Gevechtsvliegtuig gooit per ongeluk bom op Zuid-Koreaans dorp: zeker 7 gewonden
In de buurt van de Zuid-Koreaanse stad Pocheon zijn zeker zeven mensen gewond geraakt nadat een of meerdere bommen uit een vliegtuig van de Zuid-Koreaanse luchtmacht op een dorp terecht waren gekomen.
Onder de gewonden zouden vijf burgers zijn en twee militairen. Van de zeven gewonden zijn twee er ernstig aan toe. Krant Dong-a Ilbo meldt op basis van defensiebronnen dat acht MK-82-bommen "op abnormale wijze waren afgeworpen door KF-16-straaljagers".
Onder meer een kerk en twee woonhuizen raakten beschadigd door een van deze gedropte bommen. Waar de andere terecht zijn gekomen, is nog niet bekendgemaakt.
In de buurt van de stad werden militaire oefeningen gehouden. De straaljager nam volgens de luchtmacht deel aan gezamenlijke schietoefeningen van de luchtmacht en het leger.
Zeer grote brand in centrum Arnhem, 'asbest vrijgekomen'
In het centrum van Arnhem woedt een grote brand. Meer dan tien historische panden staan in brand, meldt de brandweer.
Het is nog onduidelijk of er gewonden zijn gevallen en of zich nog bewoners in de panden bevinden. De brandweer kan vanwege de hevigheid van de brand niet in de panden komen en is met zo'n 150 man aanwezig om de brand van de buitenkant te bestrijden.
"We hebben er alles aan gedaan om mensen weg te krijgen", zegt een woordvoerder van de brandweer. Bewoners die hun huis moesten verlaten zijn opgevangen in he gemeentehuis. De locoburgemeester is aanwezig in het centrum van de stad.
De woordvoerder van de brandweer meldt aan de NOS dat er asbest is vrijgekomen. Voor Arnhem is een NL-alert verstuurd. Mensen worden geadviseerd ramen en deuren te sluiten en ventilatie uit te zetten.
Rode Kruis zegt dat het Azerbeidzjan moet verlaten
Hulpverleners van het Internationale Rode Kruis moeten naar eigen zeggen weg uit Azerbeidzjan. Het Rode Kruis zegt dat de Azerbeidzjaanse regering te kennen heeft gegeven dat hun kantoor moet sluiten en de activiteiten worden gestaakt. "We staan in contact met de autoriteiten", zegt een Rode Kruis-woordvoerder daarover.
Het Rode Kruis, dat sinds 1992 actief is in het land, is de enige organisatie die toegang heeft tot de groep gevangengenomen oud-leiders van de Armeense enclave Nagorno-Karabach. Dat gebied hoorde sinds 1994 officieel bij Azerbeidzjan, maar had een zelfstandig bestuur, gesteund door Armenië. In 2023 werd het veroverd door Azerbeidzjan na een oorlog van 24 uur.
Separatisten gearresteerd
Na de verovering sloegen tienduizenden etnische Armeniërs in de zelfverklaarde republiek massaal op de vlucht naar buurland Armenië. Daarbij werden meerdere Armeense separatisten gearresteerd, onder wie Ruben Vardanyan. Hij was in het verleden de leider van de Armeense enclave.
Vardanyan is onder meer aangeklaagd voor het financieren van terrorisme, deelname aan een gewapende organisatie en het illegaal oversteken van de grens.
Uit protest tegen zijn strafproces is Vardanyan sinds half februari in hongerstaking. Zo hebben hij en zijn advocaat volgens hem te weinig tijd gekregen om de aanklachten te bestuderen en zijn de ruim 400 bewijsstukken in het Azerbeidzjaans, een taal die hij niet spreekt. Het Rode Kruis is ook nauw betrokken bij de situatie van vijftien anderen die terechtstaan.
Ook de BBC kreeg onlangs te horen dat ze hun kantoor moesten sluiten in Azerbeidzjan. De nieuwsorganisatie liet weten "deze beperkende maatregel tegen de persvrijheid" te betreuren.
Door VS opgeschorte inlichtingen zijn 'absoluut cruciaal voor Oekraïne'
De Verenigde Staten stoppen voorlopig met het delen van geheime militaire informatie met Oekraïne, aldus de directeur van de CIA en de nationaal veiligheidsadviseur. Er is nog veel onduidelijk en de Amerikanen benadrukken dat het besluit snel kan worden teruggedraaid. Maar op diverse manieren zal het door oorlog getroffen land de gevolgen van dit besluit merken.
Amerikaanse "military intelligence is absoluut cruciaal", weet hoogleraar War Studies Frans Osinga. Zijn collega Bas Rietjens, hoogleraar intelligence in war, beaamt dat de Amerikaanse inlichtingen heel belangrijk zijn.
Dat geldt bijvoorbeeld voor waarschuwingen voor Russische bombardementen in Oekraïne. "Met hun satellieten zien de Amerikanen diep in Rusland de strategische bommenwerpers opstijgen, waaronder de kruisraketten hangen", zegt voormalig oorlogsvlieger Osinga. "Dus die informatie is cruciaal voor de luchtverdediging."
'Europa kan het maar deels opvangen'
Osinga merkt op dat de Britten en de Fransen ook satellieten hebben die de Russische bommenwerpers kunnen zien. Hij sluit niet uit dat de Europeanen gewoon doorgaan met het geven van informatie. Maar volgens Rietjens kunnen Europese bondgenoten het verlies aan Amerikaanse inlichtingen maar gedeeltelijk opvangen. "Ze behalen niet zomaar het gewenste niveau."
Volgens Osinga is het onduidelijk of de Amerikanen ook stoppen met delen van álle soort inlichtingen. Ze geven bijvoorbeeld ook tactische inlichtingen: over doelen op het slagveld, zoals munitieopslagplaatsen en logistieke knooppunten. Die de Oekraïners dan bestoken met de Himars-raketten.
Als die raketten op zijn en de doelwitten onzichtbaar worden, nu de VS Oekraïne voorlopig geen geheime informatie of wapens meer geeft, hebben de Russische militairen weer veel bewegingsvrijheid terug.
"Met hun drones kunnen de Oekraïners 15 tot 20 kilometer achter de Russische linies kijken, verder wordt het moeilijk en zijn ze afhankelijk van de Amerikanen", legt Rietjens uit. En dan gaat het met name om real time informatie die cruciaal is om bewegende doelen te kunnen raken, zoals Russische luchtafweerraketten.
Hieronder zie je welke vliegroute drones van het Amerikaanse leger afleggen, om inlichtingen te verzamelen over Rusland. De NOS heeft dit vastgesteld aan de hand van openbare bronnen:
"Niet alles komt tot stilstand, maar de aanvallen in de diepte worden veel moeilijker, ook al hebben de Oekraïners een goede positie wat betreft human intelligence." Rietjes gebruikt hier de vakterm voor ogen en oren op de grond van Oekraïense speciale eenheden, achter de Russische linies. Dat is een vorm van informatievergaring die zeer riskant en onzeker is.
Dan zijn er ook nog de elektronische inlichtingen, aldus Osinga. "Daarmee worden hoofdkwartieren opgespoord, want die verspreiden veel elektronische emissie." Het Oekraïense leger heeft recentelijk de nodige van dit soort Russische hoofdkwartieren vernietigd.
'Pure chantage'
Het stoppen van het delen van inlichtingen noemt hoogleraar Osinga "pure chantage, malafide, zoals we die kennen van Trump". De Amerikaanse regering maakt er geen geheim van dat het de militaire hulp, van materieel en inlichtingen, gebruikt als pressiemiddel op de regering van Zelensky.
Osinga waarschuwt dat de stopzetting van de inlichtingen "ook een signaal is naar ons". Hij doelt op de NAVO-partners. "Trump hoeft zich niet terug te trekken uit het bondgenootschap om de inlichtingen te stoppen. Er staat nergens dat hij die moet geven. Maar als het stopt, heeft dat enorme impact."
