Rijksmuseum en Nationaal Archief verwerven unieke collectie over koloniaal verleden
Tekeningen, archiefstukken, porseleinen servies en reisverslagen. Het is een greep uit de familiecollectie van de Swellengrebels over het koloniaal verleden van Kaap de Goede Hoop, vlak bij de Zuid-Afrikanse stad Kaapstad. De familie heeft het nu overgedragen aan het Rijksmuseum en het Nationaal Archief
De stukken van de familie, die teruggaan tot de zeventiende eeuw, zijn een uniek archief, vindt senior conservator van het Rijksmuseum Eveline Sint Nicolaas. "Het is bijzonder dat er een archief is dat tien generaties lang met veel liefde en zorg bewaard is gebleven in een familie."
De twee instellingen schrijven dat de familie Swellengrebel een koopliedenfamilie was van Duitse afkomst. Aan het einde van de zeventiende eeuw werkte een familielid, Johannes Swellengrebel, voor de Verenigde Oost-Indische Compagnie. In de Kaapkolonie, een deel van het huidige Zuid-Afrika, begon hij een gezin.
Zijn zoon Hendrik werd uiteindelijk gouverneur van de Kaapkolonie en verdiende veel geld. In 1751 reisde Hendrik met zijn gezin terug naar Nederland.
Koloniaal perspectief
Er wordt bij de collectie in het bijzonder gekeken naar Hendrik Swellengrebel junior, de zoon van de gouverneur, zegt Sint Nicolaas. Hij reisde in 1775 terug naar De Kaap en maakt daar drie grote reizen. "In zijn reisverslagen schrijft hij waar het land geschikt voor is, voor welke soorten graan bijvoorbeeld."
In het familiearchief zijn lijsten gevonden waarin Swellengrebel junior beschrijft wat hij allemaal op reis meeneemt. "Zoals ossenkarren, vishaken en netten. Je krijgt een beeld van hoe die reizen waren."
"De stukken waren niet bedoeld voor publicatie, dus je blijft heel dichtbij zijn idee van hoe dat land, ook vanuit een koloniaal perspectief, benut kon worden", zegt Sint Nicolaas. Tussen de stukken is ook een tekening gevonden van slavenhouder en wijnboer Hendrik Cloete met een tot slaaf gemaakte man, Augustus van Bengalen.
Dat er een tekening en naam nu bekend zijn, is speciaal. "We hebben verder geen naam én gezicht van een tot slaaf gemaakt persoon in de koloniale tijd. Dat was niet belangrijk en werd niet genoteerd."
De conservator verwacht dat er nog wel meer bijzondere vondsten gedaan zullen worden in de collectie. "Daarom is het zo mooi dat we het toegankelijk maken. Straks is het digitaal beschikbaar voor onderzoekers in binnenland en buitenland."
'Plan huurbevriezing in strijd met regels', Keijzer gaat met coalitie praten
Het plan om de sociale huren van corporatiewoningen te bevriezen om huurders meer financiële armslag te geven is in strijd met de regels. Dat zegt de Raad van State in een advies aan het kabinet. Voor het weekend lekte al uit dat het hoogste adviesorgaan van het kabinet zeer negatief zou oordelen over het plan.
Als de huren van corporatiewoningen wel bevroren worden en die van andere (particuliere) sociale huurwoningen niet, dan is dat in strijd met het principe van gelijke behandeling, aldus de Raad. Ook oordeelt de Raad dat het wetstraject rommelig is, onderbouwingen onderbreken en consequenties voor de woningmarkt onvoldoende zijn uitgewerkt.
BBB-minister Keijzer wil nu opnieuw met de coalitie om tafel om over het plan te praten. De partijen hadden in de onderhandelingen voor de voorjaarsnota ingestemd met de PVV-wens om mensen die hun kosten zagen stijgen tegemoet te komen. Keijzer stuurde daarop de wet om de huren te bevriezen voor advies naar de Raad.
In reactie op het harde oordeel spreekt Keijzer vandaag van een "stevig advies" . Ze benadrukt dat ze zelf ook al eerder had aangegeven dat de wet nog niet af was en dat huurbevriezing stevige consequenties heeft. Zo gaf Keijzer eerder al aan dat bij het bevriezen van huren corporaties inkomsten mislopen, waardoor investeringen in nieuwe sociale huurwoningen uitblijven. Daar zou compensatie tegenover moeten staan, wat ook onderwerp van gesprek is tussen de coalitiepartijen.
Keijzer zegt nu aan een nader rapport te werken, en hoopt dat " deze week" in het kabinet te bespreken. Ook is er contact met de coalitiepartijen.
Tijd nu krap
Politiek gezien raakt het bevriezen van sociale huren steeds meer uit zicht. In de Eerste Kamer heeft de coalitie geen meerderheid. Oppositiepartijen zijn op zich niet tegen het helpen van sociale huurders maar zien nu te veel problemen in de plannen, met de oneerlijkheid voor verschillende groepen huurders en de nadelen voor de investeringen op de woningmarkt als belangrijkste bezwaren.
De tijd dringt want per 1 juli zou het plan moeten ingaan en het wordt nu wel erg krap om alle aanvullende punten nog te regelen.
Onderzoekers: nog nooit zoveel mosselbanken op het Wad
Nog nooit zijn er zoveel nieuwe mosselbanken geteld in het Waddengebied als nu. Dat zeggen onderzoekers van Wageningen Marine Research.
Aan de hand van onder meer satellietbeelden zijn de mosselbanken geïnventariseerd. "Op basis daarvan schatten we nu dat er zevenduizend hectare aan mosselbanken ligt. En dat is echt heel veel, want wij hebben nooit meer gezien dan vierduizend", zegt Karin Troost tegen Omrop Fryslân.
Troost doet al jaren onderzoek naar mosselen en andere schelpdieren. "Dit is heel bijzonder. Niemand in Nederland heeft dit gezien in zijn leven."
Zo ziet zo'n nieuwe mosselbank eruit:
Afgelopen zomer was er al een grote aanwas van jonge mosselen. Maar normaal gesproken overleven die de winter en het stormseizoen niet. Waarom er nu een recordaantal mosselbanken is, is onduidelijk. "Het is eigenlijk altijd heel moeilijk om te weten waar dat nu door komt. Wat er allemaal met de mossellarven gebeurt voordat het een bank wordt, laat zich heel moeilijk onderzoeken", aldus Troost.
Toch hebben de onderzoekers wel wat verklaringen. Zo zijn er momenteel weinig garnalen, krabben en jonge visjes, de grootste vijanden van jong mosselzaad.
Het is niet zeker dat alle nieuwe mosselbanken overleven. "Het kan ook betekenen dat er mogelijk maar tweeduizend hectare van die nieuwe mosselbanken op stabiele plekjes ligt en dat we de rest de komende jaren weer zien verdwijnen", aldus Troost.
Meevaller voor de scholekster
De grote hoeveelheid nieuwe mosselbanken is ook goed nieuws voor vogels die mosselen eten. "Een hele belangrijke is de scholekster. Die heeft het de afgelopen jaren mogelijk ook wel wat moeilijker gehad omdat het zo slecht ging met de kokkels. Dus voor de scholekster is dit een enorme meevaller."
Mosselbanken kunnen anderhalve meter hoge bulten vormen en bieden dus hoogteverschillen in het Wad. Onderzoeker Sander Glorius: "Dat levert waarschijnlijk ook weer wat stabiliteit op, want onder die bulten zitten allemaal laagjes schelpen die stevigheid bieden en waardoor water kan wegvloeien."
"Je ziet zo door de tijd zo'n bank ook veranderen", legt hij uit. "Veel jonge banken verdwijnen dus en zijn kwetsbaar. Maar ze kunnen heel stabiel zijn als ze een aantal jaren doorkomen en die bulten worden gevormd."
Zanger René Froger krijgt koninklijk lintje bij Toppers-jubileum
Zanger René Froger heeft gisteren na het laatste concert van De Toppers in de Amsterdam Arena een koninklijke onderscheiding gekregen. Hij is benoemd tot Officier in de Orde van Oranje-Nassau. Burgemeester Barbara de Reijke van Blaricum spelde het lintje op.
Froger, die 45 jaar in het vak zit, kreeg het lintje vanwege zijn lange carrière en zijn inzet voor goede doelen. Hij is onder meer ambassadeur voor Voedselbanken Nederland. "Hij betekent met zijn muziek al jarenlang veel voor een groot aantal Nederlanders", zei De Reijke.
De in Amsterdam geboren zanger heeft al sinds de jaren 80 succes met zijn muziek. Zijn eerste nummer 1-hit was Alles kan een mens gelukkig maken uit 1989. Daarna had hij succes met zowel Engels- als Nederlandstalige nummers. Een van de mensen die tot de fans van Froger gerekend kan worden, zou koning Willem-Alexander zijn.
De afgelopen jaren had Froger vooral succes met De Toppers. Afgelopen weekend was de twintigste editie, die ook dit keer uitverkocht was.
Het idee voor de Toppers-concerten ontstond toen René Froger zijn collega's Gordon en Gerard Joling tijdens een optreden het podium op kreeg. De ontvangst daarvan was zo goed dat werd besloten om de gelegenheidsformatie het jaar daarop samen te brengen voor een concertreeks, de langslopende in Europa.
RIVM: 'Ondanks recordhitte minder sterfgevallen in laatste decennium'
Ondanks recordtemperaturen van de afgelopen jaren, zijn er tussen 2010 en 2020 zijn er minder mensen op hete dagen gestorven dan in het decennium daarvoor. Dat blijkt uit een evaluatie van het Nationaal Hitteplan van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Waar het instituut tussen 2000 en 2009 schatte dat 7000 mensen waren overleden waren dat er in de tien jaar daarna nog 4300.
Dagen waarop het warmer dan 27 graden is gelden als heel hete dagen. De kans om op dit soort dagen te sterven nam vooral af onder de risicogroepen ouderen, vrouwen en bewoners in buurten van mensen met een lager inkomen. Woningen in deze buurten zijn vaak minder goed geïsoleerd en hebben niet altijd airconditioning, waardoor de bewoners meer hebben te lijden onder de hitte.
Ook voor mensen ouder dan 90 jaar is de kans gedaald om te sterven aan de gevolgen van hitte. Het aantal mensen van deze leeftijd dat is gestorven is wel gelijk gebleven, maar dat komt doordat er door vergrijzing meer mensen van 90 jaar of ouder zijn.
Ondanks de daling in het aantal sterfgevallen, was 2019 met 550 sterfgevallen door hitte een recordjaar. Normaal gesproken sterven er rond de 400 mensen per jaar door hitte. Het hoge aantal sterfgevallen heeft volgens het RIVM te maken met de 25 juli van dat jaar. Die dag was met temperaturen boven de 40 graden de heetste dag ooit in Nederland.
Bewustwordingscampagne
Volgens het RIVM speelt het Nationaal Hitteplan mogelijk een rol in de daling in het mensen dat stierf aan de gevolgen van hitte. Deze bewustwordingscampagne is in 2010 ingesteld om mensen bewust te maken van de hitte en is sindsdien vijftien keer geactiveerd. Om een goede analyse te kunnen maken heeft het instituut ervoor gekozen om de tien jaar voor en de tien jaar na het instellen van de campagne te vergelijken.
Tijdens het hitteseizoen, dat van mei tot en met september duurt, werkt het RIVM met een waarschuwingssysteem waarbij het instituut mensen en organisaties in de zorg waarschuwt over de risico's van hitte.
"Deze daling laat zien dat de maatregelen die genomen zijn tegen de hitte werken", zegt de coördinator van het Nationaal Hitteplan Werner Hagens. "Onder meer de boodschap om meer voor elkaar te zorgen, meer bewustwording van de gevaren van hitte en bijvoorbeeld verpleeghuizen met betere klimaatsystemen hebben ertoe geleid dat het risico op overlijden lager is."
Ook denkt het RIVM dat de hittegolven tussen 2003 en 2006 mensen bewuster hebben gemaakt van de gevaren van hitte.
Heat Action Day
Door klimaatverandering zijn er steeds vaker en langer durende hete periodes, waardoor de kans om te overlijden tijdens hete dagen groter is geworden, zegt het RIVM. Daarom is het wat het instituut betreft belangrijk dat er aandacht voor de risico's van hitte blijft.
Vandaag is het daarom Heat Action Day, georganiseerd door het internationale Rode Kruis. Op deze dag komen verschillende landen samen om bewust stil te staan bij de hitte, zegt Hagens. Volgens hem is het goed om zicht te hebben op wat voor problemen omtrent hitte er in andere landen zijn. "Ook met het oog op de komende zomer. Je weet nooit hoe hoog de temperaturen worden."
Directeur zelfdodingorganisatie Florian Willet (46) overleden door zelfdoding
Florian Willet, directeur van de Zwitserse zelfdodingsorganisatie Last Resort, is op 5 mei op 47-jarige leeftijd overleden met hulp bij zelfdoding. Zijn overlijden werd bekendgemaakt door zijn collega, de Australische arts Philip Nitschke.
Nitschke is directeur van Exit International en bedenker van de zelfdodingscapsule Sarco. Volgens Nitschke was de dood van de 47-jarige Duitser het gevolg van een psychische crisis nadat hij vorig jaar 70 dagen in Zwitserland had vastgezeten.
De Zwitserse politie pakte Willet op in september nadat een 64-jarige Amerikaanse vrouw gebruik had gemaakt van de zelfdodingscapsule in een bos in het kanton Schaffhausen. Willet was als enige aanwezig bij het overlijden van de vrouw en lichtte de autoriteiten in na haar dood.
Beschuldigd van moord
In Zwitserland is zelfdoding onder bepaalde voorwaarden toegestaan, maar volgens de Zwitserse regering voldoet de capsule Sarco niet aan de wet. Willet werd daarna volgens Nitschke onterecht beschuldigd van moord.
De Volkskrant, die met Nitschke sprak over het overlijden van Willet, schrijft dat de officier van justitie zou hebben gehoord dat er wurgingssporen op de nek van vrouw waren gevonden. Hardgemaakt wordt deze beschuldiging niet.
Ook heeft de krant opnames gezien van het overlijden van de vrouw. Daarop zijn geen aanwijzingen te zien van geweld.
Getraumatiseerd
De status van verdenking van wurging werd later verlaagd door Zwitserse justitie, en Willet werd zelfs vrijgelaten uit zijn voorarrest, maar hij was ernstig getraumatiseerd door zijn gevangenschap, zegt Nitschke. De directeur van Last Resort zou in gevangenschap amper informatie hebben gekregen en had nauwelijks contact met de buitenwereld.
In het overlijdensbericht valt te lezen dat Willet na zijn vrijlating van zijn balkon 'viel' en ernstig gewond raakt. Hij werd tweemaal toe opgenomen in een psychiatrische kliniek. Nitschke bleef de afgelopen maanden in contact met hem, maar het lukte de Australische arts niet om hem gerust te stellen.
Uiteindelijk is Willet in Duitsland overleden met behulp van een gespecialiseerde organisatie, laat Nitschke aan de Volkskrant weten. Hoe Willet precies is overleden, is onbekend.
