Acht jaar cel voor ouders die zoon (12) seksueel misbruikten
Een vader en moeder uit Enschede moeten allebei acht jaar de gevangenis in voor het seksueel misbruiken van hun zoon toen hij 12 jaar was. Voor de moeder is de straf hoger dan de eis van zes jaar die het Openbaar Ministerie had gesteld.
In de zomer van 2023 werd de jongen meerdere keren door zijn moeder Razan A. verkracht. Dat werd steeds vastgelegd op beeld.
De rechtbank neemt het de ouders kwalijk dat zij "ernstige inbreuk" hebben gemaakt op de lichamelijke en geestelijke integriteit van het slachtoffer. "In de eigen woning, waar kinderen zich bij uitstek veilig en geboren zouden moeten voelen, werd het slachtoffer misbruikt."
Bang voor eerwraak
Volgens A. werd ze tot het misbruik gedwongen door haar man Mohammad M., aan wie ze de beelden toestuurde. De beelden werden verder verspreid op een kinderpornonetwerk, schrijft regionale omroep Oost.
Het echtpaar is gevlucht uit Syrië. De vrouw zei in een eerdere zitting spijt te hebben van wat ze haar zoon heeft aangedaan. Ze vertelde toen ook dat ze bang is voor eerwraak. "Ik heb iets gedaan dat streng verboden is in onze cultuur. Wij zijn moslim, en wat er is gebeurd staat haaks op de islam."
Weerstand
De rechter acht bewezen dat M. via chatberichten aanwijzingen stuurde aan A. over welke posities ze moest aannemen tijdens het misbruik. Ook is bewezen dat hij haar mishandelde.
De rechtbank stelt dat A. zelfstandig, verantwoordelijk en overwegend stabiel is. De angst voor haar man rechtvaardigt haar daden niet. Ze had weerstand "kunnen en moeten" bieden tegen hem.
Daarom zien de rechters geen reden om de vrouw minder te straffen dan de man. Tegen haar was zes jaar geëist, maar "het is de moeder die feitelijk het slachtoffer misbruikt heeft", aldus de rechter. De gevangenisstraf van M. is wel gelijk aan de eis.
Buurvrouw
Het misbruik kwam aan het licht toen de jongen aan een buurvrouw vroeg of zij de politie voor hem wilde bellen. Diezelfde dag werden zijn vader en moeder aangehouden voor huiselijk geweld.
Op hun telefoons vond de politie acht filmpjes en elf foto's, waarop te zien is dat de moeder seks heeft met haar dan 12-jarige zoon. De vrouw gaf toe dat zij het was.
NPO-voorzitter Leeflang weg na klachten over bestuursstijl
De voorzitter van de Nederlandse Publieke Omroep (NPO), Frederieke Leeflang, legt haar functie neer. "De publieke omroep staat voor grote opgaven en heeft een essentiële rol in onze samenleving. Het mag niet zo zijn dat discussie over mij dat belang in de weg staat", zegt ze in een persbericht dat door de NPO is verspreid.
Twee weken geleden waren er publicaties van platform Investico en het AD over de cultuur bij de NPO. Investico sprak van "aanhoudende klachten" gedurende anderhalf jaar. In het AD getuigden (oud-)medewerkers van een onveilig werkklimaat met onder meer intimidatie en verbaal geweld.
Tjibbe Joustra, de voorzitter van de raad van toezicht van de NPO, bevestigde dat er klachten waren binnengekomen via de ondernemingsraad en de vertrouwenspersoon, maar zei dat ze "op één, hooguit twee handen te tellen" waren. Leeflang zelf ontkende dat ze zich grensoverschrijdend heeft gedragen, en zei tegen het AD dat de onvrede waarschijnlijk komt door de veranderingen die ze aan het doorvoeren is.
Cultuurminister Eppo Bruins, die ook de publieke omroep in zijn portefeuille heeft, heeft vrijdag over Leeflang gesproken met Joustra op aandringen van Mariëtte Hamer, de regeringscommissaris grensoverschrijdend gedrag. Volgens het ANP heeft Joustra Bruins in dat gesprek beloofd "op de kortst mogelijke termijn gepaste actie te ondernemen".
Leidinggevenden vertrokken
De NPO is de overkoepelende organisatie van alle publieke omroepen en regelt onder meer het uitzenden van programma's op radio en tv die de verschillende omroepen maken. In februari vorig jaar kwam een onderzoeksrapport naar buiten van de onderzoekscommissie Gedrag en Cultuur Omroepen onder leiding van oud-minister Martin van Rijn.
