Bevrijdingsvuur ontstoken in Wageningen door 100- en 101-jarige veteranen
In Wageningen is kort na middernacht op het 5 Mei Plein het traditionele Bevrijdingsvuur ontstoken. Het Vuur van de Vrijheid markeert de overgang van herdenken naar het vieren van de vrijheid.
De eer om het vuur aan te steken was dit jaar aan de 100-jarige Britse oorlogsveteraan Mervyn Kersh en de 101-jarige Canadese veteraan Nick Janicki. Samen met burgemeester Floor Vermeulen van Wageningen deden zij dat op het plein voor Hotel De Wereld, de plek waar tachtig jaar geleden werd onderhandeld over de Duitse capitulatie.
Eerder op de avond waren er optredens en voordrachten van onder anderen Douwe Bob, Maan, Angela Groothuizen, Hans Dagelet en Sinan Can. Later vandaag verzorgt de Poolse premier Donald Tusk de jaarlijkse 5 mei-lezing in Wageningen.
Na het ontsteken van het vuur vertrokken ruim 5000 estafettelopers om het Bevrijdingsvuur naar 201 gemeenten in heel Nederland te brengen. Volgens de organisatie is dat een recordaantal deelnemers.
Vandaag wordt het vuur uit Wageningen onder andere aangestoken op de veertien Bevrijdingsfestivals in het land. Premier Schoof zal het Bevrijdingsvuur ontsteken op het hoofdpodium van het Bevrijdingsfestival Gelderland in Wageningen.
Bomaanslag concert Lady Gaga in Rio de Janeiro verijdeld, twee aanhoudingen
De Braziliaanse politie heeft een man en een tiener opgepakt die van plan zouden zijn een aanslag te plegen tijdens het concert van zangeres Lady Gaga. Het concert, dat gisteren zou plaatsvinden op het strand van Copacabana in Rio de Janeiro, ging niet meer door. Er zouden meer dan twee miljoen mensen op afkomen.
De autoriteiten kwamen de verdachten op het spoor na een tip van de inlichtingendiensten. Ze zouden onder anderen minderjarigen hebben gerekruteerd om aanvallen te plegen met zelfgemaakte explosieven en molotovcocktails. Volgens het ministerie van Justitie identificeren de verdachten zichzelf als "Little Monsters", de bijnaam van Lady Gaga's fans.
De politie stelt dat de groep zich bezighield met radicalisering, het aanzetten tot zelfbeschadiging en het verspreiden van haat, vooral gericht tegen de lhbti-gemeenschap. Lady Gaga, 39 jaar, staat bekend als een uitgesproken voorvechter van lhbti-rechten.
De verdachte man, het vermeende meesterbrein, werd gearresteerd in het zuiden van Brazilië. Hij wordt niet alleen verdacht van het voorbereiden van een aanslag, maar ook van illegaal wapenbezit. De tiener werd in Rio aangehouden en bleek ook kinderporno in bezit te hebben. De identiteit van beide verdachten is nog niet bekendgemaakt.
De gratis concerten van de Amerikaanse zangeres waren volgens de BBC de grootste die ze ooit zou geven. Tijdens het concert zaterdagavond werden 5000 agenten ingezet en moesten bezoekers door metaaldetectoren. Ook drones en gezichtsherkenningscamera's werden ingezet.
Om de economie van de stad een impuls te geven, betaalde de gemeente van Rio de Janeiro voor haar komst. De verwachting was dat haar twee optredens de lokale ondernemers zo'n 100 miljoen dollar (bijna 89 miljoen euro) zouden opleveren. Het optreden maakte onderdeel uit van Lady Gaga's wereldwijde Mayhem-tournee, ter promotie van haar nieuwste album dat in maart verscheen.
Duizenden mensen bij alternatieve dodenherdenking in Den Haag
Op de Koekamp in Den Haag is een alternatieve dodenherdenking vanavond door zo'n 3000 mensen bijgewoond. Daar werd behalve aan de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust ook expliciet aandacht besteed aan de Palestijnse slachtoffers in Gaza en andere recente conflicten wereldwijd.
De herdenking onder de noemer '4 mei inclusief' begon om 19.00 uur. Het was een initiatief van ambtenaren en oud-diplomaten en was bedoeld als alternatief voor de nationale dodenherdenking op de Dam in Amsterdam. Er werd stilgestaan bij "alle mensen die slachtoffer waren of zijn van genocide, oorlog, vervolging en onderdrukking, mede door toedoen of nalaten van de Nederlandse overheid".
De organisatie verwachtte zo'n 500 mensen, maar dat liep uiteindelijk dus op tot zo'n 3000. Sommigen van de aanwezigen hadden op verzoek van de initiatiefnemers een bloem meegenomen. Vlaggen, spandoeken en borden waren niet toegestaan.
Medeplichtigheid
De herdenking begon met cellomuziek. Cultuurhistoricus Mark Kulsdom nam als eerste het woord. "Wij herdenken hier vreedzaam en op onze manier de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog, waar de mens heeft laten zien welk kwaad in hem en haar huist."
Tachtig jaar geleden eindigde de Duitse bezetting van Nederland. "We riepen daarna: nooit meer fascisme. Nie wieder. Never again", zei Kulsdom. "Maar wat betekent 'nooit meer' nog, als het heden in Gaza en elders in de wereld zulke pijnlijke en confronterende parallellen vertoont met het verleden?"
De organisatie zegt niet weg te blijven van de herdenking op de Dam en zich niet te distantiëren van de slachtoffers die daar worden herdacht. "Maar we nemen wel afstand van de hoogwaardigheidsbekleders die Nederland medeplichtig maken aan de oorlog in Gaza en de samenleving verder verdelen."
Daarbij doelen de initiatiefnemers op wat zij zien als de medeplichtigheid van Nederland aan de oorlog in Gaza, door de levering van onderdelen voor het gevechtstoestel F-35 aan Israël.
Oog voor het leed van nu
Voormalig PvdA-politica Hedy d'Ancona was een van de sprekers. Ze herdacht haar vader, die tijdens de oorlog is omgekomen in een concentratiekamp. Zelf heeft de 87-jarige D'Ancona de Holocaust overleefd.
"Ik kom nog uit de generatie van 'nooit meer', maar 'nooit meer' is nu." Ze is niet bij de Nationale Herdenking op de Dam. "Dat is veel meer gebonden aan het idee dat je je richt op wat er in de Tweede Wereldoorlog is gebeurd. En daar kan ik over meepraten: dat is erg genoeg."
Maar herdenken betekent voor haar ook nadenken. "En als ik nadenk, dan vind ik dat een herdenkingsdag om respect gaat. En als ik achterom kijk, dan kan het niet anders dan dat je ook aandacht besteedt aan wat er nu aan de hand is."
Ze gaat liever naar een herdenking die het verleden met het heden verbindt. "En dat is hier: een inclusieve herdenking die het verstand gebruikt en denkt: waar zijn we nu nog steeds mee bezig?"
Zonder verstoringen
Naast D'Ancona sprak ook documentairemaker Mustafa Hadziibrahimovic, die eind jaren 90 de oorlog in Bosnië ontvluchtte. De Surinaams-Nederlandse antropologe Gloria Wekker had het over het koloniale verleden, en de uit Gaza gevluchte Palestijnse fotograaf Mohammed Al Zaanoun over de oorlog in Gaza.
Er was traditionele Iraanse muziek te horen. Ook trad een Syrische klarinettist op. Mark Passenier van het Nederlands Politieorkest speelde het signaal taptoe. Om 20.00 uur is er net als in de rest van het land twee minuten stilte gehouden. Dat verliep zonder verstoringen.
De alternatieve herdenking bij het Malieveld werd door duizenden mensen gevolgd via een livestream. Ook op andere plekken in Nederland zijn alternatieve dodenherdenkingen gehouden, zoals in Zaandam, Utrecht en Rotterdam.
Relatief frisse Bevrijdingsdag voor de boeg
Wie naar buiten gaat op Bevrijdingsdag, moet rekening houden met wat lagere temperaturen. Dit jaar wordt het tussen de 14 en 16 graden, terwijl gemiddeld de temperatuur begin mei rond de 17 graden ligt. Bovendien staat er een duidelijk voelbare wind uit het noordoosten. Vooral langs de kust voelt het daardoor nog wat kouder aan.
In de periode rond Bevrijdingsdag kan de temperatuur nogal uiteenlopen. Dat komt door het gebied waar de lucht in ons land vandaan komt. Ten noorden van ons ligt vaak koudere lucht, die wordt polaire lucht genoemd. Ten zuiden van ons ligt warmere, tropische lucht.
In het voorjaar is de polaire lucht meestal nog echt koud. In het uiterste noorden van Europa ligt nog sneeuw, en het noordelijk deel van de Atlantische Oceaan is nog behoorlijk koud van de afgelopen winter.
Tegelijkertijd is de lucht in het zuiden van Europa al flink aan het opwarmen. Door dat grote contrast bepaalt de windrichting voor een groot deel hoe warm het bij ons is.
Donderdag wat warmer
Afgelopen week werd het nog ruim 25 graden, door warme lucht uit het zuiden. Inmiddels waait de wind al twee dagen uit het noorden, en dus werd het vandaag in het zuiden 15 graden, in het noorden zelfs maar 12.
Morgenochtend is het nog vrij koud en bovendien op de meeste plaatsen bewolkt. In het zuiden valt misschien nog een bui. 's Middags schijnt de zon op steeds meer plaatsen, vooral langs de kust en in het noorden van het land.
Morgen en de komende dagen blijft de wind noordelijk en dus is het fris. Vanaf donderdag draait de wind iets naar het oosten. Daardoor wordt het wat warmer, met steeds meer zon.
Eerste repetitie Claude voor Songfestival: 'Wat een einde'
Zanger Claude heeft in Basel zijn eerste repetitie voor het Songfestival achter de rug. De Nederlandse inzending C'est la vie klonk vanmiddag voor het eerst op het podium van de St. Jakobshalle. De 21-jarige zanger verscheen in een burgundy rood pak op het podium en werd bijgestaan door twee dansers.
C'est la vie begint rustig met pianotonen en teksten in het Engels en Frans, waarna het nummer opbouwt tot het moment dat de bas inzet en het feest losbarst, schrijft de organisatie van het Eurovisie Songfestival in een verslag van de repetitie. "Naast zijn vocale talent heeft Claude een natuurlijke connectie met de camera, wat het optreden tot een krachtig visueel verhaal maakt."
'Pure vreugde'
Claude treedt op met twee moderne dansers, die om hem heen bewegen en in en uit het camerabeeld dansen. "Hij straalt van begin tot eind pure vreugde uit." Volgens de organisatie maakt de zanger als een van de weinige artiesten gebruik van het grote ledscherm op het podium.
Tijdens het laatste refrein van het nummer wordt er wel gebruiktgemaakt van het scherm en staat het vol met roze en blauwe bloemen. Ook de vloer ligt ermee bezaaid. "Je zou bijna denken dat ze de zaal invliegen. Wat een einde", schrijft de organisatie. De officiële beelden van de repetitie zijn nog niet naar buiten gebracht.
Claude onthulde eerder vandaag op Instagram zijn outfit voor het Songfestival: een glanzend burgundy pak van het label I.SIMONS bestaande uit broek, gilet en jasje. Om zijn nek hangt een parelketting. Hij staat op dinsdag 13 mei in de halve finale. Als hij die avond de top 10 haalt, doe hij op zaterdag 17 mei mee met de finale.
Dam in Amsterdam stroomt vol voor Nationale Herdenking
Op de Dam in Amsterdam hebben duizenden mensen zich verzameld voor de dodenherdenking. In tegenstelling tot vorig jaar hoeven toeschouwers zich niet van te voren aan te melden of laten fouilleren. Er zijn wel extra agenten op de been en er zijn andere veiligheidsmaatregelen getroffen. Er kunnen maximaal 20.000 mensen op de Dam terecht.
De plechtigheid bij het Nationaal Monument begint volgens de planning om 19.50 uur. De koning en koningin leggen zoals altijd de eerste bloemenkrans en trompettist Richard Visser speelt de taptoe. Vervolgens is het twee minuten stil voor onder andere de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust.
