gm from paradise

#paradise

If the Biden admin was smart, they’d come out HARD as pro- #Bitcoin , rejecting anti-Bitcoin members of their party (e.g. Warren) and do a complete 180 on policy.

But they’re not smart, and they will double down on being anti-Bitcoin as a knee-jerk reaction to Trump being pro-Bitcoin.

بلوغ و نوسانات 👶🏻

حالا که بحث نوسانات شد یه نکته جالب دیگه هم یادم افتاد. ولی قبلش دوتا پستی که لینکاشو میذارم تو کامنتا بخونید و با دقت روش فکر کنید.

دیدید وقتی شیر آب رو باز میکنید تو تشت اولش چه تلاطمی بوجود میاد رو سطح آب؟ بعدش آروم آروم که سطح آب میاد بالا اون تلاطم کمتر و کمتر میشه. نوسانات دلاری بیتکوین هم همینطوره. هرچی میگذره دامنه درصدی نوسانات کمتر میشه و اون دارایی به اصطلاح به بلوغ میرسه. انگار نوسانات (از لحاظ درصدی) دارن میرا میشن. مثلا اگه امسال 30 بار اتفاق بیوفته که تو یک روز نرخ بیتکوین بیشتر از 5% تغیر کنه، 4سال دیگه این عدد میرسه به 20بار در سال (اعداد رو صرفا برا مقایسه گفتم وگرنه رابطه ریاضی بینشون برقرار نیست). و به این صورت میشه که بیتکوین 19ساله آروم‌تر از بیتکوین 15ساله رفتار میکنه اما به بازیگوشیاش به صفر نمیرسه😁. حتی طلا هم بعد از چندین سال هنوز نسبت به هر ارز(خط‌کش) دیگه‌ای بالا پایین میشه، اما دامنه این نوسانات و همچنین احتمال رخ دادن نوسانات بزرگ خیلی کمتره.

این که چرا نوسانات به مرور کاهش پیدا میکنه دلایل متعددی داره. مثلا این که تحریک‌پذیری سیستم به نویزهایی مثل "توئیت یه آدم سرشناس درباره بیتکوین" کمتر میشه. یا یکی دیگه این که نقدشوندگی بیتکوین افزایش پیدا میکنه تو جامعه و....

این قضیه بلوغ تا حد زیادی در مورد درصد رشد بیتکوین تو هر چرخه صعودی هم صدق میکنه. چون گرچه تو هر چرخه اون پولی از بیرون وارد بیتکوین میشه مقدارش بیشتر شده، اما مقدار ورودی نسبت به کل پولی که از قبل وارد شده بوده کمتر هست. مثلا تو این چرخه 1واحد پول وارد سیستمی میشه که 10واحد داخلش بوده از قبل، اما تو چرخه بعدی 2واحد پول وارد سیستمی میشه که 30واحد بوده از قبل. حالا این مثال یکم اغراق داشت و زیاد علمی نیست ولی یه شهود خوبی بهتون میده که چه اتفاقی داره میوفته. (حتما خودتون چارت بیتکوین رو تو حالت لگاریتمی ببینید)

سخت بود؟ 😬 خب بذارید همون مثال آب رو میزنیم. شما وقتی یک پارچ آب رو میریزید تو یه تشت سطح آب مثلا 1cm میاد بالا اما 2تا پارچ رو خالی کنید تو یه حوض شاید به زور 0.5cm بیاد بالا. اینجا ظرفیت حوض خیلی بیشتر از تشت هست. ظرفیت بیتکوین هم یجورایی انگار بزرگتر میشه هرچی میگذره و نمودار رشدش یه حالت سیگموئیدی😮 پیدا میکنه مثل هر پدیده طبیعی دیگه.

واقعیت اینه که علاوه بر فراگیرتر شدن بیتکوین تو جامعه هنوز کلی اتفاق هست که با رخ دادن اونها، قراره مقدار زیادی پول از بیرون وارد این سیستم بشه. از ورود صندوق‌ها و بانک‌های بزرگ بگیر تا اضافه شدن درگاه پرداخت بیتکوینی به فروشگاه‌های اینترنتی بزرگ، افزایش مقیاس پذیری و .... . همه اینها اطلاعاتی هست که در صورت تحقق، علاوه بر بالا بردن تقاضا برای خرید بیتکوین، اثرشبکه‌ای رو هم تقویت میکنند. سال به سال پول بیشتری وارد این سیستم میشه، تعداد کاربران و استخراج‌کنندگان زیادتر میشن، نقدشوندگی بالا میره، اعتماد به کارایی و سلامت این سیستم قوی‌تر میشه تو جامعه و همه اینها درنهایت یک چرخه بوجود میاره که خودش خودش رو تقویت میکنه. اما چون در هر سیکل مقداری از این اطلاعات مصرف میشه(مثل تصویب ETF ها تو چرخه اخیر) و اثر خودش رو تو قیمت میگذاره، شتاب این رشد کاسته میشه و سیستم به ثبات (نه سکون) بیشتری میرسه.

