Quan sát màu phân là một phương pháp đơn giản nhưng hữu ích để đánh giá sức khỏe, vì màu sắc phân có thể phản ánh tình trạng của hệ tiêu hóa, gan, mật, hoặc các bệnh lý khác. Dưới đây là lý do và các ví dụ cụ thể:

### 1. **Màu sắc bình thường của phân**

- **Màu nâu vàng**: Do sắc tố mật (bilirubin) được bài tiết từ gan, giúp tiêu hóa chất béo. Nếu quá trình này bình thường, phân có màu nâu đặc trưng.

### 2. **Màu sắc bất thường và nguyên nhân**

- **Đen hoặc hắc ín**:

- **Nguyên nhân**: Chảy máu đường tiêu hóa trên (dạ dày, tá tràng) do viêm loét, ung thư. Máu bị phân hủy bởi axit dạ dày tạo màu đen.

- **Lưu ý**: Dùng thuốc chứa sắt hoặc cam thảo cũng có thể làm phân đen, nhưng không kèm mùi khắm.

- **Đỏ tươi**:

- **Nguyên nhân**: Chảy máu trực tràng, hậu môn (trĩ, nứt hậu môn, polyp, ung thư đại tràng). Máu không kịp phân hủy nên giữ màu đỏ.

- **Trắng/xám/nhạt màu**:

- **Nguyên nhân**: Tắc mật (sỏi mật, viêm gan, xơ gan, ung thư đường mật). Thiếu sắc tố mật khiến phân mất màu nâu.

- **Vàng hoặc vàng nhạt**:

- **Nguyên nhân**: Kém hấp thu chất béo (viêm tụy, bệnh celiac), nhiễm ký sinh trùng (Giardia). Phân có thể nhờn và nặng mùi.

- **Xanh lục**:

- **Nguyên nhân**: Thức ăn di chuyển quá nhanh qua ruột (tiêu chảy), ăn nhiều rau xanh, hoặc dùng thuốc nhuận tràng.

- **Cam hoặc vàng cam**:

- **Nguyên nhân**: Thực phẩm giàu beta-carotene (cà rốt, bí đỏ), thuốc kháng sinh Rifampin.

### 3. **Khi nào cần đi khám?**

- Phân có màu bất thường **kéo dài >2 ngày** kèm theo:

- Đau bụng, sụt cân, buồn nôn, sốt.

- Phân đen/đỏ + hoa mắt, chóng mặt (dấu hiệu mất máu).

- Trẻ sơ sinh phân trắng/xám (nghi ngờ teo đường mật bẩm sinh).

### 4. **Yếu tố gây nhiễu**

- **Thực phẩm**: Củ dền, thanh long đỏ làm phân đỏ; rau chân vịt gây xanh.

- **Thuốc**: Bismuth (trị tiêu chảy) gây đen, kháng sinh làm phân vàng/xanh.

### Kết luận

Màu phân giúp gợi ý bệnh nhưng không đủ để chẩn đoán. Cần kết hợp với xét nghiệm (nội soi, siêu âm, xét nghiệm máu) để xác định nguyên nhân chính xác.