Die deed vanaf 2022 onderzoek naar de werkcultuur binnen de publieke omroep en de conclusie was dat grensoverschrijdend gedrag breed speelt bij omroepen. Sinds het begin van dat onderzoek zijn leidinggevenden bij verschillende omroepen vertrokken.
Leeflang was sinds 2022 voorzitter van de NPO. Ze volgde Shula Rijxman op, die aan het eind van haar termijn was gekomen. Voor die tijd had ze vooral gewerkt als advocaat en verschillende bestuursfuncties bekleed.
Adieu Jan en Joop: muurschildering van wielerhelden in Utrecht weg
De bekende muurschildering van Tour de France-winnaars Joop Zoetemelk en Jan Janssen in Utrecht is weg. De flat waar het kunstwerk op stond, is vanmorgen gesloopt.
De muurschildering stond op een blinde muur van ongeveer 12 bij 16 meter op de hoek van de Cartesiusweg en de Thomas à Kempisweg in de Utrechtse wijk West. Het kunstwerk, gemaakt door Daniel Roozendaal, kwam er ter ere van de Tourstart in 2015.
De muurschildering was niet alleen vanaf een drukke weg, maar vanuit de trein goed te zien. Tien jaar na het Grand Départ moest de muurschildering verdwijnen omdat het hele gebouw waarop het is aangebracht, wordt gesloopt. Woningcorporatie Portaal vervangt een serie verouderde flats door nieuwe woningen.
Onder het motto "Red Jan en Joop van de sloop" stelden de gemeenteraadsfracties van CDA, PvdA, D66 en GroenLinks vragen over het verdwijnen van de muurschildering. Ze noemden het "een blamage" als het kunstwerk zou verdwijnen, maar dat gebeurde vandaag dus toch. Volgens wethouder Eva Oosters is gezocht naar een alternatieve muur, maar is die niet gevonden.
Wijkbewoner en cultureel ondernemer Marije Lieuwens nam in 2015 het initiatief voor de muurschildering. "Natuurlijk vind ik het heel jammer dat Jan en Joop verdwijnen, maar het zat eraan te komen. Er zat tien jaar geleden ook al een sloopvergunning op het pand", vertelt ze aan RTV Utrecht.
Ook al was het voorzien, het verdwijnen van de schildering van de wielericonen voelt toch als gemis, vindt Lieuwens: "Utrecht verliest een markant landmark. Ik pink zeker een traantje weg."
Joop Zoetemelk vertelde onlangs nog dat hij vereerd was door de muurschildering. "Ik was hartstikke blij dat Jan en ik vlak voor de Tourstart in Utrecht bij de onthulling aanwezig konden zijn. Ik ben al blij dat het er tien jaar heeft gestaan, een mooie eer. Zoals met alles is het zo dat dingen komen en dingen gaan, ook onze muurschildering kon niet eeuwig blijven."
Meer dan dertig doden bij vierde grote busongeluk in Bolivia dit jaar
Bij een busongeluk in het zuiden van Bolivia zijn zeker 31 mensen omgekomen en 22 mensen gewond geraakt. De bus viel na een botsing met een vrachtwagen 500 meter naar beneden in een ravijn. De bestuurder van de vrachtwagen is gearresteerd. De politie doet onderzoek naar de oorzaak van het ongeval.
Het ongeluk vond plaats op de snelweg tussen de steden Oruro en Potosi. Beide steden maken deel uit van het Hoogland van Bolivia, de op een na grootste hoogvlakte ter wereld. In dit deel van Bolivia komen geregeld busongelukken voor. Veel wegen hier zijn aangelegd in de steile hellingen van het hoge Andesgebergte.
Vierde busongeluk
Dit is al zeker het vierde dodelijke busongeluk in Bolivia dit jaar. Afgelopen zaterdag kwamen er meer dan dertig mensen om het leven bij een botsing tussen twee bussen. Twee weken geleden viel een bus 800 meter naar beneden in een ravijn. Daarbij kwamen 31 mensen om het leven. In januari botsten twee bussen op elkaar en stierven meer dan twintig mensen.
In Bolivia komen jaarlijks ongeveer 1400 mensen om het leven bij ongelukken in het verkeer, op een inwoneraantal van 12 miljoen. In Nederland ligt dit dodental op ongeveer de helft.