Dus wat Oekraïne nu overkomt kan ook de NAVO gebeuren, denkt Osinga. "Het geeft aan dat Trump onbetrouwbaar is."
"Dat de politiek gekoppeld is aan de tech-sector maakt de Oekraïense positie zo penibel", vindt Rietjens, de hoogleraar Intelligence, die ook verbonden is aan de Instituut Defensie Leergangen in Breda. Dan heeft hij het over het satellietcommunicatiesysteem Starlink, dat in handen is van Elon Musk en waarvan de Oekraïners zeer afhankelijk zijn.
Hier zie je meer informatie over het nut van Starlink voor Oekraïne:
Musk is innig verbonden met president Trump en heeft zich vaker bijzonder negatief uitgelaten over president Zelensky. Als Musk in Oekraïne de stekker uit Starlink trekt, zoals vanuit Washington eerder gedreigd is, "zijn de problemen nog veel groter" volgens Rietjens.
Toen de Russen in het begin van de oorlog het vaste internet in Oekraïne zwaar beschadigden, heeft Stalink het Oekraïense leger gered. Zonder Musks systeem was het blind en doof geweest en zou het nog veel zwaarder zijn getroffen.
Per seconde
Aan het begin van de oorlog was ook de informatie van de Amerikaanse militaire satellieten cruciaal. Rietjens: "Per seconde was te zien hoe de Russen hun troepen verplaatsten. Waarop het Oekraïense leger kon reageren. Dat is het hele eiereten van militair inlichtingenwerk."
Ook een van de eerste grote successen van de Oekraïners aan het begin van de oorlog, het torpederen van de Russische kruiser de Moskva, is volgens Rietjens geheel toe te schrijven aan de Amerikanen. "Die wisten precies wat, waar, wanneer voer. Dat bereik je alleen met hoogwaardige inlichtingen. Dat gaat niet zomaar."
Politie deelt voor het eerst beelden van verdachte Maccabi-fans
Het Openbaar Ministerie doet onderzoek naar nog 29 personen die worden verdacht van het plegen van strafbare feiten rond de voetbalwedstrijd tussen Ajax en Maccabi Tel Aviv, afgelopen november. Het gaat om negen Israëlische voetbalsupporters en twintig andere verdachten. Dat heeft de officier van justitie gezegd op een zitting.
De politie heeft vanmiddag beelden vrijgegeven van 23 personen die nog gezocht worden. Zeven van hen zijn aanhangers van de Israëlische voetbalclub, zegt een woordvoerder van het OM.
Het is voor het eerst dat er beelden worden gedeeld van de Israëlische supporters. De Nederlandse politie heeft contact gehad met de Israëlische politie om de Israëlische supporters te kunnen identificeren. Dat is nog niet gelukt.
Eerder deelde de politie ook al beelden van twaalf van de verdachten. Drie hebben zich vervolgens zelf gemeld bij de politie. Vijftien mensen zijn inmiddels aangehouden voor de gewelddadigheden in Amsterdam.
Vernieling Palestijnse vlag
Naar aanleiding van het onderzoek zijn er nu nieuwe verdachten in beeld gekomen, meldt de politie. Van een aantal van hen worden nu dus ook beelden vertoond. De politie meldt dat het onder meer gaat om mensen die betrokken zijn bij het vernielen van een Palestijnse vlag en het belagen van een taxi. Ook gaat het om mensen die in de dagen daarna geweld gebruikt hebben tegen anderen.
Vandaag eiste het OM celstraffen tegen drie mannen voor hun rol in de gewelddadigheden rondom de voetbalwedstrijd. Het gaat om gevangenisstraffen van een jaar, acht maanden en elf dagen. De verdachten zouden onder meer voetbalfans hebben mishandeld en de Holocaust hebben vergoelijkt. Dat laatste is sinds vorig jaar een strafbaar feit. Op 19 maart zal de rechtbank uitspraak doen in deze zaken.
Afgelopen december stonden vijf mannen terecht. Zij kregen gevangenisstraffen tot zes maanden en een werkstraf opgelegd.
Ministerie zet krimpplan Schiphol in november door, ondanks Europese kritiek
Het kabinet wil de krimp van 500.000 naar 478.000 vluchten op Schiphol nog steeds in november van dit jaar invoeren, ondanks dat de Europese Commissie vandaag met verschillende kanttekeningen kwam op het plan. Volgens het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat kan er met deze beslissing verder worden gegaan "met plannen om de geluidshinder rond Schiphol terug te dringen, en de rechtspositie van omwonenden te herstellen".
Ook zal dit voor de "benodigde duidelijkheid" zorgen voor de luchtvaartsector, schrijft het ministerie.
De Europese Commissie ziet overigens geen grote bezwaren tegen de krimp van Schiphol. Ze sprak van een stap in de goede richting, maar voegde dus ook kritiekpunten toe.
Die komen voor een deel overeen met wat die sector al langere tijd aanbrengt als argumenten om helemaal geen krimp door te voeren. Een van de aandachtspunten vanuit Brussel is dat het effect van nieuwe toestellen in een vloot niet genoeg is meegenomen. Een ouder toestel maakt meer lawaai dan de nieuwste vliegtuigen.
Toekomstperspectief
Bijna een jaar na de aankondiging van de Europese procedure, is het proces nu bijna afgerond. Niet elke partij is helemaal tevreden met het besluit vanuit Brussel. In een gezamenlijk verklaring uiten Greenpeace, Natuur en Milieu, Milieudefensie en Natuur en Milieufederatie Noord-Holland hun zorgen voor de omwonenden van Schiphol.
"Het is een noodzakelijke eerste stap, maar dat is niet voldoende om de geluidsoverlast van Schiphol ook echt te verminderen en de gezondheid van omwonenden voldoende te beschermen. Daarvoor is als volgende stap een krimp nodig naar 440.000 en daarna naar maximaal 250.000", zegt Sijas Akkerman, directeur van de Natuur en Milieufederatie Noord-Holland.
Schiphol: door met eigen maatregelen
De luchthaven zelf schrijft in een reactie aan de NOS dat zij vooral een goede balans met de omgeving wil, waarbij het doorlopen van deze Europese procedure een belangrijke stap is. "Wij vertrouwen erop dat het ministerie deze punten voortvarend oppakt, zodat er zo snel mogelijk duidelijkheid komt voor de omwonenden en de sector. Als Schiphol gaan wij ondertussen onverminderd door met onze eigen maatregelen, zoals het stimuleren van de inzet van stillere vliegtuigen via onze havengelden", aldus Pieter van Oord, de topman van Schiphol.
Het kabinet moet nu van de Europese Commissie kijken naar de meegegeven aandachtspunten. Dan gaat het ook om de rol van zakelijk en medisch vliegverkeer in de overlast. Ook moet het ministerie het kijken naar andere maatregelen om geluidsoverlast te verminderen, bijvoorbeeld door een andere manier van aanvliegen. Verder moet er dus in de berekening worden meegenomen dat de luchtvaartsector meer vliegt met stillere vliegtuigen.
In een reactie aan de NOS zegt KLM ook te hopen dat het ministerie eerst de aanbevelingen opvolgt voordat er beperkingen komen. "Zo behoudt de sector toekomstperspectief, terwijl we in balans met de omgeving Nederland blijven verbinden met de rest van de wereld."
Mogelijke vergelding
Of het daadwerkelijk lukt om per november van dit jaar al het aantal vluchten terug te brengen is nog maar de vraag. Het ministerie moet eerst antwoord geven op de kanttekeningen van de Europese Commissie, pas daarna kan er worden gekeken naar maatregelen. Maar de start- en landingsrechten, de zogeheten slots, moeten dan ook worden veranderd. De verdeler van die slots moet als de krimp doorgaat kijken wie welke rechten kwijtraakt.
