Thoát vị đĩa đệm là một tình trạng nghiêm trọng ảnh hưởng đến cột sống, đặc biệt là vùng thắt lưng. Tình trạng này xảy ra khi **nhân nhầy của đĩa đệm thoát ra ngoài, chèn ép vào tủy sống hoặc rễ thần kinh**, gây đau đớn và các vấn đề về vận động.

**Nguyên nhân và cơ chế gây thoát vị đĩa đệm:**

* **Ứng suất lực:** Đây là lực chính tác động lên đĩa đệm, bao gồm lực nén, lực xoay, lực nghiêng và lực vặn. Khi cơ thể ở tư thế ngồi cúi về phía trước, lực nén lên đĩa đệm tăng lên đáng kể, có thể gấp 1.9 lần so với tư thế đứng. Điều này khiến nhân nhầy bị đẩy ra phía sau, gây thoát vị.

* **Tư thế sai:** Các tư thế không sinh lý như ngồi cong lưng hình chữ C, cúi đầu, ngửa người quá mức, nghiêng người, xoay vặn cột sống đều gây áp lực lên đĩa đệm. Việc giữ một tư thế trong thời gian dài cũng làm tăng nguy cơ tổn thương đĩa đệm.

* **Thoái hóa đĩa đệm:** Theo thời gian, đĩa đệm có thể bị thoái hóa, mất tính đàn hồi, làm tăng nguy cơ thoát vị.

* **Chấn thương:** Các chấn thương do tai nạn giao thông, tai nạn lao động hoặc tai nạn thể thao có thể gây ra lực cắt mạnh, làm rách đĩa đệm và gây thoát vị.

* **Ho, hắt hơi:** Những cơn ho, hắt hơi mạnh cũng có thể gây tăng áp lực đột ngột lên đĩa đệm, đặc biệt ở những người đã có tổn thương đĩa đệm.

* **Mang vác vật nặng:** Mang vác vật nặng không đúng cách, không giữ cột sống thẳng cũng làm tăng áp lực lên đĩa đệm.

**Các loại thoát vị đĩa đệm:**

* **Thoát vị thể trung tâm:** Nhân nhầy chèn vào ống sống, gây đau cả hai chân.

* **Thoát vị ra phía sau:** Nhân nhầy chèn vào rễ thần kinh, gây đau lan xuống mông, đùi, khoeo, gót chân và các ngón chân, thậm chí có thể gây teo chân.

* **Thoát vị ra phía trước:** Ít nguy hiểm hơn so với thoát vị ra phía sau.

**Triệu chứng của thoát vị đĩa đệm:**

* Đau lưng, đặc biệt là vùng thắt lưng.

* Đau lan xuống mông, đùi, chân.

* Tê bì, yếu cơ ở chân.

* Khó khăn khi vận động, đi lại.

* Đau tăng lên khi ho, hắt hơi.

* Mất ngủ do đau nhức.

**Phòng ngừa thoát vị đĩa đệm:**

* **Giữ cột sống thẳng:** Luôn giữ cột sống ở tư thế sinh lý, tránh các tư thế cong vẹo.

* **Tập thể dục đúng cách:** Tập luyện vừa phải, tránh các động tác gây áp lực lên cột sống, đặc biệt là các động tác cúi, ngửa, xoay vặn quá mức.

* **Mang vác đúng cách:** Khi mang vác vật nặng, cần ngồi xuống, thu vật gần trục thân, giữ lưng thẳng.

* **Điều chỉnh tư thế:** Tránh ngồi quá lâu một tư thế, nên thay đổi tư thế thường xuyên.

* **Tránh các động tác đột ngột:** Tránh các động tác mạnh, đột ngột có thể gây tổn thương đĩa đệm.

* **Kiểm soát cân nặng:** Giữ cân nặng hợp lý để giảm áp lực lên cột sống.

* **Bổ sung canxi và magiê:** Đảm bảo chế độ ăn uống đủ canxi và magiê, vì thiếu hai chất này có thể gây ra các vấn đề về cơ xương khớp.

**Điều trị thoát vị đĩa đệm:**

* **Giảm đau:** Sử dụng thuốc giảm đau, vật lý trị liệu, phong bế thần kinh.

* **Phẫu thuật:** Trong trường hợp nặng, có thể cần phẫu thuật để giải phóng sự chèn ép lên tủy sống hoặc rễ thần kinh.

* **Điều chỉnh lối sống:** Thay đổi thói quen sinh hoạt, tập luyện đúng cách, tránh các tư thế gây áp lực lên cột sống.

**Lưu ý về các biện pháp hỗ trợ:**

* **Nạng:** Sử dụng nạng có thể hỗ trợ giảm áp lực lên khớp gối và cột sống ở người già bị đau khớp gối. Có ba loại nạng chính: nạng nách, nạng khuỷu tay và gậy chống.

* **Gối:** Sử dụng gối khi nằm để giảm áp lực lên cột sống, có thể kê gối dưới chân khi nằm ngửa hoặc ôm gối khi nằm nghiêng.

**Tóm lại,** thoát vị đĩa đệm là một bệnh lý phức tạp, do nhiều yếu tố gây ra, đặc biệt là các tư thế sai, ứng suất lực không đúng và thoái hóa. Việc phòng ngừa và điều trị cần kết hợp nhiều biện pháp để bảo vệ cột sống và duy trì sức khỏe.