Wekdienst 02/06: Oekraïne en Rusland onderhandelen in Turkije • Telstar gehuldigd
Goedemorgen! De verwachtingen zijn beperkt, maar Oekraïne en Rusland praten vandaag in Istanbul over een mogelijke wapenstilstand. En in IJmuiden wordt gevierd dat Telstar gepromoveerd is.
Eerst het weer: vandaag zijn er flinke zonnige perioden maar ook wolkenvelden. Later stijgt de kans op een bui in het binnenland. Lokaal kan een bui gepaard gaan met onweer. Het wordt bij een matige westenwind maximaal 17 tot 20 graden.
Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier lees je over de situatie op het spoor.
Wat kun je vandaag verwachten?
Wat heb je gemist?
De conservatieve nationalist Karol Nawrocki heeft de Poolse presidentsverkiezingen gewonnen. Met meer dan 99 procent van de stemmen geteld is de politicus die zich verbonden heeft aan oppositiepartij Recht en Rechtvaardigheid (PiS) niet meer in te halen.
Zijn pro-Europese Rafal Trzaskowski had eerder op de avond al de overwinning uitgeroepen, toen de eerste exitpolls hem een minieme voorsprong gaven. Latere polls lieten zien dat het zou uitdraaien op een nek-aan-nekrace. Nawrocki won uiteindelijk met 50,89 procent van de stemmen.
Ander nieuws uit de nacht:
En dan nog even dit:
Met toenemende spanningen tussen de VS en Europa zouden we volgens critici te afhankelijk zijn van Amerikaanse tech. Hoe afhankelijk zijn we echt?
Fijne dag!
Hypotheekorganisatie: zorgen huiseigenaren over betalen vaste woonlasten
Meer huiseigenaren verwachten de komende tijd moeite met het betalen van de vaste woonlasten. In een onderzoek van Nationale Hypotheek Garantie (NHG) zegt ruim een derde van de mensen die meededen aan de enquête dat hun inkomen net genoeg of zelfs onvoldoende is om alle kosten en vaste lasten te kunnen betalen.
Ruim twintig procent van de ondervraagden maakt zich zorgen over zijn financiële situatie. Deze groep mensen ligt daar volgens NHG van wakker, voelt zich machteloos en ervaart stress. "We zien ook dat een op de drie mensen zegt: ik kan echt net rondkomen. Dan gaat het om meerdere lasten waaronder de woonlasten, maar ook andere uitgaven", zegt Carla Muters, voorzitter van de raad van bestuur bij NHG.
In de enquête zegt een op de vijf woningeigenaren dat het vakantiegeld wordt aangewend voor noodzakelijke uitgaven zoals woningonderhoud. "We zien dat er behoorlijk veel zorgen zijn, terwijl het aantal betalingsachterstanden op hypotheken historisch laag is. Het duurt lang voor je een effect ziet, mensen blijven heel lang hun woonlasten doorbetalen."
Het is de derde keer dat NHG het onderzoek over woonlasten uitvoert. Sinds de laatste keer, eind oktober, is het aantal mensen dat verwacht moeite te krijgen met het betalen van de woonlasten licht toegenomen.
Mensen die een hypotheek hebben afgesloten tussen 2015 en 2021 moeten volgens de organisatie de komende tijd goed opletten. Zij sloten hun lening namelijk af in een periode van ongekend lage rente, die op een gegeven moment zelfs onder de één procent lag. Maar sinds 2022 stijgt de rente weer, tegenwoordig staat het gemiddeld op zo'n 3,5 procent.
Een deel van de mensen met die historisch lage rente hebben het percentage vastgezet voor een periode van 10 jaar. De meeste ondervraagden maken zich geen zorgen over het stijgen van die rente. Voor sommige mensen zullen de hypotheekkosten toenemen.
"Afhankelijk van welke periode, loopt het nu of komende jaren af en dan wordt je geconfronteerd met een hogere hypotheekrente. Het is moeilijk te zeggen hoeveel meer je dan gaat betalen," zegt Muters van VNG. "Het hangt af van je persoonlijke situatie en wat voor soort hypotheek je hebt. Dan moet je de rente vergelijken: wat is het nu en wat heb je eerder betaald. Dat is een individuele som, maar kan netto per maand tientallen euro's of veel meer gaan kosten."
Besparen op leuke dingen
Volgens Carla Muters moeten mensen thuis gaan kijken naar hun eigen situatie. "We wijzen mensen erop om in gesprek te gaan, om inzicht te krijgen. Ga kijken hoe het bij jou zit. Niet iedereen is zich hier van bewust, kijk naar je financiën en afspraken over de hypotheek."
Vorige week publiceerde het Centraal Planbureau een onderzoek waaruit bleek dat de inkomens van de meeste Nederlanders harder zijn gestegen dan hun lasten. Volgens Muters van NHG geldt dat niet voor elk huishouden. "Dat is gemiddeld genomen, wij zien individuele verschillen en mensen geven aan echt moeite te hebben om rond te komen. Die mensen geven aan dat ze al veel dingen doen zoals besparen op leuke dingen en boodschappen of meer werken."
NHG maakt zich zorgen om het toegenomen aantal mensen met betalingsproblematiek. Hoewel meer woningeigenaren met financiële problemen professionele hulp zoeken, doet een groot deel dat nog niet. De organisatie kan daarbij helpen, zegt Muters. "Als NHG zijnde kunnen we helpen via adviseurs en geldverstrekkers. Denk aan een budget- of jobcoach. Meld je als je hulp nodig hebt."
Conservatieve nationalist Nawrocki wint Poolse presidentsverkiezingen
De conservatieve nationalist Karol Nawrocki heeft de Poolse presidentsverkiezingen gewonnen. Met meer dan 99 procent van de stemmen geteld is de politicus die zich verbonden heeft aan oppositiepartij Recht en Rechtvaardigheid (PiS), niet meer in te halen.
De exitpolls lieten zien dat het een nek-aan-nekrace was tussen Nawrocki en zijn tegenstander, de pro-Europese Rafal Trzaskowski, die lid is van de partij Burgerplatform (PO), van huidige premier Tusk. Aanvankelijk leek Trzaskowski in de exitpolls aan het langste eind te trekken en claimde hij de overwinning. Maar latere polls lieten zien dat het zeer dicht bij elkaar lag en dat Nawrocki zelfs een lichte voorsprong had.
De overwinning van Nawrocki is een grote tegenvaller voor de regering van premier Tusk. Trzaskowski had gezegd in zijn campagne Tusk te willen helpen bij zijn ambities. Nu treft Tusk op die plek een kritische president. De president heeft in Polen vetorecht, waarmee hij wetgeving kan blokkeren.
Meerdere gewonden bij aanval tijdens pro-Israëlbetoging in Colorado
De politie in de Amerikaanse stad Boulder, in de staat Colorado, heeft een man aangehouden die meerdere mensen heeft verwond bij een pro-Israëlische manifestatie.
"Toen we aankwamen, zagen we meerdere slachtoffers die verwondingen hadden die leken op brandwonden" meldde politiechef Stephen Redfearn van Boulder op een persconferentie. Volgens nog onbevestigde berichten, gooide de man een molotovcocktail naar de demonstranten. Hoeveel mensen gewond zijn geraakt is nog niet bekend.
De aanval vond plaats bij een betoging voor bevrijding van de mensen die door Hamas worden gegijzeld in Gaza. Of het hier gaat om een terreurdaad, kan Redfearn nog niet zeggen. Op beelden van na de aanval is te zien hoe de vermoedelijke dader met ontbloot bovenlijf en flessen met mogelijk brandbare vloeistof rondloopt terwijl hij naar de demonstranten schreeuwt. Vervolgens wordt hij door een agent gearresteerd.
FBI-directeur Kash Patel sprak direct na de aanval van een "gerichte terreuraanval", maar Redfearn zegt dat het nog te vroeg is om het motief van de dader te weten. "Het is onverantwoord om zo vroeg over een motief te speculeren", stelde hij.
Hoe Oekraïne via houten huisjes Russische bommenwerpers vernietigde
Het was "een briljant resultaat", van een plan waar enkel en alleen zijn land architect van was. De Oekraïense president Zelensky sprak in superlatieven over undercoveroperatie 'Spinnenweb', waar de Oekraïense geheime dienst SBU ruim anderhalf jaar aan had gewerkt.
Met de operatie werden zeker vier Russische luchtmachtbases ver van de Oekraïense grens met drones aangevallen. De aanval is in het diepste geheim voorbereid. Ook het Witte Huis was niet van tevoren op de hoogte gebracht.
Geschiedenisboeken
De SBU calimt dat 34 procent van de Russische vloot van de bommenwerpers, met een gezamenlijke waarde van meer dan 6 miljard euro, is uitgeschakeld.
"Natuurlijk kan nu niet alles onthuld worden, maar deze Oekraïense acties gaan ongetwijfeld de geschiedenisboeken in", zei Zelensky. Wat in ieder geval zeker is: de details die wel zijn gedeeld, zouden zo uit een James Bond-film kunnen komen.
Beelden van de aanval op de Belaja-basis:
De nieuwssite RBC-Ukraine hoorde van een lid van de Nationale Veiligheid en Defensie Raad dat de SBU eerst de drones naar Rusland heeft gesmokkeld, gevolgd door mobiele houten huisjes.
De drones, 117 volgens Zelensky, werden vervolgens in het dak van de huisjes verwerkt. Waar dat gebeurde en of dat op een centrale locatie in Rusland was, is onduidelijk. De metalen daken van de huisjes konden op afstand worden geopend of afgeworpen.
De huisjes zijn op een zeker moment op vrachtwagens gezet en dicht bij de bases geparkeerd. Hoelang ze daar hebben gestaan, is niet bekend.
Zelensky en de SBU zeggen dat de mensen die erbij betrokken waren Rusland op tijd hebben verlaten. De autoriteiten zeggen dat een aantal "deelnemers aan de terroritische aanvallen" is aangehouden.
Zoals gezegd gaat het om acties diep in vijandelijk gebied. De nieuwssite RBC-Ukraine hoorde van een lid van de Nationale Veiligheid en Defensie Raad dat de bases die werden aangevallen precies die bases zijn die in de oorlog tegen Oekraïne worden ingezet.
De Belaja-luchtmachtbasis in de regio Irkoetsk ligt meer dan 4300 kilometer van de Oekraïense grens. Op beelden die daarover rondgaan, is te zien dat Oekraïense drones uit het dak van een vrachtwagen opstijgen en vliegtuigen op deze basis bestoken. Die vrachtwagen moet dus op een of andere manier Rusland zijn binnengekomen.
Volgens RBC-Ukraine zijn op deze basis Tu-22 bommenwerpers gestationeerd die vanuit de lucht kruisraketten op Oekraïne afvuren.
Hoogleraar strategische studies Phillips OBrien, van de Schotse Universiteit van St Andrews, zegt in zijn blog dat hier Tu-95-bommenwerpers stonden. De vernietigde toestellen zijn volgens hem onvervangbaar. Ze worden al tientallen jaren niet meer gemaakt.
RBC-Ukraine schrijft verder dat op de Olenja-luchtmachtbasis in de regio Moermansk volgens onbevestigde berichten honderd militaire vliegtuigen zijn vernietigd, waaronder vier Tu-95's. De gouverneur van de regio bevestigt dat er een droneaanval is geweest en roept op om foto's en video's daarvan niet online te zetten.
Ook op de Djagilevo-basis zouden zowel Tu-22's als Tu-95's gestationeerd zijn. Op de Ivanovo-basis zou een geavanceerd verkenningstoestel hebben gestaan met apparatuur aan boord om ver in Oekraïne te kijken.
Istanbul
De aanval komt een dag voor de hervatting van de besprekingen in Istanbul over de voorwaarden om tot een staakt-het-vuren te komen.
Kans op noorderlicht vannacht boven Nederland
Als de omstandigheden juist zijn, is het noorderlicht vannacht boven Nederland te zien. De zon heeft op 31 mei een flinke zonne-uitbarsting gehad, en zo'n coronal mass ejection kan, als de omstandigheden gunstig zijn, leiden tot poollicht, soms ook op onze breedtegraad.
En precies dat is wat er zich vannacht zou kunnen afspelen: noorderlicht boven Nederland.
Wat is er aan de hand?
De uitbarsting op de zon was fors en gericht op de aarde. Daardoor verwacht NASA dat vanavond en vannacht een wolk geladen deeltjes het aardmagnetisch veld bereikt. Als de deeltjes in de van de atmosfeer komen, botsen ze met gassen in de atmosfeer en veroorzaken zo al die prachtige kleuren, van groen tot rood en paars.
De verwachting is dat voor onze breedtegraad de KP-index, een maat voor geomagnetische verstoring, rond middernacht op 7 ligt. Dat is hoog genoeg om het noorderlicht tot in Nederland zichtbaar te maken, mits het helder is.
Is het vanavond helder genoeg?
Waar we vandaag flink wat bewolking hadden, lijkt dat vanavond en vannacht wat minder te worden. Vooral landinwaarts is het waarschijnlijk een paar uur helder. De rook van de Canadese bosbranden, die de lucht vandaag wat flets maakte, verdwijnt ook naar Duitsland en de lucht wordt steeds helderder.
In het westen neemt in de tweede helft van de nacht de bewolking weer toe, maar de avond en het begin van de nacht zijn op veel plaatsen prima geschikt om het noorderlicht te spotten. De beste kans heb je dan op donkere plekken, zoals bijvoorbeeld op de Veluwe of in de duinen.
Hoe weet je of het echt te zien is?
Het noorderlicht in Nederland oogt vaak niet zoals op spectaculaire foto's uit Scandinavië. Soms zie je slechts een groenige of roze gloed aan de horizon. Maak daarom foto's met een lange sluitertijd de sensor van je camera (of telefoon op "nachtmodus") ziet het vaak beter dan je oog.
Fossielen tonen: vogels leefden samen met dinosaurussen in Noordpoolgebied
Vogels broedden aanzienlijk vroeger in het arctisch gebied dan eerder werd aangenomen. Dat concluderen paleontologen van de Amerikaanse universiteit van Alaska Fairbanks op basis van vijftig fossielen van onder meer kuikens.
De wetenschappers stellen met hun studie, die deze week werd gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Science, dat vogels zo'n 73 miljoen jaar geleden al aanwezig waren in het Noordpoolgebied. Daarmee leefden ze daar dus gelijktijdig met dinosaurussen.
Eerder stond het oudste bewijs van vogels in het arctisch gebied op 47 miljoen jaar geleden, toen dinosaurussen al waren uitgestorven. Volgens de onderzoekers is het zeldzaam om fossielen van vogels uit het Krijt (145 tot 66 miljoen jaar geleden) te vinden.
Lang voordat dergelijke botten van prehistorische vogels fossiliseren, zijn ze vaak al verdwenen: ze zijn klein en kwetsbaar. De kleinste stukjes fossiel waarmee de paleontologen werkten, waren dan ook 2 millimeter groot.
