ผมคิดว่าประเด็นเรื่องนี้อยู่ที่ความอิสระในการเลือกการกระทำนั้นๆ เพราะมันมีความต่างระหว่างการถูก censor กับการที่เราเต็มใจที่จะเลือกที่จะไม่พูดเรื่องบางอย่าง เพราะ self censorship นั่นก็คือรูปแบบของการ censorship จากผู้มีอำนาจควบคุมแบบนึง เพราะ self censorship เนื้อแท้แล้วก็คือการบังคับใช้การ censorship แบบที่แนบเนียนแลมากขึ้นจากผู้มีอำนาจก็เท่านั้น

เพราะหัวใจจริงๆคือ การกระทำทุกอย่างมีผลลัพธ์ที่ตามมา ความสำคัญอยู่ที่ว่าการกระทำนั้นเกิดขึ้นอย่างสมัครใจหรือไม่

หลายหลายครั้งมีหลายสิ่งก็อยากจะพูดแต่เราไม่ได้แสดงออกไปเพราะอาจจะคิดว่ามันไม่เหมาะสมกับสถานการณ์

แต่ความสำคัญอยู่ที่ว่าสาเหตุที่ทำให้เราไม่ได้อยากจะพูดเป็นผลมาจากการบีบบังคับหรือแรงกดดันจากภายนอกทั้งทางตรงหรือทางอ้อมหรือเปล่านะครับ