Na het stiltemoment neemt de 14-jarige Marijn van der Wilk uit Lochem het woord. Hij zal een zelfgeschreven tekst voordragen over kleine vormen van verzet in de oorlog. Naderhand houdt premier Schoof een toespraak. De premier spreekt een keer in de vijf jaar bij de dodenherdenking.
'We kijken toe'
Burgemeester Halsema heeft eerder op de dag gesproken bij een stille tocht door de hoofdstad. Ze herdacht op het Museumplein de ruim 100.000 Nederlandse Joden, Roma en Sinti die zijn vermoord in WO II. Ze sprak zich ook nadrukkelijk uit tegen wegkijken bij oorlogen die nu woeden.
"'Nooit meer' is geen politieke slogan die soms wel en soms niet, voor sommige mensen wel, voor sommige mensen niet, en voor sommige volkeren wel, en voor sommige volkeren niet geldt", zei Halsema. "Moeders en kinderen sterven door bombardementen, die anderen voor het leven verminken en die gezinnen traumatiseren, mensen lijden honger en steden en dorpen veranderen in ruïnes. En wij kijken toe."
Vanwege toegenomen spanningen in de maatschappij stond de gemeente Amsterdam vorig jaar veel minder deelnemers toe dan anders. Uiteindelijk kwamen er veel minder mensen dan de 10.000 die als limiet was gesteld: naar schatting zo'n 4000. Behalve de strenge veiligheidsmaatregelen speelde het regenachtige weer daarbij een rol.
Op sommige plekken in het land werden de doden al gisteren herdacht, omdat de Nationale Herdenking op een zondag valt. In Urk, Staphorst, Arnemuiden en andere overwegend christelijke gemeentes wilde men de zondagsrust niet verstoren.
Kille ontvangst Joodse overlevenden: 'Opnieuw aan hun lot overgelaten'
Nederland staat vanavond tijdens de dodenherdenking stil bij de slachtoffers uit de Tweede Wereldoorlog. Tachtig jaar geleden werd Nederland bevrijd van de bezetting door nazi-Duitsland. Hitler was verslagen en dat werd in het voorjaar van 1945 groots gevierd. Voor de meeste mensen gold dat ze de verschrikkingen van de oorlog zo snel mogelijk wilden vergeten. De blik was op de toekomst gericht, Nederland moest weer opgebouwd worden.
Maar voor Joden die terugkeerden uit de kampen of uit hun onderduik, was de ellende nog lang niet voorbij. Na al het leed dat ze hadden doorstaan, stond hen bij terugkomst een kille ontvangst te wachten. Dat vertellen drie Holocaust-overlevenden in de NOS-documentaire Nederlandse Joden na de bevrijding - Terug naar niets, niemand, nergens, die vanavond te zien om 20.50 uur op NPO 2.
Eén van hen is Izak Salomons. Hij is zes jaar als hij samen met zijn ouders wordt bevrijd uit het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij verblijft met zijn ouders enige tijd in Zwitserland, voordat het gezin naar Nederland kan terugkeren.
Ze komen terecht in een grootschalige opvang in het Veemgebouw in Eindhoven. De ontvangst staat Salomons nog helder bij. "We kwamen in Nederland plotseling weer in een soort kamp terecht. We werden weer als gevangenen behandeld", zegt Salomons. Het voelt vernederend en onwelkom en het contrast met de warmte en zorg in Zwitserland is schrijnend.
Izak Salomons vertelt in deze video wat hen te wachten stond, toen hij met zijn ouders terugkwam in Amsterdam:
Volgens historicus Michal Citroen was de Nederlandse overheid totaal onvoorbereid op de terugkeer van vaak zwaar getraumatiseerde overlevenden uit de concentratiekampen. "De repatriëring verliep moeizaam en bureaucratisch. Veel Joden kwamen op eigen houtje terug naar Nederland en bij aankomst werden ze opnieuw volstrekt aan hun lot overgelaten."
Geen onderscheid tussen terugkeerders
De toenmalige regering had al tijdens de bezetting besloten dat er na de oorlog geen onderscheid zou worden gemaakt tussen Joden en niet-Joden. Joodse overlevenden werden daarom op dezelfde manier behandeld als bijvoorbeeld dwangarbeiders die terugkeerden uit werkkampen.
Maar dwangarbeiders hadden vaak nog een woning en familie, in tegenstelling tot de ongeveer 5000 Joodse overlevenden die terugkwamen naar Nederland. Michal Citroen: "Familieleden, vrienden en kennissen waren vermoord. Woningen en bezittingen waren verdwenen. De Joodse gemeenschap was totaal ontwricht."
In het Veemgebouw, een opslaglocatie van Philips in Eindhoven, werden ontheemden opgevangen:
De bureaucratische en afwachtende houding van de regering tegenover de Joodse terugkeerders is volgens Michal Citroen kenmerkend voor hoe de Nederlandse overheid omgaat met crisissituaties.
"Bang zijn voor hordes zieke mensen die op Nederland afkomen, de grenzen dicht, iedereen registreren en daarna aan hun lot overlaten. Dat is niet iets nieuws. Dat bestond waarschijnlijk al voor de oorlog, dat bestond tijdens de oorlog en dat bestond zeker ook na de oorlog."
Schuimalarm aan de kust: blijf 4 en 5 mei uit het water
Surfers en zwemmers worden opgeroepen om op 4 en 5 mei niet de zee in te gaan. De Holland Surf Association (HSA) en de KNRM hebben langs de Nederlandse kust een alarm afgegeven vanwege een "reële kans op schuimvorming", wat kan leiden tot gevaarlijke situaties in het water.
De golfsurfbond HSA heeft een waarschuwing uitgestuurd naar alle surfverenigingen langs de kust. Het bericht wordt onderschreven door het Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ). Door de noordelijke wind is de kans op schuimvorming het grootst aan de noordkant van de havenpier bij Wijk aan Zee, Scheveningen en Hoek van Holland.
Het schuim kan ook op andere locaties langs de kust voorkomen, omdat de windrichting of het getij snel kan omslaan.
Schuimvorming bij Schevingen
In zeeschuim zitten concentraties PFAS die soms duizenden keren hoger zijn dan in zeewater. Het schuim ontstaat door wind en golfslag en bestaat vaak uit afgestorven algen, maar ook uit vervuilende stoffen. Wanneer het waait, kunnen stoffen zoals PFAS uit het wateroppervlak worden geblazen. Ze hopen zich dan op in de schuimbelletjes.
Bijna vijf jaar geleden, op 11 mei 2020, kwamen vijf ervaren surfers om het leven voor de kust van Scheveningen. Het dodelijke ongeluk werd toegeschreven aan een metersdikke schuimlaag, veroorzaakt door algenresten en een voor die tijd van het jaar ongebruikelijke harde aanlandige wind.
De stoffen in zeeschuim zijn niet alleen schadelijk, maar ze kunnen ook verstikkend werken als je erin terechtkomt en geen uitweg kunt vinden. Een watersporter kan erdoor gedesoriënteerd raken en voelt het aan als een kleverige pasta.
Voormalig surfbondscoach Chris Way legt uit wat het gevaar is voor surfers als er schuim op de golven ligt:
Beeld WO II gestolen in Schijndel: 'Misplaatst, zeker op dit moment'
Het beeld stond pas twee dagen in Schijndel, maar is nu al gestolen: een militair zittend op een bankje. Het moest herinneren aan 80 jaar vrijheid. "Mocht dit een grap zijn, dan is die op zijn minst misplaatst, zeker op dit moment", zegt de gemeente Meierijstad, wijzend op de dodenherdenking van vandaag.
Vrijdag werden op drie plaatsen in de Brabantse gemeente bankjes met beelden van dezelfde soldaat geplaatst. Het gaat om een militair van de Amerikaanse 101e Luchtlandingsdivisie in de uitrusting van 1944. Het beeld staat symbool voor de offers die jonge mensen uit andere landen hebben gebracht om Nederland te bevrijden.
Kitresten
De drie gedenkbeelden werden neergezet voor Kasteel Henkenshage in Sint-Oedenrode, bij Villa Klondike in Veghel en bij het Lidwinaklooster in Schijndel. Op die plek zijn nu alleen nog kitresten op het bankje te vinden.
Financiële waarde heeft het beeld niet, zegt de gemeente. Hoewel het op het eerste gezicht lijkt op een koperen of bronzen beeld, is dat het niet. De beelden zijn van polyester, overgespoten met koperkleur. "Maar de betekenis is natuurlijk voor ons en veel inwoners wel van waarde", aldus de gemeente.
Het is volgens de politie zondag tussen 00.30 uur en 08.00 uur gebeurd, schrijft Omroep Brabant. De politie noemt het niet alleen diefstal, maar ook vernieling van een monument.
Op dit moment gaat de gemeente uit van een grap en roept de dader(s) op het beeld terug te brengen.
Plaquette
Vorige week verdween een bronzen plaquette over de Slag om Arnhem bij de John Frostbrug in Arnhem. De gemeente vermoedde dat het gedenkteken uit 1978 was gestolen en reageerde woedend. Waar de plaquette is, is onduidelijk.
Gisteravond werd een nieuwe plaquette onthuld, op initiatief van het tv-programma Even tot hier. De nieuwe gedenkplaat bestaat uit een compilatie van foto's van honderden soldaten uit de eenheid van John Frost, die samen de beeltenis van hun commandant vormen. John Frost had bij operatie Market Garden de opdracht om de bruggen bij Arnhem te veroveren, wat niet is gelukt. Frost werd krijgsgevangen gemaakt door de Duitsers.
Chinese president Xi bezoekt Russische president Poetin komende week
De Chinese president Xi Jinping brengt van 7 tot en met 10 mei een bezoek aan Rusland. Dat bevestigt het Kremlin op Telegram.
Tijdens het bezoek komende week zal Xi de festiviteiten op 9 mei bijwonen, als Rusland de overwinning op nazi-Duitsland viert. Ook worden er gesprekken gevoerd die bedoeld zijn voor "de verdere ontwikkeling van de Russisch-Chinese betrekkingen", schrijft het Kremlin. Verder zullen de Russische president Poetin en Xi een aantal bilaterale documenten ondertekenen.
Het is het derde bezoek van Xi aan Rusland sinds het uitbreken van de oorlog in Oekraïne. China zegt neutraal te staan in het conflict, maar steunt de beweringen van het Kremlin dat de Russische inval in Oekraïne is uitgelokt door het Westen. Ook levert China belangrijke onderdelen voor wapens.
'Zelfde uitdagingen'
Xi was voor het laatst in Rusland in september 2024 tijdens een top voor de zogenoemde BRICS-landen, waar Rusland en China allebei toe behoren. Ook in maart 2023 bezocht Xi Rusland.
De Russische ambassadeur Morgoloev zei in 2023 tegen het Russische persbureau RIA dat China de basis van het conflict in Oekraïne begrijpt. "Aangezien ze met veel van dezelfde uitdagingen worden geconfronteerd: de VS en hun bondgenoten voeren de druk op China op in de regio."
Scheidsrechter mishandeld bij jeugdvoetbalwedstrijd, coach aangehouden
Bij een jeugdvoetbalwedstrijd in Alphen aan den Rijn is gistermiddag een scheidsrechter mishandeld. Hij is gewond naar het ziekenhuis gebracht. De coach van de tegenpartij, Lugdunum uit Leiden, is vanochtend aangehouden.
De wedstrijd werd gespeeld door twee jeugdteams onder vijftien van ARC uit Alphen aan den Rijn en de Leidse club. Op een bepaald punt in de wedstrijd werd de scheidsrechter geslagen door de coach van Lugdunum. Het is onbekend wat daaraan vooraf ging.
De scheidsrechter werd met een ambulance naar het ziekenhuis gebracht en ligt daar nog steeds, zeggen getuigen tegen Omroep West. "Het was een flinke klap op de keel", zegt ARC-voorzitter Robert Roeleven. Mogelijk moet de scheidsrechter geopereerd worden aan zijn strottenhoofd.
Uitvoerig onderzoek
Vanochtend heeft de politie een verdachte aangehouden - de coach van de Leidse club.