De minuscule vogelbotten werden verkregen door Krijt-afgravingen in het lab te zeven, waarna ze werden gescand en vele malen uitvergroot met moderne technologie. Vervolgens werden ze geanalyseerd. De wetenschappers ontdekten zo meerdere soorten, die waarschijnlijk leken op eenden, meeuwen en ganzen.
Tijdens het Krijt was het aanzienlijk warmer op aarde, en dus ook in het Noordpoolgebied. Dat neemt volgens de onderzoekers niet weg dat het voor dieren een lastig gebied was om te overleven, onder meer vanwege de maandenlange duisternis.
Ze bestempelen hun vondst dan ook als bijzonder. "En om dan ook nog eens fossielen van kuikens te vinden, is bijna ongehoord", zegt hoofdonderzoeker Lauren Wilson in een persbericht. "Vogels bestaan zeker 150 miljoen jaar en de helft van die tijd waren ze dus al aan het broeden in het arctisch gebied."
Verder zoeken
Pat Druckenmiller, een collega-onderzoeker van Wilson, onderstreept dat het Noordpoolgebied tegenwoordig als kraamkamer voor moderne vogels wordt gezien. "Het is dan best cool om migrerende vogels hier te zien in Alaska, en te bedenken dat ze dit dus al 73 miljoen jaar doen."
De paleontologen voerden hun onderzoek uit op een bekende fossielenvindplek in het noorden van de Amerikaanse staat Alaska. Daar werd voorheen vooral gezocht naar dinobotten.
Als het aan Druckenmiller ligt, blijft er op die plek gezocht worden naar vogelfossielen. Hij hoopt uiteindelijk op een zo compleet mogelijk skelet, zodat vastgesteld kan worden in hoeverre ze bijvoorbeeld zijn gerelateerd aan moderne vogels.
Druk op de weg door Hemelvaart, werkzaamheden, ongelukken en grenscontroles
Door werkzaamheden, vakantieverkeer en ongelukken is het druk op de wegen. Volgens de ANWB stond er rond 15.00 uur zo'n 300 kilometer file. "En dat is veel voor een zondagmiddag", zegt een woordvoerder.
Normaal staat er op zondagmiddag op het drukste moment zo'n 100 kilometer file.
Het is de combinatie van factoren waardoor er deze middag veel files staan. Zo is het met name in Zeeland druk op de weg doordat vakantiegangers na een lang hemelvaartweekend weer naar huis gaan.
Werkzaamheden
Daarnaast zijn er veel werkzaamheden die oponthoud veroorzaken, zoals op de A27 bij Utrecht richting het zuiden. Ook bij knooppunt De Nieuwe Meer in Amsterdam en de A16 bij Rotterdam wordt aan de weg gewerkt. Dat geldt ook voor de A73 bij Nijmegen, waar naast de wegwerkzaamheden een ongeluk tot extra vertraging leidt.
Tot slot spelen ook grenscontroles door de Duitse politie een rol. Die maken dat er op de A1 bij De Lutte drie kilometer file staat. Ook op de A12 richting Duitsland staan mensen stil door grenscontroles.
'Russische nucleaire bommenwerpers' geraakt bij grote droneaanval Oekraïne
Bij een grote droneaanval is Oekraïne er vandaag naar eigen zeggen in geslaagd om tientallen Russische bommenwerpers te beschadigen of vernietigen, zo meldt een bron binnen de Oekraïense veiligheidsdiensten aan persbureau Reuters. Ook pro-Russische bloggers op sociale media melden de aanval en delen beelden van brandende Toepolev-22- en -95-bommenwerpers.
Bij de aanval zouden volgens de Oekraïense bron 40 strategische bommenwerpers onschadelijk zijn gemaakt op vier verschillende bases, waaronder toestellen die atoombommen zouden kunnen afvuren. Deze toestellen worden ook gebruikt om langeafstandsraketten af te vuren op Oekraïne.
Een van de doelwitten was de luchtmachtbasis Belaja nabij Irkoetsk, in Siberië. Dat is ruim 4300 kilometer van de frontlinie in Oekraïne. Deze aanval zou dan ook de meest verafgelegen plek zijn waar Oekraïne heeft toegeslagen.
Gouverneur Kobzev van Irkoetsk bevestigde op sociale media dat de basis werd aangevallen met drones, maar zei niets over de schade. Hij zei dat de drones waren gelanceerd vanuit een vrachtwagencontainer, die in de buurt van het vliegveld was geparkeerd. Op vooralsnog ongeverifiëerde beelden op sociale media is dat ook te zien.
Ook in het noordelijke Moermansk, pakweg 2500 kilometer van de frontlinie, werden er strategische bommenwerpers geraakt, zo melden lokale bestuurders.
Veel misinformatie over mentale gezondheid op TikTok
Veel video's met de hashtag #mentalhealthtips op TikTok bevatten onjuiste informatie, zoals dubieuze adviezen, snelle genezingsmethoden en aanprijzingen van supplementen waarvan niet is bewezen dat ze werken. Dat blijkt uit onderzoek van de Britse krant The Guardian.
De krant liet deskundigen de honderd populairste video's met de hashtag #mentalhealthtips op TikTok bekijken. De experts stelden vast dat 52 van de 100 video's met adviezen over omgaan met trauma's, angsten, depressies en ernstige psychische aandoeningen onjuiste informatie bevatten. Veel andere video's waren vaag of nutteloos.
Mensen die via de socials hulp zoeken, krijgen vaak dubieuze of zelfs onzinnige adviezen voorgeschoteld, zoals het eten van een sinaasappel onder de douche om angst te verminderen. Ook worden normale emoties gepresenteerd als symptomen van bijvoorbeeld borderline. En supplementen met saffraan of magnesiumglycinaat worden gepromoot, terwijl het bewijs voor het verminderen van angst beperkt is.
Kwetsbare mensen
Volgens deskundigen die The Guardian sprak, legden de video's ook te veel nadruk op therapie. Een neuropsychiater zegt tegen de krant dat therapie effectief kan zijn, maar dat het belangrijk is "om te benadrukken dat het geen tovermiddel of snelle oplossing" is.
De voormalige minister van Volksgezondheid en psychiater Dan Poulter vindt de video's een risico: "Dit is het verstrekken van verkeerde informatie aan kwetsbare mensen."
Ook video's over traumaverwerking kloppen vaak niet, zegt een door de krant geraadpleegde psycholoog. "Elke video suggereert dat iedereen dezelfde ervaring met PTSS heeft, met vergelijkbare symptomen die gemakkelijk in een korte video van 30 seconden kunnen worden uitgelegd. De waarheid is dat PTSS en traumasymptomen zeer individuele ervaringen zijn die niet kunnen worden vergeleken."
Reactie TikTok
TikTok zegt in een reactie tegen de krant dat het een platform is waar "mensen zich kunnen uiten en hun authentieke ervaringen met hun mentale gezondheid kunnen delen". Het bedrijf noemt het onderzoek van de krant "beperkt".
"We werken samen met de Wereldgezondheidsorganisatie en de Britse gezondheidszorg om betrouwbare informatie op ons platform te promoten en 98 procent van de schadelijke misinformatie te verwijderen voordat deze bij ons wordt gemeld."
TikTok kwam twee weken geleden ook met een persbericht waarin werd aangekondigd dat er 2,3 miljoen dollar aan advertentieruimte op TikTok wordt gedoneerd aan tientallen organisaties voor mentale gezondheid in negentien landen.
Wetenschappelijk onderbouwd
Ook in Nederland bestaan zorgen over misinformatie op sociale media. Een paar dagen geleden kondigden de zorgverzekeraars CZ en VGZ en huisartsen aan dat ze gaan samenwerken om via het TikTok-kanaal Mijn Hoofd Vandaag betrouwbare en wetenschappelijk onderbouwde informatie over mentale gezondheid gaan delen.
Zo wordt er op dat kanaal besproken wat het verschil is tussen een depressie en een baaldag. Ook wordt uitgelegd wat een eetstoornis inhoudt.
Volgens zorgverzekeraar VGZ zijn met name jongeren gevoelig voor informatie op sociale media en kunnen ze zich daardoor onzeker voelen of zich onnodig zorgen maken.
Nederlander (70) aangehouden na drugsvondst in Laos
Een 70-jarige Nederlander is op het internationale vliegveld Wattay in Laos opgepakt met 5,8 kilo heroïne in zijn bagage. De drugs zaten verborgen in met aluminiumfolie beklede dekens in twee koffers, melden lokale media.
De vondst was op 29 mei en werd gedaan tijdens een routinecontrole, meldt de Laotian Times. Volgens De Telegraaf, die vandaag over de aanhouding van de man berichtte, kan de man een levenslange gevangenisstraf krijgen als hij schuldig wordt bevonden.
De drugsvangst waarbij de Nederlander is aangehouden is de laatste van een reeks drugsvondsten op de luchthaven eind mei. De autoriteiten namen in korte tijd ruim 134 kilo aan verdovende middelen in beslag en arresteerden meerdere internationale verdachten.
Dierenvoer en koffie
Op 27 mei werden drie Maleisiërs gearresteerd bij een poging om 103 pakketten marihuana met een totaalgewicht van 86 kilo naar Duitsland te smokkelen. De drugs werden ontdekt in zes koffers. Op 22 mei werd een Bulgaar gearresteerd na de vondst van veertien kilo heroïne. De drugs zaten verstopt in dierenvoer en zakken koffie die klaar waren voor internationaal transport.
De dag ervoor werden nog eens 31 pakketten heroïne met een totaalgewicht van 28,5 kilo in beslag genomen in drie tassen van een passagier uit een onbekend Afrikaans land. Ook toen zaten de drugs in dierenvoer en koffiezakken.
Historische verkiezingen in Mexico, maar men heeft amper idee dat ze plaatsvinden
De zon staat hoog aan de hemel in Uruapán in de Mexicaanse staat Michoacán. In de schaduw onder de bomen op het stadsplein zitten gepensioneerden op een bankje met elkaar te praten, kinderen spelen lachend met een lekke bal. Een doorsneestadje zoals men overal in Mexico tegenkomt.
Niets dat eraan herinnert dat hier en elders in Mexico historische verkiezingen zullen plaatsvinden. Geen posters, geen campagneleuzen.
Francisco Herrera Franco is hier vandaag naartoe gekomen, een stapeltje flyers in zijn hand. Met vrouw en kind in zijn kielzog spreekt hij de gepensioneerden op het bankje aan. "Mag ik u storen? Mijn naam is Francisco Herrera Franco en ik wil federale rechter van Mexico worden."
Enigszins verbaasd kijken de mannen op het bankje op. Als Herrera Franco uitlegt dat er zondag verkiezingen zijn in heel Mexico en dat men kan stemmen op wie de komende jaren hun rechters worden, knikken ze met een twijfelende blik in hun ogen. Hier en daar hebben ze er wel iets over gehoord, deze verkiezingen. Maar waar het precies om gaat en wie er op het stembiljet staan, ze hebben geen idee.
5000 kandidaten, ruim 850 posities, van kantonrechter tot opperrechter in het Mexicaans Hooggerechtshof. Mexico is vandaag het eerste land ter wereld dat alle rechters in het land door het volk laat kiezen.
Het is het gevolg van een radicale hervorming in de laatste maanden van de vorige president, Andrés Manuel López Obrador. Hij vond dat er te veel afstand was tussen het rechtssysteem in Mexico en het volk. Dat moest beter, transparanter. Als rechters rechtstreeks door het volk gekozen zouden worden, zouden ze ook rechtstreeks verantwoordelijkheid aan hen moeten afleggen. Meer in hun belang denken, vond de oud-president.
Maar minder dan een jaar nadat het Congres de hervorming had aangenomen, is er onder Mexicanen zelf weinig animo om te stemmen bij deze verkiezingen. Ramona verkoopt ijs onder een parasol op het plein van Uruapán. "Zondag zijn er verkiezingen voor iets van een tribunaal toch?", vraagt ze. "Geen idee wie de kandidaten zijn, eigenlijk".
Een jongen oefent op zijn gitaar. Hij denkt dat er zondag presidentsverkiezingen zijn. Een andere man gaat sowieso niet stemmen. "Deze verkiezingen zijn denk ik niet zo belangrijk. Anders had ik er wel meer over gehoord, toch?"
Loterij
Het gebrek aan kennis komt deels door de regels die de Mexicaanse regering aan de campagnes oplegde. Spotjes op radio en televisie zijn verboden, net als billboards.
Enorm veel kandidaten meldden zich voorafgaand aan de verkiezingen als kandidaat voor rechter. De voorwaarden waren dan ook laagdrempelig: een rechtendiploma, een paar jaar ervaring en een aantal aanbevelingsbrieven waren genoeg. Binnen een paar weken scanden drie commissies 24.000 kandidaten op mogelijke antecedenten, zoals een strafblad. Alsnog bleven er te veel kandidaten over en met een loterij werd beslist wie er op de stembiljetten zou verschijnen.
Georganiseerde misdaad
Door deze overhaaste screening heersen bij experts zorgen dat de georganiseerde misdaad eigen kandidaten naar voren schuift en op die manier aan invloed wint in het rechtssysteem in Mexico. Bij onder meer burgemeestersverkiezingen gebeurt dit regelmatig en ook bij de rechtersverkiezingen van zondag doen controversiële kandidaten mee.
Francisco Herrera Franco, die deze dag flyert in Uruapán, is een van hen. Jarenlang was hij openbaar aanklager in de door geweld geplaagde staat Michoacán. Hij hield de bijnaam 'fiscal de terror', oftewel 'terreuraanklager' over aan zijn tijd daar - en dan niet in positieve zin. Geluidsopnames waarop hij drugsbazen van advies voorziet, moorden op kritische journalisten waar hij aan gelinkt wordt, afpersing van inheemse gemeenschappen: het is een weinig fraaie lijst beschuldigingen die aan de kandidaat kleeft.
"Goed dat je deze beschuldigingen noemt", zegt Herrera Franco. "Ze zijn al van een paar jaar geleden. En daarnaast, het is nooit bewezen dat ik hierbij betrokken was". Dat zo'n 85 procent van de aangiftes in Mexico niet wordt onderzocht, zou een van de redenen kunnen zijn dat dit bewijs ontbreekt. Want voor zowel voor- als tegenstanders van de verkiezingen is duidelijk dat het Mexicaanse rechtssysteem een hervorming nodig heeft. Of het direct laten kiezen van rechters echter de oplossing is, is voor veel mensen de grote vraag.
Twee doden, 192 gewonden en honderden arrestaties na overwinning PSG
In Frankrijk zijn gisteravond en vannacht zeker twee mensen om het leven gekomen in de nasleep van de Champions League-overwinning van Paris Saint-Germain. Volgens een eerste overzicht van het ministerie van Binnenlandse Zaken raakten 192 mensen gewond.
In Parijs verongelukte een man van 20 toen hij op zijn scooter werd aangereden door een auto met voetbalfans. In de stad Dax in Zuidwest-Frankrijk werd een jongen van 17 neergestoken bij een viering. Hij overleed in het ziekenhuis. De dader is gevlucht.