Dat zou ervoor kunnen zorgen dat er vergelding vanuit de VS komt. Dat was vorige keer, bij de aankondiging van de snelle krimp naar 460.000 bewegingen, ook al zo. Maatschappijen als JetBlue zouden de Amerikaanse autoriteiten kunnen vragen om onze maatschappijen, zoals KLM, niet meer of minder te laten vliegen naar de VS.
KLM zelf benadrukt in een reactie dat deze nationale maatregelen direct impact hebben op de positie van KLM en Nederland. "Zeker nu de omliggende landen in Europa praten over uitbreiding van hun luchthavens. Wat je nu afbreekt, krijg je niet meer terug."
Moordverdachte Weiteveen krijgt in cel dossiers van andere strafzaken
De verdachte van de dubbele moord in Weiteveen heeft in zijn cel dossiers van andere strafzaken gekregen. Dat heeft het Openbaar Ministerie bevestigd.
Op de laatste zittingsdag sprak Richard K. zich vandaag uit over de strafdossiers die hij onterecht heeft ontvangen. "Ik heb een USB-stick gekregen met de verkeerde dossiers. Ik vind het heel kwalijk dat ik deze gekregen heb", zei hij tegen de rechtbank.
Het OM erkent dat er een fout is gemaakt. "Wij zijn bekend met het feit dat er gegevens aan de verdachte zijn verstrekt die hij niet had mogen hebben. Dat had niet mogen gebeuren", zegt een woordvoerder van het OM tegen RTV Drenthe.
Volgens het OM is het voorval bij de Autoriteit Persoonsgegevens gemeld. De woordvoerder wil tegen RTV Drenthe niet zeggen om welke strafdossiers het gaat.
Tegen de rechtbank vertelde K. dat hij het dossier van de moord op een medewerkster van een jeugdzorginstelling in Emmen kon inzien. In 2023 werd in de instelling een 26-jarige medewerkster door twee tieners van destijds 16 en 19 jaar doodgestoken. De jongste woonde op dat moment in de instelling.
K. zegt ook informatie te hebben ingezien over de overval op de McDonalds in Emmen, eveneens in 2023. De overval was het werk van dezelfde jongens die de medewerkster in de jeugdzorginstelling om het leven brachten.
De advocaat van K., Justus Reisinger, zegt niet te weten om welke strafzaken het gaat. "Hij heeft het gemeld en daarna zijn de dossiers weer ingenomen. Ik kan mij voorstellen dat het heel vervelend is voor de mensen die het betreft."
Levenslang
Tegen K. is door het OM levenslang geëist voor de moord op twee mensen in Weiteveen vorig jaar. K. heeft bekend daar een echtpaar (38 en 44 jaar) te hebben gedood. Hij had met de slachtoffers een hoog opgelopen conflict over de verkoop van zijn ouderlijk huis. Het pand zou gebreken hebben.
Na de moord plaatste hij een video op sociale media, waarin hij met bebloede handen praat over de gebeurtenissen die zich net hadden afgespeeld. K. heeft de moord ook tegenover het Openbaar Ministerie bekend.
De rechtbank doet op 25 maart uitspraak.
Wat kan Nederland eigenlijk leveren aan militaire steun aan Oekraïne?
Wat heeft Nederland te bieden qua militaire steun aan Oekraïne? Kunnen er militairen naar het gebied als er een akkoord met Rusland komt, en onder welke voorwaarden? Of moeten we 'alleen' materieel of geld die kant op sturen? Gezien de stormachtige ontwikkelingen op het wereldtoneel zijn deze vragen relevanter dan ooit.
Er is nog geen sprake van onderhandelingen, Europa en anderen spreken nog volop over hun mogelijke rol en in Den Haag zijn partijen ook nog niet uitgesproken over eventuele Nederlandse inzet. Maar ondertussen heeft de Amerikaanse regering wel al duidelijk gemaakt dat Europa verantwoordelijkheid moet nemen voor veiligheidsgaranties als er een bestand komt.
Vandaag werd de Tweede Kamer gebrieft door experts over wat ons land zou kunnen.
Voor westerse boots on the ground is het nu nog veel te vroeg. Maar als er door Rusland en Oekraïne een akkoord word gesloten, zijn er opties, schetst Clingendael-expert Bob Deen. Allereerst een lichtbewapende neutrale 'vredeshandhavingsmissie', die toeziet op een bestand, maar niet mag ingrijpen. Dan is er de mogelijkheid van een stevigere 'vredesafdwingingsmissie', die partijen militair kan dwingen te stoppen met vechten als ze het staakt-het-vuren schenden.
Omdat Europa niet neutraal is, maar op de hand van Oekraïne speelt bij beide opties het risico dat zo'n missie een gevechtsoperatie tegen Rusland wordt, stelt Deen. "Europese militairen zullen er ook niet toe geneigd zijn militair op te treden tegen de Oekraïense krijgsmacht." Daarbij zijn er voor het afdwingen van een bestand in dit gebied met zo'n lange frontlinie al snel honderdduizenden militairen nodig. Volgens Oost-Europa-deskundige Deen is dat voor Europa politiek en militair "uitermate onrealistisch".
Geruststellingsoperatie
Groot-Brittannië en Frankrijk hebben onlangs een ander voorstel gedaan voor een relatief kleine operatie, waarbij zo'n 30.000 militairen achter de frontlinie zitten om "solidariteit te tonen en het land gerust te stellen", legt Deen uit. Maar dus niet om snel in te grijpen bij schendingen van een staakt-het-vuren.
Een aanvulling daarbij kan zijn dat deze troepen gelden als 'struikeldraad' waarbij er een grotere troepenmacht moet klaarstaan die wel kan ingrijpen. Dat zouden dan Amerikaanse militairen moeten zijn, vinden de Fransen en Britten. Of de VS daartoe bereid is, is op dit moment niet duidelijk.
Bij alle opties is volgens Deen het risico om in oorlog te raken met Rusland "nadrukkelijk aanwezig" en is er een risico op Nederlandse gesneuvelden, dus de Nederlandse politiek moet eerst beslissen of dat het waard is. Hoe daarover wordt gedacht, verschilt per partij en is nog onderwerp van debat.
Maar wat kan Nederland militair bijdragen? Onze krijgsmacht is bescheiden van formaat en kampt ook nog met een flink personeelstekort. Deen noemt als "meest ambitieuze vorm van inzet" een brigade van 2000 tot 3000 militairen. Maar dat zou wel "een enorme inspanning" vergen voor defensie en gevolgen hebben voor andere taken.
Op dit moment levert de krijgsmacht ruim 600 militairen aan verschillende buitenlandse missies, onder meer in de strijd tegen IS in Irak, de antipiraterijmissie in Somalië en op verschillende plekken aan de oostflank van de NAVO (vlak bij Rusland en Oekraïne dus).
F-35's en patriots
Naast militairen sturen is een concrete optie de inzet van F-35-jachtvliegtuigen om het Oekraïense luchtruim te bewaken. Of, ook als er nog geen akkoord is, zou Nederland nog een patriotsysteem voor de luchtverdediging kunnen afstaan.
Patriots zijn "heel kritiek", zegt Bas Wels, hoofd praktische ondersteuning Oekraïne bij de NAVO. Wels vertelt dat hij vorige week zelf nog in Kyiv was en dat hij veelvuldig het luchtalarm hoorde afgaan. Nadeel voor Nederland is wel dat alle patriots die we konden missen voor eigen (en NAVO-) verdediging al naar Oekraïne zijn gestuurd.
Maar er zijn ook nog alternatieven die Oekraïne kunnen helpen, bijvoorbeeld als er voorlopig geen akkoord komt. Deen: "De eerste prioriteit is dat Oekraïners zichzelf zo goed mogelijk kunnen verdedigen als de Amerikaanse steun wegvalt." En daar lijkt het de laatste dagen wel op met het pauzeren door Trump van militaire hulp en het stoppen met het delen van inlichtingen.