De voorzitter van Lugdunum, die er niet bij was, betreurt dit soort voorvallen, zegt hij. "Dit hoort niet op een voetbalveld en in de maatschappij." De club gaat volgens hem uitvoerig onderzoek doen. "En waar nodig nemen we maatregelen."
'Onvoorstelbaar'
ARC-voorzitter Roeleven vindt het "onvoorstelbaar" en "heel triest" dat jongens van 14 jaar oud dit moesten aanschouwen. "Zowel van de tegenpartij als van ARC. Daar gaat mijn aandacht ook naar uit. De spelers en toeschouwers die dit hebben moeten zien."
Hij zegt dat hij het verschrikkelijk vindt wat er gistermiddag is gebeurd. "Het is onderdeel van onze maatschappij dat we onze handen niet thuis kunnen houden", gaat hij verder. "Dat we zo emotioneel betrokken zijn bij een voetbalwedstrijdje van kinderen van 14 jaar."
Oorlogsslachtoffers herdacht in de Tweede Kamer
In de Tweede Kamer zijn de Nederlandse oorlogsslachtoffers herdacht. Dat gebeurde zoals elk jaar bij de erelijst van gevallenen, een gedenkteken in het Kamergebouw.
Voorzitter van de Tweede Kamer Martin Bosma stond tijdens de herdenking stil bij de rol die Nederlandse koopvaardijschepen speelden tijdens de Tweede Wereldoorlog. "We staan hier omdat we de namen van onze helden willen onthouden", zei hij. "Het gevaar kwam van alle kanten."
Bij de herdenking waren onder anderen premier Schoof en voorzitter van de Eerste Kamer Jan Anthonie Bruijn aanwezig. Schoof en staatssecretaris Vincent Karremans legden een krans namens de Rijksministerraad. De herdenking eindigde met een minuut stilte.
Op zeker 480 plekken in Nederland kunnen mensen stilstaan bij de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. In 350 gevallen gaat het om een herdenking of stille tocht, zegt het Nationaal Comité 4 en 5 mei. Op een kaart op de website van het comité is te zien waar en hoe laat de aangemelde lokale activiteiten plaatsvinden.
In Den Haag is vanavond een herdenking waarbij ook aandacht wordt besteed aan de Palestijnse slachtoffers in Gaza. De organisatie van de alternatieve herdenking verwacht 500 deelnemers.
Nationale Herdenking
De Nationale Herdenking begint om 18.45 uur in Amsterdam. Presentator Philip Freriks houdt de jaarlijkse 4 mei-lezing in De Nieuwe Kerk, zijn broer Jantje kwam als 9-jarige tijdens de bevrijding in Groningen om.
Daarna leggen koning Willem-Alexander en koningin Máxima de eerste krans tijdens de herdenkingsplechtigheid op de Dam.
Na de twee minuten stilte om 20.00 uur houdt premier Schoof een toespraak. Eens in de vijf jaar houdt de premier zo'n rede. De NOS zendt de Nationale Herdenking live uit op NPO 1.
Op sommige plekken was Dodenherdenking gisteren al vanwege de zondagsrust.
Ruim duizend Billie Eilish-fans in rij bij Ziggo Dome: 'Best wel een vibe'
Bij de Ziggo Dome hebben meer dan duizend fans zich verzameld in de rij voor het concert van Billie Eilish vanavond. Ze wachten tot ze naar binnen mogen, aan het einde van de middag.
Het concert van de Amerikaanse zangeres in de Amsterdamse concertzaal zal iets na 20.00 uur beginnen, na twee minuten stilte vanwege de dodenherdenking.
Een groot deel van de fans staat al sinds gisteren in de rij, een paar waren er al donderdag of vrijdag. Niet op het plein bij de Ziggo Dome, want dat mag niet, maar wel daar tegenover bij de Johan Cruijff Arena. Ze namen stoeltjes, luchtbedden en boodschappentassen mee.
Nachtje doorhalen
Overnachten is ook daar verboden, weten de fans. "Als je gaat slapen, word je weggestuurd door de politie", zei een meisje gistermiddag tegen stadsomroep AT5. "Maar als je niet slaapt, mag je wel blijven zitten."
Een nachtje doorhalen is voor deze fans geen probleem. "Het is hier in de nacht best wel een vibe", zeggen ze. "We gaan spelletjes spelen, kletsen, elkaar vermaken." Al met al vinden ze het "best gezellig", maar "het is wel balen dat je bij het concert eigenlijk wel moe bent".
Agenten zijn vannacht een aantal keer langs de rij gereden om te kijken of zich bijzonderheden voordeden. Dat was niet het geval, zegt een woordvoerder van de politie.
Systeem met bandjes
De vroegkomers hebben een systeem opgezet: iedereen krijgt een bandje om de arm met daarop een nummer. In die volgorde mogen ze vanavond naar binnen. Gisteravond waren er al vierhonderd mensen met zo'n bandje.
Twee fans met wie AT5 sprak, hebben de nummer 169 en 170. Ze hopen dat andere concertgangers, die vandaag pas aansluiten in de rij en niet meedoen met het bandjes-systeem, daar rekening mee houden.
"Ze kunnen best proberen voor te dringen, maar dan heb je zo vierhonderd mensen die boos op je zijn", zegt een van hen. Van haren trekken en ellebogenwerk zal dus geen sprake zijn, verwacht ze. "In de Ziggo Dome letten ze daar altijd heel goed op. Als je iemand aan de haren trekt, word je gewoon helemaal weer achteraan de rij gezet."
Meer concerten
Eilish treedt ook morgen en woensdag op in Amsterdam. Haar tour, HIT ME HARD AND SOFT, is vernoemd naar het gelijknamige album van de 23-jarige.
President Malediven claimt record langste persconferentie: bijna 15 uur
De president van de Malediven zegt het record van de langste persconferentie te hebben gebroken. Hij praatte maar liefst veertien uur en 54 minuten, met korte pauzes om te bidden.
President Muizzu begon gisteren om 10.00 uur lokale tijd met de persconferentie en bleef vragen van journalisten beantwoorden tot na middernacht. Niet toevallig was de stunt op de dag van de persvrijheid.
In een verklaring over de speech benadrukte Muizzu "de essentiële rol van de pers bij het beschermen van democratie, menselijke waardigheid en rechtvaardigheid". Bij de persconferentie waren meer dan twintig journalisten aanwezig, die tijdens de lange zit eten kregen.
Bijeenkomst onder water
Het vorige record stond op naam van de Oekraïense president Zelensky. Hij was in oktober 2019 gedurende veertien uur aan het woord. Hij brak daarmee het record van ruim zeven uur van de Wit-Russische president Loekasjenko.
Een voorganger van Muizzu trok eerder internationaal aandacht met een stunt. Voormalig president Nasheed en zijn ministers hielden in 2009 een bijeenkomst in de Indische Oceaan. Ze wilden zo aandacht vragen voor de opwarming van de aarde.
Kunstmatige eilanden in Markiezaatsmeer moeten vogels weer aantrekken
Het Markiezaatsmeer krijgt meer plekken waar vogels veilig kunnen broeden. De komende jaren komen er zeven kunstmatige eilandjes in het water bij Bergen op Zoom, waar vogels hun toevlucht kunnen zoeken.
Het Markiezaatsmeer is een van de rijkste broedgebieden in Nederland. Maar de laatste jaren verdwijnen er steeds meer vogelsoorten.
"Vogels missen veilige en geschikte broedplekken", vertelt boswachter Erik de Jonge aan Omroep Brabant. Sinds de jaren 80 is het meer afgesloten van de zee door de Deltawerken. "De zandbanken die voorheen door de getijdewerking in de Oosterschelde werden gevormd, zijn verdwenen", aldus De Jonge.
Vrijgekomen zand
En dus hebben vogels als de kluut, lepelaar en strandplevier het zwaar. Uit onderzoek blijkt dat die soorten behouden kunnen worden door kunstmatige eilanden in het Markiezaatsmeer aan te leggen.
Dat gaat de komende jaren gebeuren. "Met het opspuiten van de eilanden maken we heel veel geschikt broedgebied", vertelt De Jonge. "Er komt dan een hele grote groep vogels bij die het natuurgebied nodig heeft om te overleven."
De eilanden kunnen worden aangelegd dankzij werkzaamheden van Brabants Landschap in natuurgebied De Molenplaat, vlak naast het meer. Daar wordt een aantal plassen gegraven. Op initiatief van De Jonge wordt het zand dat daarbij vrijkomt, gebruikt om de eilanden aan te leggen in het Markiezaatsmeer.
De werkzaamheden moeten volgend jaar beginnen. Het is de bedoeling dat de vogels vanaf 2028 kunnen neerstrijken in hun nieuwe broedgebied. Voor het project is acht miljoen euro beschikbaar.
Stuw
Er gebeurt meer om de natuur van het Markiezaatsmeer te herstellen. Zo werd vorige maand een nieuwe stuw geopend voor een beter beheer van het waterpeil. Hierdoor moeten broedplaatsen in het voorjaar droog blijven, en kan in de winter juist meer water worden vastgehouden.
Bovendien kan met de stuw worden voorkomen dat de nieuwe eilanden straks bereikbaar zijn voor roofdieren gedurende de broedperiode van vogels.
Acht mannen gearresteerd in Engeland in anti-terreuronderzoeken
In Engeland zijn acht mannen aangehouden in twee verschillende terrorismeonderzoeken. Zeker zeven van hen hebben de Iraanse nationaliteit, meldt de politie.
In het ene onderzoek arresteerde de politie vijf mannen op verschillende locaties in Engeland. Twee van hen zijn 29 jaar, één is 40 jaar en één 46 jaar. De leeftijd en nationaliteit van de vijfde verdachte moeten nog worden vastgesteld.
Het vijftal wordt verdacht van het voorbereiden van een terroristische daad. Ze zouden van plan zijn geweest om een specifiek pand aan te vallen. Om welk pand het gaat, is niet bekend. Wel is gemeld dat het gebouw wordt beveiligd.
Huiszoekingen
In een ander onderzoek zijn drie Iraanse mannen gearresteerd van 39, 44 en 55 jaar. Zij werden aangehouden op drie verschillende adressen in Londen, die worden doorzocht.
De twee onderzoeken staan volgens de politie los van elkaar. Politiecommandant Dominic Murphy zegt over het onderzoek naar de vijf personen dat hij begrijpt "dat het publiek zich zorgen maakt". "Zoals altijd vraag ik hun om waakzaak te blijven en contact met ons op te nemen als ze iets zien of horen dat hen zorgen baart."
Wekdienst 4/5: • Dodenherdenking met toespraak Schoof • Roemenië naar stembus
Goedemorgen! Premier Schoof houdt een toespraak tijdens de Nationale Dodenherdenking op de Dam in Amsterdam en Roemenen mogen opnieuw naar de stembus voor de eerste ronde van de presidentsverkiezingen.
Eerst het weer: na zonovergoten, warme dagen is het vandaag een stuk koeler. Het is met 13 graden de koudste dag van de week. De noordwestenwind is matig tot krachtig, waardoor het kouder aanvoelt. Het is overwegend bewolkt met af en toe een lichte bui.
Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier lees je over de situatie op het spoor.
Wat kun je vandaag verwachten?
Wat heb je gemist?
Hulporganisaties zijn kritisch over het plan van Israël om de toelating van hulpgoederen in Gaza zelf te controleren. Ze zeggen dat de voorstellen onrealistisch zijn.
Persbureau AP heeft een document van twintig hulporganisaties die in Gaza actief zijn ingezien waarin het Israëlische voorstel beschreven staat en waarin zij hun zorgen uiten.
Israël wil samen met de Verenigde Staten via een nieuw opgerichte internationale stichting de noodhulp in Gaza hervatten.
Ander nieuws uit de nacht:
En dan nog even dit:
Vanaf dinsdag gaat de mat'64, oftewel de 'Apekop', weer twee keer in de ochtend tussen Amersfoort en Barneveld Zuid rijden. Het treinstel uit de jaren 60 wordt weer ingezet, omdat vervoersmaatschappij Keolis treinstellen renoveert. Gisteren konden reizigers een proefrit maken:
Fijne dag!