In Grenoble raakten zeker drie mensen gewond toen een automobilist op een menigte feestvierders inreed. Een slachtoffer is er slecht aan toe. De bestuurder van de auto is aangehouden. Hij was niet onder invloed van alcohol of drugs, meldt de Franse publieke omroep TF1.
Plunderingen
Vieringen van de eerste CL-winst van PSG liepen op verschillende plekken uit de hand, met name in Parijs zelf. In totaal werden 559 mensen gearresteerd, van wie 491 in Parijs. Daar werd op de Champs-Élysées brand gesticht en werden winkels geplunderd.
Volgens TF1 braken er ook in Lyon, Nantes en Pau ongeregeldheden uit. Daar werden de ramen van bussen en winkels ingegooid.
In Parijs gingen duizenden mensen de straat op:
Nieuwe impasse dreigt in gesprekken over staakt-het-vuren Gaza, Hamas wil aanpassingen
De onderhandelingen over een staakt-het-vuren in Gaza lijken in een nieuwe impasse te zijn terechtgekomen. De Palestijnse terroristische beweging Hamas zei gisteren dat het nog aanpassingen wilde indienen op een Amerikaans voorstel. Die reactie werd door Amerikaanse gezant Steve Witkoff "totaal onacceptabel" genoemd.
"Hamas zou het voorstel dat we hebben gepresenteerd moeten accepteren als basis voor toenaderingsgesprekken, die we volgende week meteen kunnen beginnen", schreef Witkoff op X, eraan toevoegend dat medewerking van Hamas de "enige manier" is om een bestand van 60 dagen te sluiten.
Hamas zei bereid te zijn tien levende gijzelaars vrij te laten en de lichamen van achttien dode gijzelaars over te dragen in ruil voor Palestijnse gevangenen in Israëlische gevangenissen. Maar de groepering drong daarbij opnieuw aan op een "permanent staakt-het-vuren" en "volledige terugtrekking" van Israëlische militairen uit de Gazastrook.
Geen van deze eisen staat in de deal die op tafel ligt.
De Israëlische premier Netanyahu zei dat zijn regering akkoord was gegaan met Witkoffs voorstel, maar Hamas het plan bleef afwijzen. "Israël zal zich blijven inzetten voor de terugkeer van onze gijzelaars en de nederlaag van Hamas", zei hij.
Herstel infrastructuur
Een hoge Hamas-functionaris ontkende dat Witkoffs voorstel was afgewezen, maar beschuldigde de Amerikaanse gezant ervan "volledig bevooroordeeld" te handelen ten gunste van Israël.
In het document met de reactie van Hamas, dat door persbureau Reuters is ingezien, wordt geëist dat inwoners van Gaza onbeperkt via de grensovergang Rafah naar Egypte mogen reizen en dat goederen een vrije doorgang krijgen.
Ook wordt opgeroepen tot het herstel van de infrastructuur in Gaza, waaronder elektriciteit, water en sanitaire voorzieningen. Daarnaast wordt om toestemming gevraagd voor bouwmaterialen die nodig zijn om beschadigde ziekenhuizen, scholen en bakkerijen in het gebied te herstellen, aldus Reuters.
Volledige ontwapening
Een Palestijnse functionaris die bekend is met de gesprekken zegt tegen Reuters dat Hamas onder meer streeft naar de vrijlating van de gijzelaars in drie fasen gedurende de 60 dagen durende wapenstilstand. Hamas zou daarmee willen voorkomen dat Israël de afspraken voortijdig opzegt. Daarnaast wil Hamas dus ook garanties, ook van de VS, dat de overeenkomst zal leiden tot een permanent staakt-het-vuren, aldus de functionaris.
Israël heeft de voorwaarden van Hamas eerder al verworpen en eist in plaats daarvan de volledige ontwapening en ontmanteling van de terreurbeweging. Daarnaast wordt de terugkeer van alle 58 resterende gijzelaars geëist.
Zeer grote brand uitgebroken in monumentaal landhuis Burgst in Breda
In een landhuis aan de Burgstsedreef in Breda is een grote brand uitgebroken. De brand in het monumentale landhuis Burgst brak uit rond 02.30 uur in de benedenverdieping van het pand.
Het pand ligt in een bosrijk gebied en ligt niet ver af van een woonwijk, die last kan hebben van de rook, meldt de veiligheidsregio. De brandweer is met groot materieel uitgerukt en er zijn tientallen brandweerlieden aanwezig. Er wordt onder meer een drone met een warmtecamera ingezet.
Het is nog onbekend hoeveel mensen in het pand aanwezig waren toen de brand ontstond op de benedenverdieping. De brandweer controleert of iedereen uit het pand is.
Het landhuis bestaat uit meerdere delen. Het woongedeelte is niet meer te redden, zegt een woordvoerder van de veiligheidsregio, "maar wellicht de andere gedeeltes wel".
Gezin thuis overvallen in Schiedam, ouders en dochter vastgebonden
Een gezin in Schiedam is vannacht thuis overvallen. Twee mannen drongen de woning binnen en bonden zowel de ouders als een van hun twee dochters vast. De vader raakte gewond. De politie was er snel en pakte de twee verdachten op.
De overval in het rijtjeshuis in Schiedam werd even na middernacht gemeld, laat de politie weten. Hoe de verdachten binnenkwamen is onduidelijk. Wel is zeker dat ze de ouders en een van de twee tienerdochters meteen vastbonden.
De 62-jarige vader raakte gewond door een klap op zijn hoofd. Hij moest naar het ziekenhuis. De moeder (51) moest worden nagekeken door ambulancepersoneel. De dochters bleven ongedeerd. Het gezin is enorm geschrokken, meldt Rijnmond.
Agenten hielden de verdachten "op heterdaad" aan en voorkwamen zo erger, aldus de politie. Het gaat om een 32-jarige man uit Nieuwerkerk aan den IJssel en een 28-jarige man uit Zoetermeer.
Biden na kankerdiagnose: prognoses zijn goed, het gaat vooruit
De Amerikaanse oud-president Joe Biden zegt dat hij zich goed voelt en dat hij zijn behandelplan positief tegemoet ziet. Twee weken geleden werd duidelijk dat de 82-jarige Biden een agressieve vorm van prostaatkanker heeft.
Biden sprak voor het eerst sinds de diagnose in het openbaar, bij een bijeenkomst ter ere van Memorial Day van Delaware. Hij zegt dat de prognoses goed zijn: "Het gaat vooruit. De verwachting is dat we in staat moeten zijn om dit te verslaan." Ook zegt hij dat de kanker niet tot in zijn organen is doorgedrongen. "Dus ik voel me goed."
Het kantoor van Biden meldde twee weken geleden dat er uitzaaiingen waren naar het bot, maar Biden zegt nu dat hij "sterke botten" heeft. Hij wordt behandeld door een vooraanstaande chirurg die 32 jaar geleden dezelfde diagnose heeft gehad.
Behandeling mogelijk
Vlak nadat de kanker aan het licht kwam, werd al gemeld dat de ziekte bij de oud-president waarschijnlijk te behandelen was. Biden zegt nu dat die behandeling is begonnen en dat die bestaat uit "iedere dag een pil".
Gisteren was de sterfdag van zijn zoon Beau Biden. Hij stierf in 2015 op 46-jarige leeftijd aan hersenkanker.
Politiebeleid rond huisbezoek aangepast, Extinction Rebellion trekt geding in
Extinction Rebellion (XR) heeft een kort geding tegen de politie ingetrokken. De klimaatactiegroep begon een zaak nadat meerdere demonstranten de politie onaangekondigd op bezoek hadden gehad. Het geding is van de baan, omdat de politie zijn beleid rond huisbezoeken heeft aangepast.
De actiegroep wilde dat de politie stopt met onaangekondigde huisbezoeken bij actievoerders. "Onaangekondigd voor iemands deur staan en naar demonstratieredenen vragen, was onbehoorlijk, overbodig en intimiderend", aldus XR.
Sinds 2022 maakten zo'n 35 mensen van XR een melding over onterechte en onprettige huisbezoeken.
'Contact essentieel'
De politie is het daarmee eens en zegt dat agenten niet meer onverwachts voor de deur zullen staan bij klimaatdemonstranten. De regels rond de huisbezoeken zijn aangescherpt. Agenten wegen vooraf af of een bezoek nodig is of dat er eerst contact gelegd kan worden via de telefoon of sociale media. Ook legt de politie bij ieder contact uit wat de reden voor het bezoek is.
Een huisbezoek wordt alleen nog gedaan als het noodzakelijk is. "Contact met de burger is essentieel voor goed politiewerk. Een bezoek aan huis is normaal en blijven we doen", zegt politiechef Yvonne Hondema van de Eenheid Midden-Nederland.
"Tegelijk beseffen we dat zo'n bezoek veel impact kan hebben op degene bij wie we langsgaan. Wanneer in de aanloop naar een demonstratie een bezoek aan de deur nodig is, vergt dat een goede voorbereiding en kan dat niet 'zomaar' plaatsvinden."
Voor alle demonstranten
"Voor ons is dit winst voor alle demonstranten", zegt advocaat Otto Volgenant van XR. "Het politiebeleid was tot nu toe volstrekt onduidelijk. Dat het nu zwart-op-wit staat is nieuw en geeft demonstranten een duidelijk handvat".
Susan en Freek bedanken voor 'onophoudelijke golf aan liefde en steun'
Susan en Freek bedanken hun publiek voor alle reacties na de bekendmaking dat de zanger lijdt aan longkanker. Het duo spreekt van een "onophoudelijke golf aan liefde en steun die we deze week gevoeld hebben".
Afgelopen dinsdag maakte de 32-jarige Freek Rikkerink bekend dat hij ongeneeslijk ziek is. Alle concerten van de twee werden per direct afgezegd, inclusief de reeks optredens in een uitverkochte Ziggo Dome in Amsterdam. Daar hadden ze net drie van de zes avonden opgetreden.
"Met een lach en een traan kijken we terug op de concerten van afgelopen weekend", schrijven Susan en Freek op Instagram. "'Wat was het geweldig hè', zeiden we zondag lachend in de auto terug naar huis. En geweldig was het!"
'Liefde is alles'
Het nieuws over de ziekte leidde tot veel medeleven, van het publiek en mede-artiesten. BN'ers als Typhoon, Claudia de Breij, Chantal Janzen en Tim Hofman reageerden verslagen op het bericht.
Nederlandse radiozenders kozen ervoor een dag later gezamenlijk het nummer Lichtje branden uit te zenden om 10.00 uur, als hart onder de riem voor de zanger. Ook Vlaamse radiozenders deden mee.
Zie hier een liveversie van dat nummer:
"We willen jullie uit de grond van ons hart bedanken voor alle lieve berichten, kaarsjes en gebaren", schrijft het duo op alle blijken van medeleven. "Waar wij elkaar altijd zullen blijven vasthouden, hebben we gevoeld dat jullie dat ook met ons doen. Liefde is alles."
Suzan Stortelder en Freek Rikkerink, die elkaar kennen van de middelbare school in het Gelderse Groenlo, maakten naam met nummers als Als het avond is en De overkant. Ook traden ze in coronatijd op in de gelegenheidsformatie The Streamers. Hun laatste hit Ken je dat gevoel werd op YouTube al ruim een miljoen keer bekeken.
Tegelijk met het bericht over zijn ziekte onthulden Susan en Freek, die in 2023 trouwden, dat ze eind dit jaar een kind verwachten. "We gaan nog zo lang mogelijk genieten van de tijd die ons samen gegund is, ook al weten we niet hoe lang dat zal zijn."
Keniaanse intellectueel en schrijver Ngugi wa Thiong'o (87) overleden
De Keniaanse schrijver, academicus en activist Ngugi wa Thiong'o is op 87-jarige leeftijd overleden. Hij wordt gezien als een van de belangrijkste intellectuelen van Oost-Afrika.
De schrijver werd in 1938 als James Ngugi geboren in een kleine plaats in het zuiden van Kenia, toen nog een Britse kolonie. Zijn familieleden werden gedwongen in interneringskampen te wonen tijdens de Mau Mau-opstand, het verzet tegen de Britse overheersing. Twee van zijn broers kwamen bij die opstand om het leven.
Ngugi ging Engels studeren aan de prestigieuze Makerere Universiteit in de Oegandese hoofdstad Kampala. Daar bezocht hij in 1962 de Afrikaanse schrijversconferentie, waar zijn eerste toneelstuk De zwarte kluizenaar in première ging. Het stuk vertelt het verhaal van een jongen die als eerste van zijn stam gaat studeren.
Zijn debuutroman Weep not, child uit 1964 was het eerste werk van een schrijver uit Oost-Afrika dat in het Engels verscheen. Het verhaal gaat over de liefde tussen een christen en een niet-christen in de tijd van de Mau Mau-opstand.
Keniaanse onafhankelijkheid
In 1967 verscheen zijn boek Slechts een korrel graan, over de Keniaanse onafhankelijkheidsstrijd. Tien jaar later werd de schrijver marxist en veranderde hij zijn naam naar Ngugi wa Thiong'o omdat hij niets meer te maken wilde hebben met koloniale invloeden. Ook besloot hij het Engels te verruilen voor zijn moedertaal Gikuyu.
Waar hij voorheen vooral kritisch schreef over de Britse koloniale overheersing, richtte hij zich in Petals of Blood uit 1977 op de inmiddels onafhankelijke Keniaanse staat. In datzelfde jaar verscheen het toneelstuk Ik zal trouwen als ik dat wil.
De toenmalige regering van president Kenyatta nam aanstoot aan zowel het boek als het theaterstuk en besloot Ngugi zonder proces gevangen te zetten in een zwaarbewaakte gevangenis. Tijdens zijn celstraf schreef hij zijn eerste roman in zijn moedertaal. Volgens de BBC schreef hij dit boek op toiletpapier omdat hij niets anders had.
Ballingschap en ziekte
Toen president Kenyatta niet meer aan de macht was, werd Ngugi vrijgelaten. Enkele jaren later betichtte hij bij een boeklancering in Londen de Keniaanse dictator Daniel arap Moi van een moordcomplot tegen hem. Uit voorzorg keerde hij daarom 22 jaar lang niet terug naar zijn thuisland. Hij woonde in ballingschap in het Verenigd Koninkrijk en in de VS.
Toen dictator Moi in 2002 was afgetreden, keerde Ngugi terug naar Kenia. Hij werd er door duizenden als held ontvangen, maar enkele dagen daarna drongen criminelen zijn huis binnen. Ngugi werd mishandeld, er werden waardevolle bezittingen gestolen en zijn vrouw werd verkracht. Volgens Ngugi was deze mishandeling "politiek gemotiveerd".
In 1995 werd bij Ngugi prostaatkanker vastgesteld. Artsen zeiden dat hij nog maar enkele maanden te leven zou hebben, maar hij herstelde toch. De afgelopen jaren ging zijn gezondheid weer achteruit: in 2019 kreeg hij een drievoudige bypassoperatie en had hij last van nierfalen. Hij overleed gisteren in de Verenigde Staten.
