ตามที่ผมเข้าใจ

Video กับ รูปภาพ ยังไงก็ต้องไปใช้บริการ storage server ที่เขารับฝากไฟล์พวกนี้ ต่อให้เป็นการ notes บทความผ่านตัว client โดยตรง เช่น จาก Damus มันจะเป็นการสร้าง link ไฟล์รูปภาพ แล้วเอา link มาแนบใน notes นั้น ๆ เพื่อแสดงผลรูปภาพ

คือ ถ้าไม่ได้ว่าง server เอง ถ้าวันหนึ่งผู้ให้บริการเลิกหรือปิดตัว ไฟล์ที่ฝากไว้ก็ปลิวหมดเลยครับ

อีกข้อสังเกตหนึ่ง บาง client จะให้เลือกผู้ให้บริการได้ แต่บาง client ก็ล็อคมาเลยว่าต้องใช้ของเจ้านี้เวลาโพสรูปภาพ เช่น plebstr (ios) ใช้ของ nostrcheck.me ของ Amethyst ใช้ของ nostr.build ซึ่งแยกที่เก็บคนละที่กันอีก

ซึ่งจะมีปัญหาอีกที่ client ที่คนโพสรูปจาก Amethyst จะเห็นรูปปกติ แต่บน plebstr จะแสดงผลเป็นที่อยู่ของลิงก์รูปภาพ (ไม่เห็นรูป) แทน

ส่วนของการ notes ที่เป็นข้อความ อันนี้ก็เก็บข้อมูลลงใน relay เป็น .json ที่มีคนเปิดให้บริการ (หรือจะทำ relay เองสำหรับสำรองไฟล์ที่เป็น notes ของเราเองก็ได้)

สำหรับส่วนของการ notes เฉพาะข้อความมัน “อมตะ” มั้ย? ผมว่าอมตะในระดับของไฮดร้าครับ จะฆ่าให้ตายคือทุก relay ต้องดับหมด ถ้ายังมี relay หลงเหลือ แล้วมีคนที่เปิด relay ใหม่มาเชื่อมข้อมูลมันก็ sync เข้าหากัน ไหนจะเป็นกรณีที่ผู้ใช้งานมี private relay ที่ใช้เก็บ notes ที่เคยโพสของตัวเองอีก ผมว่ามันตายยากอยู่พอสมควรเลยแหละ

แต่สำหรับการ notes ข้อความ ในกรณีที่ผู้ใช้งานไม่ได้มี relay ที่ใช้งานเหมือน ๆ กัน เช่น นาย A มีรีเลย์ 1 2 3 นาย B มีรีเลย์ 4 5 6 เวลาที่นาย A โพส ยังไงนาย B ก็จะมองเห็นโพสของนาย A แต่อาจจะใช้เวลาที่นานหน่อย ที่ต้องรอให้รีเลย์ 4 5 6 มัน sync ข้อมูลจาก 1 2 3 ก่อน

Nostr ยังต้องพัฒนาอีกเยอะเลยครับ มันเพิ่งจะโตมาไม่กี่เดือนเอง สนุกไปด้วยกันครับกับแพลตฟอร์มที่ให้อิสรภาพและเสรีได้แบบนี้ :)