Nog 5 procent van Nederlandse bevolking heeft de bevrijding meegemaakt
Ruim 5 procent van de huidige bevolking in Nederland heeft de bevrijding in de Tweede Wereldoorlog meegemaakt, heeft het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) becijferd. Tijdens de viering van 80 jaar bevrijding zijn er 932.000 mensen in Nederland die de bevrijding in mei 1945 zelf hebben meegemaakt.
Niet iedereen zal zich die gebeurtenissen ook daadwerkelijk herinneren. Van de ruim 900.000 mensen die toen al geboren waren, waren er 423.000 tussen de vijf en twintig jaar oud. Zo'n 2600 waren twintig jaar of ouder en zal dus levendiger herinneringen hebben aan het einde van de bezetting door nazi-Duitsland.
Tien jaar geleden had nog zo'n 12 procent van de toenmalige Nederlandse bevolking, bijna twee miljoen mensen, de bevrijding meegemaakt. Het CBS schat dat er over tien jaar nog ongeveer 200.000 mensen zullen zijn die al leefden toen Nederland werd bevrijd.
Bekijk hieronder de special De Ooggetuigen, waarin te zien is hoe een Canadese soldaat, een oorlogscorrespondent, een Joods meisje, een verzetsstrijder, een schooljuf en vele anderen het bevrijdingsjaar beleefden:
'China gebruikt ngo's om kritiek binnen VN te onderdrukken'
Activisten en advocaten die zich bezighouden met mensenrechten in China worden via Chinese niet-gouvernementele organisaties (ngo's) op en rond bijeenkomsten van de Verenigde Naties geïntimideerd. Dit blijkt uit onderzoek van het International Consortium of Investigative Journalists (ICIJ).
Ngo's zijn invloedrijke spelers geworden binnen de Verenigde Naties (VN). Het aantal Chinese ngo's met consultatieve status is in zeven jaar bijna verdubbeld. Die status geeft toegang tot VN-vergaderingen. De voorwaarde van deze consultatieve status is dat de organisatie vrij van overheidsinmenging handelt.
Onderzoek van ICIJ toont echter aan dat 59 van de 106 Chinese en Taiwanese ngo's met een consultatieve status wel degelijk sterke banden onderhouden met de Chinese overheid. In minstens 46 van deze organisaties bekleedt een hooggeplaatst organisatielid ook een positie binnen de Chinese overheid of de Chinese Communistische Partij.
Volgens het ICIJ-rapport trekken Chinese afgevaardigden massaal naar Genève om kritiek op China te smoren door mensen op en rond de bijeenkomst van de VN Mensenrechtenraad te intimideren en het verhaal van de eigen regering te propaganderen.
Agressiever tegen Tibetanen
Dat China zo het eigen regeringsverhaal ondersteunt ziet ook Courtney Fung, expert op het gebied van China's rol binnen de VN. "China vult de spreekbanken met organisaties die zich positief uitlaten over China's staat van dienst op het gebied van mensenrechten. Zodra de sprekers uitgesproken zijn, is er vaak geen tijd meer voor kritische vragen."
Het onderzoek van het ICIJ laat ook zien dat Chinese ngo's China-kritische geluiden proberen in de kiem te smoren. Dit bevestigt ook Mélanie Blondelle, belangenbehartiger van International Campaign for Tibet.
"China onderneemt de laatste jaren steeds agressievere pogingen om Tibetanen en andere mensen die kritiek hebben op de mensenrechtensituatie in het land het zwijgen op te leggen", vertelt ze. "China blokkeert of vertraagt het proces voor China-kritische ngo's om een consultatieve status binnen de VN te krijgen. Ook bij nevenevenementen van de Mensenrechtenraad worden vooral Tibetaanse sprekers regelmatig op zeer vijandige en agressieve manier bejegend, duidelijk bedoeld om te intimideren".
Meer spreektijd
Sinds Xi Jinping aan de macht is, is de ngo-sector in China sterk veranderd: er zijn nieuwe regels, meer organisaties en meer buitenlandse activiteiten.
Het ICIJ gebruikt drie criteria om te bepalen of een Chinese ngo sterke banden heeft met de overheid: als de organisatie grotendeels wordt gefinancierd door de Chinese overheid, als de leiding sterke banden heeft met de overheid of de communistische partij, of als de ngo pro-Chinese standpunten inneemt bij VN-bijeenkomsten.
Het aantal Chinese NGO's bij de VN is de afgelopen jaren niet alleen sterk gegroeid, ze laten zich ook veel meer horen. Waar de NGO's in 2018 nog 13 keer spraken, was dat in 2024 bijna 300 keer. Ook dit is bedoeld om andere sprekers het zwijgen op te leggen, aldus Blondelle.
"De ngo's met banden met de Chinese overheid registeren zich massaal voor de beperkte spreektijd tijdens sessies van de Mensenrechtenraad, waardoor andere stemmen nauwelijks de kans krijgen om gehoord te worden. De ngo's die volgens ICIJ, banden hebben met de Chinese overheid leverden in al hun speeches van de afgelopen 7 jaar geen een keer kritiek op de eigen overheid.
Machtige lidstaat
China heeft de afgelopen jaren meer macht en invloed in de VN gekregen. Het is een van de vijf permanente leden van de VN-Veiligheidsraad en na de VS de grootste geldschieter. Onderzoek van Fung laat zien dat landen die meestemmen met China tijdens de Algemene Vergadering van de VN daarna steeds vaker leiderschapsposities krijgen binnen VN-organen.
Nu de VS onder leiding van Trump zich teruggetrokken heeft uit onder meer de VN-Mensenrechtenraad, de Wereldgezondheidsorganisatie en het Parijsakkoord, is de kans groot dat China probeert in die gaten te springen.
Een eerste ronde voor de tweede keer: Roemenen kiezen opnieuw president
Wanneer Roemenen vandaag opnieuw naar de stembus gaan voor de eerste ronde van de presidentsverkiezingen, zal een inmiddels beruchte naam ontbreken: die van Calin Georgescu. Dat terwijl de radicale, pro-Russische kandidaat als dingen net anders waren gelopen, mogelijk al president van Roemenië was geweest.
De eerdere uitslag van de eerste ronde werd in december vlak voor de tweede ronde nietig verklaard. Het controversiële besluit volgde op onthullingen over Russische inmenging en over een vergaande TikTok-campagne die Georgescu in korte tijd onverwacht naar de eerste plek katapulteerden. Sindsdien volgt de ene wending na de andere. Georgescu werd aangeklaagd, onder meer voor handelen in strijd met de grondwet, kiesfraude en banden met een fascistische organisatie. Ook werd hij uitgesloten van deelname aan de verkiezingen.
Met het wegvallen van Georgescu zal een groot deel van zijn achterban zich scharen achter een andere kandidaat, de eurosceptische activist en oud-hooligan George Simion. Gezien de steeds grotere strategische rol die Roemenië inneemt als buurland van Oekraïne aan de Zwarte Zee, worden de verkiezingen vanuit de rest van Europa dan ook met argusogen bekeken.
Make Europe Great Again
De 38-jarige Simion is van de radicaal-rechtse AUR, die zichzelf willen profileren als een 'soevereine partij', en is naar eigen zeggen een MEGA-kandidaat: Make Europe Great Again. Hij wil Roemenië en de rest van Europa hervormen naar het voorbeeld van Donald Trumps agenda. Al is zijn toon ten opzichte van de EU tijdens de campagne wat milder geworden. Een overgrote meerderheid van Roemenen is voorstander van lidmaatschap.
De opmars van radicaal-rechts in Roemenië komt onder meer voort uit groot wantrouwen in de gevestigde orde en boosheid over de aanhoudende corruptie. De beslissing van het Constitutioneel Hof om de vorige uitslag nietig te verklaren, heeft daarbij niet geholpen. Veel Roemenen missen overtuigend bewijs dat deze in hun ogen antidemocratische stap gepast was. De achterban van Georgescu noemt het een coup en ziet het als verder bewijs dat het systeem tegen hun kandidaat was.
Het presidentschap is in Roemenië meer dan alleen een ceremoniële functie. De president stelt de premier aan, is de hoogste baas van de strijdkrachten en vertegenwoordigt het land op het wereldtoneel, dus ook in de EU.
Niet onbelangrijk in dat opzicht: Simion wil militaire steun voor Oekraïne stopzetten en is kritisch over de doorvoer van Oekraïens graan via Roemenië. Wat een overwinning voor Simion niet eenvoudig zou maken, is dat hij persona non grata is verklaard door zowel Chisinau als Kyiv. De politicus droomt openlijk van een 'Groot Roemenië' waar delen van Oekraïne en Moldavië weer deel van uitmaken.
Volgens de laatste peilingen stevent Simion af op zo'n 30 procent van de stemmen. Daarna komt de voormalig leider van de liberalen Crin Antonescu. Hij is na de afgelaste verkiezingen door de regeringspartijen naar voren geschoven als hun kandidaat en wordt gezien als een man van de gevestigde orde. Daarnaast strijdt Nicusor Dan, de burgemeester van Boekarest, om een tweede plek.
De pro-Europese, progressieve Elena Lasconi ging vorige keer nog door naar de tweede ronde en zou het toen opnemen tegen Georgescu. In de tussentijd is ze in een ruzie verwikkeld met haar eigen partij USR. Het leiderschap besloot zich achter Nicusor Dan te scharen - die ooit de partij oprichtte maar officieel een onafhankelijke kandidaat is. Na alle intrige lijkt het er niet op dat Lasconi deze keer kans maakt.
En dan is er nog Victor Ponta, een oud-premier van de sociaaldemocraten die een ruk naar rechts heeft gemaakt. Ook hij probeert de kiezers van Georgescu te paaien en vindt dat Roemenië geen Oekraïens graan meer moet doorlaten.
Peilingen onbetrouwbaar
Als een ding is gebleken de vorige keer, is het dat peilingen in Roemenië er volledig naast kunnen zitten. Alle grote kandidaten hebben geleerd van de macht van TikTok, en voeren daarop nu ook op grote schaal campagne. Dat maakt het moeilijk te voorspellen wat er vandaag gaat gebeuren.
In de tussentijd lijkt de inmenging vanuit Moskou onverminderd door te gaan. Autoriteiten waarschuwden vrijdag dat officiële websites zijn gekloond met daarop misleidende politieke boodschappen. Wie zit erachter? "Advertentiebedrijven met directe banden met de Russische Federatie", waarschuwt de Roemeense internetwaakhond.
Drie bewoners en hond gered uit brandend pand Amsterdam
In Amsterdam zijn drie bewoners en een hond door de brandweer uit een brandend huis gered. De brand brak gisteravond laat uit in een pand aan de Rozengracht, in het centrum van de stad. De oorzaak van de brand is nog niet duidelijk.
De hulpdiensten kwamen ter plaatse en schaalden snel op naar 'grote brand', meldt stadszender AT5. De bewoners en de hond konden met een ladderwagen vanaf de tweede etage uit het pand worden gehaald. Daarna waren de vlammen snel geblust.
De drie personen zijn nagekeken door ambulancepersoneel omdat ze rook hadden ingeademd. Ze hoefden niet naar het ziekenhuis, maar konden vanavond nog niet terugkeren naar hun woning vanwege rookschade.
De hond maakt het goed, aldus de brandweer. "De bewoners waren ook nog enige tijd hun kat kwijt, maar deze is ook in goede gezondheid aangetroffen."
Deelnemers aan trouwstoet Vlissingen bekeurd vanwege rijgedrag
In Vlissingen hebben meerdere deelnemers aan een trouwstoet een bekeuring gekregen vanwege verschillende verkeersovertredingen.
De politie kreeg zaterdagmiddag meldingen binnen over de stoet, die overlast veroorzaakte in de omgeving van de President Rooseveltlaan. Volgens de melders blokkeerden zo'n veertig auto's de weg en ontstonden er gevaarlijke verkeerssituaties. Automobilisten reden door rood en tegen de rijrichting in. Ook werd er "onnodig hard getoeterd", aldus de politie.