Dassenburcht aangetroffen op plek munitieopslag Staphorst
Op de plek waar Defensie in Staphorst een munitieopslag wil uitbreiden, is een dassenburcht gevonden. Dat maakt de komst van de grotere opslag complex en de kans op vertraging groter, meldt RTV Oost.
De nieuwe munitieopslag komt op een plek waar nu een natuurgebied ligt. Dat gebied van zo'n 44 hectare maakt deel uit van het Natuurnetwerk Nederland en Defensie moet dat volgens de wet op een andere plek compenseren. Uit onderzoek dat Defensie zelf heeft laten uitvoeren, blijkt dat er relatief veel natuurgebied gecompenseerd moet worden, wat zomaar een paar jaar vertraging kan opleveren voor de munitieopslag.
Dassen moeilijk te herplaatsen
Ook voor het leefgebied van de das moet compensatie komen. Volgens de Stichting Das en Vecht zit de das in een vrij hoge categorie van bescherming.
Defensie heeft verschillende opties zoals de dieren vangen en elders uitzetten, of het bouwen van een kunstburcht. Maar dat is volgens de stichting makkelijker gezegd dan gedaan, omdat dassenburchten - het gangenstelsel van een das - soms al honderden of duizenden jaren bestaan en vrij groot zijn.
Ook kunnen ze niet zomaar verhuizen naar andere gebieden. Daar zitten soms al andere dassen of er zijn mensen die ze niet in de buurt willen hebben. Zo zijn ondernemers bang voor moeilijkheden met een beschermde diersoort in de buurt.
Problemen bij treinsporen
Niet alleen Defensie heeft last van dassen, ook op het spoor veroorzaken ze lastige situaties. Spoorbeheerder ProRail meldde in maart dat er de afgelopen twee jaar zo'n 500 sporen van de dieren zijn gevonden in de buurt van treintrajecten. ProRail onderzoekt zo'n vijftig plekken om te kijken of er graafmachines en herstelmaterieel ingezet moeten worden om het spoor te herstellen of veilig te houden.
In 2023 kwam op trajecten in Friesland en Noord-Brabant het treinverkeer stil te liggen door verzakkingen aan het spoor. Dat kwam door een dassenburcht. Op andere spoorlijnen ontstonden ook problemen door dassen, waardoor treinen minder, langzamer of soms weken helemaal niet konden rijden.
Musk stapt uit regering-Trump na bezuinigingsmissie
Miljardair Elon Musk is gestopt als partner van de Amerikaanse regering en als hoofd van DOGE, het adviesorgaan dat bezuinigingen moet doorvoeren bij de overheid. Dat lag al in de lijn der verwachting, omdat er in principe een periode van 130 dagen staat voor de functie van speciale overheidsmedewerker. Die periode loopt morgen af.
"Ik zou president Trump willen bedanken voor de kans om verspillende uitgaven terug te brengen", schrijft Musk op X, het sociale medium waar hij eigenaar van is. Het Witte Huis bevestigt dat Musk nu stopt als adviseur.
Door toedoen van DOGE werd ruim een tiende van de 2,3 miljoen ambtenaren bij de federale overheid wegbezuinigd. Het is onduidelijk hoeveel geld dat precies heeft opgeleverd. Het initiële doel was om duizend miljard dollar te besparen. DOGE zegt zelf dat er 140 miljard dollar is bespaard, maar volgens The New York Times is het niet inzichtelijk hoe dat bedrag is berekend.
De belangrijkste federale instantie voor ontwikkelingshulp, USAID, werd het hardst geraakt. Meerdere projecten, zoals een internationaal programma tegen HIV en AIDS van de Verenigde Naties, werden stopgezet. Ook de ministeries van Onderwijs en Volksgezondheid kregen grote bezuinigingen en ontslagen te verduren.
Kritiek Musk op Trump
Het stoppen van Musk volgt een dag nadat hij kritiek had geuit op het beleid van Trump. Of dat daarmee samenhangt, wordt niet gezegd. Musk bekritiseerde de zogenoemde big beautiful bill van Trump, het controversiële plan om de grootste belastingverlaging ooit door te voeren. Dat terwijl de staatsschuld gigantisch hoog is: 36.000 miljard dollar.
Musk zei in een interview met CBS dat hij teleurgesteld is in de wet en dat die "het werk van DOGE ondermijnt". "Ik denk dat een wet of groot of mooi kan zijn", sprak Musk, "maar ik weet niet of dat allebei van toepassing kan zijn."
De miljardair en topman van automaker Tesla en ruimtevaartbedrijf SpaceX gaat zich nu weer richten op zijn bedrijven. Sinds januari is de verkoop van Tesla's sterk afgenomen. Sommige analisten zeggen dat er behalve toenemende concurrentie uit China ook sprake is van 'Tesla-schaamte'. Het merk zou minder aantrekkelijk zijn geworden omdat Musk een grote rol speelde in de regering van Trump.
Musk liet vorige week ook weten voortaan een stuk minder geld te gaan uitgeven aan politieke campagnes. "Ik denk dat ik genoeg heb gedaan", zei hij daarover. Musk gaf in aanloop naar de verkiezingen van vorig jaar minstens 250 miljoen dollar uit aan de campagne van Trump.
Ophokplicht pluimvee vervalt in groot deel Nederland, maar niet in Gelderse Vallei
In een groot deel van Nederland wordt de ophokplicht voor pluimvee dat commercieel gehouden wordt per direct ingetrokken. Dat heeft minister Wiersma van Landbouw besloten. Alleen in de Gelderse Vallei en binnen tien kilometer van Oldenzaal in Overijssel moeten vogels voorlopig binnenblijven.
In de Gelderse Vallei blijft de ophokplicht bestaan omdat daar veel grote pluimveebedrijven zijn. Daarnaast moeten bedrijven in de Gelderse Vallei die meer dan 250 fazanten, loopvogels of sierwatervogels houden, hun dieren afschermen.
In en om Oldenzaal moeten alle vogels opgehokt of afgeschermd worden, vanwege de Newcastle disease, een zeer besmettelijke vogelziekte die dodelijk kan zijn. De ziekte treft onder meer kippen en duiven.
De landelijke ophokplicht gold sinds november vanwege vogelgriepbesmettingen op pluimveebedrijven. Dat de meeste dieren nu na ruim zeven maanden weer naar buiten mogen, noemt landbouwminister Wiersma een opluchting voor de vrije-uitloopsector en hobbyhouders: "Ondanks dat het risico verlaagd is, blijven we alert en volgen we de situatie op de voet."
Risico laag tot matig
Het besluit van Wiersma volgt op een nieuwe risicobeoordeling van de groep dierziekten. Deze groep deskundigen, bestaande uit epidemiologen, virologen en dierenartsen, komt regelmatig bijeen om de vogelgriepsituatie te beoordelen.
De kans dat vogelgriep opduikt op pluimveebedrijven werd eerst ingeschat op matig tot hoog. Dat is nu aangepast naar laag tot matig. Eerder dit jaar werd nog vogelgriep vastgesteld op een pluimveebedrijf in Idsegahuizum in Friesland en een kalkoenboerderij in Putten in Gelderland.
Gemeente schiet te hulp bij herstel van eeuwenoude Utrechtse werfkelders
De gemeente Utrecht schiet te hulp bij het herstel van de eeuwenoude werfkelders in de binnenstad. Veel van die kelders zijn er slecht aan toe, maar een opknapbeurt is peperduur. De gemeente is nu bereid om de regie te nemen en tachtig procent van de kosten te dragen.
"Het betekent dat wij als gemeente het hele proces van aannemers, het herstel van de kades en muren in één keer doen, zodat de keldereigenaar daarmee geholpen wordt", zegt wethouder Rachel Streefland (CU) bij RTV Utrecht.
Utrecht is de enige stad ter wereld waar ongeveer duizend werfkelders zijn. Ze stammen uit de twaalfde eeuw. De Oudegracht was toen de belangrijkste aanvoerroute voor goederen in de stad. Aanvankelijk werden de spullen uit de boten naar boven gesjouwd, de kade op. Aan de andere kant van de kade werden ze dan weer naar beneden gebracht, naar de opslagkelders.
Dat was de praktijk totdat iemand op het idee kwam om die omweg te besparen door tunnels tussen het water en de opslagkelders te graven. Dat waren de eerste werfkelders.
In slechte staat
Het probleem is dat de eerste werfkelders van hout waren gemaakt en nu vaak in zeer slechte staat verkeren. De kademuren zijn meestal wel van steen, maar brokkelen soms af of verzakken. Ook zijn er lekkages. Een aantal werfkelders staat op instorten.
Een grondige opknapbeurt is dus nodig, maar de particuliere eigenaren van de kelders zagen altijd op tegen de torenhoge kosten. Een aantal van hen betoogde eerder dat de gemeente die volledig voor zijn rekening zou moeten nemen. Zij wezen erop dat veel schade aan de kelders ontstaat door zwaar vrachtverkeer dat er overheen rijdt.
In de overeenkomst die de gemeente na ampele onderhandelingen heeft bereikt met belangenvereniging De Utrechtse Werfkelders staat dat de gemeente bereid is om tot tachtig procent van de herstelkosten te gaan. De eigenaar betaalt dan de rest.
Miljoenen beschikbaar
Volgens Wim van Gelder van de belangenvereniging is het de beste regeling die getroffen kan worden en scheelt het veel discussie over wie wat moet betalen. "Alle deskundigen zeggen dat het moeilijk aantoonbaar is dat de schade aan de werfkelders alleen komt door het autoverkeer of door het water."
De gemeente trekt 450 miljoen euro uit voor de regeling. De geschatte herstelkosten per kelder liggen tussen de 160.000 en 350.000 euro. Dat betekent dat eigenaren met een grote kelder en veel schade dus mogelijk 70.000 euro zelf moeten betalen. Dat geld kunnen ze eventueel tegen een laag percentage lenen. "We proberen echt te kijken naar de persoonlijke situatie", zegt wethouder Streefland.
Dat er nu een regeling is, wil niet zeggen dat keldereigenaren verplicht zijn om mee te werken. In belangenvereniging De Utrechtse Werfkelders zijn lang niet alle eigenaren verenigd. "Er zullen ongetwijfeld mensen zijn die denken: 'Ik vind het een mooie regeling, maar aan mij is het niet besteed'", zegt voorzitter Van Gelder. "Mijn buurman bijvoorbeeld heeft alleen zijn kano in de kelder liggen. Hij gaat geen 30.000 euro uitgeven aan zijn kelder."
Partijen Suriname willen samen nieuwe regering vormen, onder eerste vrouw
In de volle zaal in het Marriott hotel in Paramaribo hebben zes Surinaamse politieke partijen een intentieverklaring getekend. Hierin zeggen zij een nieuwe regering te willen vormen onder leiding van de NDP-presidentskandidaat Jennifer Simons.
De officiële verkiezingsuitslag is nog altijd niet bekend, en er worden nog steeds stemmen geteld. Toch is de kans klein dat er nog iets fundamenteels aan de voorlopige uitslag verandert.
Volgens de voorlopige uitslag staat de NDP 18 zetels en is daarmee de grootse partij, op de voet gevolgd door de VHP van president Santokhi met 17 zetels. Door nu de vlucht vooruit te nemen, hoopt de NDP zich te verzekeren van regeermacht en de president te kunnen kiezen in het parlement.
De voorzitters van de politieke partijen NPD, NPS, ABOP, PL, BEP en A-20 hebben nu afgesproken dat ze willen samenwerken. Ze hebben zich unaniem achter Simons gesteld als toekomstige president. Zij kan daarmee de eerste vrouwelijke president van Suriname worden.
'Staan op kruispunt'
Dat het de NDP gelukt is om vrijwel alle partijen die zetels hebben gewonnen aan zich te binden, toont hoe weinig politieke draagvlak Santokhi nog heeft. Volgens de regels kan een regering gevormd worden als er 26 zetels zijn.
Om de president in het parlement te kunnen kiezen, is een twee derde meerderheid nodig van de in totaal 51 zetels, oftewel 34 zetels. Opgeteld komt deze coalitie nu precies uit op het vereiste aantal zetels om in het parlement de president te kunnen kiezen.
Opvallend is de komst van de huidige vicepresident Ronny Brunswijk en zijn ABOP bij deze samenwerking van partijen, want Brunswijk is vicepresident binnen de regering van Santokhi, die hij nu in de steek laat. Simons van de NDP benadrukte dat het gaat om een intentieverklaring waarbij nog niets afgesproken is over in te vullen posities binnen de te vormen regering.
"We staan op een kruispunt. We hebben een rijk land, we moeten nu samenwerken om in Suriname de bevolking mee te laten genieten van de rijkdom van dit land straks met de olie-inkomsten. We willen eerlijk bestuur, transparantie en een goed economisch beleid", zei ze.
Problemen aanpakken
De sfeer was dinsdagavond feestelijk. Er werd champagne geschonken en aanhangers van de verschillende partijen waren massaal naar het chique Marriott hotel gekomen. "We zien een groep mannen, en in het midden zit een vrouw, het is tijd in Suriname voor de eerste vrouwelijke president", zei NDP-fractievoorzitter Ricardo Panka, die de samenwerking aankondigde.
De partijen gaven aan dat ze de intentieverklaring met elkaar aan willen gaan omdat er zo snel mogelijk een coalitie gevormd moet worden om de problemen in Suriname aan te pakken. Dinsdagavond was er nog geen reactie van president Santokhi en de VHP.
Chaos bij uitdelen voedsel volgens omstreden plan, 'zo werkt noodhulp niet'
Het uitdelen van voedsel door de omstreden hulporganisatie Gaza Humanitarian Foundation (GHF) is vandaag uitgelopen op chaos. Op door de NOS geverifieerde beelden is te zien hoe duizenden mensen op een distributiecentrum in Rafah in Zuid-Gaza afkomen. Het Israëlische leger heeft schoten gelost.
Volgens een journalist van Al Jazeera in Gaza was sprake van "complete chaos". Toen de eerste Palestijnen met noodhulp terugkwamen, trok een grote groep mensen naar het distributiepunt.
GHF verklaart dat een van de distributiecentra in de late namiddag overrompeld werd door de grote mensenmassa. Het team moest zich daardoor terugtrekken. Later zou de verstrekking van noodhulp zijn hervat.
Vanwege de honger verzamelden velen zich bij het distributiepunt in Rafah, waar paniek uitbrak:
Een verslaggever van persbureau AP meldt dat er Israëlisch tank- en geweervuur te horen was toen grote groepen Palestijnen een hulpcentrum in het zuiden van Gaza probeerden te bereiken. Het Israëlische leger beweert enkel waarschuwingsschoten te hebben gelost.
"Er was geen orde, de mensen stormden naar voren om te pakken, er werd geschoten", zei Hosni Abu Amra tegen AP. "We zijn gevlucht zonder iets mee te nemen dat ons zou kunnen helpen deze honger te doorstaan." Een andere inwoner van Gaza vertelt dat duizenden mensen gelijktijdig via een door het leger uitgestippelde route naar een distributiepunt liepen. Iedereen die van de route afweek "werd beschoten".
