🪙🌾 มหาราช ข้อที่สัตว์เหล่าใด ได้โภคทรัพย์อันมหาศาลแล้ว

ไม่เมาอยู่ด้วย ไม่ถึงความยินดีในกามทั้งหลาย

และไม่ปฏิบัติผิดในสัตว์ทั้งหลายด้วย

สัตว์เหล่านั้น มีน้อยนักในโลก

⸻

บทนำ : พระพุทธเจ้าไม่ได้ยกย่อง “ความจน” แต่ทรงชี้ “ความไม่เมา”

พระพุทธเจ้า ไม่เคยสอนให้รังเกียจทรัพย์

และ ไม่เคยสอนให้ยกย่องความขัดสนเป็นคุณธรรมในตัวมันเอง

ตรงกันข้าม พระองค์ตรัสอย่างตรงไปตรงมาว่า

ทรัพย์ เป็นสิ่งที่มีประโยชน์

แต่ ความเมาในทรัพย์ เป็นเหตุแห่งความพินาศ

พระสูตรตอนนี้จึงมิได้กล่าวถึง “คนจน”

แต่กล่าวถึง สัตว์ผู้ได้ทรัพย์มากแล้ว

และยัง ไม่หลง ไม่เมา ไม่ล่วงละเมิด

ซึ่งพระองค์ทรงสรุปด้วยถ้อยคำอันหนักแน่นว่า

สัตว์เหล่านั้น มีน้อยนักในโลก

⸻

๑. “ได้โภคทรัพย์อันมหาศาลแล้ว” – พระพุทธเจ้ามองทรัพย์อย่างเป็นจริง

คำว่า โภคทรัพย์ ในพระสูตร

มิใช่เพียงเงินทอง แต่รวมถึง

• ทรัพย์ภายนอก (อามิส)

• เครื่องอาศัย

• อำนาจ ความสามารถ และโอกาส

พระพุทธเจ้า ไม่ปฏิเสธความจริงของโลก

ว่าการมีทรัพย์ ย่อมทำให้ชีวิตดำรงอยู่ได้โดยสะดวก

ในหลายพระสูตร พระองค์ยังตรัสชัดว่า

ความยากจน เป็นทุกข์ของคฤหัสถ์

ดังนั้น ประเด็นของพระสูตรนี้ ไม่ใช่การมีทรัพย์

แต่คือ สิ่งที่จิตทำกับทรัพย์นั้น

⸻

๒. “ไม่เมาอยู่ด้วย” – เมาไม่ใช่ดื่ม แต่คือหลง

คำว่า เมา ในพุทธวจน

มิใช่เพียงเมาสุรา

แต่คือ ความลุ่มหลง ยึดมั่น สำคัญตน

เมาในอะไร?

• เมาในทรัพย์

• เมาในอำนาจ

• เมาในสถานะ

• เมาในความมั่นคงที่คิดว่า “ของเรา”