Daarop kwamen meerdere politie-eenheden ter plaatse. Agenten vroegen aan het bruidspaar om het rijgedrag van het gezelschap aan te passen. Daarna viel de stoet uiteen. Later zagen agenten een deel van de stoet bij Goes opnieuw "zeer asociaal" rijden.
De politie noemt het opvallend dat huurauto's met een Duits kenteken aan de trouwstoet deelnamen.
Het gaat om het tweede incident met een trouwstoet in Vlissingen in korte tijd: vorige week zaterdag nam de politie twee rijbewijzen in van mensen die deelnamen aan een overlastgevende stoet, meldt de regionale krant PZC.
Regisseur Pierre Audi overleden, dertig jaar chef van De Nationale Opera
De Libanees-Franse operaregisseur Pierre Audi is gisteravond op 67-jarige leeftijd overleden. De Franse minister van Cultuur heeft dat bekendgemaakt. Audi werkte jarenlang in Nederland en is hier onderscheiden. Hij was artistiek directeur van het Holland Festival en De Nationale Opera (voorheen De Nederlandse Opera).
Volgens de Franse minister Dati komt het overlijden van Audi onverwachts. De doodsoorzaak is niet bekendgemaakt. "Ik bied zijn vrouw Marieke Peters, zijn kinderen en geliefden mijn welgemeende condoleances aan", zegt ze op X.
Audi wordt geroemd als visionair die "de taal van de opera fundamenteel heeft vernieuwd". Hij werd in 1957 geboren in de Libanese hoofdstad Beiroet. Zijn familie verhuisde naar Europa en in Londen richtte hij in 1979 het Almeida Theatre op. Hij regisseerde er diverse theater- en operaproducties en ging vervolgens aan de slag bij de opera in Amsterdam.
Van 1988 tot 2018 was Audi de artistiek leider van De Nationale Opera. Hier oogstte hij successen met opera's van onder meer Monteverdi, Mozart en Wagners cyclus Ring des Nibelungen, schrijft NPO Klassiek.
Adventure seats
Audi staat bekend om het oprekken van de decors tot in de zaal. Ook waren er zogenoemde 'adventure seats' beschikbaar bij zijn voorstellingen, waar toeschouwers hoog boven het podium het podium konden bekijken vanuit een ongebruikelijk perspectief.
Bij het Holland Festival zat Audi van 2005 tot 2014 in de directie. Na zijn periode in Nederland gaf hij leiding aan het Festival International D'Art Lyrique in Aix-en-Provence in Zuid-Frankrijk, een prestigieus zomerfestival dat drie weken duurt.
De regisseur won in 2001 de Prins Bernard Cultuurfonds Theaterprijs en in 2009 de Johannes Vermeerprijs. Ook is hij benoemd tot Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw.
Houthi-basis, of toch iets anders? Onderzoekers open bronnen worstelen ermee
"Ten noordwesten van Sanaa, 15.437790°, 44.156274°." Aan de hand van satellietbeelden dacht een anonieme X-gebruiker de exacte locatie van een ondergrondse Houthi-basis in Jemen te hebben geïdentificeerd.
Het account - @VleckieHond - houdt zich al jaren bezig met osint (dat staat voor open source intelligence): het gebruiken van publiek toegankelijke bronnen, zoals video's op sociale media en satellietbeelden, om informatie te verifiëren. Het account staat te boek als zeer betrouwbaar en wordt gebruikt als bron door gerenommeerde denktanks als het Amerikaanse Institute for the Study of War (ISW).
Vier weken na het bericht, op 28 april, voerde het Amerikaanse leger een luchtaanval uit op precies die locatie. "Oké, het is tijd om mijn fouten onder ogen te zien", schreef het account enkele uren na de aanval. Volgens aan de Houthi's gelieerde media was er op die locatie geen Houthi-basis en vielen er alleen burgerdoden.
Het mea culpa maakt veel los, blijkt uit de reacties onder het bericht. Zo houdt een deel van de X-gebruikers het account verantwoordelijk voor de dood van twee Jemenitische gezinnen. De NOS heeft geprobeerd om contact op te nemen met de persoon achter het account, die overigens zelf aangeeft dat het Amerikaanse leger zijn locatiegegevens vrijwel zeker niet van X haalt.
'Niet heel waarschijnlijk'
Hoewel bekend is dat legers sociale media nauwlettend in de gaten houden om inlichtingen te vergaren, noemt osint-expert Wim Zwijnenburg het niet heel waarschijnlijk dat de aanval alleen werd uitgevoerd door de melding van @VleckieHond. Zwijnenburg schrijft regelmatig voor Bellingcat, een collectief van burgerjournalisten dat met behulp van openbare bronnen onderzoek doet.
"De Amerikanen maken gebruik van uiteenlopende inlichtingenmiddelen: van spionagedrones tot informanten." Zo stelt de VS een lijst op met militaire doelwitten, zegt Zwijnenburg. "Of die lijst klopt, is een ander verhaal. De Amerikanen maken regelmatig fouten."
Hoe dan ook is het leger dat bombardeert verantwoordelijk, maar de kwestie met de Houthi's roept wel de vraag op waar de grens ligt tussen het controleren van de macht en het in kaart brengen van militaire doelwitten. Het is niet de eerste keer dat dit leidt tot ethische dilemma's.
Er zijn talloze accounts zoals @VleckieHond, die in hun vrije tijd en op eigen initiatief osint gebruiken en hun bevindingen op X delen. "Over het algemeen zijn dat mensen met bepaalde vaardigheden en een gezonde dosis wantrouwen jegens machthebbers", zegt Zwijnenburg. "Zij gebruiken hun kennis om onrecht aan het licht te brengen. Ze doen erg belangrijk werk."
"In 2014 was er bijvoorbeeld een account dat heel goed werk deed rond de burgeroorlog in Syrië", legt hij uit. "Het Syrische leger beweerde dat het een legitiem militair doelwit had aangevallen, maar dat account kon aan de hand van open bronnen bewijzen dat daar niets van klopte."
Oorlog in Libië
De oorlog in Libië in 2011, een van de eerste conflicten waarin sociale media een belangrijke rol speelden, toont de andere kant van het spectrum. Op 31 maart 2011 begon de NAVO met luchtaanvallen op Libië "om burgers te beschermen tegen het regime van de dictator Kadhafi".
Twitteraars wisten aan de hand van openbare bronnen militaire doelwitten te achterhalen en brachten hun bevindingen massaal onder de aandacht van de NAVO. Als zo'n locatie vervolgens werd aangevallen, werd dat uitbundig gevierd.
Of de NAVO de berichten van particuliere osint'ers gebruikte om doelwitten te identificeren, is onduidelijk. Dát de NAVO Twitter als bron gebruikte, staat vast. "Al dit materiaal wordt samengebracht. Inlichtingenanalisten moeten vervolgens beslissen welke waarde ze eraan toekennen", zei een woordvoerder daarover.
Hoewel de NAVO-interventie wordt beschouwd als doorslaggevend bij het omverwerpen van het wrede Libische regime, werden naar schatting honderden burgers gedood bij de NAVO-luchtaanvallen.
Voorzichtig
Wat moet je wel of niet publiceren? Wanneer stel je iemand bloot aan gevaar? Het zijn dilemma's waar Zwijnenburg veel over nadenkt. "Over de Houthi's is bijvoorbeeld bekend dat ze veel onder de grond bouwen. Als je ziet dat een onlangs aangebouwde weg in een berg verdwijnt, zou dat een Houthi-wapenopslag kunnen zijn. Maar het kan ook gewoon om een steengroeve gaan."
Volgens Zwijnenburg is het voor osint'ers belangrijk om voorzichtig te zijn met het trekken van conclusies, zo toont ook het rumoer rond de observatie van @VleckieHond. "Om echt zeker te weten dat het om een wapenopslag gaat, heb je beelden nodig van Houthi's die je kunt herleiden naar diezelfde locatie."
Maar ook als vaststaat dat het om een legitiem doelwit gaat, is er volgens Zwijnenburg sprake van een spanningsveld. "Je kunt niet weten hoe er wordt omgegaan met die informatie. Bij een aanval op een legitiem doelwit kunnen ook burgers omkomen." Hij verwacht dat onder president Trump het aantal burgerslachtoffers zal toenemen, omdat de
Labor-partij van premier Albanese winnaar van verkiezingen Australië
In Australië heeft de Labor-partij van zittend premier Anthony Albanese de verkiezingen gewonnen. Dat schrijven meerdere Australische media op basis van de eerste uitslagen. Daarmee is Albanese, die sinds 2022 premier is, de eerste Australische premier die twee verkiezingen op rij wint sinds John Howard in 2004.
Het is nog niet duidelijk of Labor ook genoeg stemmen krijgt voor de absolute meerderheid in het parlement. Volgens omroep ABC lijkt dit wel het geval te zijn, terwijl de Australische tak van Sky News schrijft dat de partij mogelijk de meerderheid verliest en Albanese daarom waarschijnlijk een minderheidskabinet zal moeten leiden.
In aanloop naar de verkiezingen draaide het om de strijd tussen Labor van Albanese en de rechts-conservatieve coalitie van de Liberal-partij en de National-partij, met aan het hoofd oppositieleider Peter Dutton.
Centrale thema's tijdens de verkiezingen waren inflatie en de hoge huizenprijzen in het land, maar het lukte Dutton dus niet om de ruim 18 miljoen stemgerechtigde Australiërs te overtuigen van zijn plannen. Sterker: ABC verwacht dat Dutton zelfs zijn zetel in het parlement verliest. Hij is in zijn kiesdistrict in Brisbane verslagen door de Labor-kandidaat.
Lichaam Japanner na drie maanden geborgen uit zinkgat
Drie maanden nadat hij met zijn vrachtwagen in een zinkgat was gereden, is het lichaam van een 79-jarige Japanner gevonden. De man raakte spoorloos toen hij met zijn voertuig in het gat reed bij een voorstad van Tokio.
Het zinkgat was ontstaan door een lek in de waterleiding onder het wegdek. Daardoor spoelde de ondergrond weg en vormde zich uiteindelijk een metersbreed gat in de grond. De vrachtwagen van de man verdween er volledig in.
Reddingswerkers vermoedden dat de man bekneld was geraakt onder het voertuig. Pogingen hem te bergen mislukten. 1,2 miljoen mensen in het omliggende gebied werd gevraagd minder water te gebruiken, omdat rioolwater de reddingsoperatie bemoeilijkte.
In de dagen erna gingen bergers ervan uit dat het lichaam verder de holte in was gespoeld, zo'n 30 meter dieper de aarde in. Daarop werd besloten ondergronds een weg naar die plek te banen. De hulpverleners vonden het lichaam van de man eerder vandaag. De burgemeester van Yashio heeft nabestaanden zijn condoleances aangeboden.
Doordat de schade was ontstaan door verroeste pijpen, leidde het voorval tot meer aandacht voor het verouderde leidingwerk van steden. De Japanse Rijkswaterstaat telde door heel het land ruim 10.000 zinkgaten, vooral ontstaan door lekkende rioolleidingen.
Slachtoffer bij schietpartij hotel Rijswijk, verdachte op de vlucht
Bij een hotel in Rijswijk (Zuid-Holland) is iemand beschoten. De eigenaar van het hotel zegt tegen Omroep West dat een gast van dichtbij werd beschoten. Dat is door camera's vastgelegd.
"Je ziet dat er een man zonder gezichtsbedekking komt aanlopen, schiet en er daarna rennend vandoor gaat", aldus de eigenaar.
Een ooggetuige zegt tegen de regionale omroep dat hij drie knallen heeft gehoord en de schutter daarna voorbij zag lopen. "De man had een wapen in zijn broeksriem hangen en liet dat aan mij zien. Daarna rende hij langs mij weg het bos in."
Met 'bos' bedoelt de getuige het park waarin het hotel staat. De politie kan niet zeggen hoe het met het slachtoffer gaat en is op zoek naar de schutter.
Aanleg eerste autobrug tussen Rusland en Noord-Korea past in grotere plaatje
Rusland en Noord-Korea zijn begonnen aan de bouw van een autobrug die de landen met elkaar verbindt. Volgens de Noord-Koreaanse premier Pak is de bouw van de eerste wegverbinding tussen de landen een "belangrijke mijlpaal" in de onderlinge betrekkingen.
