"เราจึงพบว่า แนวคิดของสังคมนิยมมักใช้ได้ดีในชุมชนเล็ก เช่น ครอบครัว หรือหมู่บ้านเล็ก ๆ แต่ใช้ได้ไม่ดีนักในระดับประเทศ"

Political Catoonomics

#siamstr

ออกตัวไว้ก่อนว่าผมไม่ค่อยรู้เรื่องของแนวคิดทางเศรษฐศาสตร์-สังคม-การปกครอง เท่าไหร่ พยายามจะอ่านเท่าที่ทำได้

มันจะมีเรื่องของ Kibbutz - คิบบุตช์ ชุมชนเกษตรกรรมของชาวยิวในอิสราเอลที่คนไทยไปเป็นแรงงานกัน ผมไปอ่านเจอในหนังสือ Israei ของ Noa Tisby เขียนถึงเรื่องที่คุณยายของเธอเล่าว่า เธอเป็นชาวยิวในยุโรปกลุ่ม ๆ แรก ๆ ที่ตัดสินใจอพยพออกจากยุโรปมาตั้งรกรากในปาเลสไตน์ในเวลานั้นเป็นชาวยิวพวกแรก ๆ ที่เริ่มตั้งชุมชนคิบบุตช์จากที่ดินอันรกร้างว่างเปล่าของพื้นที่แถบทะเลทราย "ด้วยอุดมการณ์ของสังคมนิยมอย่างแรงกล้า"

แรก ๆ ที่ผมอ่านผมก็รู้สึกหยี้กับคำว่าสังคมนิยมนะ แต่พอมาเจอ quote จากหนังสือ Political Catoonomics แล้วเปลี่ยนความคิดเลย ในเมื่อแรงงานก็คือทุนประเภทหนึ่ง (ถึงพวกเขาจะไม่เรียกแบบนั้นก็เถอะ) จะแปลกอะไรที่ผู้อพยพ คนที่เคยเป็นกรรมกรหรือเกษตรกรที่มีเพียงแรงงาน ไม่ได้มีเงินทุน จะเริ่มต้นสร้างชุมชนบนผืนดินที่ว่างเปล่ามันก็ต้องร่วมแรงกันสร้างให้เกิดอะไรสักอย่างขึ้นมาก่อน ที่อยู่เพื่ออาศัย การเกษตรเพื่ออาหาร ก่อนที่จะใช้ระบบการแจกจ่ายทรัพยากรที่ได้มาให้กับคนที่ลงแรงไปตามความจำเป็น ฟังดูสมเหตุสมผลดีคือชุมชนเล็ก ๆ มีกระท่อม 1 ถึง 2 หลัง กับครอบครัว 2 ถึง 3 ครอบครัว มันก็สามารถบริหารจัดการทรัพยากรที่หามาได้อย่างจำกัดให้มีความเหมาะสมได้อยู่แล้ว เห็น ๆ กันอยู่ว่าใครทำอะไร หรือใครไม่ทำอะไร (แตกต่างจากสังคมนิยมแบบรัฐเป็นศูนย์กลาง) ซึ่งชุมชนเกิดใหม่จะยังไม่สามารถไปถึงจุดที่มีการเก็บสะสมทรัพยากรได้อย่างเพียงพอจะให้มีระบบเศรษฐกิจแบบปิด เกิดเป็นตลาดการแลกเปลี่ยนระหว่างชุมชนที่จะทำให้ระบบของเงินทุนทำงานในภายหลัง

ซึ่ง skip ต่อมา ชุมชนก็จะค่อย ๆ เปลี่ยนผ่านมายอมรับระบบทุนนิยมแบบผสมในภายหลังจากสิ่งเร้าภายนอก ถึงแม้ว่าคุณยายของเธอจะไม่ได้ชอบมันเท่าไหร่นัก (เป็นนักอุดมการณ์สังคมนิยมที่ใฝ่ฝันถึงความเท่าเทียมกันในชุมชนอย่างแรงกล้า แต่ผมก็ไม่แน่ใจเท่าไหร่นักว่าประสบการณ์ชีวิตแบบไหนที่ทำให้คุณยายไม่ชอบระบบของทุนนิยม หรืออาจจะเป็นเพราะแนวคิดของ Karl Marx ที่กำลังมีอิทธิพลกับแรงงานในยุคนั้น)

จริง ๆ มีให้คิดต่ออีกหลายมิติเลย ทั้งเป็นช่วงที่โลกเพียงจะออกจาก Gold Standard, ทุนภายนอกจากเงินเฟียตที่ทะลักเข้าไปยังเศรษฐกิจระบบปิดของชุมชนขนาดเล็กแบบฉับพลัน (แบบโอคีฟกับเกาะแยบ?), อื่น ๆ แต่คงต้องอ่านอีกสักหลาย ๆ รอบหน่อย คิดอะไรเพิ่มได้เดี๋ยวไว้ว่าง ๆ มาเขียนอีกแล้วกัน