ผมเชื่อว่าท่านผู้อ่านจำนวนไม่น้อยคงจะคุ้นหูคุ้นตากับคำว่า gaslight กันอยู่บ้าง
.
เวลาที่เรา gaslight ใครสักคน เรากำลัง “ชักใย” ให้คนๆนั้นเกิดความเคลือบแคลงสงสัยในสิ่งที่เขารับรู้
.
ยกตัวอย่างเช่น ภรรยาเห็นว่าสามีส่งข้อความพูดคุยกับผู้หญิงคนอื่นในลักษณะ “ชู้สาว” แต่สามีก็ใช้คำพูดต่างๆนานาในการ gaslight ให้ภรรยาคิดว่าตัวเอง “เข้าใจผิด” จนได้ เป็นต้น
.
และหนึ่งใน “ประโยคยอดฮิต” ของคนที่ชอบ gaslight คนอื่นบ่อยๆก็คือ “เธออ่อนไหวมากเกินไป”
.
ยกตัวอย่างเช่น เพื่อนสนิทของเราเล่นมุกตลกล้อเลียนรูปร่างของเราต่อหน้าคนอื่น ส่งผลให้เรารู้สึกอับอาย เจ็บปวด และไม่พอใจเป็นอย่างมาก และเมื่อเราหยิบเรื่องนี้มาคุยกับเพื่อนสนิท เพื่อนสนิทก็พูดตอบกลับมาว่า “มันแค่ขำๆนิดหน่อยเองนะ! เธออ่อนไหวโอเว่อร์เกินไปแล้ว!” เป็นต้น
.
เราจะเห็นได้ (จากตัวอย่างในย่อหน้าข้างบน) ว่า นอกจากประโยค “เธออ่อนไหวโอเว่อร์เกินไปแล้ว!” จะถือเป็นการ “ดูเบา” ความรู้สึกของเราแล้ว มันยังเป็นการ “ปัดความรับผิดชอบพ้นตัว” ด้วยการโยนความผิดมาอยู่ที่เรา (ที่อ่อนไหวมากเกินไป) แทนที่ความผิดนั้นจะอยู่ที่ตัวเพื่อนสนิทอีกด้วย
.
หากเราเจอเหตุการณ์ทำนองนี้เป็นครั้งแรก เราอาจจะยังไม่ได้รับผลกระทบจากคำพูดของอีกฝ่ายเท่าไหร่นัก
.
แต่หากเราเจอเหตุการณ์ทำนองนี้บ่อยๆเข้า มันมีความเป็นไปได้เหมือนกันครับที่ประโยคประเภท “เธออ่อนไหวโอเว่อร์เกินไปแล้ว!” จะค่อยๆบั่นทอนจิตใจเราไปเรื่อยๆ จนกระทั่งเรา “คล้อยตาม” อีกฝ่ายในท้ายที่สุด
.
ซึ่งหากสถานการณ์ดำเนินไปจนถึงจุดนั้นจริงๆ นั่นแสดงว่าอีกฝ่ายเขา gaslight เราได้สำเร็จแล้ว
.
ทำยังไงเราจึงจะป้องกันตัวเองไม่ให้ถูกอีกฝ่าย gaslight ได้สำเร็จ?
.
ในเบื้องต้น หากเรา “ได้กลิ่น” ว่าเรากำลังถูกใครบางคนพยายามที่จะ gaslight เรา สิ่งหนึ่งที่เราสามารถทำได้คือการพาตัวเองออกห่างจากคนๆนั้น
.
แต่หากเราตกอยู่ในสถานการณ์ที่เราจำเป็นต้องมีปฏิสัมพันธ์กับคนๆนั้นอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ อีกหนึ่งสิ่งที่เราสามารถทำเพื่อสกัดกั้นความพยายามในการ gaslight ของเขาคือการ “ยืนหยัด” ในสิ่งที่เรารู้สึก
.
ยกตัวอย่างเช่น เราอาจจะพูดกับเพื่อนสนิทของเราว่า “เธออาจไม่รู้สึกอะไรกับการถูกล้อเลียนแบบนี้ แต่สำหรับฉันแล้ว ฉันรู้สึกนะ” เป็นต้น
.
การ “ยืนหยัด” ในลักษณะนี้มีประโยชน์อย่างน้อย 2 ประการด้วยกัน ประการแรก มันเป็นการ “หักล้าง” ความพยายามของอีกฝ่ายที่จะทำให้ความรู้สึกอับอาย เจ็บปวด ไม่พอใจของเราดู “เล็กน้อย” ประการที่สอง มันเป็นการ “หักล้าง” ความพยายามของอีกฝ่ายที่จะโยนความผิดมาที่เรา (โทษฐานที่อ่อนไหวมาเกินไป)
.
การ “ยืนหยัด” ลักษณะนี้จะช่วยให้เราตกเป็นเหยื่อของการถูก gaslight ได้ยากขึ้นครับ
#จิตวิทยา #siamstr