De brug over de Tumen-rivier wordt ongeveer een kilometer lang en gaat omgerekend een kleine 100 miljoen euro kosten. Op dit moment kunnen de landen alleen beschikken over een spoorbrug, een luchtverbinding en een verbinding over zee, om Noord-Koreaans militair materieel naar Rusland te vervoeren.
Het Noord-Koreaanse staatspersbureau KCNA zegt dat de verkeersbrug onder meer toerisme en goederenverkeer moet bevorderen. De autoweg komt vlak bij de Vriendschapsbrug, een spoorbrug uit de Sovjettijd. Medio 2026 moet de brug in gebruik worden genomen.
De start van de bouw werd gisteren door beide landen met een ceremonie gevierd en via een videoverbinding bijgewoond door de Noord-Koreaanse premier Pak en zijn Russische collega Misjoestin. Laatstgenoemde sprak volgens het Russische staatspersbureau Tass van een "mijlpaal voor de Russisch-Koreaanse relatie". Pak omschrijft het project als een "symbool van de eeuwigdurende vriendschap en samenwerking".
Militaire steun
Volgens Korea-deskundige Casper van der Veen symboliseert de bouw van de wegverbinding de verdere toenadering tussen de landen. "Rusland en Noord-Korea zijn al langer bondgenoten, maar zo hecht als de banden de afgelopen twee jaar zijn geweest, is uitzonderlijk. Ik denk dat de relatie sinds Stalin niet zo goed is geweest", zegt Van der Veen.
Van der Veen doelt onder andere op de levering van militaire troepen en wapens aan Rusland in de oorlog tegen Oekraïne. "Naast de duizenden soldaten, levert Noord-Korea ook miljoenen artilleriegranaten en ballistische raketten aan Moskou", zegt Van der Veen. De Oekraïense president Zelensky beschuldigde Rusland er onlangs nog van een Noord-Koreaanse raket te hebben ingezet bij een aanval op Kyiv.
Ook het bezoek van Poetin aan Noord-Korea in juni vorig jaar toonde aan dat de landen een innige vriendschap onderhouden. "Het bijzondere is dat Noord-Korea nu de helpende hand biedt en niet de vragende partij is. Dat is altijd andersom geweest in de relatie met Rusland. Die positie zullen ze maximaal proberen uit te buiten", aldus Van der Veen.
Deze week bevestigde Noord-Korea voor het eerst dat militairen uit het land aan Russische zijde meevechten tegen Oekraïne nadat het Russische ministerie van Defensie beelden van Noord-Koreaanse militairen naar buiten had gebracht. Volgens Pyongyang hebben de troepen bijgedragen aan de overwinning in de Russische grensregio Koersk.
Volgens Zuid-Koreaanse inlichtingendiensten zijn zo'n 600 Noord-Koreaanse militairen gesneuveld in de strijd om Koersk. Ook zouden meer dan 4000 Noord-Koreanen gewond zijn geraakt. In totaal zijn er volgens Seoul zeker 15.000 Noord-Koreaanse militairen actief aan Russische zijde.
Verbetering Noord-Koreaanse militairen
Ondanks de op het eerste oog grote Noord-Koreaanse verliezen, waarschuwt Zuid-Korea dat het gevechtsvermogen van het Noord-Koreaanse leger aanzienlijk is verbeterd. "Ze zijn gewend geraakt aan het gebruik van nieuwe wapens, zoals drones", zei een lid van de parlementaire inlichtingencommissie gisteren.
"Er zijn militair analisten die zeggen dat Noord-Koreaanse troepen er wel degelijk voor hebben gezorgd dat Rusland de Oekraïners uit Koersk kon verdrijven. Wat vaststaat is dat Rusland de oorlog door Noord-Koreaanse wapenleveranties makkelijker kan voortzetten", zegt Van der Veen.
In ruil voor de levering van troepen en wapens krijgt Pyongyang grote hoeveelheden geld en militaire technologie van Rusland. "Kim Jong-un wil meer spionagesatellieten, betere drones en hij wil de marine uitbreiden. Dat is allemaal technologie die Rusland in huis heeft", ziet Van der Veen.
Vorige week presenteerde Noord-Korea het grootste nieuwe oorlogsschip uit hun vloot. Volgens het Zuid-Koreaanse leger is het marineschip gebouwd met hulp van Moskou. "Het duidt erop dat de twee landen steeds verder naar elkaar toetrekken en elkaar blijven helpen", zegt Van der Veen.
30 jaar geleden begon TMF, herinneringen nog springlevend
Precies dertig jaar geleden, op 1 mei 1995, begon de eerste Nederlandse muziekzender op tv. TMF (The Music Factory) bestaat inmiddels al veertien jaar niet meer, maar heeft een blijvende indruk achtergelaten op de Nederlandse muziek. "TMF was de shit vroeger".
De eerste videoclip die werd uitgezonden was Too Much Love Will Kill You van Brian May. Het was het begin van een doorbraak in de Nederlandse muziekindustrie.
Vj's als Bridget Maasland, Sylvana Simons, Ruud de Wild, Sascha Visser, Tooske Ragas en Daphne Bunskoek werden er bekend. Miljoenen Nederlanders groeiden op met de Hitzone-cd's van TMF en de TMF Awards.
Sms'en tijdens clips
Véras Fawaz (31) is regisseur van videoclips van artiesten als Joost Klein, Goldband en Bizzey. "Ik ben opgegroeid in Stadskanaal, in het noorden. TMF was de plek waar we konden dromen van de wereld."
TMF was in Nederland lang populairder dan andere muziekzenders als MTV en The Box. Het leidde ertoe dat er ook in België, het Verenigd Koninkrijk en Australië een TMF-zender werd gestart. De zender breidde ook uit met programma's over games en speelde in op de opkomst van de mobiele telefoon met sms-spelletjes tijdens videoclips.
Volgens Fawaz had TMF in die tijd veel invloed op de muziekwereld. "Het was bijna een kweekvijver. TMF was lekker Nederlands, met Nederlandse figuren en de TMF Awards. TMF was de shit vroeger."
In de loop van de jaren traden traden artiesten uit binnen- en buitenland op bij de TMF Awards:
Vandaag verschijnt op Videoland een documentaire over TMF. Daarin komt ook de schaduwkant van het succes naar voren. Verschillende vj's van toen zeggen dat ze een burn-out kregen van de lange werkweken die ze moesten maken.
Jeroen Post zegt dat hij "over het randje is gegaan": "Ik werd wakker met hartkloppingen. Ik ben er anderhalf jaar goed ziek van geweest", zegt hij in de documentaire. Ook Miljuschka Witzenhausen zegt dat ze "vaak letterlijk is omgevallen".
Ook is er kritiek op een van de oprichters van de zender, Lex Harding. Hij zegt in de documentaire dat hij zocht naar "lekkere wijven, mooie meiden om op televisie te presenteren". Hij erkent dat het er vroeger anders aan toe ging dan nu. "Waren opmerkingen overschrijdend naar de maatstaven die nu worden gehanteerd? Zeer zeker. Er werd gevloekt, gescholden en mensen werden uitgelachen."
Volgens De Telegraaf heeft Harding bezwaar gemaakt bij de makers van de documentaire vanwege het beeld dat van hem wordt geschetst, maar heeft dat tot niks geleid.
Renate Gerschtanowitz (toen nog Verbaan) schrijft op Instagram dat ze met een "warm gevoel" terugkijkt op haar tijd bij TMF. "Het is nooit meer zo leuk geweest als in die tijd!" De verhalen over wantoestanden herkent ze niet, zegt ze: "De meeste kunstjes qua contracten, werkdruk en seksisme zijn me geflikt na die tijd."
Zo snel als TMF opkwam, zo snel verdween de zender ook weer van het toneel. Een hoop vj's vertrokken naar concurrenten. Na 2008 begon de populariteit snel af te nemen en in de eerste maanden van 2011 was de zender alleen nog van 06.00 uur tot 15.00 uur op tv.
Vanaf april dat jaar verdween TMF helemaal van tv, en ging het over naar online. Op 1 september 2011 werd TMF definitief opgeheven. Het betekende ook het einde van de TMF Awards; de laatsten werden in 2011 gewonnen door broers Ben en Dean Saunders en Caro Emerald.
Met het verdwijnen van TMF is volgens regisseur Fawaz het tijdperk van de videoclip niet voorbij. "Voor alle artiesten is een clip nog steeds een van de belangrijkste punten. In een clip kan je wegdromen." Volgens Fawaz wordt er nu wel nagedacht over de potentie van een clip voor social media: "Er worden bijvoorbeeld ook tiktoks van gemaakt".
Fawaz denkt met weemoed terug aan de zender. "Vroeger zat ik hele dagen voor de tv naar TMF te kijken om dezelfde clip nog een keer te zien. Maar het principe dat er bij een liedje een clip hoort, dat blijft."
Japan zet in op diplomatiek offensief in Azië: 'De situatie rond Taiwan is ernstig'
De spanning stijgt rond Taiwan, dus gaat Japan in de diplomatieke aanval. Premier Shigeru Ishiba bezocht deze week achtereenvolgens Vietnam en de Filippijnen, waar hij defensieafspraken maakte om de weerbaarheid van beide landen te versterken.
Het bezoek komt kort na de rondreis van de Chinese president Xi Jinping. Geen toeval, door strategische partnerschappen in Zuidoost-Azië uit te bouwen wil Tokio een regionale verdedigingsgordel creëren tegen de groeiende druk van China.
"Japan en de Filippijnen zijn inmiddels partners", verklaarde Ishiba in Manilla. In Vietnam deelde hij dezelfde boodschap: "Onze samenwerking draagt bij aan regionale stabiliteit en welvaart", aldus de premier in Hanoi. President Ferdinand Marcos Jr. noemde de samenwerking een "gouden tijdperk" en prees Japan voor zijn "krachtige en oprechte steun" aan de Filipijnse veiligheidsambities.
Kustwacht
De twee landen hebben afgesproken te praten over een inlichtingenverdrag en een logistieke defensieovereenkomst voor gezamenlijke militaire operaties. Daarbij bevestigden de twee leiders dat de militaire samenwerking wordt uitgebreid, met nadruk op gezamenlijke oefeningen van de kustwacht.
Ondanks de nauwe banden met China stemde ook de Vietnamese premier Pham Minh Chinh in om een nieuwe "vice-ministeriële dialoog" op te zetten tussen de Japanse en Vietnamese ministeries van Defensie en Buitenlandse Zaken, waarvan de eerste bijeenkomst nog dit jaar zal plaatsvinden.
"De situatie rond Taiwan is ernstig", vertelt Hidetoshi Uchihara. "Een conflict kan niet uitgesloten worden, ook al wil niemand oorlog." Hij is gemeenteraadslid van het eiland Ishigaki, onderdeel van de zuidelijke Nansei-eilandenreeks dat grenst aan de Zuid-Chinese Zee en aan de noordwestelijke rand van de Filipijnse Zee.
De locatie van de eilanden maakt ze een brandpunt in de groeiende spanningen in Oost-Azië. Ishigaki ligt slechts 250 kilometer van Taiwan, het eiland Yonaguni zelfs op minder dan 110 kilometer. Het is een korte vaart naar de Taiwanstraat, een van de drukste en belangrijkste zeeroutes ter wereld.
Diezelfde route opent de toegang tot de Zuid-Chinese Zee, waar Japan niet alleen economisch afhankelijk van is (een groot deel van zijn handel gaat er doorheen) maar waar ook China zijn maritieme invloed stelselmatig uitbreidt. De Filipijnen en Vietnam worden er al regelmatig geconfronteerd met Chinese schepen.
Dagelijkse realiteit
Voor Uchihara is een mogelijke oorlog geen abstract risico, maar een dagelijkse realiteit: "We bevinden ons op een kruispunt van geopolitiek en geografie." In 2024 voerden Chinese marineschepen al zo'n tachtig keer nabij de eilanden, een verdriedubbeling van het jaar daarvoor. "Als er iets gebeurt rond Taiwan staan wij in de vuurlinie."