Jonge vrouwen met baarmoederhalskanker vaak niet gevaccineerd
Vrouwen onder de dertig jaar met baarmoederhalskanker zijn vaak niet gevaccineerd met het HPV-vaccin. Dat blijkt uit het eerste Nederlandse onderzoek naar vaccinatie onder jonge vrouwen met baarmoederhalskanker. Slechts 15 procent van de onderzochte vrouwen bleek gevaccineerd te zijn.
De resultaten van de studie van het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) en het Amsterdam UMC worden vandaag op HPV Awareness Day bekendgemaakt. Het onderzoek is een initiatief van gynaecologen van het Amsterdam UMC. "We zagen afgelopen jaren meerdere jonge vrouwen met baarmoederhalskanker die niet gevaccineerd waren", zegt gynaecoloog-oncoloog Luc van Lonkhuijzen.
"Ik worstel met het besef dat hun ziekte misschien voorkomen had kunnen worden. We willen met deze studie aandacht vragen voor het belang van vaccineren tegen HPV (humaan papillomavirus). Het kan veel ellende voorkomen."
'Percentage moet hoger'
De onderzoekers richtten zich op de medische dossiers van 135 vrouwen, geboren tussen 1993 en 2010, die voor hun dertigste baarmoederhalskanker kregen. Van 84 vrouwen was de vaccinatiestatus bekend. Van hen was 85 procent, 71 vrouwen dus, niet gevaccineerd.
Het is niet nieuw dat lang niet iedereen voor een vaccinatie kiest. Zo viel de opkomst bij de campagne voor een gratis HPV-vaccinatie voor jongeren tussen de 19 en 27 bijvoorbeeld tegen. Bij meisjes die zijn geboren tussen 1997 en 2010 ligt de vaccinatiegraad volgens het RIVM tussen de 60 en 70 procent.
"We moeten er alles aan doen om dat percentage hoger te krijgen", zegt hoofdonderzoeker Maaike van der Aa van IKNL. "In recente campagnes konden jongeren alsnog een vaccin krijgen, maar een groot deel blijft ongevaccineerd. Onze studie wijst uit dat het grootste deel van de gevallen van baarmoederhalskanker optreedt in de ongevaccineerde groep."
Uit eerdere internationale onderzoeken bleek al dat een HPV-vaccinatie de kans op baarmoederhalskanker aanzienlijk verkleint, met 87 procent. Het risico op kanker is dus niet uitgesloten. Daarom luidt het advies om naast de vaccinatie mee te doen aan het bevolkingsonderzoek. Dat kan tegenwoordig ook thuis met een zelftest. Als daaruit blijkt dat iemand een HPV-infectie heeft, is er een uitstrijkje nodig.
Toch nam in 2023 maar de helft van de vrouwen die een uitnodiging kreeg deel, meldt Bevolkingsonderzoek Nederland. Vrouwen krijgen vanaf hun 30e verjaardag een uitnodiging.
'Het Emma-effect'
In januari zagen instanties een tijdelijke piek in de belangstelling voor het bevolkingsonderzoek, schreef het AD. Dat gebeurde toen zangeres Emma Heesters de diagnose baarmoederhalskanker kreeg en half januari de oproep deed om een uitstrijkje te laten maken. Het AD sprak zelfs van een 'Emma-effect'.
Gynaecoloog-oncoloog Van Lonkhuijzen benadrukt dat een vroege diagnose leidt tot een minder ingrijpende behandeling. "Los van de betere prognose, betekent het voor een vrouw in de vruchtbare leeftijd heel veel als zij een behandeling kan ondergaan waarbij ze op een later tijdstip nog wel kinderen kan krijgen."
NOS op 3 legde eerder al eens uit wat HPV precies is:
Vasthouden aan koers centrale boodschap tijdens Chinees Volkscongres
China's belangrijkste politieke evenement van het jaar, het Volkscongres, begint morgen in Peking. De Chinese economie in een veranderende wereldorde zal het hoofdonderwerp zijn in de vergaderingen met duizenden afgevaardigden.
De verwachting is niet dat er grote koerswijzigingen worden aangekondigd. De centrale boodschap zal zijn dat China doorgaat op de weg die is ingeslagen onder leiding van president Xi Jinping.
Het Volkscongres is een minutieus geregisseerde bijeenkomst waarbij de overheid de behaalde doelen van het afgelopen jaar en de plannen voor het komende jaar presenteert aan de leden van het Nationale Volkscongres. Dat de uitkomsten al praktisch vastliggen, maakt deze bijeenkomst binnenlands niet minder belangrijk. De afgevaardigden worden naar Peking gehaald om de neuzen dezelfde kant op te houden.
