv erkent dat het een reëel scenario is dat Oekraïne grondgebied moet opgeven om tot een vredesakkoord te komen met de Russen. "Dat is een van de scenario's", zegt hij tegen de BBC. "Dat is niet eerlijk. Maar voor vrede, tijdelijke vrede, kan het een oplossing zijn, tijdelijk dan." Wel benadrukt hij dat het Oekraïense volk "bezetting door Rusland nooit zal accepteren".
NAVO-secretaris-generaal Rutte liet gisteravond weten dat hij vindt dat Rusland nu aan zet is als het gaat om de onderhandelingen over een wapenstilstand in Oekraïne. Dat deed hij na een onaangekondigd gesprek met de Amerikaanse president Trump.
"Er ligt nu iets op tafel waarbij de Oekraïners echt meewerken. Ik denk dat de bal nu duidelijk bij de Russen ligt", zei Rutte na het gesprek tegen verslaggevers bij het Witte Huis. Verder liet hij weten dat de Verenigde Staten en de Europese bondgenoten het erover eens zijn dat Rusland een blijvende dreiging voor de NAVO is.
Meer dan honderd drones
Ook vannacht voerde Rusland weer aanvallen uit op Oekraïens grondgebied. Meer dan honderd drones werden ingezet, waarvan het merendeel uit de lucht is gehaald, aldus de Oekraïense luchtmacht.
Vooral in de oostelijke provincies Donetsk, Charkiv, Soemy en Dnipropetrovsk werd schade aangericht, maar ook in de centrale provincie Tsjerkasy. In de stad Pavlograd, in Dnipropetrovsk, werden drie mensen gedood en raakten zeker tien anderen gewond.
Dit zijn beelden van de aanval op Kyiv van gisteren:
De (on)diplomatieke kant van paus Franciscus
Nu Franciscus is overleden, wordt hij van veel kanten geloofd en geprezen. Politici van alle kleuren schilderen hem af als 'hun' paus. Neem de Italiaanse premier Giorgia Meloni die, tijdens een zitting van het parlement om Franciscus te gedenken, lang uitweidde over haar uitstekende persoonlijke relatie met hem.
Ze bedankte de paus uitvoerig voor al zijn goede raadgevingen. Op sommige punten waren er inderdaad overeenkomsten tussen de ideeën van Meloni en Franciscus, bijvoorbeeld over het steeds verder dalende geboortecijfer in Italië en wat daaraan gedaan moet worden.
Maar in haar lofrede sprak Meloni niet over de kritische houding van de paus tegenover haar strenge migratiebeleid. De Italiaanse regering wil migranten naar centra in Albanië overbrengen om hen van daaruit te repatriëren. Franciscus hamerde er voortdurend op dat migranten verwelkomd moeten worden, zodat ze integreren in de samenleving.
Woorden die ook tegen Donald Trump waren gericht. Al in 2016 antwoordde de paus op een vraag over Trump, die toen voor het eerst presidentskandidaat was: "Een persoon die overal muren wil bouwen en geen bruggen, is geen christen."
Afgelopen februari nog veroordeelde hij in een brief aan de Amerikaanse bisschoppen de massadeportaties van illegale migranten door de huidige regering-Trump. De relatie tussen president en paus was allesbehalve hartelijk.
Ook het bezoek van vicepresident JD Vance afgelopen weekend, de laatste politicus die Franciscus heeft ontmoet, kon de veren niet gladstrijken.
Geen blad voor de mond
Franciscus was een paus die krachtige standpunten innam. Kardinaal-staatsecretaris Pietro Parolin, eerste minister en tevens hoofd van de Vaticaanse diplomatie, zal meerdere malen met kromme tenen hebben geluisterd naar de uitspraken van zijn paus.
Die liet zich vaak gaan op de traditionele persconferenties op de terugvluchten van zijn reizen. Veel toehoorders waren geschokt toen Franciscus in 2015, kort na de dodelijke aanslag op de redactie van het Franse satirische blad Charlie Hebdo, op felle toon opmerkte: "Wanneer een vriend mijn moeder beledigt, kan hij een dreun verwachten."
Ook Franciscus' gewoonte om artsen die abortus uitvoeren "huurmoordenaars" te noemen en "genderideologie" als "het vreselijkste gevaar van onze tijd" te bestempelen, strookte bij velen niet met het positieve en warme beeld dat Franciscus opriep.
Vredesdiplomatie
Nog ingewikkelder werd het wanneer de paus probeerde te bemiddelen tussen strijdende partijen in grote conflicten. Het Vaticaan heeft een goede reputatie op het gebied van schaduwdiplomatie, het bevorderen van onderhandelingen achter de schermen.
Maar Franciscus gooide soms de eigen glazen in bij de zorgvuldige pogingen van zijn diplomaten om hem als vredespaus te presenteren. Zo waren de Oekraïners ontstemd omdat de paus de naam van de Russische president Poetin niet wilde noemen als agressor en hij Oekraïne leek op te roepen om zich over te geven.
Op hun beurt reageerden de Russen gepikeerd toen de paus de orthodoxe patriarch van Moskou "Poetins misdienaar" noemde. Het incident was ook allerminst bevorderlijk voor de relatie tussen de Rooms-Katholieke en de Russisch-Orthodoxe Kerk.
Het Vaticaan en Israël
Maar het grootste pijnpunt zit op dit moment in de totaal verstoorde relatie met Israël. Vanwege de antisemitische elementen in het verleden van de Rooms-Katholieke Kerk is die toch al zeer kwetsbaar.
Niet voor niets spreken de Vaticaanse media liever over het Heilige Land, in een poging om Israël noch de Palestijnse Autoriteit op de tenen te trappen. Ieder pauselijk woord wordt gewogen, en dat weten ze in Rome maar al te goed.
Hoewel Franciscus herhaaldelijk families van gijzelaars heeft ontvangen en de gruwelen van 7 oktober 2023 hard veroordeelde, is hij in de loop der tijd steeds kritischer geworden over de acties van Israël in Gaza. In het voorwoord van een boek suggereerde hij dat de internationale gemeenschap een onderzoek zou moeten beginnen om uit te zoeken of in Gaza sprake is van genocide.
Na Franciscus' overlijden stuurde premier Netanyahu pas na drie dagen een officiële condoleance. Israël zal morgen tijdens de uitvaart alleen vertegenwoordigd worden door de ambassadeur bij het Vaticaan.
In de publieke opinie zullen sommigen misschien de openhartigheid van de paus waarderen, zijn soms boude uitspraken hebben de eeuwenoude neutrale positie van het Vaticaan geen goed gedaan. Het is denkbaar dat de kardinalen dat in gedachten zullen houden bij het kiezen van zijn opvolger. In deze tijd van grote internationale onzekerheid zullen ze mogelijk uitkijken naar een iets diplomatiekere paus.
