ประโยค “เพราะมีอัตตา จึงมีอนัตตา เป็น mechanisim ของการเกิดดับของสภาวะจิตในเรื่องต่างๆ” นั้น น่าสนใจและลึกซึ้ง มีหลายแง่มุมที่ควรพิจารณา ดังนี้

**1. ความหมายของอัตตาและอนัตตา**

* **อัตตา** หมายถึง สิ่งที่ยั่งยืน ไม่เปลี่ยนแปลง เป็นตัวตนที่แท้จริง

* **อนัตตา** หมายถึง สิ่งที่ไม่ยั่งยืน เปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ ไม่มีตัวตนที่แท้จริง

**2. ความสัมพันธ์ระหว่างอัตตาและอนัตตา**

ประโยคนี้ชี้ให้เห็นว่า อัตตาและอนัตตานั้นมีความสัมพันธ์กัน กล่าวคือ

* **อัตตาเป็นเงื่อนไขให้เกิดอนัตตา**:

* เมื่อเรามีความยึดติดในตัวตน (อัตตา) เราจะมองข้ามความเปลี่ยนแปลง (อนัตตา) ของสิ่งต่างๆ

* เราจะพยายามยึดมั่นในสิ่งที่ไม่ยั่งยืน

* สิ่งนี้จะนำไปสู่ความทุกข์ เพราะสิ่งต่างๆ ย่อมเปลี่ยนแปลง ไม่สามารถยึดมั่นได้

* **อนัตตาเป็นเครื่องมือในการละวางอัตตา**:

* เมื่อเราเข้าใจความจริงของอนัตตา

* ว่าสิ่งต่างๆ ย่อมเปลี่ยนแปลง ไม่ยั่งยืน

* เราจะค่อยๆ ละวางความยึดติดในตัวตน (อัตตา)

* นำไปสู่ความสงบสุข

**3. กลไกการเกิดดับของสภาวะจิต**

ประโยคนี้ยังบอกเป็นนัยว่า อัตตาและอนัตตานั้น เป็นกลไกการเกิดดับของสภาวะจิต

* **เมื่อเรามีความยึดติดในตัวตน (อัตตา)**

* เราจะปรุงแต่งจิต คิดปรุงแต่ง

* มองสิ่งต่างๆ ผิดเพี้ยน

* เกิดกิเลสและตัณหา

* นำไปสู่ความทุกข์

* **เมื่อเราเข้าใจความจริงของอนัตตา**

* เราจะปล่อยวาง

* มองสิ่งต่างๆ ตามความเป็นจริง

* จิตสงบ

* เกิดปัญญา

* นำไปสู่ความสุข

**4. ตัวอย่าง**

ลองพิจารณาตัวอย่างต่อไปนี้

* **ความรัก**: เมื่อเรายึดติดในความรัก (อัตตา) เราจะคาดหวัง ต้องการความรักจากผู้อื่น

* เมื่อไม่ได้ดั่งใจ ก็จะทุกข์

* แต่เมื่อเราเข้าใจว่า ความรัก (อนัตตา) เปลี่ยนแปลงได้

* เราจะไม่ยึดติด

* ปล่อยวาง

* รักอย่างเป็นอิสระ

* ไม่ทุกข์

**5. สรุป**

ประโยค “เพราะมีอัตตา จึงมีอนัตตา เป็น mechanisim ของการเกิดดับของสภาวะจิตในเรื่องต่างๆ” นั้น

* ชี้ให้เห็นความสัมพันธ์ระหว่างอัตตาและอนัตตา

* อธิบายกลไกการเกิดดับของสภาวะจิต

* ชี้แนะแนวทางสู่ความสุข

**6. แหล่งข้อมูลเพิ่มเติม**

* อัตตา-อนัตตา ในพระพุทธศาสนา - หนังสือธรรมะ โดย สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป. อ. ปยุตฺโต)