اون سمت ماجرا(پول آخوندا) اما سیستمی رو داریم که سال به سال پول بیشتری ازش خارج میشه. سالهاست نه تنها هیچ ورودی قابل توجهی(سرمایه‌گذاری خارجی) نداشته بلکه اون‌هایی هم که از قبل داخلش داشتند یه ارزش افزوده‌ای ایجاد میکردند، یکی پس از دیگری دارن میفروشن و فرار میکنند(دلایلش هم واضحه). اون ورودی اندک هم که به خاطر فروش نفت و... قراره بود وارد سیستم بشه اگر خرج تروریسم نشه و وسط راه غیب نشه، حکومت یا برای بقا خرج تبلیغات، کنترل، سرکوب و... میکنه، یا به احمقانه‌ترین شکل ممکن هدر میده تو ساختار عریض و طویل دولتی. پس تو این سیستم هم با یک چرخه طرفیم که خودش خودش رو تقویت میکنه، اما این بار در جهت سقوط. و متأسفانه چون این حالت یک پدیده طبیعی نیست، فعلا شتابش هم افزاینده‌س و سقوطش بیشتر شبیه یک نمودار نمایی‌ه.

امیدوارم یه شهود کلی نسبت به ریسک‌های استفاده از ریال در برابر ریسک نوسانات بیتکوین بهتون داده باشم و امیدوارم شما جزو آخرین‌ها نباشید.

بلوغ و نوسانات 👶🏻

حالا که بحث نوسانات شد یه نکته جالب دیگه هم یادم افتاد. ولی قبلش دوتا پستی که لینکاشو میذارم تو کامنتا بخونید و با دقت روش فکر کنید.

دیدید وقتی شیر آب رو باز میکنید تو تشت اولش چه تلاطمی بوجود میاد رو سطح آب؟ بعدش آروم آروم که سطح آب میاد بالا اون تلاطم کمتر و کمتر میشه. نوسانات دلاری بیتکوین هم همینطوره. هرچی میگذره دامنه درصدی نوسانات کمتر میشه و اون دارایی به اصطلاح به بلوغ میرسه. انگار نوسانات (از لحاظ درصدی) دارن میرا میشن. مثلا اگه امسال 30 بار اتفاق بیوفته که تو یک روز نرخ بیتکوین بیشتر از 5% تغیر کنه، 4سال دیگه این عدد میرسه به 20بار در سال (اعداد رو صرفا برا مقایسه گفتم وگرنه رابطه ریاضی بینشون برقرار نیست). و به این صورت میشه که بیتکوین 19ساله آروم‌تر از بیتکوین 15ساله رفتار میکنه اما به بازیگوشیاش به صفر نمیرسه😁. حتی طلا هم بعد از چندین سال هنوز نسبت به هر ارز(خط‌کش) دیگه‌ای بالا پایین میشه، اما دامنه این نوسانات و همچنین احتمال رخ دادن نوسانات بزرگ خیلی کمتره.

این که چرا نوسانات به مرور کاهش پیدا میکنه دلایل متعددی داره. مثلا این که تحریک‌پذیری سیستم به نویزهایی مثل "توئیت یه آدم سرشناس درباره بیتکوین" کمتر میشه. یا یکی دیگه این که نقدشوندگی بیتکوین افزایش پیدا میکنه تو جامعه و....

این قضیه بلوغ تا حد زیادی در مورد درصد رشد بیتکوین تو هر چرخه صعودی هم صدق میکنه. چون گرچه تو هر چرخه اون پولی از بیرون وارد بیتکوین میشه مقدارش بیشتر شده، اما مقدار ورودی نسبت به کل پولی که از قبل وارد شده بوده کمتر هست. مثلا تو این چرخه 1واحد پول وارد سیستمی میشه که 10واحد داخلش بوده از قبل، اما تو چرخه بعدی 2واحد پول وارد سیستمی میشه که 30واحد بوده از قبل. حالا این مثال یکم اغراق داشت و زیاد علمی نیست ولی یه شهود خوبی بهتون میده که چه اتفاقی داره میوفته. (حتما خودتون چارت بیتکوین رو تو حالت لگاریتمی ببینید)

سخت بود؟ 😬 خب بذارید همون مثال آب رو میزنیم. شما وقتی یک پارچ آب رو میریزید تو یه تشت سطح آب مثلا 1cm میاد بالا اما 2تا پارچ رو خالی کنید تو یه حوض شاید به زور 0.5cm بیاد بالا. اینجا ظرفیت حوض خیلی بیشتر از تشت هست. ظرفیت بیتکوین هم یجورایی انگار بزرگتر میشه هرچی میگذره و نمودار رشدش یه حالت سیگموئیدی😮 پیدا میکنه مثل هر پدیده طبیعی دیگه.