Correspondent Mustafa Marghadi ging vorig jaar mee op een schip met Filipijnse burgers die protesteren tegen de Chinese claim op visgronden:
Om het moeilijker te maken voor China om een potentieel conflict snel te winnen, en daarmee een afschrikeffect op te bouwen, levert Japan specialisten en uitrusting aan partnerlanden.
Zo stuurt het regelmatig mobiele eenheden van zijn eigen kustwacht om trainingen te verzorgen, heeft Vietnam inmiddels patrouille- en reddingsboten ontvangen, en hebben ook de Filippijnen een Japans radarsysteem gekregen en vijf kustwachtschepen afgenomen.
Noodscenario's
Ook op eigen bodem bereidt Japan zich voor. Op de Nansei-eilanden zijn de afgelopen jaren radarposten, luchtafweerinstallaties en marinebases gebouwd. Of Japan betrokken raakt in een conflict over Taiwan heeft Uchihara dus geen twijfels. "Met zo'n 50.000 Amerikaanse troepen en allemaal nieuwe legerbases hier is er geen ontkomen aan", vertelt hij.
"Daarom zijn er noodscenario's opgezet." In maart presenteerde Japan een evacuatieplan voor de 120.000 inwoners van deze eilanden.
Toch is het niet voldoende, vindt Uchihara. "Het is gewoonweg onmogelijk om de inwoners te beschermen in geval van oorlog. Dat kan ik met zekerheid zeggen." Terwijl de landelijke beleidsmakers in Tokio grootse plannen smeden om de eigen defensie op te bouwen en partnerlanden weerbaarder te maken, zitten de eilandbewoners te wachten op uitleg.
"Mensen vragen mij waar ze heen moeten als het zo ver is," vertelt Uchihara gefrustreerd. "En ik heb daar geen goed antwoord op."
Vervuilende auto met buitenlands kenteken lastiger te beboeten in uitstootvrije zone
De meest vervuilende bedrijfswagens die met een buitenlands kenteken rijden, kunnen in veel gevallen ongestraft een uitstootvrije zone binnenrijden. De camera's die kentekens registereren, mogen niet worden gebruikt voor auto's met een buitenlands kenteken omdat dat tegen de Europese afspraken ingaat, meldt AD op basis van een Kamerbrief van staatssecretaris Jansen (Openbaar Vervoer en Milieu).
Met onder meer België en Duitsland heeft Nederland al wel verdragen voor verkeersovertredingen. Jansen verwacht daarom dat dit jaar nog geregeld is dat ook auto's met een Belgisch kenteken door het camerasysteem geregistreerd kunnen worden en dat eigenaren boetes toegestuurd kunnen krijgen. Voor auto's met een Duits kenteken is dat lastiger, stelt de staatssecretaris "omdat zij (Duitsland, red.) pas gegevens delen ná een aangetoonde overtreding, terwijl voor zero-emissiezones juist vooraf gegevens nodig zijn".
Lokaal onderzoek
Het is niet bekend hoeveel auto's met buitenlandse kentekens de zones zijn binnengereden, meldt Jansen. Wel heeft de gemeente Rotterdam lokaal onderzoek gedaan. Van alle auto's die de zone in Rotterdam binnenreden, hadden er tussen de 2,4 en 3,7 procent een buitenlands kenteken.
Eigenaars van vervuilende bedrijfswagens met een buitenlands kenteken ontlopen weliswaar een boete die automatisch wordt uitgeschreven na cameraregistratie, maar kunnen alsnog een boete ontvangen. Naast camera's worden namelijk ook handhavers ingezet die in het gebied boetes kunnen uitschrijven, bijvoorbeeld op laad- en losplekken.
Op dit moment telt Nederland zestien gemeenten met een zero-emissiezone waaronder Amsterdam, Den Haag, Eindhoven, Rotterdam, Groningen en Zwolle. twaalf andere gemeenten voeren de komende maanden en jaren zo'n zone in. De eerste zes maanden dat de zone is ingevoerd, worden nog geen boetes uitgedeeld.
De zones zijn bedoeld om zeer vervuilende bedrijfswagens te weren. Stapsgewijs mogen die de komende jaren het gebied niet meer in. Het is de bedoeling dat uiteindelijk alleen nog emissievrije bedrijfsvoertuigen het gebied in mogen. Iedere twee maanden informeert Jansen de kamer over de voortgang van de zones.
Zweedse journalist in Turkije veroordeeld voor beledigen van Erdogan
De Zweedse journalist die vorige maand in Turkije werd opgepakt, is veroordeeld tot een voorwaardelijke celstraf van 11 maanden voor het beledigen van de Turkse president Erdogan. In een tweede zaak staat journalist Joakim Medin terecht voor lidmaatschap van een terroristische organisatie. Daarvoor hangt hem een celstraf van drie jaar boven het hoofd.
Medin werd op 27 maart na aankomst op het vliegveld van Istanbul opgepakt toen hij daar verslag wilde doen van protesten tegen de regering-Erdogan. Die waren uitgebroken na de arrestatie van burgemeester Imamoglu van Istanbul, Erdogans belangrijkste politieke tegenstander.
PKK-demonstratie
Medin wordt er door de Turkse autoriteiten van beschuldigd betrokken te zijn geweest bij een demonstratie in Stockholm van de PKK, een organisatie die door de Europese Unie en de VS als terroristisch wordt aangemerkt. Bij die betoging in januari 2023 werd een pop van Erdogan bij de voeten opgehangen.
De Turkse autoriteiten deden onderzoek naar de demonstratie en kregen daarbij vijftien personen in het vizier, onder wie Medin. De journalist deed verslag van het protest, maar bewijs dat hij ook deelnam als demonstrant hebben de Turkse aanklagers niet geleverd. De organisatoren van het protest hebben altijd ontkend dat Medin erbij was als deelnemer.
Beruchte gevangenis
De zitting vandaag in Ankara was openbaar, wat inhoudt dat ook journalisten, mensenrechtenorganisaties en ambassadepersoneel erbij konden zijn. Medin woonde de zitting bij via een videoverbinding vanuit de gevangenis in Silivri. Dat is de grootste gevangenis in Turkije die bekendstaat om zijn slechte leefomstandigheden. Ook Imamoglu zit daar vast.
De tweede rechtszaak, over Medins vermeende lidmaatschap van een terroristische organisatie, moet nog voorkomen. Het is nog niet bekend wanneer dat proces begint. Medin blijft vastzitten totdat die zaak begint.
12 jaar cel voor mannen die partner van zus doodstaken, 'trekken van eerwraak'
Twee mannen (30 en 45 jaar) moeten twaalf jaar de cel in voor het doodsteken van een andere man in Den Haag. De rechtbank zegt dat de moord "trekken heeft van eerwraak". De 45-jarige man was het er niet mee eens dat het slachtoffer bij zijn zus was ingetrokken. De twee hadden een relatie.
Samen met de andere man maakte hij het plan om het slachtoffer ernstig te verwonden in hun woning aan de Erasmusweg in Den Haag. Het slachtoffer overleefde de aanval in februari 2023 niet.
De twee mannen spraken meerdere keren over de plannen om het slachtoffer iets aan te doen. De 45-jarige stuurde onder meer een foto van het slachtoffer naar zijn handlanger. Op de dag van het steekincident gingen ze meerdere keren naar de flat van de man.
Op camerabeelden is te zien dat ze vervolgens in de namiddag samen de portiek ingingen en anderhalve minuut later weer naar buiten kwamen. In die tijd werd het slachtoffer neergestoken.
800 euro
De verdachten hebben verklaard dat ze daarna naar de woning van de 45-jarige verdachte gingen. Daar gaf hij de 30-jarige man 800 euro. Het steekwapen is nooit gevonden.
De rechtbank weet niet niet wie van de twee heeft gestoken. Daarom zijn ze allebei schuldig bevonden aan het medeplegen van doodslag.
"Door hun handelen hebben de verdachten onherstelbaar leed en verdriet toegebracht aan de nabestaanden van het slachtoffer", aldus de rechters. "Tijdens de zitting hebben de partner en ouders van het slachtoffer op indringende wijze verwoord hoe ingrijpend de dood van hun dierbare voor hen is."
"De rechtbank stelt dat in de rechtsorde absoluut geen plaats is voor eerwraak", vervolgen ze. "Het staat twee volwassenen vrij om samen een relatie aan te gaan."
De mannen moeten allebei een schadevergoeding van 17.500 euro betalen aan de ouders van het slachtoffer.
In verwachting
Omroep West schrijft dat de zus van de 45-jarige man zwanger was ten tijde van de dodelijke mesaanval. Zij heeft inmiddels een dochter gekregen.
Zeldzame zwaardvis spoelt aan bij Eemshaven
Op het wad bij de Eemshaven is een zeer zeldzame zwaardvis gevonden. Het is voor het eerst in bijna veertig jaar dat een Xiphias gladius is aangetroffen aan de Nederlandse kust.
Het dode dier werd gisteren gezien door hobbyfotograaf Martin Knol uit Winsum. "Ik nam een foto toen ik iets voorbij zag drijven", zegt hij bij RTV Noord. "Het zag er vreemd uit. Toen ik de foto had uitvergroot, zag ik de punt van het zwaard van de vis. Heel bijzonder."
"De zwaardvis is echt een zeldzaamheid aan de Nederlandse kust", reageert Wouter van der Heij van de Waddenvereniging. "De afgelopen honderd jaar zijn er voor zover bekend maar drie gevonden. Dode exemplaren waarschijnlijk, want levend zijn deze pijlsnelle dieren erg lastig te zien."
Onderzoek
Het dode dier is vanochtend overgebracht naar Ecomare op Texel. Daar moet uit onderzoek blijken waaraan de zwaardvis is bezweken en hoe die bij de Eemshaven terecht is gekomen. Zwaardvissen zwemmen wel in de Middellandse Zee en in de grote oceanen, maar komen in de Noordzee normaal niet voor.
Conservator Pierre Bonnet van Ecomare is al net zo onder de indruk van de vondst: "Dit is echt extreem zeldzaam", stelt hij. "Dit is de vierde keer in ruim een eeuw tijd dat er een exemplaar wordt gevonden. Hoe zeldzaam wil je het hebben?"
Afgietsel
Wat Bonnet betreft krijgt de zwaardvis na het onderzoek een plekje in zijn natuurmuseum. "Ik zou er graag een afgietsel van maken en het geraamte inclusief zwaard conserveren", filosofeert hij. "Maar daar is wel geld nodig, en wij zijn niet rijkste instelling."
Camino steeds populairder, maar zorgen over drukte en 'rolkofferpelgrims'
Een pelgrimstocht naar bedevaartsoord Santiago de Compostela in Spanje wordt steeds populairder. In 2024 haalden bijna een half miljoen mensen hun compostela op, het officiële kerkelijke bewijs voor het afleggen van de langeafstandstocht naar de stad in het westen van Spanje. In 2014 waren dat er nog 223.882.
Dat blijkt uit cijfers van het officiële pelgrimskantoor van Santiago de Compostela. Waarschijnlijk ligt het aantal pelgrims nog veel hoger, omdat veel mensen slechts een deel van de route lopen of het bewijs niet ophalen.
De populariteit van de pelgrimstocht, ook bekend als de camino (Spaans voor weg) is volgens het Nederlands Genootschap Sint Jacob deels te danken aan boeken zoals De Camino van Anya Niewierra, dat in 2022 uitkwam en een bestseller is.
Van origine is de bedevaartstocht een religieuze wandeling naar het graf van de heilige Sint Jacob, een van Jezus' twaalf apostelen. Niet alleen gelovigen, ook steeds meer toeristen en recreatieve wandelaars leggen de tocht naar het bedevaartsoord af. Paus Franciscus uitte daarover vorig jaar zijn zorgen. Hij zei toen dat het "van belang is dat de christelijke geest van de pelgrimstocht behouden blijft".
Ergernis over 'rolkofferpelgrims'
Ook mensen die al vaker naar het bedevaartsoord trokken zijn bezorgd dat de wandelpaden te druk worden. Volgens Fons Boeink van het genootschap vinden deze pelgrims dat "de camino aan zijn eigen succes ten onder gaat". Bij hen groeit ergernis over de drukte en 'rolkofferpelgrims', die hun bagage tussen de overnachtingsplekken laten vervoeren in plaats van met een rugzak te lopen.