Wels noemt het onverkort voortzetten van financiële steun aan de Oekraïense defensie door NAVO-landen, iets waar Nederland de afgelopen jaren al miljarden in heeft gestoken. Deen noemt het belang van een strenger sanctieregime. Volgens de Clingendael-expert worden (financiële) sancties tegen de Russen nu "halfslachtig geïmplementeerd".
Procedures naar Rusland sturen
Over het leveren en produceren van materieel kwam Raymond Knops aan het woord. De oud-CDA-politicus, die nu voorzitter is van Nederlandse Industrie voor Defensie en Veiligheid (NIDV) roept op om te investeren voor lange termijn en om tegelijk regels te versoepelen. Hij benadrukt dat geld niet het probleem is, maar productiecapaciteit.
"We moeten ons materieel naar Oekraïne sturen en onze procedures naar Rusland", grapt Knops. Volgens de voorzitter zijn de processen rondom defensie-uitgaven te "moeizaam" en "belemmerend" gezien de haast die er is. "Procedures zijn heel belangrijk, maar misschien zijn andere zaken nog belangrijker." En het "allerbelangrijkste" voor de Nederlandse defensie-industrie is wat betreft de NIDV-voorzitter dat er opdrachten komen voor de lange termijn om de sector zekerheid te bieden. "Tien jaar, dan kan je een fabriek bouwen."
En wat er dan uit die fabrieken zou moeten komen, in Nederland of in Oekraïne zelf, daar heeft Anatolii Solovei wel een antwoord op in de Kamer. Solovei is een hoge Oekraïense diplomaat en naast een uitvoerig dankwoord aan Nederland heeft hij ook een wensenlijst: F-16's, munitie, luchtverdediging en drones. Wat dat laatste betreft wordt hij overigens op zijn wenken bediend, want premier Schoof bevestigde vandaag een miljoeneninvestering aan in de Oekraïense drone-industrie.
Vanavond is te horen hoe de Nederlandse politiek erover denkt: vanaf 18.30 uur debatteert de Tweede Kamer over de oorlog in Oekraïne, te volgen via deze livestream.
Nibud: jongeren verliezen door nieuwe betaalmethoden financieel overzicht
Het is lastiger geworden voor jongeren om overzicht te houden op hun geldzaken, blijkt uit onderzoek van het Nibud. Nieuwe betaalmethoden, zoals achteraf betalen via Klarna en betaalverzoeken via Tikkie, zorgen voor een vertekend beeld van de financiële situatie van jongeren.
Het Nibud vroeg bijna 1600 scholieren naar hun financiële situatie. Hieruit blijkt dat 1 op de 3 jongeren moeite heeft met het bijhouden van betaalverzoeken. Jongeren sturen er gemiddeld twintig per maand, maar zij vinden het moeilijk om bij te houden welke hiervan zijn betaald. 1 op de 3 jongeren geeft aan dat hun betaalverzoek weleens niet wordt betaald.
Volgens Karin Radstaak, woordvoerder van het Nibud, stuurt de helft van de jongeren niet voor alle bedragen een betaalverzoek. "Het is lastig om te bedenken of je voor een bepaald bedrag een betaalverzoek moet sturen. Maar als je al die bedragen bij elkaar optelt, kun je een fors bedrag mislopen."
Achteraf betalen
Daarnaast geeft 13 procent van de scholieren aan gebruik te maken van achteraf betalen, ook al mag dit officieel pas vanaf 18 jaar. Er zijn geen strenge leeftijdscontroles, waardoor jongeren het zonder moeite kunnen gebruiken. Zo kunnen minderjarigen simpelweg een andere geboortedatum invullen en zo de leeftijdscontroles omzeilen.
Meer dan de helft van de gebruikers weet niet dat er een leeftijdsgrens is voor achteraf betalen. Bijna een kwart betaalt weleens een rekening te laat. Hierdoor kunnen er extra kosten in rekening worden gebracht, waardoor schulden oplopen.
Uit onderzoek van toezichthouder Autoriteit Financiële Markten (AFM) bleek in 2023 dat minderjarigen 600.000 aankopen deden met achteraf betalen.
Vanaf 2026 komen aanbieders van achteraf betalen onder toezicht van AFM en moeten zij aantonen dat hun gebruikers meerderjarig zijn. Tot dan is het belangrijk dat banken actief ouders en kinderen informeren over de leeftijdgrens, vindt het Nibud.
Budgetteren
Scholieren geven het vaakst geld uit aan eten en drinken. Veel jongeren zijn zich niet bewust van hoeveel geld zij hieraan uitgeven. Tegen NOS Stories zeggen veel scholieren dat ze vooral veel geld uitgeven aan snacks tijdens de pauzes. "Op een schooldag besteed ik elke dag wel wat aan eten. Ik werk er ook voor en vind het het wel waard", zegt een 15-jarige scholier uit Utrecht.
De meeste van hen houden geen overzicht bij van hun uitgaven. "Ik kijk niet naar het overzicht, dan word ik heel depressief. Mijn moeder kijkt wel mee zodat ik niet te veel geld uitgeef." Anderen proberen wel op hun uitgaven te letten. "Mijn vader zegt dat ik mijn geld goed uit moet geven. Ik houd het wel bij want ik wil sparen."
Als ze dan naar het overzicht in hun bankapp kijken, schrikken veel scholieren. "Al die kleine bedragen tellen wel op, daar maak ik me wel zorgen om."
Zakgeld
Volgens Radstaak zouden jongeren geholpen kunnen worden met het houden van overzicht door herinneringen te krijgen van betaalverzoeken. "Nu moeten jongeren zelf naar hun bankapp toe om overzicht te krijgen, maar jongeren zijn ook heel druk met andere dingen, dus dat wil er nog weleens bij inschieten."
Daarnaast adviseert het Nibud dat ouders hun kinderen een eigen budget geven in de vorm van zak- en kleedgeld. Volgens het onderzoek krijgt 1 op de 3 scholieren nog kleedgeld, ten opzichte van de helft van de scholieren in 2020 die dat kreeg. Het aandeel dat zakgeld krijgt is nog wel hoog, 85 procent van de scholieren.
"Het 'op-is-op-principe' is echt een onmisbaar gegeven in de financiële opvoeding", aldus Nibud-directeur Arjan Vliegenthart. "Het dwingt je om keuzes te maken en leert je hoe je kunt rondkomen."
Twee minderjarigen aangehouden voor explosie Purmerend
De politie heeft twee minderjarigen aangehouden die worden verdacht van het uitvoeren van een explosie in Purmerend afgelopen december. Bij de explosie raakte een minderjarige jongen zwaargewond.
De politie verdenkt de twee op 15 december een vuurwerkbom door de brievenbus van een woning aan de Maasstraat te hebben gegooid. Na de explosie brak een hevige brand uit. De 16-jarige zoon van de bewoonster raakte zwaargewond. Ook raakten meerdere huizen in het blok zwaar beschadigd.
De verdachten komen uit Den Haag en Zaandam. De politie wil niet zeggen hoe oud ze precies zijn.
Na de explosie werden eerder al drie mannen uit Purmerend aangehouden, schrijft NH. Van hen zit alleen nog een 19-jarige vast. De politie ziet hem als opdrachtgever voor het plaatsen van de vuurwerkbom.
Koning over internationale politiek: 'Nederland neemt rol in leiderschap'
Tijdens het staatsbezoek aan Cyprus heeft koning Willem-Alexander voor het eerst iets gezegd over de ontwikkelingen in de internationale politiek van de laatste weken. Hij erkende dat veel mensen zich zorgen maken en zei dat er "nieuw leiderschap nodig is, leiderschap door een sterke Europese Unie".
"Dat is wat we nodig hebben, en we zijn erg blij dat we ook zien dat het gebeurt." De koning hoopt dat er met dat nieuwe leiderschap vrede komt in zowel Oekraïne als in het Midden-Oosten.