واقعیت اینه که علاوه بر فراگیرتر شدن بیتکوین تو جامعه هنوز کلی اتفاق هست که با رخ دادن اونها، قراره مقدار زیادی پول از بیرون وارد این سیستم بشه. از ورود صندوق‌ها و بانک‌های بزرگ بگیر تا اضافه شدن درگاه پرداخت بیتکوینی به فروشگاه‌های اینترنتی بزرگ، افزایش مقیاس پذیری و .... . همه اینها اطلاعاتی هست که در صورت تحقق، علاوه بر بالا بردن تقاضا برای خرید بیتکوین، اثرشبکه‌ای رو هم تقویت میکنند. سال به سال پول بیشتری وارد این سیستم میشه، تعداد کاربران و استخراج‌کنندگان زیادتر میشن، نقدشوندگی بالا میره، اعتماد به کارایی و سلامت این سیستم قوی‌تر میشه تو جامعه و همه اینها درنهایت یک چرخه بوجود میاره که خودش خودش رو تقویت میکنه. اما چون در هر سیکل مقداری از این اطلاعات مصرف میشه(مثل تصویب ETF ها تو چرخه اخیر) و اثر خودش رو تو قیمت میگذاره، شتاب این رشد کاسته میشه و سیستم به ثبات (نه سکون) بیشتری میرسه.

اون سمت ماجرا(پول آخوندا) اما سیستمی رو داریم که سال به سال پول بیشتری ازش خارج میشه. سالهاست نه تنها هیچ ورودی قابل توجهی(سرمایه‌گذاری خارجی) نداشته بلکه اون‌هایی هم که از قبل داخلش داشتند یه ارزش افزوده‌ای ایجاد میکردند، یکی پس از دیگری دارن میفروشن و فرار میکنند(دلایلش هم واضحه). اون ورودی اندک هم که به خاطر فروش نفت و... قراره بود وارد سیستم بشه اگر خرج تروریسم نشه و وسط راه غیب نشه، حکومت یا برای بقا خرج تبلیغات، کنترل، سرکوب و... میکنه، یا به احمقانه‌ترین شکل ممکن هدر میده تو ساختار عریض و طویل دولتی. پس تو این سیستم هم با یک چرخه طرفیم که خودش خودش رو تقویت میکنه، اما این بار در جهت سقوط. و متأسفانه چون این حالت یک پدیده طبیعی نیست، فعلا شتابش هم افزاینده‌س و سقوطش بیشتر شبیه یک نمودار نمایی‌ه.

امیدوارم یه شهود کلی نسبت به ریسک‌های استفاده از ریال در برابر ریسک نوسانات بیتکوین بهتون داده باشم و امیدوارم شما جزو آخرین‌ها نباشید.

ریسکه، نوسان داره!🥴

فیزیک پایه یه بخشی داره به اسم "اندازه‌گیری و دستگاه‌ یکاها". که داخلش میگن ما آدما واسه فهمیدن زبان همدیگه اومدیم برای سنجش هر کمیتی (جرم، طول، زمان و...) یه استانداردی از خودمون درآوردیم و اون رو مبنا سنجش و مقایسه اون کمیت بین دوتا جسم، موقعیت و.... مختلف قرار دادیم. مثلا قرارداد گذاشتیم که طول یک میله از یه آلیاژ خاص اسمشو باشه "متر" و از این به بعد قد هر کس رو نسبت به طول اون میله ساختگی بیان کردیم.

یکی از خواص یا کارکردهای پول تو زندگی ما هم unit of account بودنش هست. یعنی متر و معیاری برا توصیف ارزش (فرض کنید ارزش و قیمت معادل هم اند) کالاها و مقایسه میزان انرژی/ساعت‌ای که برا تولید هر کدوم صرف شده. "گوجه کیلویی 20ه" هیچ معنی نداره اما "گوجه کیلویی 20تومنه" کلی اطلاعات تو خودش داره. نه تنها درباره این که برا رسیدن 1کیلو گوجه دست شما چقدر هزینه شده بلکه درباره این که اون هزینه‌ها چند برابر هزینه تولید 1بیسکوییت یا هر کالای دیگه‌ای تو اون اقتصاد هست.

پس انگار پول شبیه یه خط‌کش که خودمون تعریفش کردیم و پذیرفتیم ازش استفاده کنیم. همچنین همونطور که با تغیر واحد طول، قد واقعی ما تغیری نمیکنه با کم و زیاد کردن هر تعداد صفر از یک واحد پولی قیمت واقعی کالاها در اقتصاد هم تغیری نمیکنه. جالبه که بدونید میشه یه اقتصادی داشت که کل حجم پول در گردش اش کلا 100 تومن باشه و به مشکلی نخورد. بجز این که وقتی میرید تو فروشگاه با کلی عدد اعشاری مواجه میشید (که اون اعداد کوچولو هم قابل بازتعریف اند). خب بگذریم.