De meest populaire route is de Camino Francés, die in de Pyreneeën begint en in 775 kilometer naar Santiago de Compostela loopt. Maar in totaal zijn er tientallen routes die mensen kunnen afleggen, met niet alleen vertrekpunten in Frankrijk, Spanje en Portugal, maar ook in België en Nederland.
Wandelaars leggen gemiddeld tussen de 10 en 25 kilometer per dag af. Ze eten en overnachten doorgaans in betaalbare pelgrimsherbergen die worden gerund door vrijwilligers. Ook zijn er steeds meer reisbureaus die verzorgde reizen bieden voor mensen die de camino of een deel daarvan willen lopen.
'Puristische pelgrims'
Alleen wandelaars die 100 kilometer van de route lopen en fietsers die minstens 200 kilometer afleggen maken aanspraak op een compostela. Dat vinden vooral de 'puristische pelgrims', die de hele route afleggen, een moeilijk punt.
Vanuit de plaats Sarria is het nog 100 kilometer naar Santiago de Compostela. Daardoor is het een populaire startplaats voor bezoekers die weinig tijd hebben, maar wel de camino willen ervaren. Vanuit Sarria neemt het aantal wandelaars, fietsers en toeristen en daarmee de drukte toe.
Volgens Boeink klopt het dat het lang niet alle pelgrims vanuit religieuze overwegingen besluiten de tocht af te leggen. "Nog zo'n 30 procent doet het vanuit die overtuiging, de rest heeft andere overwegingen, zoals bijvoorbeeld sportiviteit of zingeving."
Zweem van spiritualiteit
Dat beaamt Annemiek Nefkens. Zij runt een reisbureau dat gespecialiseerd is in pelgrimstochten naar Santiago de Compostela. Volgens haar hangt er een zweem van spiritualiteit omheen, omdat veel mensen die de tocht maken iets te verwerken hebben of zoeken naar zingeving.
Zelf liep ze naar de Spaanse stad "op een dieptepunt in mijn leven", vertelt ze. "Ik raakte mijn werk, relatie en huis kwijt. Ik had drie maanden betaald verlof en wilde mijn verdriet verwerken." Na deze tocht begon ze met het organiseren van reizen.
"Mijn bedrijf groeide de laatste jaren gestaag en ik verwacht dat deze groei doorzet. Veel mensen hebben door de tijd waarin we leven behoefte aan rust, natuur en actief bezig zijn. En daar is de camino perfect voor." Ondanks de goede zaken zegt ook zij zich ook zorgen te maken over de drukte. "Explodeert de drukte niet een keer, vraag ik me dan af."
Droom waarmaken
Het bedevaartsoord zelf neemt in ieder geval maatregelen. Sinds een paar maanden maakt het niet meer uit welke 100 kilometer van de route je loopt om een certificaat te ontvangen. Dat moet ertoe leiden dat de drukte op het stuk tussen Sarria en Santiago de Compostela afneemt.
Reisorganisator Nefkens wil wel een lans breken voor mensen die 'slechts' 100 kilometer lopen. "Ook al is het de laatste 100 kilometer, voor sommige mensen betekent dit wel dat zij hun droom kunnen waarmaken."
Oorzaak stroomstoring Spanje en Portugal nog onbekend, cyberaanval uitgesloten
De Spaanse netbeheerder Red Eléctrica weet nog altijd niet precies waardoor de grote stroomstoring in zowel Spanje als Portugal gisteren werd veroorzaakt. Volgens de eerste onderzoeksresultaten kan een cyberaanval worden uitgesloten als oorzaak van de storing.
De netbeheerder meldt dat er twee afzonderlijke gevallen van verlies van stroomopwekking zijn vastgesteld in het zuidwesten van Spanje, maar op welke locatie is niet bekend. Mogelijk gaat het om locaties die stroom opwekken door middel van zonne-energie, maar dat is dus nog niet definitief vast te stellen.
Een paar minuten voor de storing was het netwerk nog stabiel. In het zuidwesten was vervolgens een dip te zien in de stroomopwekking, waardoor een instabiele situatie op het netwerk ontstond en sommige systemen werden afgekoppeld.
Spanje gaat de verbinding met Frankrijk, via de Golf van Biskaje, versterken. Volgens de netbeheerder wordt het elektriciteitsnetwerk stabieler en betrouwbaarder door meer onderlinge verbindingen.
Vast in treinen en metro's
Door de stroomstoring werden gisteren miljoenen mensen in Spanje en Portugal getroffen. Het luchtverkeer, treinen en metro's kwamen tot stilstand. Spaanse reddingsdiensten hebben zo'n 35.000 gestrande trein- en metroreizigers gered die ergens op hun traject stil waren komen te staan. Velen konden daarna ook nog niet thuiskomen: duizenden gestrande passagiers hebben de nacht op trein- en metrostations doorgebracht.
Winkels en evenementen als het Masters-tennistoernooi van Madrid moesten klanten en bezoekers wegsturen, omdat communicatie en verlichting uitvielen. Ook het internet en het telefoonnetwerk werkten niet meer. Pas vanochtend vroeg was in Spanje op de meeste plekken de stroom weer hersteld. In Portugal was dat gisteravond al het geval.
Gevecht in Damascus tussen Druzen en pro-regeringsstrijders
Bij gevechten tussen Druzen en pro-regeringsstrijders in een voorstad van de Syrische hoofdstad Damascus zijn volgens een Syrische mensenrechtenorganisatie zeker vier doden gevallen. Volgens reddingwerkers ter plekke zijn het er dertien.
De strijd begon toen militanten uit soennitische plaatsen naar de voorstad Jaramana kwamen, waar overwegend Druzen wonen. Ze wilden verhaal halen voor een post op sociale media waarop een Druzische geestelijke te horen zou zijn die de profeet Mohammed beledigt.
"Ik ontken categorisch dat dit mijn stem was", zegt de geestelijke in een video. "Ik heb dit niet gezegd en diegene die dit heeft gedaan is een slecht mens die een strijd tussen verschillende groepen Syriërs wil ontketenen."
Onschuldig
Het Syrische ministerie van Binnenlandse Zaken zegt dat een eerste onderzoek heeft uitgewezen dat deze geestelijke onschuldig is en roept iedereen op zich aan de wet te houden.
Volgens het ministerie kwamen de militanten naar Jaramana voor een demonstratie. Druzen zouden het vuur hebben geopend.
Afrekening
In december bracht een opmars van rebellen het regime van Assad ten val. De angst was dat de soennitische rebellen zouden afrekenen met andere geloofsgroepen zoals de Druzen. De Druzen behoren tot een religieuze minderheid die zich in de tiende eeuw afsplitste van de sjiitische islam.
In maart kwamen in plaatsen aan de kust van de Middellandse zee duizenden mensen om bij de strijd tussen regeringstroepen en sjiitische milities die vroeger op de hand van Assad waren.
Canadese beleefdheid is voorbij: patriottisme als protest tegen Trump
De Canadezen gaan vandaag naar de stembus, maar de verkiezingen draaien vooral om een man die niet op het stembiljet staat: Donald Trump. De Amerikaanse president heeft met zijn handelsoorlog en uitspraken over het inlijven van Canada de verkiezingsrace flink opgeschud. Het antwoord van de Canadezen is eensgezind: er is sprake van een hernieuwde trots voor het vaderland.
Amerikaanse ijshockeyteams worden uitgejouwd, de zwarte koffie americano is omgedoopt tot de canadiano en overal in Ottawa, de hoofdstad van Canada, hangen posters met 'koop Canadees'. En de kleuren van de nationale vlag domineren: rood en wit.
Koffie, vlaggen, petjes en een app, het nieuwe Canadese patriottisme uit zich op verschillende manieren:
"Onze leveranciers kunnen de vraag naar Canadese vlaggen bijna niet aan", zegt de Nederlandse Petra Thoms in haar winkel World of Maps in Ottawa. De winkel heeft een hoek gewijd aan alles met de maple leaf, het rode esdoornblad op de Canadese vlag. "Welk formaat vlag je ook wilt, wij hebben het hier."
'Verwar ons niet met Amerikanen'
De verkoop van Canadese vlaggen is flink gestegen sinds Trump president is. Veel klanten vertellen Thoms, die al meer dan dertig jaar in Canada woont, dat ze voor het eerst een Canadese vlag kopen om voor hun huis omhoog te hijsen.
Bij de kassa rekent Thoms af met Jeffrey Hannington. "Ik ga op een cruise die in Rotterdam begint", vertelt Hannington, die een jack draagt met CANADA erop geborduurd. Hij heeft twee kleine vlaggetjes gekocht, die van Canada en de Europese Unie. Hannington is van plan om de vlaggetjes tijdens het diner op tafel te zetten. "Ik wil niet dat mensen ons voor Amerikanen aanzien. Het is schandalig wat Trump doet."
Dat vindt ook Liam Mooney, een grafisch vormgever uit Ottawa. In een printwinkel, tussen de T-shirts en hoodies, laat hij zijn zelfontworpen pet zien. Een duidelijke kopie van de beroemde Make America Great Again-pet, maar met een andere boodschap: Canada is not for sale. Met zijn petten wil Mooney verzet bieden.
Uit een peiling blijkt dat het aantal Canadezen dat trots is om Canadees te zijn, is toegenomen: van 45 procent in december, vlak voor Trumps inauguratie, naar 58 procent in februari. De ooit zo brave bovenburen laten ineens nadrukkelijk van zich horen.
Dit geldt ook voor de koploper bij de verkiezingen, premier en liberaal partijleider Mark Carney. In ijshockeytermen spreekt Carney het volk toe met "ellebogen omhoog", zet je schrap voor een stevige ruzie.
Canada is niet te koop
Dat klinkt Mooney als muziek de oren. Hij voelt zich beledigd door Trumps woorden over annexatie van zijn land: "Wij zullen nooit de 51e staat zijn." Na het zien van een uitzending van de Amerikaanse nieuwszender Fox News, waarin de presentator lachend zei: "Waarom zou je niet bij Amerika willen horen?", werd Mooney woedend. Zo ontstond het idee van de petjes, waarvan er al bijna 40.000 verkocht zijn.
Het is dan geen militaire invasie, zegt Mooney, maar Trumps economische druk voelt wel zo. "Hij pleegt een aanslag op onze industrieën." Zo heeft de Amerikaanse president importheffingen van 25 procent ingevoerd op de Canadese auto- en staalindustrie. Of de barst in de vriendschap tussen de landen kan worden geheeld, is onzeker.
Amerikaanse producten vermijden
Meer ondernemers verzetten zich tegen de stevige taal vanuit het Witte Huis. Na vele bezorgde gesprekken over Trumps importheffingen aan de keukentafel kwamen Christopher Dip en Alexandre Hamila tot de conclusie dat ze het makkelijker wilden maken om Amerikaanse producten te boycotten. "Canadezen willen hun eigen economie steunen als ze boodschappen doen", vertelt Dip.
Tussen de schappen van een supermarkt in Montreal laat Dip hun oplossing zien: de app Buy Beaver, die de jonge-entrepreneurs zelf hebben ontwikkeld. De app checkt waar producten vandaan komen en geeft een beoordeling over hoe 'Canadees' een product is.
Met de app scant Dip een pak spaghetti. De pasta is weliswaar in Canada geproduceerd, maar door een Amerikaans bedrijf. De app geeft direct een alternatief merk: spaghetti van Canadese bloem, gemaakt in Canada en door een Canadees bedrijf.
"Gebruikers zijn razend enthousiast, want nu kunnen zij Amerikaanse producten vermijden en trappen ze niet in de val van maple-washing." Hiermee doelt Dip op producten met het esdoorn-logo. Dat geeft de indruk dat het product Canadees is, terwijl het in werkelijkheid in de VS is geproduceerd.
De ondernemers vertellen met trots dat de app meer dan 150.000 keer is gedownload en binnenkort beschikbaar zal zijn in Europa. "Dan kunnen jullie ook Amerikaanse producten vermijden."