De VN noemt de beelden van hongerende Palestijnen die de locatie bestormen "hartverscheurend" en doet het GHF-plan af als "afleiding van wat echt nodig is". Mensenrechtenorganisatie Norwegian Refugee Council zegt dat het plan "nooit uitvoerbaar" is geweest. "Je laat de hele bevolking van Gaza drie maanden lang uithongeren, en vervolgens laat je ze kilometerslang lopen voor een zak linzen en een zak meel. Zo werkt noodhulp niet."
Met lege handen
Ook los van de uitgebroken chaos lijkt de noodhulpverstrekking allesbehalve vlekkeloos te zijn verlopen. Ooggetuigen zeggen tegen het Israëlische nieuwsmedium Haaretz veel Palestijnen met lege handen naar huis gingen.
GHF beweert dat Hamas vanmiddag op verschillende plekken burgers heeft tegengehouden om te voorkomen dat zij noodhulp in handen zouden krijgen. Hamas ontkent dat. GHF zegt alsnog zo'n 8000 voedselpakketten te hebben uitgedeeld, die in totaal goed zouden zijn voor 462.000 maaltijden.
Op sociale media gaan foto's rond waarop de inhoud van de pakketten te zien is: 4 kilo bloem, een paar zakken pasta, twee blikken tuinbonen, een pak theezakjes en koekjes. Volgens ooggetuigen verschilt de inhoud per pakket:
In Gaza dreigt momenteel de ergste door mensen veroorzaakte hongersnood die de wereld in decennia heeft gekend. Israël hield bijna drie maanden lang alle noodhulp tegen, met catastrofale gevolgen voor de Palestijnen in Gaza.
Duizenden vrachtwagens vol noodhulp staan ondertussen al maanden stil aan de grens. De blokkade van noodhulp is een van de belangrijkste redenen waarom steeds meer wetenschappers vaststellen dat Israël genocide pleegt op de Palestijnse bevolking in Gaza.
'Noodhulp als wapen'
De zogeheten Gaza Humanitarian Foundation (GHF) meldde gisteren te zijn begonnen met het uitdelen van hulpgoederen in Gaza. Israël wilde dat er een alternatief systeem voor het verstrekken van noodhulp zou komen, naar eigen zeggen om te voorkomen dat de hulpgoederen bij Hamas terechtkomen. De Verenigde Naties - die een centrale rol spelen in de verstrekking van noodhulp het gebied - ontkent dat dit op grote schaal gebeurt.
Het plan oogst veel kritiek van mensenrechtenorganisaties en hulporganisaties, onder meer omdat de hulpverlening hiermee haar onafhankelijkheid verliest en het Palestijnen dwingt delen van Gaza te verlaten. Door Palestijnen te dwingen naar bepaalde locaties af te reizen om iets te kunnen eten, zou de hulpverlening gebruikt kunnen worden om delen van Gaza te ontvolken. Volgens de VN komt het plan van GHF neer op het inzetten van noodhulp als wapen.
Afgelopen zondag stapte het hoofd van de organisatie Jake Wood per direct op. Dat volgde op een artikel van The New York Times, waarin werd vastgesteld dat de organisatie een Israëlisch initiatief is. Het plan werd eind 2023 al in gang gezet door mensen met nauwe banden met de Israëlische regering, met het buitenspel zetten van de VN als doel, schrijft de Amerikaanse krant.
Los van het GHF-plan gaf Israël vorige week onder grote internationale druk toestemming om direct een beetje noodhulp het gebied in te laten. Volgens de VN ging dat vandaag nog door.
Asielstop en EU-regels opzijschuiven? Zo pakken andere landen het aan
PVV-leiders Wilders zet het kabinet onder druk om tijdelijk EU-regels te negeren om tot een strengere immigratieaanpak te komen. Op een persconferentie verwees hij gisteren naar vergaande maatregelen in andere Europese landen. NOS-correspondenten leggen in dit artikel uit hoe het daar zit.
België
"Net als Nederland claimt de nieuwe Belgische regering 'het strengste asielbeleid' ooit te hebben. Onder de vorige regering werden de randen van de EU-wetten bewust opgezocht en overtreden. Zo werden alleenstaande mannen die asiel zochten tijdenlang niet meer opgevangen.
Onder leiding van premier De Wever is onlangs een nieuwe koers ingeslagen, juist expliciet binnen de Europese wettelijke kaders. Dat doet België zo streng als is toegestaan. Het doel is het aantal asielzoekers dat in België aanklopt zo veel mogelijk naar beneden te krijgen.
Asielexperts zeggen dat België daarbij ook lessen heeft getrokken over hoe het niet moet, zowel bij de oude regering als in Nederland. Het is niet effectief om veel tijd en moeite te besteden aan het oplaten van asielproefballonnetjes, zeggen ze, en daarom wordt nu vooral energie gestoken in wat wél mag."
Polen
"Pushbacks zijn al jaren modus operandi voor Polen. Migranten die aan de grens met Belarus het land binnenkomen, worden teruggeduwd. Ook al is dit in de meeste gevallen in strijd met EU-regels en het internationaal recht.
Deze praktijk begon onder de vorige, rechts-conservatieve PiS-regering. Premier Tusk gaat sinds hij aan de macht is nog verder. Het Poolse parlement nam eerder dit jaar een wet aan waarin staat dat het recht op asiel niet altijd nageleefd hoeft te worden. Ondanks een oproep van Brussel om het asielrecht te respecteren.
In Polen heerst een sterk anti-immigratiesentiment als het gaat om mensen uit het Midden-Oosten en Afrika. Al worden mensen die vanuit Belarus of Rusland proberen binnen te komen vooral gezien als wapens in de hybride oorlog van het Kremlin om de EU te destabiliseren. De meeste Polen steunen daarom vergaande maatregelen aan de grens. Maar er zijn ook veel mensen teleurgesteld in Tusk, omdat hij een humaner beleid had beloofd."
Hongarije
"Hongarije is sinds de migratiecrisis van 2015 voorloper in het negeren van asielregels. Het was een van de eerste landen met pushbacks en Hongarije neemt al jaren vrijwel geen asielaanvragen meer in behandeling. Migranten worden of teruggeduwd naar Servië, of ze moeten doorreizen naar andere EU-landen.
De hoogste rechter van de EU legde Hongarije een boete op van 200 miljoen euro voor het niet naleven van de asielregels, maar daar trekt premier Orbán zich niets van aan. Voor hem is een streng anti-migratiebeleid altijd een speerpunt geweest en hij weet dat hij bij veel Hongaren op steun kan rekenen.
Dat het in strijd is met het internationaal recht en EU-afspraken, is voor zijn achterban geen onderwerp van discussie. Zij zien migranten als een bedreiging voor de Hongaarse, christelijke hegemonie."
Duitsland
"Sinds drie weken heeft de Duitse grenspolitie de opdracht om mensen die asiel willen aanvragen weg te sturen. Met uitzondering van hevige gevallen. Politieke partijen, zoals de regeringspartij SPD, zeggen dat dit in strijd is met Europese afspraken over asiel en met het Europees recht.
Maar bondskanselier Merz van de CDU, die zich op andere punten juist hardmaakt voor Europese samenwerking, doet juist een beroep op de Europese wetgeving: als de binnenlandse veiligheid en openbare orde in gevaar zijn, mag het nationale recht boven het EU-recht gaan. Op welke manier die nu gevaar zouden lopen, dat benoemt de regering niet heel concreet.
Bovendien loopt het aantal asielaanvragen duidelijk terug. Mede daarom is er in Duitsland veel twijfel of de maatregel stand zou houden voor de rechter. Maar de redenering in de partij van Merz is: mocht de rechter Duitsland terugfluiten, dan kan dat nog jaren duren. Tot die tijd kan hij zijn boodschap duidelijk maken. Enerzijds aan vluchtelingen, maar anderzijds ook aan extreemrechtse AfD-kiezers, die harde maatregelen tegen immigranten willen."
Oostenrijk
"Eerder deze maand zette het Oostenrijkse parlement gezinsherenigingen voorlopig stop. Onduidelijk is hoeveel meer mensen daardoor nu geweigerd kunnen worden. Want na overleg in Brussel blijft er een uitzondering voor minderjarigen en anderen die volgens het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens een 'dwingend' recht hebben om bij hun familie te zijn. De afgelopen twee jaar was de meerderheid van de mensen die voor gezinshereniging naar Oostenrijk kwamen minderjarig.
En ook in Oostenrijk is van begin af aan twijfel geweest of het kan standhouden voor de rechter. De regering doet een beroep op dezelfde EU-regel als Duitsland, met bijvoorbeeld een verwijzing naar de overbelasting van scholen in Wenen. Tegelijk komen er al steeds minder mensen voor gezinshereniging naar Oostenrijk, volgens de regering vanwege strengere controles van de documenten en een hogere bewijslast."
Finland
"Finland heeft in juli vorig jaar een omstreden wet aangenomen waarbij grenswachters vluchtelingen die vanuit Rusland de grens oversteken, kunnen weigeren. De wet is in strijd met de Finse grondwet, maar de overgrote meerderheid van het parlement ging ermee akkoord.
Finland deelt een ruim 1300 kilometer lange grens met Rusland. De Finse grensovergangen werden al eerder gesloten, nadat eind 2023 in een paar weken tijd ruim duizend vluchtelingen vanuit Rusland de grens waren overgestoken. Het waren volgens Finland migranten die naar Rusland werden gevlogen en vervolgens richting Finland werden gestuurd.
Volgens de liberaal-conservatieve premier Orpo, die een coalitie vormt met onder anderen het Finse equivalent van de PVV, heeft de wet weinig met asielbeleid te maken. Volgens de Finse premier draait de omstreden wet om de nationale veiligheid en het bewaken van de EU-buitengrens."
ING biedt klanten excuses aan voor discriminatie, stelt geen 'onzinnige vragen' meer
Een kerk die keer op keer wordt gevraagd hoeveel contant geld kerkgangers precies in het collectemandje leggen. Een moslim die moet uitleggen waarom die elk jaar tijdens de ramadan geld naar familie in een ander land overmaakt. Of een huisarts die betalingen van buitenlandse patiënten moet uitleggen.
Het zijn volgens ING niet alleen "onzinnige vragen" die de bank aan klanten stelt. "Maar ik snap dat mensen dan ook het gevoel krijgen dat ze worden gediscrimineerd", zegt Peter Jacobs, topman van ING Nederland.
De bank biedt vandaag in een brief aan klanten excuses aan voor de jarenlange discriminatie van groepen klanten, ook al was die volgens de bank onbedoeld. ING belooft minder vragen aan klanten te gaan stellen, in ieder geval niet over zaken waar de bank het antwoord al op weet.
Ook wil ING de "officiële, onpersoonlijke en als wantrouwend overkomende" manier van communiceren aanpassen. Daarnaast richt de bank een speciaal team op dat medewerkers van de klantenservice meer kennis bijbrengt over verschillende religies en culturen.
Overdreven veel vragen
Een jaar geleden kwam bij onderzoek aan het licht dat groepen rekeninghouders zich gediscrimineerd voelen door banken. Zij gaven aan dat zij overdreven veel vragen krijgen als zij een rekening willen openen of geld willen overmaken.
Alle banken beloofden toen beterschap. Zo vroeg ING aan de eigen klanten hoe zij het contact met de bank ervaren. "Daaruit bleek dat vooral mensen met een religieuze achtergrond of van buitenlandse komaf zich in sterke mate door ons gediscrimineerd voelen", zegt Jacobs.
"Zij doen vaker internationale betalingen. We hebben ook vaak onvoldoende door wat de culturele gewoontes van deze klanten zijn. Als je bijvoorbeeld niet weet wanneer de ramadan plaatsvindt, dan weet je ook niet dat er dan meer geld wordt overgemaakt."
Banken discrimineren moslims structureel, zo concludeerde de racismecoördinator in 2023:
Ook de manier waarop de bank om uitleg vraagt valt geregeld verkeerd en is volgens Jacobs te wantrouwend. "Mensen worden best nerveus als de bank om uitleg komt vragen. Dan moeten wij ontzettend oppassen dat we geen dingen vragen terwijl we die informatie eigenlijk al hebben. En we geven te weinig context. Dus waarom we iets komen vragen en wat we met het antwoord doen."
ABN Amro en Rabobank zijn nog niet zo ver met een plan van aanpak als ING. Wel is ABN Amro bezig om medewerkers er alert op te maken dat klanten vragen als discriminerend kunnen ervaren. "We trainen medewerkers en leidinggevenden om zich hier van bewust te zijn", zegt Daniëlla Sichtman, die bij ABN Amro dit veranderproces leidt.
Dat gaat onder meer met trainingen over onbewuste vooroordelen. En net als ING passen ook ABN Amro en Rabobank in brieven en mails het taalgebruik aan. "We proberen anders te formuleren om op een prettiger manier met klanten te communiceren", zegt Sichtman.
Nog niet opgelost
Het ministerie van Financiën stelde een onderzoek in naar discriminatie na klachten van Rabin Baldewsingh als Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme. Hij zegt "redelijk tevreden" te zijn met hoe banken de handschoen hebben opgepakt. "Ik merk dat er nu in positieve zin iets gaande is en dat we er samen uitkomen. Dat stemt mij tot tevredenheid."
Maar daarmee zijn de problemen nog niet opgelost, benadrukt Baldewsingh. Volgens hem is er nog een lange weg te gaan voordat discriminatie in de financiële wereld helemaal is uitgebannen. "Ik snap dat banken tijd nodig hebben om alles uit te zoeken en dingen in te regelen. Die tijd gun ik ze zeker. Maar nu wordt het wel tijd om verandering concreet te maken."
Herdenkingscomité Slavernijverleden krijgt plek op Curaçao
In Otrobanda, het historische hart van Willemstad, is gisteren het eerste Caribische kantoor van het Herdenkingscomité Slavernijverleden geopend. De locatie in de oude binnenstad een voormalig gouverneursgebouw, wordt een ontmoetingsplek waar kennisoverdracht, dialoog en erfgoed centraal staan.
Lucia Beck, directeur van het comité in het Caribisch gebied, noemt de opening een eer én - als voormalig inwoner van de oude binnenstad - een persoonlijke cirkel die rondkomt.
Tijdens de ceremonie werd een permanente expositie onthuld die de geschiedenis verbeeldt van vóór, tijdens en na de slavernij. Opvallend onderdeel is een blanco canvasdoek dat bezoekers zelf mogen invullen met hun visie op de toekomst. Aldair Pieters, een lokale ondernemer schrijft: "Ik ga bijdragen aan de revolutie." En licht toe: "Wie we waren, dat bestaat niet meer. Het gaat erom wie we nú zijn. Dat moeten we samen gaan vinden."
Vooruitkijken
Het comité wil met het kantoor generaties met elkaar verbinden. Beck signaleerde in haar toespraak een opvallend verschil tussen hoe oudere en jongere generaties omgaan met het slavernijverleden. De ouderen, zei ze, hebben jarenlang gestreden voor erkenning en excuses. Zij spreken vanuit de pijn en de bewustwording die daaruit voortkwamen. Jongeren, daarentegen, zoeken naar kracht, zelfexpressie en een positief zelfbeeld. "Zij kijken niet alleen terug, maar willen vooral vooruit", aldus Beck.