De koning wilde nog niet vooruitlopen op het debat dat vanmiddag in de Tweede Kamer wordt gevoerd over wat Nederland kan en wil doen om Oekraïne te helpen. "Maar Nederland neemt ook echt zijn rol in het leiderschap samen met de Europese partners."
De koning benadrukte het belang van leiderschap en sprak daarnaast over de NAVO-top die in juni in Nederland plaatsvindt:
De koning zei ook dat het belangrijk is dat er gewerkt blijft worden aan trans-Atlantische samenwerking. "Misschien wordt er nu wat aan de fundamenten gerateld, maar uiteindelijk zullen we toch moeten werken en blijven werken aan een trans-Atlantische vriendschap en samenwerking. Die blijft voor Europa essentieel." Want door die samenwerking "hebben we tachtig jaar vrede en veiligheid gekend", benadrukte de koning.
"Het kost energie om goede vriendschappen te onderhouden, die energie moeten we er nu in steken, in dat nieuwe leiderschap, in die nieuwe samenwerking", zei Willem-Alexander. "En dan heb ik er het volste vertrouwen in dat we met een goede samenwerking, trans-Atlantische vriendschap door kunnen bouwen aan vrede en veiligheid in Europa."
Het staatsbezoek aan Cyprus is daar een voorbeeld van, vulde koningin Máxima aan. "Het gesprek onderhouden met alle partners binnen de Europese Unie is ontzettend belangrijk."
Ook de NAVO-top die in juni plaatsvindt in Nederland is volgens de koning "extreem belangrijk. Voor de NAVO, voor Nederland." Ook maakte Willem-Alexander bekend dat hij tijdens die top de wereldleiders zal ontvangen voor een diner op Paleis Huis ten Bosch.
Provincies en gemeenten hebben oren naar de bouw van kleine kerncentrales
Het kabinet wil vier grote kerncentrales gaan bouwen en ook bij gemeenten en provincies groeit de interesse in kernenergie. Zij zijn steeds enthousiaster over kleine modulaire reactoren, oftewel SMR's.
Het bouwen daarvan zou overzichtelijker zijn dan grote kerncentrales, niet alleen vanwege de beperkte omvang, maar ook door zoveel mogelijk te produceren 'als bouwpakket' in de fabriek. De ontwikkeling is volgens experts veelbelovend, maar ook nog pril. Buiten China en Rusland zijn nog geen kleine centrales gebouwd.
Toch was er al een informatieavond in Hoogeveen. Aanvankelijk was er een zaaltje gehuurd voor veertig mensen. "Maar er was zoveel interesse, dat we al snel moesten verplaatsen", zegt Geert-Jan Walda, organisator en gemeenteraadslid voor Gemeentebelangen in Hoogeveen.
In theater de Tamboer lieten uiteindelijk 140 mensen zich informeren over de mogelijkheden voor kleine kerncentrales in Hoogeveen. De meningen liepen daar uiteen. "Ik wil het niet bij voorbaat uitsluiten, dus laten we het verkennen. Wel een innovatief idee", zegt een bewoner. Tegenstanders vrezen dat het te duur zal zijn en willen blijven inzetten op wind en zonne-energie.
Alternatief voor windmolen
Voor een deel van de bezoekers woog het zwaar dat SMR's een alternatief kunnen zijn voor bijvoorbeeld windmolens. Zij zien een energiebron die belooft minder lawaai te maken, minder horizonvervuiling veroorzaakt, langer meegaat en minder ruimte inneemt. Daarbij verschillen de argumenten nauwelijks van het debat over 'gewone' kerncentrales.
Het initiatief van Hoogeveen staat niet op zichzelf. Gemeenten, provincies en het Rijk kijken al langer naar de mogelijkheden voor SMR's.
Minister Rob Jetten van Klimaat lanceerde in 2024 de Programma-aanpak Small Modular Reactors, om de mogelijkheden voor de kleine centrales in Nederland te onderzoeken.
Provincies doen onderzoek
Parallel daaraan zijn Nederlandse provincies elk op hun eigen manier SMR's aan het bestuderen. Flevoland, Groningen en Drenthe bijvoorbeeld, onderzoeken de haalbaarheid van een kleine kerncentrale en Limburg heeft inmiddels een SMR-alliantie. Die kijkt wat er kan en moet de kennis over de SMR vergroten.
In Gelderland is al verkennend onderzoek gedaan door de provincie. Daar zijn vier regio's in kaart gebracht die geschikt zouden zijn voor een kleine kerncentrale. Aangejaagd door de BBB en de VVD gaat de provincie nu in gesprek met gemeenten, om te kijken of die in de toekomst zo'n centrale op hun grondgebied willen.
Wereldwijd wordt naar schatting aan zeventig SMR-ontwerpen gewerkt. Het grootste deel hiervan gebruikt als basis technologie die al veelvuldig is toegepast in bestaande kerncentrales. Sommige ontwikkelaars, zoals het Nederlandse Thorizon, werken aan innovatieve ontwerpen, die bijvoorbeeld geen uranium maar thorium als splijtstof gebruiken.
Minder risico's
Door de beperkte omvang van een SMR is er een kleinere investering nodig dan voor een grote kerncentrale. Dat zou het bouwen minder risicovol maken en toegankelijker voor kleinere partijen. Het gebruik van zoveel mogelijk gestandaardiseerde onderdelen uit de fabriek moet de risico's op vertraging beperken en op termijn de kosten drukken.
Maar dat moet allemaal nog wel in de praktijk worden bewezen. Groot-Brittannië, Frankrijk en Tsjechië zijn de Europese landen met de meest vergevorderde plannen. Ook Canada en de Verenigde Staten willen SMR's bouwen.
Ontwikkelaar Rolls Royce, beter bekend van luxe auto's en straalmotoren, werkt aan een vrij grote SMR met ongeveer de capaciteit van de kerncentrale in Borssele. Ook het Franse energiebedrijf EDF heeft een bedrijfje opgericht dat hieraan werkt.
Vroeg meepraten
Hoewel de kleine reactoren er nog niet zijn, is het niet voorbarig een informatiebijeenkomst te houden, vindt Geert-Jan Walda uit Hoogeveen. "Het is goed het gesprek erover te voeren." Zo kunnen bewoners al in een vroeg stadium hun zegje doen, voordat er al besluiten zijn genomen. Bij de plaatsing van windmolens ging dit in het verleden vaak mis.
Dat lijken de bewoners, voor- en tegenstanders, te waarderen. "Ik vind het wel fijn", zegt een bezoeker. "Als dit een scenario is, vind ik het fijn om daarin meegenomen te worden. Liever nu al in een vroeg stadium daarover brainstormen met zijn allen, dan dat ze het doen als de nood hoog is."
"Beter te vroeg dan te laat", zegt een andere bewoner. "Ik wil niet overrompeld worden als het eenmaal zover is."
IJsberg die op ramkoers lag met pinguïnkolonie vastgelopen op zeebodem
De grootste ijsberg ter wereld lijkt op 70 kilometer van een afgelegen Antarctisch eiland te zijn vastgelopen op de zeebodem. Daarmee is een belangrijk natuurreservaat mogelijk gespaard gebleven voor een rampzalige botsing, meldt de onderzoeksorganisatie British Antarctic Survey.
De kolossale ijsschots leek op ramkoers te liggen met het onbewoonde eiland Zuid-Georgia, wat desastreuze gevolgen had kunnen hebben voor de grote pinguïn- en zeehondenpopulatie op het eiland.
De ijsberg, met de naam A23a, brak in 1986 af van het vasteland van Antarctica. De schots weegt bijna een biljoen ton en is groter dan de provincie Friesland.