Ook voor de rest van de wereld is van belang wat 's werelds tweede economie deze week vastlegt. China is de belangrijkste handelspartner van meer dan honderd landen. Steeds meer van die landen proberen zich te wapenen tegen Chinese producten die hun markten overspoelen en eigen bedrijven wegconcurreren.
De export naar het buitenland is een belangrijke drijver van de Chinese economie. Peking lijkt van dit verdienmodel niet te willen wijken.
Beetje stimuleren, veel in de achterzak houden
De economie is het belangrijkste onderwerp op de agenda. Want die hapert al een tijd: lokale overheden hebben grote schulden, de vastgoedcrisis duurt voort, consumenten zijn huiverig om geld uit te geven en de buitenlandse handel staat onder druk. Weinig Chinezen hebben het idee dat het hen economisch voor de wind gaat.
De overheid is al begonnen met economische stimuleringsmaatregelen die waarschijnlijk bescheiden zullen worden uitgebreid. Bijvoorbeeld meer staatsobligaties, hogere pensioenen, en lagere rentes en zorgkosten. Peking heeft hiervoor al een begrotingstekort van vier procent van het bnp genoteerd.
Maar een grote herverdeling zal uitblijven. Met het oog op de toenemende Amerikaanse importheffingen en geopolitieke onzekerheid wil de Chinese overheid de achterzak gevuld houden. Ook dit is niets nieuws. Xi heeft de bevolking in de afgelopen jaren herhaaldelijk opgeroepen "de mouwen op te stropen", "ontberingen te leren verdragen" en "op een houtje te bijten".
Iets meer ruimte voor de private sector
Wel zal er geld gaan naar de private sector, die de economische groei moet gaan realiseren. De grote particuliere bedrijven zijn een paar jaar op het strafbankje gehouden (denk aan Alibaba-oprichter Jack Ma). Maar nu lijkt de partij te hebben geconcludeerd dat zij voldoende in de pas lopen om weer in woord en daad steun te ontvangen.
Dat geldt althans voor bedrijven in sectoren van strategisch belang. Daaronder vallen bedrijven die ervoor zorgen dat China minder afhankelijk wordt van het buitenland, die technologie en innovatie stimuleren, en ervoor zorgen dat China zijn positie als maker van de wereld behoudt, en dus de positie als 's werelds grootste exporteur.
Zo zaten CEO's van bedrijven in sectoren als greentech, kunstmatige intelligentie, voedselzekerheid en chips, vorige week bij Xi aan tafel. Ook deze prioriteiten staan al jaren vast.
Stabiliteit uitstralen in een instabiele wereld
De consensus onder de bestuurders zal zijn dat Xi Jinping gelijk heeft gekregen met zijn inzet op zelfvoorziening en innovatie. De Chinese leiders zien vanuit hun kantoren in Zhongnanhai, het Binnenhof van China, dat hun onveilige wereldbeeld is bevestigd door de verkiezing van Trump die in de eerste weken van zijn presidentschap openlijk toenadering zoekt met Rusland en heffingen tegen China invoerde. Gebaat bij verdere escalatie met Amerika is China niet, maar voorbereid is het wel.
Het hoofddoel van deze politieke week zal dan ook zijn om "politieke eenheid en gestage vooruitgang" uit te dragen en te benadrukken "dat China onder het leiderschap van president Xi Jinping op de juiste weg is naar grootsheid", stelt analist Nis Grünberg van China-denktank Merics in Berlijn.
Het uitstralen van stabiel leiderschap in onzekere tijden is niet alleen bedoeld voor het eigen land. Het is ook een duidelijke boodschap voor het buitenland. China zal de kans niet onbenut laten om zich te positioneren als verantwoordelijke wereldleider, zeker in vergelijking met Amerika en Rusland. Hoe China verder invulling zal geven aan die rol, bijvoorbeeld in onderhandelingen over de toekomst van Oekraïne, is waar experts op zullen letten in de speeches van Xi en andere leiders.
Explosief flitspoeder gevonden in loods Bergen op Zoom, man (28) aangehouden
In een loods op een industrieterrein in Bergen op Zoom is een "flinke hoeveelheid" flitspoeder gevonden. Een 28-jarige man uit Ossendrecht is aangehouden. Volgens de politie is hij de eigenaar van het explosieve materiaal.