Sinuhe Oomen, actief in de kunst- en cultuursector, verwoordt dat als een proces van mentale emancipatie: "Je draagt het verleden onbewust met je mee. Het is tijd dat we ons daarvan bewust worden en die patronen doorbreken." Volgens hem begint dat met het erkennen van de eigen identiteit en expressie. "We moeten elkaars waarden niet alleen herkennen, maar ook versterken."
Daarbij wijst hij op een bredere beweging die ook buiten de eilanden zichtbaar is. "In Nederland is in de loop der tijd een zevende eiland ontstaan: een gemeenschap van nazaten van de voormalige koloniën. Zij drukken nu hun stempel op de Nederlandse samenleving en zorgen voor een wederzijdse beïnvloeding."
Via een videoboodschap vanuit Nederland spreekt Astrid Elburg, voorzitter van het comité, de aanwezigen toe. Zij noemt de fysieke aanwezigheid van het kantoor in het Caribisch gebied een mijlpaal en benadrukt dat verandering begint bij het actief verbinden van mensen en generaties.
'Verhaal achter de komma'
Beck benadrukt dat het comité geen nieuwe organisaties wil oprichten, maar juist wil verbinden en faciliteren. "Onze mensen zijn creatief en weten wat ze willen. Het is een kwestie van connecting the dots." Volgens haar maken veel mensen nog geen gebruik van de beschikbare fondsen en kennis. Het kantoor biedt ruimte voor ondersteuning, advies en samenwerking.
Het blanco canvas in de expositie symboliseert wat Beck omschrijft als "het verhaal achter de komma". Dat is een verwijzing naar de excuses van de Nederlandse koning en regering, die volgens haar niet het eindpunt zijn, maar het begin van een traject. "Het verleden werkt door in hoe wij onszelf klein houden. Door mensen bewust te maken van hun verhaal, willen we bijdragen aan een sterkere Caribische samenleving.
In juli opent het Herdenkingscomité ook een kantoor op Sint-Eustatius. Beide eilanden speelden een centrale rol in het Nederlandse slavernijverleden.
Trump bevestigt uitstel tot juli voor importtarieven EU na gesprek met Von der Leyen
De Amerikaanse president Trump stelt de importtarieven die hij wil invoeren voor Europese producten uit tot 9 juli. Trump dreigde de EU vrijdag nog met een algemene heffing van 50 procent per 1 juni, maar hij gaat akkoord met het uitstel na een telefonisch gesprek met EU-voorzitter Von der Leyen.
De twee belden elkaar gisteravond en spraken allebei na afloop van een "goed gesprek". De EU en de VS onderhandelen over importtarieven, maar die gesprekken verlopen moeizaam.
30 procent wereldhandel
Von der Leyen zegt op X dat Brussel de gesprekken "snel en daadkrachtig" wil voortzetten. "Om tot een goed akkoord te komen, hebben we de tijd tot 9 juli nodig." Trump liet na het telefonisch onderhoud weten dat de onderhandelingsteams "snel bij elkaar zullen komen om te kijken of we tot een oplossing kunnen komen."
Samen zijn de EU en de VS goed voor 30 procent van de wereldhandel. Dagelijks gaat er voor 4,4 miljard euro aan goederen en diensten de oceaan over. En die handel is de afgelopen jaren alleen maar gegroeid.
Man (36) aangehouden na fatale botsing met 17-jarige jongen op fatbike
De politie heeft een 36-jarige man uit Oss aangehouden na het verkeersongeluk waarbij gisteravond een 17-jarige jongen op een fatbike om het leven kwam. De man bestuurde de auto waar de fatbike mee in botsing kwam.
Het ongeluk gebeurde rond 23.00 uur in Oss. Hulpverleners hebben geprobeerd de jongen te reanimeren, maar dat mocht niet baten. De automobilist raakte niet gewond.
De man was niet onder invloed van drugs of alcohol, laat de politie weten. Hij zit vast en wordt verhoord. Er zat ook een bijrijder in de auto. Die is verhoord, maar zit niet vast.
Onderzoek
De politie onderzoekt nog wat er is gebeurd. "Er worden camerabeelden bekeken en getuigen gehoord", zegt een woordvoerder. "Ook sporen op de weg worden onderzocht. Dat moet uitwijzen wat er precies gebeurd is."
Volgens omstanders die Omroep Brabant sprak reed de auto te hard. De politie kan dat niet bevestigen.
Stroomstoring in zuidoosten Frankrijk, ook filmfestival Cannes getroffen
Het zuidoosten van Frankrijk is getroffen door een grote stroomstoring. Het westen van de regio Alpes-Maritimes heeft er last van, waaronder de stad Cannes waar het filmfestival momenteel plaatsvindt. De stroomstoring begon rond 10.00 uur vanochtend.
De autoriteiten in het departement Alpes-Maritimes schrijven op X dat er wordt gewerkt aan een oplossing. In de tussentijd moeten mensen voorzichtig zijn tijdens het reizen. Volgens plaatselijke media werken de verkeerslichten in de gemeentes Cannes en Antibes niet, waardoor het verkeer vastloopt.
Door de stroomstoring werd een film op het jaarlijkse filmfestival onderbroken. Vanavond om 19.00 uur is de sluitingsceremonie van het festival. Volgens de organisatoren gaat die gewoon door. De films die niet vertoond kunnen worden, worden hervat zodra de stroomvoorziening is hersteld.
Brand
Bronnen bij de Franse gendarmerie zeggen tegen de Frans krant Le Monde dat de storing is veroorzaakt door een brand die 's nachts heeft plaatsgevonden in een hoogspanningsstation in Tanneron, in de buurt van Cannes. Vermoedelijk is die expres veroorzaakt.
Op een andere plek werd een stroomkabel gebroken toen een mast omviel. Die mast zou volgens de Franse nieuwszender France Info zijn omgezaagd. Er wordt onderzocht wat er op beide plekken is gebeurd.
Britse speciale eenheden opnieuw in opspraak in verband met oorlogsmisdaden
Een officier van de Britse speciale eenheden heeft eigenhandig de aanvragen geblokkeerd van 1585 Afghanen die zich wilden vestigen in het Verenigd Koninkrijk. Dat blijkt uit documenten die zijn vrijgegeven tijdens een gerechtelijk onderzoek naar oorlogsmisdaden door de UK Special Forces (UKSF). De Afghanen waren mogelijk ooggetuigen van oorlogsmisdaden die Britse militairen pleegden in de periode 2010-2013. Het Britse leger vocht in die jaren hard tegen de Taliban.
De Afghanen stonden bekend als de Triples, een groep commando's en hun medewerkers die Britse speciale eenheden hielp bij operaties in Afghanistan. Na het overhaaste vertrek van de internationale troepenmacht uit Afghanistan in 2021 wilden velen van hen zich vestigen in het Verenigd Koninkrijk, omdat hun leven onder het Taliban-regime gevaar liep.
Afghanen die de Britse strijdkrachten hadden geholpen, bijvoorbeeld als tolk, kwamen in aanmerking voor een Britse verblijfsvergunning voor hun gezinnen. Alle aanvragen van de Triples werden echter zonder uitzondering geblokkeerd door de UKSF-officier.
Oorlogsmisdaden
De onthulling heeft de Britse regering in ernstige verlegenheid gebracht. In de vrijgegeven stukken valt te lezen dat het ministerie van Defensie zich in 2022 al zorgen maakte over de "automatische afwijzingen". Een ambtenaar die belast was met het regelen van de huisvesting voor Afghaanse medewerkers in het VK, omschreef in een getuigenverklaring dat de praktijk "de schijn had van een massaal ongeoorloofd afwijzingsbeleid".
Eerder ontkende Defensie nog dat de speciale eenheden een vetorecht hadden over de verblijfsvergunningsaanvraag van de Afghaanse commando's. Uit later onderzoek door de BBC bleek dat de UKSF wel degelijk het laatste woord had.
De Britse omroep heeft de afgelopen jaren in een reeks documentaires onthuld dat militairen op grote schaal gevangen en ongewapende burgers doodden bij huiszoekingen. Ze mochten volgens de regels van het oorlogsrecht alleen dodelijk geweld gebruiken als hun eigen leven in gevaar was.
De BBC interviewde dertig UKSF-militairen die in Afghanistan actief waren. Zij verklaarden dat collega's vaak die regels aan hun laars lapten.
Zo waren de speciale eenheden geregeld op zoek naar mensen. Als ze die vonden, hielden ze die gevangen om hun identiteit te controleren. Bij positieve identificatie werden ze doodgeschoten, aldus de ooggetuigenverklaringen. Vervolgens plantten de militairen een vuurwapen bij het lichaam van de gevangene, waarmee ze dan 'bewezen' dat de gedetineerde zich met geweld had verzet.
Zo komen tal van voorbeelden naar voren van ongewapende burgers die werden geëxecuteerd. De betrokken commando's vervalsten de militaire verslagen van deze operaties om de executies in de doofpot te stoppen.
Gerechtelijk onderzoek
De onthullingen van de BBC leidden eerder al tot een gerechtelijk onderzoek naar mogelijke oorlogsmisdaden. Als gevolg van dat onderzoek zijn ook de massale weigering van verblijfsvergunningen voor Afghaanse medewerkers aan het licht gekomen.
De officier die de aanvraag tegenhield, is volgens het ministerie van Defensie mogelijk betrokken bij de oorlogsmisdaden. Het begin van het gerechtelijk onderzoek viel namelijk samen met het tegenhouden van de aanvragen. Als de Afghanen de kans hadden gekregen om zich te vestigen in het VK, dan hadden ze als getuige kunnen optreden in het onderzoek.
Inmiddels is vastgesteld dat een aantal van de Triples-commando's is gemarteld en vermoord door de Taliban.
Oezbeeks gezin verblijft al 6 maanden in kerk in Kampen: 'Hier is rust'
Het uitgeprocedeerde Oezbeekse gezin Babayants verblijft precies zes maanden in een kerk in Kampen. Al een half jaar lang hebben ze geen voet buiten gezet en houden vrijwilligers het kerkasiel in stand. "Ik heb er nog geen seconde spijt van gehad", aldus de dominee.
Het gezin uit Emmen woont ruim tien jaar in Nederland maar mag hier niet blijven. Vader, moeder en de vier kinderen hebben jarenlang geprobeerd een verblijfsstatus te krijgen, maar de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) bepaalde dat ze worden uitgezet omdat Oezbekistan volgens het kabinet veilig genoeg is.
Zes maanden geleden besloot een kerk in Kampen het gezin kerkasiel aan te bieden. De overheid mag namelijk geen kerkdienst in een kerkgebouw onderbreken. De dienst is al zes maanden lang, 24 uur per dag bezig doordat er continu voorgangers en vrijwilligers aanwezig zijn in de kerk.
Niet naar buiten
"Al die honderden vrijwilligers, die honderden voorgangers die hier komen. Er is niemand die vraagt 'wanneer gaan we stoppen?'", zegt dominee Kasper Jager tegen RTV Drenthe. "Die vraag is niet aan de orde. Veel meer vraagt men van 'wat hebben jullie nodig?'."
Het gezin komt al zes maanden niet naar buiten. Toch valt dat het gezin niet zwaar. "Als je in een asielzoekerscentrum woont moet je altijd denken of de politie komt, want dan word je opgepakt. Maar hier is het gewoon rust. Chill", zegt Ariana Babayants, een van de dochters van het gezin.
Broer Aram Babayants sluit zich daarbij aan: "Het voelt niet als een half jaar. De tijd gaat snel hier vergeleken met de tijd in het azc. Ik denk dat we hier meer rust hebben."
Hoewel er eigenlijk geen hoop meer is dat het gezin toch zou mogen blijven, blijft de kerk optimistisch. "Wij moesten dit doen. Als de staat geen bescherming biedt aan kinderen moeten wij als kerk dat doen. En dat is na een half jaar niet veranderd", zegt Jager.
Ook de kinderen blijven positief. Aram Babayants: "Ik heb drie zusjes en moet het goede voorbeeld geven. Dus altijd positief blijven en zeggen 'het komt goed'. En het komt ook meestal goed."
Westerse landen spreken voor het eerst over 'concrete maatregelen' tegen Israël
Het Verenigd Koninkrijk schort gesprekken over een nieuw vrijhandelsverdrag met Israël op vanwege de aanhoudende Israëlische aanvallen op de Gazastrook en de Westelijke Jordaanoever. Ook heeft het de Israëlische ambassadeur ontboden.
De Britse minister van Buitenlandse Zaken Lammy noemt Israëls acties "monsterlijk". "We zijn geschokt door de Israëlische escalatie", zei hij vandaag in het Britse parlement, doelend op de uitbreiding van bombardementen en grondaanvallen in Gaza deze week, waarbij honderden Palestijnen werden gedood.
Het opzeggen van dergelijke gesprekken is geen zware stap, maar wel een duidelijk signaal. Gisteren dreigde het VK samen met Frankrijk en Canada voor het eerst sinds het uitbreken van de oorlog in oktober 2023 met "concrete maatregelen" tegen Israël als dat land het militaire offensief in Gaza niet stopt en de blokkade van hulpgoederen niet opheft. "Wij zullen niet toekijken terwijl de regering-Netanyahu deze schandalige acties voortzet", schreven ze.
Belangrijke landen
Dit is een koerswijziging. De landen hadden zich tot nu toe beperkt tot algemene oproepen voor een staakt-het-vuren, het toelaten van hulp tot Gaza en een sporadische veroordeling van Israëlisch geweld, zonder daar consequenties aan te verbinden. Het zijn, zoals de meeste westerse landen, van oudsher bondgenoten van Israël.
"Dit heeft absoluut betekenis", zegt Koert Debeuf, Midden-Oostendeskundige van de Vrije Universiteit Brussel. "Het is eerste keer dat zoiets door westerse landen wordt gezegd, en het zijn belangrijke landen." Anders dan het VK hebben Frankrijk en Canada nog geen concrete maatregelen aangekondigd, maar dat ze dat gaan doen lijkt een kwestie van tijd. "Je kunt niet zo'n verklaring uitgeven en dan niets doen", zegt Debeuf.
Israël liet gisteren, voor het eerst sinds het op 2 maart begon met het blokkeren van de toevoer van hulpgoederen, vijf vrachtwagens Gaza in. Maar dat aantal is veel te weinig om een noemenswaardig verschil te maken. De hulp heeft de bevolking nog niet bereikt, omdat Israël de vrachtwagens nog een laatste keer wil controleren, zegt de woordvoerder van VN-organisatie OCHA.
Netanyahu zei gisteren dat het toestaan van "minimale" voedselhulp noodzakelijk was om de steun van bondgenoten te behouden. "Er mag geen stadium van verhongering ontstaan, want anders krijgen we gewoon geen steun en kunnen we ons doel, de overwinning, niet bereiken."
De Franse minister van Buitenlandse Zaken Barrot liet vandaag weten Netanyahu's besluit om een "minimale" hoeveelheid hulp binnen te laten "volstrekt onvoldoende" te vinden. "Onmiddellijke en massale hulpverlening is noodzakelijk", zei Barrot.