Hoe groot is de ijsberg? Klik en vergelijk zelf:
Na het afbreken liep A23a vrijwel direct vast op de zeebodem, maar in 2020 kwam hij weer langzaam in beweging. Afgelopen december raakte de schots op drift en koerste af richting Zuid-Georgia. Het Britse eiland ligt in het zuiden van de Atlantische Oceaan, ongeveer 1400 kilometer ten oosten van de Falklandeilanden.
Zuid-Georgia is een cruciale broedplaats voor veel wilde dieren, zoals pinguïns en zeehonden. Samen met de nabijgelegen Zuidelijke Sandwicheilanden herbergt Zuid-Georgia ongeveer 5 miljoen zeehonden en 65 miljoen broedvogels van 30 verschillende soorten.
De British Antarctic Survey maakte in 2023 deze reeks satellietfoto's van de ijsschots:
Als de ijsberg te dicht bij het eiland komt, kan het koude smeltwater ertoe leiden dat vissen naar andere gebieden trekken. "Daardoor zou er minder voedsel beschikbaar zijn voor de pups en kuikens op het eiland, wat tot sterfte zou leiden", zegt Andrew Meijers, een onderzoeker van British Antarctic Survey, tegen The Guardian.
Gevolgen nu juist positief
Volgens Meijers is niet alleen een ramp voorkomen, maar kan het vastlopen van de ijsschots op de huidige locatie zelfs voordelen bieden aan de wilde dieren. De ijsschots schaaft daar als het ware over de zeebodem, waardoor het koraal en andere kleine diertjes loskomen. "Voedingsstoffen die daarbij vrijkomen, worden beschikbaar voor de dieren in het gebied."
Naar verwachting blijft de ijsberg de komende tijd op deze plek liggen. Daar vormt de schots geen bedreiging voor de scheepvaart; hij is zo groot dat schepen hem gemakkelijk kunnen ontwijken. Als de berg in de toekomst in kleinere stukken uiteenvalt, kan dat wel problemen opleveren voor schepen.
Staatssecretaris Coenradie wil twee noodgevangenissen in de regio
Staatssecretaris Coenradie wil dat er twee sobere noodgevangenissen met 120 bedden in "de regio" komen. Dat plan zal ze, volgens het AD, vrijdag aan de ministerraad voorleggen.
De krant stelt dat de staatssecretaris van Justitie al één locatie op het oog heeft: de Limburgse gemeente Peel en Maas, waar al een gevangeniscomplex is. De tweede locatie moet nog worden bepaald.
De twee noodgevangenissen zijn onderdeel van een plan dat Coenradie al aankondigde. Zij wil honderden miljoenen euro's extra om het cellentekort en het gebrek aan personeel op te lossen.
Ruzie met Wilders
De problemen in de gevangenissen zijn zo groot, dat Coenradie in februari aankondigde dat ze veroordeelden mogelijk twee weken eerder gaat vrijlaten. Nu al kunnen gevangenen drie dagen voor het einde van hun straf naar huis worden gestuurd.
Over deze noodoplossing kreeg de PVV-staatssecretaris het flink aan de stok met haar partijleider Wilders. Hij wilde "no way" dat gevangenen op straat komen voor ze hun straf hebben uitgezeten en opperde dat zij dan maar moest opstappen.
Dat was zij niet van plan, zei ze daarover in het tv-programma Eva. Coenradie vindt dat ze voor een bijna onmogelijke opgave staat, omdat er de afgelopen tien jaar 26 gevangenissen zijn gesloten en veel bewakers een andere baan hebben gezocht. "Ik sta met mijn rug tegen de muur."
Waterschapsbelasting stijgt dit jaar fors, grote regionale verschillen
Wie één dezer dagen bericht krijgt van het waterschap moet rekening houden met een forse verhoging van de belasting. Dit jaar wordt ongeveer 4,3 miljard euro geïnd door de waterschappen, ruim 8 procent meer dan vorig jaar, blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek.
Nederland is opgedeeld in 21 waterschappen. Die voeren twee taken uit: het zuiveren van het rioolwater om drinkwater te maken en het beschermen van Nederland tegen hoogwater.
Met name de belastingen die nodig zijn voor de bescherming tegen hoogwater lopen op. Daarvoor wordt er dit jaar 2,3 miljard euro opgehaald.
Hoeveel waterschapsbelasting er betaald moet worden, verschilt per huishouden. Naast het eigen tarief van het waterschap, speelt de waarde van een huis een rol. Onder meer de ligging van een huis bepaalt de WOZ-waarde en beïnvloedt dus de hoogte van de belasting. Die is ook afhankelijk van het aantal mensen dat in een huis woont; een huishouden van meer personen is meer belasting kwijt dan een eenpersoonshuishouden.
Regionale verschillen
Wie met meerdere mensen in een koophuis in Wetterskip Fryslân woont, betaalt het meest: 679 euro per jaar. Iemand die alleen woont, betaalt in Friesland 474 euro, berekende het CBS. In Waterschap De Dommel in de provincie Noord-Brabant liggen deze bedragen zo'n 300 euro lager.
Er is ook gekeken naar de stijging van de belastingen sinds 2020. In Waterschap Amstel, Gooi en Vecht, waar een groot deel van Amsterdam onder valt, stijgt de belasting het hardst. In vijf jaar steeg het bedrag zelfs met 78 procent.
Brand verwoest meubelzaak in Arnhem, olieopslag extra beschermd
Bij een grote brand zijn vannacht een meubelzaak en een garagebedrijf in Arnhem uitgebrand. De brandweer wist tot nu toe te voorkomen dat een nabijgelegen olieopslag ook vlam vatte. De verwachting is dat de bluswerkzaamheden nog tot 11.00 uur gaan duren.
"We zetten erop in dat de brand niet overslaat naar het scheepvaartbedrijf ernaast", zegt René Bierman van de brandweer bij Omroep Gelderland. "En we hebben een extra peloton opgeroepen om de olieopslag van Shell te beschermen. Die ligt achter dit pand en daar ligt een paar miljoen liter olie opgeslagen."
Om de brand goed te bestrijden, is een groot gebied aan de Dr. C. Lelyweg afgezet. De brandweer pompt bluswater op uit de Nederrijn en de slangen liggen over de normaal drukke Westervoortsedijk. Die is nu in beide richtingen afgesloten.
Zeer grote brand
Rond 02.15 uur kreeg de brandweer de eerste melding van de brand in een meubelzaak op het industrieterrein iets ten oosten van het centrum van Arnhem. "Binnen een paar minuten na aankomst was duidelijk dat dit een zeer grote brand was", zegt Bierman. "We hebben dan ook gelijk opgeschaald."
De brandweer beschouwde het pand van de meubelzaak en een garagebedrijf ernaast al snel als verloren en liet het gecontroleerd uitbranden. Met in totaal 150 brandweerlieden probeert de brandweer nu te voorkomen dat het vuur zich uitbreidt.
Bierman roept mensen die last hebben van de rook op om hun ramen en deuren te sluiten. "Gelukkig waait het niet hard en gaat de meeste rook recht omhoog." De oorzaak van de brand is nog onbekend.
Bibliotheken: vaker gratis lidmaatschap voor 18-plussers
Jongeren tot 18 jaar kunnen al jaren gratis lid zijn van de bibliotheek. Maar steeds vaker bieden biebs nu ook gratis abonnementen aan voor mensen van 18 jaar en ouder. Twee jaar geleden was in 18 procent van de gemeentes al zo'n gratis lidmaatschap beschikbaar, inmiddels is dat aantal verdubbeld, blijkt uit een inventarisatie.
Vaak gaat het om een verlenging van het gratis lidmaatschap tot 27 jaar. Maar er zijn ook voorbeelden van 23, 24 en zelfs 30 jaar. "In sommige gevallen is dit jongerenabonnement wel beperkt tot bijvoorbeeld 12 of 20 uitleningen per jaar", zegt onderzoeker en bibliothecaris Mark Deckers, die de cijfers verzamelde. "Wil je meer, dan moet je een volledig abonnement nemen."
