
หลายคนพบว่า ทันทีที่พวกเขาตื่นขึ้นมา (หลังจากที่พวกเขาได้นอนหลับอย่างเพียงพอแล้ว) พวกเขาก็รู้สึกเหนื่อย ทั้งๆที่พวกเขายังไม่ได้ทำอะไรเลย!
.
มันเกิดอะไรขึ้นกับพวกเขากันแน่? ร่างกายของพวกเขากำลัง “มีปัญหา” อยู่หรือเปล่า? ทำไมพวกเขาถึงรู้สึกเหนื่อยล้าแบบ “ไร้เหตุผล” เช่นนี้?
.
คำถามในข้างต้นจะเกิดขึ้น หากเรา assume ว่าความเหนื่อยล้าที่เรารู้สึกมันคือ “กระจก” ที่สะท้อนสภาพร่างกายของเรา ณ ปัจจุบัน
.
แต่ในความเป็นจริง ความเหนื่อยล้าที่เรารู้สึกมันไม่ได้สะท้อนเพียงแค่สถานการณ์ปัจจุบันเท่านั้น แต่มันยังสะท้อนสิ่งที่สมองเราทำนายว่าจะเกิดขึ้นในอนาคตอีกด้วย
.
ฉะนั้น หากสมองเราทำนายว่า เดี๋ยวเราจะต้องเจอกับภาระหนักหน่วงในอนาคตแน่ๆ ต่อให้ตอนนี้ เราจะยังไม่ได้ทำอะไรเลยแม้แต่แอะเดียว สมองก็จะ “ส่งสัญญาณ” ให้เรารู้สึกเหนื่อยตั้งแต่ ณ วินาทีแล้ว
.
เพราะสมองต้องการให้เราพักเอาแรงตั้งแต่เนิ่นๆ พอถึงเวลาที่เราต้องเจอกับภาระที่หนักหน่วงนั้นขึ้นมาจริงๆ เราจะได้มีแรงสู้กับมันได้เพียงพอ
.
อย่างไรก็ตาม การทำนายอนาคตของสมองเราไม่ได้ perfect ขนาดนั้น
.
หลายครั้ง สมองเราทำนายว่า เรากำลังจะเจอกับภาระที่หนักหน่วงในอนาคต ส่งผลให้สมองของเราเริ่มต้น “ส่งสัญญาณ” ให้เรารู้สึกเหนื่อย
.
แต่พอถึงเวลาจริงๆ ภาระที่เราเจอกลับไม่ได้หนักหน่วงขนาดนั้น
.
มันเลยกลายเป็นว่าเรา “เหนื่อยฟรี”
.
หนทางหนึ่งที่จะป้องกันไม่ให้เรา “เหนื่อยฟรี” แบบนี้คือการที่เราต้องคอยสังเกตหมั่นสังเกตตัวเองครับว่า เวลาที่เรารู้สึกเหนื่อย (ทั้งๆที่เรายังไม่ได้ทำอะไร) ในใจเรากำลังคิดถึงอะไรอยู่
.
หากเราพบว่าใจของเรากำลังคิดทำนายคาดการณ์ว่า ในอนาคต เราจะเจอกับปัญหาหรือภาระที่หนักหน่วงเป็นจำนวนมาก เราอาจจะต้องย้ำเตือนกับตัวเองว่า “ฉันกำลังคาดเดาอนาคตอีกแล้ว ถ้าอนาคตมันจะหนักหน่วงจริงๆ ก็ขอให้มันหนักหน่วงเฉพาะในช่วงอนาคตอย่างเดียวแล้วกัน อย่าให้ความหนักหน่วงของอนาคตเข้ามาสร้างความหนักหน่วงตั้งแต่ตอนนี้เลย”
.
การทำเช่นนี้อาจจะไม่ได้ช่วยให้เราหยุด “วาดภาพ” อนาคตที่หนักหน่วงนั้นได้โดยสมบูรณ์แบบทันทีทันใดหรอกนะครับ แต่อย่างน้อย มันถือเป็นการเริ่มต้น “เหยียบเบรก” ให้การ “วาดภาพ” ของสมองเราทุเลาลงบ้างครับ
.
อ้างอิง
https://doi.org/10.1016/j.neuropharm.2014.10.027
https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2017.01.015
https://doi.org/10.1192/j.eurpsy.2021.382
https://doi.org/10.1186/1744-9081-9-24
Clark, A. (2024). The experience machine: How our minds predict and shape reality. Random House.
Barrett, L. F. (2020). Seven and a half lessons about the brain. Mariner Books.
Lyman, M. (2024). The Immune Mind: The New Science of Health. Random House.
#จิตวิทยา #siamstr