باز تو همون فیزیک پایه یه بخش دیگه هست بهش میگن "سرعت نسبی" و خلاصش اینه که شما وقتی سوار ماشین هستید سرعت بقیه ماشینا رو طوری اندازه گیری میکنید (با چشمتون حس میکنید) که انگار خودتون ثابت ایستادید و ماشینی که دارید میبینیدش با یه سرعتی معادل تفاضل سرعت شما و خودش داره حرکت میکنه. به عبارت دیگه اندازه‌گیری‌تون وابسته به چارچوب‌تون هست. که این چارچوب تو اقتصاد همون واحد پوله.

پول فیات(دستوری) ذهنتی برامون بوجود آورده که انگار ارزش پول ثابته و نوسان نداره. یعنی خیال میکنیم اندازه اون خط‌کش در طول زمان کم و زیاد نمیشه! که خب غلطه! در واقع هیچ ثباتی وجود نداره. تو کوتاه‌مدت ارزش کالا به دلایل متعددی(همون اطلاعات) نوسان میکنه. تو بلندمدت هم چون یه سریا دکمه تغیر سایز خط‌کش پول دستشونه و فهمیدند اینکار واسشون سود داره مدام ازش استفاده میکنند. به همین سادگی!

همین الآن هم اینطوریه که مثلا امروز گوجه میخرید 25تومن هفته بعد 20 و هفته بعدیش 28. حالا یه سری کالاها دامنه نوساناتشون کمتره یه سری بیشتر. پس مهم نیست شما ارزش گوجه رو با خط‌کش ساتوشی اندازه بزنید یا خط‌کش ریال. جفتشون بالا پایین میشن و این یه واقعیت گریزناپذیره. اما چیزی که باعث میشه ارزش 1کیلو گوجه بر حسب ساتوشی در طول یه بازه بلندمدت کم بشه ولی ارزشش بر حسب ریال زیاد بشه در فراوانی درصد تغیرات مثبت/منفی ریال به ساتوشی نهفتس! میدونم جملم یکم سخت بود شما ولی اینطوری تصور کنید که هر وقت ماشین بیتکوین 1متر میره بالاتر انگار ماشین ریال 1متر رفته پایینتر و برعکس. حالا چون برآیند حرکت‌های رو به بالا بیتکوین نسبت به ریال خیلی بیشتره پس از دید اونایی که سوار ماشین بیتکوین اند ماشین ریال داره با نوسان میره ته دره. (دلیل اینم بعدا با یه مثال فیزیکی دیگه توضیح میدم)

حالا فهمیدیم تو بازه زمانی کوتاه نه میوه‌فروش بیتکوینر و نه میوه‌فروش ریالر😁 هیچکدوم از نوسانات در امان نیستند. اما به وضوح مشخصه که در بلند مدت اولی کمتر ضرر میکنه. حالا ممکنه یکی بپرسه: خب در مورد گوجه درست، ولی مثلا بیسکوییت که تو کوتاه مدت نوسان ریالی نداره🧐

اینجاست که علم اقتصاد پاسخ میده: "There is no free lunch"🤔 یعنی هیچ چیز خوبی بدون هزینه بدست نمیاد و گاهی این هزینه به شکل ریسک نوسانات ظاهر میشه. اما من یه جواب بهتر از اقتصاد براتون دارم: "عزیز دل برادر به عنوان یکی که داره تو ایران زندگی میکنه زیادی مته به خشخاش میزنی!" بیتکوین داره امکاناتی در اختیارت قرار میده که ارزشش بیش از این حرفاس.

با بیتکوین میتونی ارزش کارِت رو ذخیره کنی و اونو رو یه کاغذ با خودت ببری اون سر دنیا. اما ریال ارزش کار شما رو دو دستی تقدیم آخوند میکنه و حتی به فرض این که موفق بشید منتقلش کنید یه کشور دیگه🚛، هیچکس ازتون قبولش نمیکنه. هیچکس جز با توسل به زور فیزیکی نمیتونه پول یه بیتکوینر رو ازش بگیره اما ریالت رو به هر بهونه مسخره‌ای، صرفا با یه کلیک کوچیک مصادره میکنند🙂و... حالا این که این بین پول آخوندا و پول سالم کدوم رو انتخاب کنی دیگه بستگی به خودت داره.

پس دفعه بعدی که یه ایرانی بهتون گفت "بیتکوین ریسکیه، نوسان داره" لبخند یادتون نره!

پ.ن: در باب نوسانات خوندن این👇 مقاله هم توصیه میشه.