เวลาที่เราพูดถึงความคิดของเรา
คำว่า “ความคิดของเรา” มันสะท้อนว่า
เราเป็นเจ้าของความคิดที่ผุดขึ้นมาในใจเรา
.
มันสะท้อนว่าเราสามารถควบคุม
ความคิดที่ปรากฏขึ้นมาในใจเราได้
.
แต่ในความเป็นจริงนั้น
เราไม่สามารถควบคุมทุกๆความคิด
ที่ปรากฏขึ้นมาในใจเราได้หรือ?
.
ผมขอตอบตรงนี้เลยครับว่า “ไม่”
.
เพราะหลายครั้ง เราจะมีความคิดบางอย่าง
ที่ปรากฏขึ้นมาในใจเราแบบ “อัตโนมัติ”
.
ยกตัวอย่างเช่น
.
เมื่อไม่นานมานี้ ระหว่างที่ผมกำลังนั่งทำงาน
อยู่ดีๆ เจ้าแมวที่ผมเลี้ยงไว้
(ซึ่งเป็นแมวที่อาม่าผมฝากเลี้ยงก่อนที่ท่านจะเสียไป)
ก็เดินมากัดเท้าผมจนเลือดออกแบบไม่มีปี่ไม่มีขลุ่ย
.
ตอนนั้นเองที่ในใจผมเกิดความคิด
ผุดขึ้นมาอย่างอัตโนมัติว่า
“เดี๋ยวพ่อเตะเปรี้ยงเข้าให้!”
.
เป็นต้น
.
เวลาที่หลายคนมองเห็น “เนื้อหา” ของความคิดอัตโนมัติเหล่านี้
หลายคนรู้สึกอับอาย ผิดหวัง หรือแม้กระทั่งขยะแขยงกับตัวเอง
.
เพราะพวกเขามองว่า
ความคิดอัตโนมัติเหล่านี้
มันสะท้อนถึง “ตัวตน” ของพวกเขา
.
อย่างถ้าเป็นกรณีของตัวอย่างผมในข้างต้น
ความคิด “เดี๋ยวพ่อเตะเปรี้ยงเข้าให้!”
มันสะท้อนถึง “ตัวตน” ของผม
ที่เป็นคนใช้ความรุนแรง ทารุณกรรมสัตว์ ฯลฯ
.
ถ้าผมเป็นเหมือนกับพวกเขา
ผมก็จะรู้สึกอับอาย ผิดหวัง หรือแม้กระทั่งขยะแขยง
กับตัวเองที่มีความคิด “ป่าเถื่อน” เช่นนี้
.
อย่างไรก็ตาม ผมไม่ได้มองว่า
ความคิดที่ผุดขึ้นมาในใจเราคือตัวเรา
.
ผมมองว่าสิ่งที่จะบอกว่าเราเป็นคนอย่างไร
คือสิ่งที่เราเลือกทำเวลาที่เรา
มีความคิดอัตโนมัติเหล่านี้ผุดขึ้นมาในใจมากกว่า
.
อย่างถ้าเป็นกรณีของตัวอย่างผมในข้างต้น
ความคิด “เดี๋ยวพ่อเตะเปรี้ยงเข้าให้!” ไม่ใช่
สิ่งที่จะบ่งบอกว่าผมเป็นคนอย่างไร
.
สิ่งที่จะบ่งบอกว่าผมเป็นคนอย่างไร
คือการตัดสินใจของผมว่า
ผมจะ “ทำตาม” ความคิดดังกล่าว (ก็คือเตะแมวตัวนั้น)
หรือ “ไม่ทำตาม” ความคิดดังกล่าว (ก็คือไม่เตะแมวตัวนั้น) มากกว่า
.
ถ้าผมเลือกที่จะเตะแมวตัวนั้น
การตัดสินใจนี้ก็จะสะท้อนว่า
ผมเป็นคนใช้ความรุนแรง ทารุณกรรมสัตว์ ฯลฯ
.
ถ้าผมเลือกที่จะไม่เตะแมวตัวนั้น
การตัดสินใจนี้ก็จะสะท้อนว่า
ผมไม่เป็นคนใช้ความรุนแรง ทารุณกรรมสัตว์ ฯลฯ
.
ผมคิดว่ามุมมอง “ตัวตนของเรา = สิ่งที่เราเลือก”
ถือเป็นมุมมองที่สมเหตุสมผลมากกว่ามุมมอง
“ตัวตนของเรา = ความคิดที่ปรากฎขึ้นในใจเรา” เยอะเลยครับ
.
เพราะมันโฟกัสสิ่งที่อยู่ในการควบคุมของเรา (การตัดสินใจของเรา)
ไม่ใช่สิ่งที่อยู่นอกการควบคุมของเรา (ความคิดอัตโนมัติที่โผล่ขึ้นมาในใจเรา)
.
ดังนั้น
เราอย่ารู้สึกอับอาย ผิดหวัง หรือขยะแขยงกับตัวเอง
เพราะความคิดอัตโนมัติในใจเราเลยครับ
.
ถ้าเราจะรู้สึกอับอาย ผิดหวัง หรือขยะแขยงกับตัวเองจริงๆ
เก็บไว้ตอนที่เรามองเห็นการตัดสินใจของตัวเองดีกว่าครับ
#จิตวิทยา #siamstr