De bibliotheken willen hiermee volgens hem uitstralen dat "eigenlijk iedereen die nog studeert of daar net mee klaar is, nog gratis gebruik kan maken van de openbare bibliotheek".
Het gratis lidmaatschap tot 18 jaar maakt dat veel kinderen een bibliotheekpas hebben. Maar in de leeftijdsgroep boven de 18 jaar zie je het aantal vaste klanten van biebs toch decimeren. Aan het eind van de vorige eeuw hadden de openbare bibliotheken nog 2,3 miljoen volwassen leden, veelal betalend. Twee decennia later is dat teruggelopen naar 1,2 miljoen volwassenen.
Deckers: "Na 2021 zie je overigens wel een kentering. Die kentering komt deels op het conto van het gratis lidmaatschap boven de 18 jaar."
Financiële drempel
Bibliotheek Zuid-Hollandse Eilanden in Spijkenisse heeft al jaren ervaring met een gratis abonnement voor 18-plussers. ""Wij zijn in 2018 als de toenmalige Boekenberg begonnen met een gratis basis-abonnement voor 18 tot 30 jaar. Binnenkort willen we dat verder uitbouwen tot 65 jaar", aldus directeur Victor Thissen. Ook hier geldt een beperking: leden met zo'n gratis abonnement kunnen maar vijf boeken per jaar lenen.
De bieb wil dat zijn dienstverlening voor iedereen - zonder enige financiële drempel - beschikbaar is. "We zagen dat heel veel jongeren vlak voordat ze 18 werden afhaakten. Ze konden dat tientje of die 20 euro per jaar niet betalen of hadden het er niet voor over. Die lieten zich dan uitschrijven. Nou, zie die dan maar eens terug te krijgen."
Volgens Frederique Westera van de Bibliotheek Twente is die specifieke groep jongeren van 18+ belangrijk om aan te spreken. Volgens haar is het slecht gesteld is met hun leesvaardigheid en leesmotivatie. Die drempel probeert ze te verlagen door sinds jaar een gratis abonnement van 18 tot 27 jaar aan te bieden: "" Als ze lid zijn, heb je goed zicht op ze.""
Met zo'n gratis basis-abonnement tot 30 jaar houdt de bibliotheek in Spijkenisse contact met de jongeren. "We hebben 5700 extra leden in die categorie 18 tot 30 jaar. Dat is gigantisch veel. Om ze aan ons te binden organiseren we filmvoorstellingen, cursussen, lezingen", vertelt directeur Thissen.
"En wat dacht je van voorleesactiviteiten voor kleine kinderen? Want we hebben het niet alleen over jongeren en/of studenten, maar ook over jonge vaders en moeders. Zodat als ze wat ouder zijn en weer gebruik willen maken van de bieb, dat ze de bibliotheek voorin the mind hebben."
Extra horeca-omzet
De bibliotheek in Spijkenisse kan dit alles betalen dankzij bijvoorbeeld een hogere horeca-omzet. Thuissen: "" Voor de activiteiten die we organiseren, vragen we een kleine vergoeding. En om nog even op dat gratis terug te komen: in ons geval mag je vijf boeken gratis lenen, wil je meer dan moet je een vorm van abonnement nemen. Dus we proberen hen te triggeren tot 'kom maar naar ons huis toe, laat je inspireren door de bibliotheek'. Bevalt het je en maak je er gebruik van, moet je een abonnement afnemen."
Bibliotheek De Rozet in Arnhem heeft een speciaal potje van de gemeente om de gratis lidmaatschappen van 18 tot 24-jarigen te bekostigen. De bibliotheek is een speciale campagne gestart om de jongeren te bereiken, en met succes, vertellen medewerkers: "De campagne loopt deze week op zijn eind, maar in de categorie 18 tot 24 jaar is het aantal leden al met 50 procent toegenomen ten opzichte van vorig jaar."
Trump slaat zichzelf vooral op de borst tijdens uitgebreide toespraak in Congres
Een State of the Union mag het officieel niet heten, zo aan het begin van een nieuwe regeerperiode. Maar voor veel leden in het Congres zal de lange speech van Donald Trump gevoeld hebben alsof hij nooit is weggeweest. "We hebben in 43 dagen meer bereikt dan de meeste andere regeringen bereiken in vier, of acht jaar", stak de president van wal. "En we zijn nog maar net begonnen", vertelde hij de zaal met senatoren en afgevaardigden.
"In de afgelopen zes weken heb ik bijna 100 presidentiële bevelen ondertekend en meer dan 400 acties ondernomen om gezond verstand, veiligheid, optimisme en welvaart in ons prachtige land te herstellen", stelde Trump. "Het volk heeft mij gekozen om de klus te klaren, en dat doe ik ook."
Bij vlagen klonk zijn speech als een campagnetoespraak, zoals hij die ook op zijn MAGA-rally's (Make America Great Again) in verkiezingstijd liet horen. Hij schoot superlatieven tekort om zijn eigen politieke wederopstanding onder woorden te brengen. "Velen hebben verklaard dat de eerste maand van ons presidentschap de meest succesvolle is in de geschiedenis van onze natie", zei Trump. "Erg indrukwekkend, gezien de nummer twee: George Washington."
Al binnen enkele minuten moest Trump zijn toespraak kort staken, nadat de democratische afgevaardigde Al Green uit Texas de president had uitgejoeld. "Hij heeft geen mandaat", riep Green. Kort daarna werd hij door de ordehandhaver van het Huis uit de zaal gehaald.
Andere democraten hielden bordjes de lucht in met teksten als 'Red Medicaid', 'Bescherm veteranen' en 'Musk steelt':
"Het momentum van Amerika is terug", ging Trump verder. "Onze energie, onze trots, ook ons zelfvertrouwen is terug. En de American Dream is groter en beter dan ooit tevoren."
Trump claimde ten onrechte dat het midden- en kleinbedrijf optimistischer is. Recente cijfers laten zien dat het vertrouwen onder ondernemers juist is gedaald, vooral vanwege voorgenomen of reeds doorgevoerde importheffingen.
Ook consumenten maken zich zorgen over kosten voor levensonderhoud. Trump beloofde in zijn verkiezingscampagne lagere prijzen. We hebben een totale puinhoop geërfd van de vorige regering", zei Trump daarover. "Een economische catastrofe en een inflatienachtmerrie. Als president vecht ik elke dag om dit om te keren en Amerika meer betaalbaar te maken."
Heffingen
Trump herhaalde prijzen voor energie omlaag te willen brengen door energiecentrales te bouwen en meer olie en gas op te boren. Trump beschuldigde zijn voorganger Joe Biden ook van het sluiten van meer dan honderd elektriciteitscentrales. Biden sloot weliswaar tientallen kolencentrales, over het geheel genomen kwam er onder Trumps voorganger juist veel capaciteit bij.
Dinsdag voerde Trump heffingen in van 25 procent op vrijwel alle producten uit Canada en Mexico. Canada reageerde daar reeds met een pakket aan heffingen dat 155 miljard dollar aan Amerikaanse producten kan raken. Verwacht wordt dat hij de leiders van Canada en Mexico in de komende dagen zal spreken. Trump zei niet of hij de vers ingevoerde heffingen mogelijk nog zal terugdraaien in ruil voor een handelsdeal.
Wel herhaalde hij vanaf 2 april wederkerige heffingen in te zullen voeren op producten uit landen die Amerikaanse producten zo'n zelfde heffing opleggen. 1 april zou ongeloofwaardig zijn, was zijn lezing. Of heffingen zo snel kunnen worden ingevoerd, is onduidelijk. Eerder stelde de Amerikaanse overheid zes maanden, mogelijk meer tijd kwijt te zijn om de boel te implementeren.