De verdachte zou een bekende van hem hebben bedreigd, schrijft Omroep Brabant. Daar kregen agenten een melding van. Ze kregen daarbij ook informatie over de loods op de Vierlinghweg, waar het explosief materiaal lag.
Na de ontdekking werd uit voorzorg een gebied tot 100 meter rond de vindplaats afgezet. Andere bedrijven op het industrieterrein hoefden daarbij niet ontruimd te worden. De Explosieve Opruimingsdienst Defensie (EOD) onderzoekt of er meer gevaarlijk materiaal ligt.
Klein vonkje
Flitspoeder is een zeer gevoelige explosieve stof, zegt een woordvoerder van Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant. Het materiaal kan al ontsteken met een klein vonkje van bijvoorbeeld een elektrostatisch geladen wollen trui.
De hoeveelheid die is aangetroffen, staat gelijk aan acht keer een Cobra 6. De kracht van een Cobra 6 is volgens het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) te vergelijken met militaire springstof in een handgranaat. Dit soort 'vondsten' is volgens de politie niet uitzonderlijk.
Dieuwertje Blok was meteen geliefd, maar vond dat 'eerder mazzel dan verdienste'
De gisteravond overleden Dieuwertje Blok was op televisie een bekend gezicht voor jong en oud, vooral doordat zij 23 jaar lang het gezicht was van Het Sinterklaasjournaal.
Ze begon haar loopbaan in de jaren 80 als omroepster bij de KRO en presenteerde gedurende haar carrière heel uiteenlopende programma's. De rode draad was volgens haar dat ze ervan hield mensen in contact te brengen met iets wat ze nog niet kenden. "Of dat nou mooie muziek is of een educatief programma voor kinderen."
De presentatrice viel op door haar menselijke en vriendelijke uitstraling. "Meer dan vele andere bekende gezichten van de vaderlandse televisie bezorgt zij de kijker het gevoel van de illusie van een persoonlijke ontmoeting", zei tv-producent Han Peekel over haar. "Dat komt in hoge mate door de warme wijze van communiceren en dat is in kille tijden een belangrijke verdienste."
Hilversumse hippiescene
Dieuwer Sarah Blok werd in 1957 geboren in een links academisch milieu in Nederhorst den Berg. Haar vader was de historicus Dick Blok, die directeur was van het Meertens Instituut in Amsterdam. Het personage 'Jaap Balk' in de romancyclus Het Bureau van J.J. Voskuil is op hem gebaseerd.
Blok groeide op als tweede van drie zussen in een "warm en gelukkig" gezin. Als puber had ze een drang naar onafhankelijkheid en vrijheid. Ze stortte zich in de Hilversumse hippiescene en probeerde alles uit, op het spuiten van heroïne na. "Ik heb gelogen, gestolen, gerookt en gezopen. Ik wilde het allemaal meemaken, maar ik heb wel altijd een grens gehad. Ik zou mezelf nooit ergens in verliezen."
Zelf in beeld
Ze ging na het behalen van haar mavodiploma aan de slag als fotoredacteur bij Studio, de tv-gids van de KRO. In 1980 werd ze vanwege haar prettige stem en frisse verschijning gevraagd om als omroepster de programma's van de KRO aan en af te kondigen.
Ze viel direct in de smaak bij het publiek. De fanmail stroomde met zakken vol binnen, er werd een fanclub opgericht en een liedje over haar geschreven.
Ook kreeg ze veel haarborstels en kammen toegestuurd vanwege haar 'slordige haardos'. Zelf noemde Blok haar populariteit "eerder mazzel dan verdienste".
Ontbijt TV
In 1985 kwam het tot een breuk met de katholieke omroep, toen ze in een column schreef dat ze van huis uit atheïst was. Negen jaar later keerde ze via de linkse VARA en RTL terug bij de KRO. De tijden waren veranderd en een 'ongelovige' presentator werd niet langer als probleem gezien.
Ze presenteerde voor de omroep zeven jaar lang Ontbijt TV, het eerste ontbijtprogramma bij de publieke omroep, en was ook jarenlang de presentator van het Schooltv-weekjournaal.
Op de radio was ze jarenlang vaste invalkracht voor Mieke van der Weij bij de TROS Nieuwsshow op zaterdagochtend. Bij die invalbeurten werkte ze samen met haar echtgenoot Peter de Bie, de andere presentator van dat programma.