ผู้เมา ย่อม

• ประมาท

• ลืมความไม่เที่ยง

• ลืมความตาย

• ลืมกรรม

พระพุทธเจ้าจึงตรัสยกย่อง ผู้มีทรัพย์ แต่ไม่เมา

เพราะทรัพย์มักเป็นเครื่องทดสอบจิตที่รุนแรงยิ่งกว่าความยากจน

⸻

๓. “ไม่ถึงความยินดีในกามทั้งหลาย” – ไม่ใช่ไม่มี แต่ไม่ติด

คำว่า ไม่ถึงความยินดีในกาม

มิได้หมายถึงการบังคับตนให้เกลียดสุข

แต่หมายถึง

ไม่ปล่อยใจไหลไปตามกาม

ไม่ตั้งชีวิตบนการแสวงหาความพอใจไม่รู้จบ

กามในพุทธวจน คือ

• รูป เสียง กลิ่น รส สัมผัส

• ความสุขทางตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ

ผู้ยินดีในกาม ย่อม

• ไม่รู้จักพอ

• ต้องการมากขึ้นเรื่อย ๆ

• และต้องทุกข์เมื่อเสื่อม

พระพุทธเจ้าจึงยกย่องผู้ที่

มีทรัพย์ มีสุขได้ แต่ไม่ตกเป็นทาสของสุขนั้น

⸻

๔. “ไม่ปฏิบัติผิดในสัตว์ทั้งหลายด้วย” – ศีลคือเสาหลักของทรัพย์

ข้อนี้เป็นหัวใจเชิงศีลธรรมของพระสูตร

ผู้มีทรัพย์มาก

ย่อมมีอำนาจกระทบชีวิตผู้อื่นมาก

การ ปฏิบัติผิดในสัตว์ทั้งหลาย

หมายถึง

• เบียดเบียน

• เอาเปรียบ

• ใช้ทรัพย์เป็นเครื่องกดขี่

• ใช้อำนาจซื้อศักดิ์ศรีของผู้อื่น

พระพุทธเจ้าชี้ชัดว่า

ทรัพย์ที่ไม่ตั้งอยู่บนศีล ย่อมนำไปสู่ความเสื่อม

แต่ผู้ที่

• มีทรัพย์

• ไม่เมา

• ไม่ติดกาม

• และไม่เบียดเบียน

ผู้นั้นคือ สัตว์ผู้ประเสริฐยิ่งในโลก

⸻

๕. “สัตว์เหล่านั้น มีน้อยนักในโลก” – คำตัดสินที่ตรงและหนัก

พระพุทธเจ้า ไม่ปลอบใจโลก

พระองค์ไม่ตรัสว่า

“คนดีมีมาก เพียงแต่เราไม่เห็น”

แต่ตรัสตรง ๆ ว่า

มีน้อยนักในโลก

เพราะโดยธรรมชาติของกิเลส

• ทรัพย์ มักนำมาซึ่งความเมา

• อำนาจ มักนำมาซึ่งการล่วงละเมิด

• ความสุข มักนำมาซึ่งความประมาท

ผู้ใดฝืนกระแสนี้ได้

ผู้นั้นจึงหายาก

⸻

บทสรุป : ทรัพย์ไม่ผิด แต่ใจที่หลงทรัพย์คือปัญหา

พระสูตรนี้ไม่ได้สอนให้หนีโลก

แต่สอนให้ อยู่เหนือโลก

ไม่ได้สอนให้ปฏิเสธทรัพย์

แต่สอนให้ ไม่ตกเป็นทาสของทรัพย์

และไม่ได้สอนให้รังเกียจกาม

แต่สอนให้ เห็นกามตามความเป็นจริง

ผู้มีทรัพย์แล้ว

ยังไม่เมา

ไม่ติด

ไม่เบียดเบียน

ผู้นั้นคือแบบอย่างที่พระพุทธเจ้าทรงยกย่อง

และเป็นสัตว์ผู้มีน้อยนักในโลก

⸻

๖. ทรัพย์เป็นบททดสอบ มิใช่เครื่องรับรองความดี

ในพุทธวจน พระพุทธเจ้าไม่เคยตรัสว่า

ผู้มีทรัพย์ = ผู้ประเสริฐ

หรือ

ผู้ยากจน = ผู้ต่ำต้อย

พระองค์ทรงวางหลักไว้ชัดว่า

คุณค่าของบุคคล มิได้วัดจากสิ่งที่ถือครอง

แต่วัดจากการกระทำทางกาย วาจา ใจ

ในหลายพระสูตร พระองค์ตรัสตรงกันว่า

ทรัพย์เป็นของไม่เที่ยง

ความเสื่อมแห่งทรัพย์เกิดขึ้นได้ทุกเมื่อ

ดังนั้น ผู้มีทรัพย์มาก

ยิ่งต้องเผชิญ “บททดสอบ” มาก

เพราะเมื่อสิ่งที่ยึดถือเสื่อมไป

จิตที่ไม่ฝึก ย่อมหวั่นไหวอย่างรุนแรง

ผู้ไม่เมาในทรัพย์

จึงมิใช่ผู้โชคดี

แต่คือ ผู้ฝึกจิตมาแล้ว

⸻

๗. ความไม่เมา คือความไม่ประมาท (อัปปมาทะ)