Geen bewijs
"Mijn regering zal de macht op de bureaucratie heroveren, we brengen ware democratie terug naar Amerika. Iedereen die daartegen in verzet komt zal van zijn plek worden verwijderd", ging Trump verder. "De dagen waarin we werden geregeerd door ongekozen bureaucraten zijn over", zei hij, in aanwezigheid van Elon Musk, die op een staande ovatie kon rekenen van de aanwezige republikeinen.
Over Musks zogenoemde 'Departement van Overheid efficiëntie', kortweg DOGE, beweerde Trump dat er reeds 'honderden miljarden aan fraude' is gevonden. Bewijs voor die claims gaf hij andermaal niet. "Laten we samenwerken en Amerika echt weer groot maken", sprak Trump.
Achter hem klapten vicepresident JD Vance, tevens voorzitter van de Senaat, en Mike Johnson van het Huis van Afgevaardigden hun handen stuk.
Panama en Groenland
"We nemen het Panamakanaal terug, daar zijn we al mee begonnen", zei Trump. Dinsdag maakte het Amerikaanse Blackrock bekend twee havens rond het kanaal te hebben overgekocht van het Hongkongse CK Hutchison, een overwinning voor Trump, die ook een boodschap had voor de inwoners van Groenland. "We steunen jullie recht om jullie eigen toekomst te bepalen", zei Trump. "Maar we hebben het hard nodig voor onze nationale veiligheid en we werken met iedereen om het in handen te krijgen. Linksom of rechtsom zullen we het krijgen."
Op Canada, dat hij eerder zei te willen inlijven als 51e staat, ging hij vanavond niet in. Eerder op de dag postte Trump wel een bericht op zijn sociale medium: "Leg alsjeblieft aan gouverneur Trudeau van Canada uit dat wanneer hij een vergeldingstarief oplegt aan de VS, ons wederkerig tarief onmiddellijk met een gelijk bedrag zal stijgen", aldus Trump.
Trump: brief van Zelensky gekregen, Oekraïne bereid grondstoffendeal te tekenen
De Oekraïense president Zelensky is bereid om de grondstoffendeal met de VS te ondertekenen. Dat heeft president Trump in een bijna twee uur durende toespraak tot het Congres gezegd. Trump zei dat hij eerder vandaag een belangrijke brief van Zelenksy heeft gehad. Verder liet Trump weinig los over wat de VS nu wel of niet daarmee wil gaan doen.
In die brief staat volgens Trump ook dat Oekraïne bereid is zo om snel mogelijk aan de onderhandelingstafel te komen zitten. "Niemand wil liever vrede dan de Oekraïners", schrijft Zelensky volgens Trump.
Ook zei de Amerikaanse president dat hij de brief van Zelensky waardeert. "Het is tijd om deze gekte en het doden te stoppen. Als je deze oorlog wil stoppen, moet je met beide kanten praten."
Vrijdag kregen Trump en Zelensky ruzie in het Witte Huis en ging de grondstoffendeal niet meer door. Gisteren kondigde Trump aan dat hij alle militaire steun aan Oekraïne stopt. Daarover heeft hij in zijn toespraak verder niets meer gezegd.
Gisteravond meldde persbureau Reuters op basis van vier anonieme bronnen dat Oekraïne en de VS van plan waren alsnog een akkoord over grondstoffen te sluiten. Dat nieuws bevestigde Trump dus niet tijdens zijn toespraak. Hij liet in het midden wat de VS nu precies wil doen met de deal en hoe die deal er uit komt te zien.
'Einde nog niet in zicht'
Trump zei verder onder andere dat hij bezig is om de oorlog tussen Rusland en Oekraïne te beëindigen. "Miljoenen Oekraïners en Russen zijn onnodig gedood of gewond geraakt in dit afschuwelijke en wrede conflict, waarvan het einde nog niet in zicht is."
"Ik wil dat het stopt", zei hij over de oorlog. Ook stelde hij dat Europa "helaas veel meer geld heeft uitgegeven aan de aankoop van Russische olie en gas dan aan de verdediging van Oekraïne."
Trump sprak in Washington de Senaat en het Huis van Afgevaardigden toe. Normaal gesproken spreekt de Amerikaanse president die gezamenlijke vergadering alleen toe bij de State of the Union, de Amerikaanse versie van onze troonrede. In zijn toespraak ging Trump in op de stand van zaken in de Verenigde Staten en ook op de gespannen relatie met Oekraïne.
Deal geannuleerd
Afgelopen vrijdag was president Zelensky in het Witte Huis om de grondstoffendeal te ondertekenen, maar zijn gesprek met Trump en vicepresident Vance liep uit op een diplomatiek debacle. De Oekraïense leider werd voor de camera's door Trump en Vance de les gelezen en ondankbaarheid verweten.
De ondertekening van de deal werd geannuleerd, waarna Zelensky verzocht werd het Witte Huis te verlaten. De Oekraïense president nam daarna het vliegtuig naar Londen, waar op zondag een Oekraïnetop tussen Europese leiders werd gehouden.
Gisternacht besloot de VS om de militaire hulp aan Oekraïne op te schorten. Zelensky zocht daarna toenadering tot Trump. Ook prees hij nadrukkelijk het "sterke leiderschap" van Trump.
Kritiek grondstoffen
Op papier bulkt Oekraïne van de grondstoffen die geld opleveren. Volgens een VN-rapport bevat het land vijf procent van de wereldwijde reserves van een reeks kritieke grondstoffen. Dat zijn mineralen die, bijvoorbeeld door de Europese Commissie zijn bestempeld als strategisch onmisbaar voor onze economie, maatschappij en de energietransitie.
Veel van de beoogde kritieke grondstoffen zitten echter in door Russisch bezet gebied in de bodem. Volgens The New York Times is dit deel naar schatting goed voor 66 procent van de inkomsten.
In deze video zie je welke waardevolle grondstoffen er in de grond zitten in Oekraïne:
Europese Rekenkamer: schepen blijven Europese zeeën vervuilen
Ondanks strenge EU-regels blijven schepen en andere vaartuigen Europese zeeën vervuilen. Dat concludeert de Europese Rekenkamer (ERK). Onder andere vrachtschepen, vissersboten en cruiseschepen zijn door afval- en oliedumpingen verantwoordelijk voor de verontreiniging, stelt de Rekenkamer.
Om vervuiling tegen te gaan hebben de 22 aan zee gelegen lidstaten van de Europese Unie in 2022 strenge regels vastgesteld. De Rekenkamer stelt echter dat de ambitie van de EU om in 2030 de verontreiniging van zeewater naar nul te hebben teruggebracht "zeer ambitieus" is.
Meer dan driekwart van de Europese zeeën is vervuild. "Controles zijn ontoereikend, sancties worden zelden opgelegd en zijn te mild", stelt de Rekenkamer.
Zo worden schepen die zich aan vervuiling hebben schuldig gemaakt bijna nooit strafrechtelijk vervolgd. Ook kunnen rederijen recyclingverplichting ontduiken door onder een niet-Europese vlag te varen voordat een schip ontmanteld wordt.
Ook is het niet verplicht om overboord geslagen containers te melden, en worden maar weinig verloren containers teruggevonden.
Controleren van schepen
Volgens de Rekenkamer maken EU-lidstaten weinig gebruik van Europese instrumenten die kunnen helpen bij het vaststellen van waterverontreiniging door schepen. Zo is er een Europees netwerk van schepen dat ingeschakeld kan worden voor het opruimen van olie. Ook kunnen drones worden ingezet bij de opsporing van een schip.
Bij de Europese dienst voor satelliettoezicht op olielekkages werden in 2022 en 2023 ruim 7700 meldingen gedaan van mogelijke lozingen in Europese wateren. In slechts 7 procent van de gevallen werd daadwerkelijk bevestigd dat het om een vervuilende lozing ging.
"De werkelijke hoeveelheid gelekte olie, verontreinigende stoffen en zwerfvuil van schepen blijft grotendeels onbekend, net als de identiteit van de vervuilers", aldus de Rekenkamer.
