ตอนที่เข้าไปในโลกของวงการกาแฟ กาแฟที่หลากหลายเกิดขึ้นมา สองสิ่งที่เห็นในนั้นคือกาแฟแต่งกลิ่น และกาแฟหมักแบบแปลกๆ ข้อถกเถียงที่สำคัญของเรื่องนี้คือ มันปลอดภัยไหม รา ยีสต์ที่คุณหมัก สารเคมีที่ปรุงแต่ง มันมีคนกินแล้วหน้าแดง ปากบวม คำถามของคนในวงกาแฟคือ ใจเย็นก่อน verify ก่อน ทดลองก่อน ทำซ้ำก่อน มันรวดเร็วเกินไป เร็วเกินจนยังไม่ได้ verify ก่อนออกมาขาย ลูกค้าไม่ใช่คนทดลอง
ในตอนที่เข้าไปในโลกของคราฟเบียร์ ก็มีเหตุการณ์แบบนี้เหมือนกัน เบียร์ที่คุณหมักติดเชื้อไหม off flaver ไหม ทำซ้ำแล้วรสชาติเดิมไหม ปรับปรุงพัฒนาสูตรหรือยัง verifyก่อนไหม หรือทำออกมาแล้วขายเลย ลูกค้าไม่ใช่คนทดลอง
ในช่วงที่เราออกจากทช. เราไปเจอเรื่องของ แรงขับจากเงอนที่เสื่อมมูลค่า มันทำให้มีรีบ รีบ เพราะเงินมันเสื่อมมูล ฉันต้องทำหลายงาน ทำรวดเร็ว เพื่อสร้างจำนวนเงิน ให้ทันการเสื่อมมูลค่าของเงิน จนชีวิตเป็นแบบ hight time perference หรือการโหยหายผลตอนแทนระยะสั้นสูง
ในงานวิทยาศาสตร์เหมือนกัน การจากวิจัย การทดลอง จะจบได้ มันใช้เวลาขั้นต่ำหลายเดือน จนไปถึงหลายปี สิ่งนี้ก็ถูกผลของเงินเสื่อมมูลค่าเข้ามาทำให้มี hight time perference หลายๆอย่างดูเหมือนยังจะไม่ได้ผ่านการ verify ก็ถูกนำเสนอมาอย่างรวดเร็ว หรือแม้แต่การแชร์วิดีโอเรือทัวร์ แฮร่ 555555555
แล้ว low time preference ละ ถ้าให้ยกตัวอย่างง่ายๆ เราขอยกตัวอย่างจากการงานของพี่ช่างภาพคนหนึ่งที่เขาทำโปรเจค camera trap ความ low time ของเขาก็คือ มันก็แค่การขึ้นไปเก็บรูป เปลี่ยนแบต ของcamera trap เขาในทุกๆเดือน จนกว่าจะได้รูปตามที่ตั้งเป้าหมายไว้ ซึ่งถ้าเขาเป็นคน hight time เขาจะไม่สามารถทำแบบนี้ได้ เพราะมันจะโหยหายรูปที่ตั้งเป้าในระยะเวลาสั้นๆ นั่นเอง โดยเฉพาะการทำงานกับสัตว์ป่า ที่เราไม่สามารถควบคุมอะไรได้
ที่จริงเรามีความคิดที่เปลี่ยนไปหลายๆสิ่ง ตั้งแต่รู้จักผลกระทบของเงินที่เสื่อมมูลค่าอยู่เสมอ เสมออ โดยเฉพาะงานที่ทำอยู่ทุกวันนี้ 555555 หมายถึงการมี empathy กับชาวประมงมากขึ้น มันเหมือนมีคำตอบว่า ทำไม ทำไม คนที่ใช้ทรัพยากรมากขึ้น มากขึ้น ความน่ากลัวของเรื่องนี้คือความขัดแย้งของผู้คน โดยเฉพาะช่องว่างระหว่างคนเมืองที่ทำลายธรรมชาติไปหมดแล้ว เป็นตึก อาคาร บ้านช่อง ที่ไม่ต้องรักษาอะไร เพราะมันเหลืออะไรให้รักษา กับคนในพื้นที่ธรรมชาติที่ใช้ทรัพยากร ที่มักจะถูกโจมตี ซึ่งมันก็ยังจับได้อีกเรื่องคือ akin in the game การแสดงความคิดเห็นมันง่าย ถ้าเราไม่มี skin in the game เพราะมันจะขทดความยับยั้งชั่งใจในผลกระทบต่อตน หรือแม้แต่งานสำรวจ ที่ไม่ได้มองแต่เจอ เย้ เจอ เย้ แต่อยากสำรวจในที่นั้น ในระยะยาว ในฤดูที่แตกต่าง และพยายามทำซ้ำ ทำซ้ำ แต่ก็....อะนะ
สุดท้ายคือ เราแค่มองว่า layer 1 ของปัญหา คือการที่เงินในปัจจุบัน ถูกใช้โดยไม่ใช่วัตถุจากธรรมชาติอย่างทองคำ หรือการที่เงินถูกสร้างโดยไม่ได้ peg กับสิ่งใด จากที่เราเคยมี 1 บาท ในล้านบาท วันดีคืนดี จากในล้าน ก็เป็นในร้อยล้าน มูลค่า 1 บาทเราก็ลดลง (กระเพราราคาจานละ 50 กระเพราก็คือกระเพราเหมือนเดิม สิ่งที่เพิ่มขึ้นคือปริมาณเงิน ยังไม่นับเรื่องคุณภาพของสินค้าที่ห่วยลง เพราะต้องลดต้นทุน เพื่อคงปริมาณเงินไว้เท่าเดิม)
ซึ่งธรรมชาติก็คือสิ่งหนึ่งที่โดยผลกระทบนั้น เช่นที่ดิน เมื่อเงินเสื่อมมูล ผู้คนก็ต้องหาแหล่งรักษามูลค่า ราคาที่ดินพุ่งสูง มันไม่ได้หมายถึงว่า ที่ดินมีมูลค่ามากขึ้น แต่ปริมาณเงินต่างหากที่เพิ่มขึ้น ที่ดินมันก็มีขนาดเท่าเดิม แต่เมื่อมันสามารถรักษามูลค่าได้ ที่ดินเลยถูกจับจองจำนวนมาก ป่าเขา ชายหาด ถูกจับจอง แต่ไม่ได้ถูกใช้งาน เพราะเขาซื้อไว้รักษามูลค่า ราคาที่ดินสูงเกินหน้าที่การอยู่อาศัย และมันคือรกร้าง รวมไปถึงป่า ป่าชายเลน ชายหาด วันดีคืนดีมีกฏหมาย ที่รกร้างต้องเสียภาษีแพง ตู๊มมม ไถป่า ขุดดินมาถม ป่าชายเลน ป่าจาก พื้นที่ทางธรรมชาติ ถมดินมาปลูกกล้วย ปลูกไม้ราคาถูก แบบปลอมๆ เพื่อลดภาษี ผลคือธรรมชาติถูกทำลายแบบฟรีๆ โดยไม่มีการใช้งาน มันถูกใช้เพียงฟังชั่นเดียวคือ รักษามูลค่าเท่านั้น...จากเหตุที่เงินเสื่อมมูลค่า โดยที่ฟังชั่นทางนิเวศ ถูกทำลายไปแบบสูญเปล่า
ถ้าเข้าใจผิดพลาด ก็คือผิดพลาด 5555 แต่ความเชื่อ ณ ตอนนี้layer 1 ของปัญหาคือเงินเสื่อมมูลค่า...
#siamstr