Zijn Nederlandse collega Veldkamp noemde de aankondiging "gebrekkig en onvoldoende". Vandaag ging de Europese Commissie akkoord met het voorstel van Veldkamp om te onderzoeken of Israël nog voldoet aan de voorwaarden van het handelsakkoord van de EU.
Meer druk op Israël
Debeuf denkt niet dat de verklaring van het VK, Frankrijk en Canada Israël direct zal bewegen de oorlog in Gaza te stoppen. "Deze regering maakt het voorlopig weinig uit," zegt hij. Netanyahu zei gisteren heel Gaza te willen overnemen. De minister van Financiën Smotrich zei dat Israël doorgaat met "alles vernietigen van wat er nog over is van de Gazastrook".
Steeds meer historici en juridische experts beschouwen het Israëlische geweld in de Gazastrook als genocide, wat wil zeggen dat het geweld wordt uitgevoerd met de intentie om een bepaalde groep - in dit geval de Palestijnen - gedeeltelijk of in zijn geheel uit te roeien. Twee weken geleden waarschuwden 40 VN-experts dat de "vernietiging van de Palestijnse bevolking" in Gaza ophanden was.
Maar, zo denkt Debeuf, de acties van het VK, Frankrijk en Canada kunnen wel tot meer interne druk op de Israëlische regering leiden. Bovendien leggen ze druk op andere landen om ook maatregelen te nemen. "Het is een eerste zet", zegt Debeuf. Onder internationaal recht hebben landen de plicht om binnen hun mogelijkheden actie te ondernemen om oorlogsmisdaden te voorkomen.
Wapenexport en economie
Een mogelijke stap die landen kunnen nemen is het terugtrekken van ambassadeurs of het ontbieden van Israëlische ambassadeurs, zoals het VK nu heeft gedaan. Daarnaast kunnen landen de wapenexport naar Israël stoppen. Israël krijgt zijn wapens voornamelijk uit de VS, op afstand gevolgd door Duitsland, maar ook Frankrijk, het VK en Canada leveren direct of indirect wapens aan Israël.
Maar met name economische sancties, bijvoorbeeld op Israëlische producten, zouden Israël raken, zegt Debeuf. "Europa is de belangrijkste exportmarkt voor Israël en de Israëlische economie gaat al niet goed."
Het vertrouwen van Jan Terlouw was zijn kracht en zijn zwakte
Eind 2016 maakte de 85-jarige Jan Terlouw indruk met een pleidooi voor vertrouwen. Hij verwees naar de tijd dat hij met zijn jonge gezin in Utrecht woonde.
"Overal hingen touwtjes uit de brievenbussen. De kinderen konden gewoon de voordeur opentrekken en bij elkaar binnenlopen. Volwassenen ook. We vertrouwden mekaar."
Het pleidooi van Terlouw in De Wereld Draait Door in 2016:
Aan zijn biograaf had hij er eerder nog wat bij verteld. Een van degenen die destijds bij hem binnenliepen was "een charmante twintiger", de minnaar van een vrouw die zijn souterrain huurde. Op een dag ontdekte Terlouw dat de man 400 gulden uit zijn bureaula had gepikt. Omdat de man huilend bekende, deed Terlouw geen aangifte.
Later belde de politie aan om te praten over Hans van Z. Terlouw zei geen 'Hans van Zet' te kennen, maar toen agenten een foto toonden, herkende hij de vriend van zijn huurster. Het bleek de seriemoordenaar Hans van Zon te zijn.
De anekdote laat zien dat Terlouws vertrouwen grensde aan naïviteit. Het was zijn kracht en zwakte. Zijn open houding bezorgde hem als D66-leider populariteit en stemmenwinst, maar toen het erop aankwam ging hij ten onder in de politieke slangenkuil.
Van academicus naar politicus en schrijver
Volgens de vandaag overleden Jan Terlouw (93) waren er twee dingen die een mens kan doen zonder een vak te hebben geleerd: schrijven en politiek bedrijven. Hij maakte zelf naam in beide.
Terlouw promoveerde op kernfusie, maar stelde halverwege zijn leven vast dat de wetenschap hem onvoldoende bevredigde. Hij stapte over naar de politiek en ging kinder- en jeugdboeken schrijven.
Vanaf 1971 was hij elf jaar politicus, waarvan negen jaar als leider van D66. Als het vleesgeworden redelijk alternatief gaf hij de partij na het vertrek van de flamboyante oprichter Hans van Mierlo een nieuw gezicht.
In die jaren schreef hij ook zijn bekendste kinderboeken. Hij deed dat er zo'n beetje bij, in vakanties. Geen literaire meesterwerken, maar sommige worden nog steeds gelezen. De verfilming van Oorlogswinter uit 2008 trok bijna een miljoen bioscoopbezoekers.
Oorlogswinter speelt zich af in het gebied van zijn jeugd, de noordkant van de Veluwe. Terlouw groeide daar als zoon van een predikant op in een zwaar calvinistisch milieu. Hij schetste de bezetting als een tijd van lijden en onrecht, waarin goed en fout niet altijd helder te onderscheiden waren, maar waarin wel morele keuzes moesten worden gemaakt.
Morele keuzes werden een thema in al zijn boeken, die volgens Terlouw waren doortrokken van christelijke normen en waarden. Terlouw brak al vroeg met het geloof van zijn ouders, maar zette zich er nooit tegen af.
Terlouw was in de jaren 50 tijdens zijn studie natuurkunde in Utrecht wiskundestudente Alexandra van Hulst tegengekomen. Hij zou ruim zestig jaar met haar getrouwd zou zijn, tot haar overlijden in 2017. Ze kregen vier kinderen, aan wie Terlouw voor het slapen eigen verhaaltjes vertelde. Ze vormden de basis van zijn latere schrijverschap.
Oosterschelde
Terlouw werd in 1971 werd gekozen in de Tweede Kamer. Hij had toen al als D66-fractieleider in Utrecht naam gemaakt met kritiek op de bouw van Hoog Catharijne en de aanleg van autowegen door de binnenstad.
In de Tweede Kamer zette hij zich in voor natuur en milieu, zoals met zijn aanvankelijk eenzame verzet tegen de afsluiting van de Oosterschelde. Het leidde tot de Oosterscheldekering, een compromis waarmee Zeeland tegen de zee werd beschermd, maar de natuur toch vrij spel hield.
Nadat voor deze dure oplossing was gekozen, schreef hij er het jeugdboek Oosterschelde windkracht 10 over.
Keurig en kalm
Toen Van Mierlo zich na de vorming van het kabinet-Den Uyl in 1973 terugtrok als fractieleider, werd Terlouw zijn opvolger gekozen. Het verschil met de oude leider had nauwelijks groter kunnen zijn. Van Mierlo, een ex-journalist en ex-katholiek, was een slonzige, wat warrige en breedsprakige kroegtijger; Terlouw een keurige, kalme en rationeel redenerende domineeszoon.
Ook inhoudelijk verschilden ze: Van Mierlo vond dat de ideologieën hun tijd hadden gehad, Terlouw meende dat D66 bestaansrecht had als sociaalliberale partij.
Dat bestaansrecht was in die tijd allerminst zeker. Nadat D66 bij de gemeenteraadsverkiezingen van 1974 slechts een half procent van de stemmen had behaald, stemde een meerderheid van het partijcongres voor opheffing. Alleen omdat de vereiste tweederdemeerderheid niet werd gehaald, ging de partij door.
Redelijk alternatief
Met Terlouw als lijsttrekker herstelde D66 zich en ging de partij in 1977 van zes naar acht zetels. In een tijd van onverzoenlijke tegenstellingen tussen links en rechts voerde ideale schoonzoon Terlouw met succes campagne.
In de formatie van 1977 slaagde hij er niet in de tegenstellingen tussen Den Uyl en CDA-leider Dries van Agt te overbruggen, waarna Van Agt met VVD-leider Hans Wiegel ging regeren.
Bij de verkiezingen van 1981, na jaren van economische malaise en politieke verlamming en verdeeldheid, wist Terlouw D66 groot te maken als 'het redelijk alternatief' voor de PvdA en de VVD. "Noch het socialisme noch het liberalisme heeft adequate antwoorden gegeven voor de problemen waar we nu in zitten", meende hij.
Optimist en idealist
Terlouw pleitte ervoor "progressief, onafhankelijk, kritisch en redelijk" te zijn. Hij zette zichzelf neer als optimist en idealist, die stond voor de zorg voor de aarde en het milieu. Het was een boodschap die hij ook na zijn politieke carrière tot op hoge leeftijd zou blijven uitdragen.
Het leverde hem in 1981 haalde zeventien zetels op, waardoor een nieuw kabinet van CDA en VVD onmogelijk werd. Na opnieuw een zeer moeizame formatie ging D66 regeren met CDA en PvdA. Terlouw werd vicepremier.
Door de vijandschap tussen Van Agt en Den Uyl kwam het kabinet-Van Agt II nooit echt aan regeren toe. In mei 1982 stapte de PvdA uit het vechtkabinet, waarna Terlouw nog een paar maanden verder regeerde met Van Agt.
Van zijn imago als redelijke verzoener was weinig over. Bij de verkiezingen van dat jaar zakte D66 terug naar zes zetels.
Terlouw besloot niet terug te keren in de Kamer en haalde zijn gram met de publicatie van een bitter dagboek. Na een periode in het buitenland werd hij tussen tussen 1991 en 1996 commissaris van de Koningin in Gelderland. Het einde van zijn loopbaan stond, net als aan het begin, in het teken van het water: in 1995 liet hij wegens dreigende overstromingen het rivierengebied evacueren.
Ook daarna bleef hij tot op hoge leeftijd actief: hij hield lezingen en sprak geregeld op televisie over nog altijd dezelfde thema's: milieuvervuiling, vreemdelingenhaat, hebzucht.
Toch bleef hij optimistisch: alles was oplosbaar met vertrouwen. "Als je elkaar echt vertrouwt, dan leef je niet in een maatschappij, maar in een samenleving. Dan doe je het samen. Als we dat nou weer meer gaan doen..."
Verdachte opnieuw aangehouden voor moord op Xavier Durlinger
De politie heeft vanochtend een 25-jarige man uit Sittard aangehouden voor de moord op Xavier Durlinger. De man werd al eerder opgepakt in deze zaak en is op basis van nieuwe informatie opnieuw gearresteerd.
Precies drie jaar geleden verdween de 19-jarige Xavier Durlinger. Het lichaam van de tiener werd enkele dagen later gevonden in een bos in zijn woonplaats Sittard. Hij is met vijftien messteken om het leven gebracht.
Drugslijn
In april 2023 werd een verdachte aangehouden: een man van 23 jaar uit Sittard. Hij was net als Durlinger betrokken bij een drugslijn voor de levering van wiet en pillen. Hij zat een aantal maanden in voorarrest, maar werd in september dat jaar vrijgelaten door de rechtbank.
Nu is de inmiddels 25-jarige man opnieuw aangehouden. "Nieuwe onderzoeksinformatie heeft daartoe geleid", zegt een woordvoerder van de politie. Meer informatie is op dit moment niet bekend.
Kort na de vondst van het lichaam in 2022 werd al een 19-jarige verdachte aangehouden, maar hij werd na twee weken vrijgelaten vanwege een sluitend alibi. Daarnaast kwam zijn dna niet overeen met sporen die werden gevonden op de vindplaats van het lichaam. Hij is geen verdachte meer in de zaak.
Onafgebroken onderzoek
Sinds de moord op Durlinger is een onderzoeksteam van de politie onafgebroken bezig met de zaak, meldt de woordvoerder. "Tientallen getuigen zijn gehoord, honderden uren aan beeldmateriaal is doorzicht en er werd dna-onderzoek ingezet."
De zaak kreeg ook veel media-aandacht. Zo kwam het meermaals aan bod in Opsporing Verzocht. Aan de hand van de uitzending op 7 maart 2023 werd de huidige verdachte in eerste instantie aangehouden. Er werd toen aandacht gevraagd voor een fietser: die was op meerdere camerabeelden gezien en werd als mogelijke getuige bestempeld.
De fiets waarop hij reed, was mogelijk de fiets van Durlinger. De oproep leverde 120 tips op van kijkers en de man werd aangehouden - hij was de betreffende fietser.
Door Groningse broers opgericht cryptobedrijf verkocht voor 2,6 miljard euro
Cryptobedrijf Deribit, opgericht door twee broers uit het Groningse Stadskanaal, is voor 2,6 miljard euro verkocht aan de Amerikaanse cryptobeurs Coinbase.
Deribit werd in 2016 opgericht door de broers John en Marius Jansen als een platform voor de handel in cryptomunten. Het werd later uitgebreid met andere beleggingsproducten, zoals derivaten. Hiermee kunnen beleggers speculeren op hogere winsten. Ook worden ze gebruikt om financiële risico's mee af te dekken.
Het platform werd snel een succes en boekte veel winst. De broers kwamen vorig jaar als nieuwkomers op de 90e plek de Quote 500 binnen, schrijft RTV Noord. Marius Jansen is volgens de regionale omroep uit het bedrijf gestapt. Zijn broer runt het platform vanuit Panama.
De sportclub van de ondernemers, SC Stadskanaal, kreeg vier jaar geleden een gift van "veel meer dan een ton". "Hij heeft nagedacht over waar hij vandaan komt en wil wat terugdoen voor de streek en de club waar hij fijne herinneringen aan heeft", zei een bestuurslid van de club destijds over John Jansen.
Marktpositie
Coinbase verwacht dat de handel in onder meer opties en termijncontracten voor bitcoins en andere digitale munten de komende jaren flink zal groeien. Door Deribit te kopen, willen de Amerikanen hun marktpositie buiten de VS verbeteren.
Grote brand in bedrijfspand Dongen, scherpe deeltjes zonnepanelen losgekomen
In een bedrijfspand in Dongen is gisteravond een zeer grote brand uitgebroken. Het gaat om een bedrijf dat onder andere leer verwerkt. Een deel van het dak staat in brand, waarop ook zonnepanelen zijn geplaatst. De vlammen sloegen metershoog uit het het pand.
Door de brand zijn er foliedeeltjes van de zonnepanelen losgekomen en neergekomen op de grond. De Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant waarschuwt dat deze deeltjes scherp kunnen zijn.
In het pand bevinden zich ook chemicaliën en olie. Volgens de brandweer zijn de stoffen opgeslagen in een goed beveiligde ruimte. Om te voorkomen dat deze materialen vlam vatten, wordt de ruimte gekoeld.
De brandweer is met groot materieel uitgerukt en gebruikt water uit het Wilhelminakanaal om de brand te bestrijden. "Om te voorkomen dat onze slangen beschadigd raken, roepen we iedereen op het gebied te mijden," aldus de veiligheidsregio.
Op het bedrijventerrein waar de brand woedt, zijn meerdere bedrijven gevestigd die 24 uur per dag in bedrijf zijn. Werknemers die aan het werk zijn, kunnen het terrein verlaten via een route die door de politie is aangegeven.