พระพุทธเจ้าตรัสย้ำเสมอว่า

ความไม่ประมาท เป็นทางไม่ตาย

ความประมาท เป็นทางแห่งความตาย

ความเมาในทรัพย์

คือรูปหนึ่งของ ความประมาท

เพราะผู้เมา

• ลืมความเสื่อม

• ลืมความตาย

• ลืมผลของกรรม

ผู้ไม่เมา

จึงเป็นผู้ยังระลึกอยู่เสมอว่า

ทรัพย์นี้ไม่ใช่ของเราโดยแท้

ชีวิตนี้ไม่อยู่ในอำนาจเรา

กรรมเท่านั้นเป็นของของเรา

นี่คือเหตุที่พระพุทธเจ้าทรงยกย่อง

ผู้มีทรัพย์แต่ไม่เมา

มากกว่าผู้สละทรัพย์เพราะหนีโลก

⸻

๘. กามไม่ผิด แต่ความหลงในกามคือเครื่องผูกสัตว์

ในพุทธวจน พระพุทธเจ้าไม่ตรัสว่า

กามเป็นบาปโดยตัวมันเอง

แต่ตรัสว่า

กามเป็นของน่ารัก น่าใคร่ น่าพอใจ

และเป็นเหตุให้สัตว์ทั้งหลายติดข้อง

ผู้ยินดีในกาม

ย่อม

• แสวงหาไม่รู้จบ

• กลัวการพราก

• และทุกข์เมื่อสิ่งนั้นแปรปรวน

ผู้ไม่ถึงความยินดีในกาม

มิใช่ผู้ไม่มีความสุข

แต่เป็นผู้ ไม่ผูกชีวิตไว้กับสุข

นี่คือเสรีภาพทางจิต

ที่พระพุทธเจ้าทรงสรรเสริญอย่างยิ่ง

⸻

๙. การไม่เบียดเบียน คือเส้นแบ่งระหว่าง “ผู้มีทรัพย์” กับ “ผู้มีธรรม”

พระพุทธเจ้าตรัสชัดว่า

การฆ่า การเบียดเบียน การเอาเปรียบ

ย่อมมีรากจากโลภะ โทสะ โมหะ

ผู้มีทรัพย์มาก

แต่ยังไม่ปฏิบัติผิดในสัตว์ทั้งหลาย

แสดงว่า

• ทรัพย์นั้นไม่ได้ครอบงำจิต

• อำนาจนั้นไม่ทำลายเมตตา

• ความได้เปรียบไม่ทำให้ลืมผู้อื่น

พระองค์จึงตรัสยกย่องบุคคลเช่นนี้

เพราะทรัพย์มักทำให้สัตว์ลืมศีล

แต่ผู้นี้ รักษาศีลได้แม้ในความมั่งคั่ง

⸻

๑๐. เหตุที่สัตว์เช่นนี้ “มีน้อยนักในโลก”

พระพุทธเจ้าไม่ทรงกล่าวเชิงสถิติ

แต่กล่าวจาก ธรรมชาติของกิเลส

เพราะโดยมาก

• เมื่อได้ทรัพย์ → เกิดความเมา

• เมื่อมีสุข → เกิดความติด

• เมื่อมีอำนาจ → เกิดการล่วงละเมิด

ผู้ที่

• ได้แล้วไม่เมา

• สุขแล้วไม่ติด

• มีอำนาจแล้วไม่เบียดเบียน

ผู้นั้นจึงฝืนกระแสโลก

ฝืนกระแสตัณหา

ฝืนกระแสอัตตา

และเพราะเหตุนี้เอง

พระพุทธเจ้าจึงตรัสว่า

สัตว์เหล่านั้น มีน้อยนักในโลก

⸻

บทสรุปภาคต่อ : ทรัพย์ไม่ทำให้คนต่ำหรือสูง

แต่เผยให้เห็น “จิตที่แท้”

ในพุทธวจน

ทรัพย์ไม่ใช่ศัตรูของธรรม

แต่เป็น กระจกส่องกิเลส

ผู้ใด

• มีทรัพย์แล้วเมา

ย่อมเห็นกิเลสชัด

ผู้ใด

• มีทรัพย์แล้วไม่เมา

ย่อมเห็นธรรมชัดยิ่งกว่า

และพระพุทธเจ้าทรงชี้ไว้แล้วว่า

ผู้เห็นธรรมเช่นนี้ มีน้อยนักในโลก

#Siamstr #nostr #พุทธวจน #ธรรมะ