Tot 2025 bleef ze ook het muziekprogramma NTR Podium op NPO Klassiek presenteren.
'De leukste baan van Nederland'
In 2001 presenteerde Dieuwertje Blok voor het eerst Het Sinterklaasjournaal. Ze noemde het "de leukste baan van Nederland". "Wat is er nou leuker dan dat mensen aan Sinterklaas moeten denken als ze jou zien?"
Dieuwertje Blok in Op1 over twintig jaar Sinterklaasjournaal:
Via haar moeder was ze ook Joods. In 2022 publiceerde ze het boek Dragelijke lichtheid, op basis van het oorlogsdagboek van haar moeder, dat ze tien jaar na haar dood had gevonden.
Datzelfde jaar sprak ze op 4 mei op de Dam tijdens de Nationale Herdenking. Bijna de hele familie van haar moeder was in de oorlog vermoord. Haar moeder en haar grootouders overleefden als onderduiker. Een man die hen onderdak bood, werd in 1944 opgepakt en gefusilleerd.
De oorlog maakte ook dat Blok zich inzette voor vluchtelingen en op basisscholen vertelde over de waarde van vrijheid en het belang om vluchtelingen op te vangen en menselijk te behandelen. Ze was vanuit die motivatie ook betrokken bij Een ander Joods geluid, de stichting die kritisch staat tegenover de ontwikkeling van Israël.
Eind 2024 werd ze benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau. Ze kreeg die koninklijke onderscheiding voor haar inzet voor goede doelen als Vluchtelingenwerk Nederland, de Hartstichting en het Wereld Natuur Fonds.
Neusamputatie
Eerder dat jaar maakte ze bekend dat haar neus geamputeerd moest worden vanwege huidkanker en dat ze daarom uit de openbaarheid zou verdwijnen en dus ook Het Sinterklaasjournaal niet meer zou presenteren.
Het was de bedoeling dat ze in 2025 weer op haar plek zou zitten, maar de kanker keerde terug en in januari 2025 werd bekend dat ze ongeneeslijk ziek was.
Bekijk hier een terugblik op haar carrière:
Start bouw autovrije wijk Utrecht, 'parkeerplekken nemen veel ruimte in'
In Utrecht gaat vandaag de eerste paal in de grond voor een wijk waar in principe geen auto's mogen rijden. Het lijkt erop dat Merwede de grootste autovrije wijk van Nederland wordt.
De wijk van zo'n 24 hectare komt tussen het Merwedekanaal en Park Transwijk ten zuidwesten van de binnenstad, op zo'n 10 minuten fietsen van Utrecht Centraal. Eerst was daar een bedrijventerrein.
Wie er gaan wonen, is nog niet bekend. De wijk wordt een mix van 6000 koop- en (sociale) huurwoningen. Voor mensen die het bijvoorbeeld voor hun werk nodig hebben om voor de deur te parkeren, is de wijk minder geschikt.
Maar geen parkeerplekken op straat heeft volgens de gemeente en ontwikkelaars veel voordelen. Zo is het makkelijker voor bewoners om elkaar te ontmoeten en te spelen én is er meer ruimte voor stadstuinen en groene wandelpaden.
Omwonenden uit de naastgelegen Rivierenwijk vreesden dat de nieuwe bewoners in hún wijk zouden parkeren. Daarop werd versneld betaald parkeren ingevoerd, schreef NRC eerder, 'mede om een parkeervlucht uit Merwede te voorkomen'.
Voor de auto's van ongeveer een op de drie bewoners is er plek in twee parkeergarages aan de rand van de wijk. Wie daar wil parkeren, moet wel in de buidel tasten en zo'n 200 euro per maand voor een plek betalen.
Ook komen er 250 deelauto's om mee de wijk uit te gaan. Voor bijvoorbeeld verhuizingen kunnen bewoners een ontheffing aanvragen, nooddiensten kunnen altijd in de wijk rijden.
'Vooraf vaak veel weerstand'
"Er moeten veel woningen bijgebouwd worden en de ruimte is schaars", zegt mobiliteitsonderzoeker aan de TU Delft en TNO Maaike Snelder. "Parkeerplekken nemen veel ruimte in, dus daar zit een belangrijke oplossing."
Als bestaande gebieden autoluw of autovrij gemaakt worden, is er vooraf vaak veel weerstand omdat mensen gehecht zijn aan de eigen auto, zegt Snelder. Ze onderzocht de voor- en nadelen van autoluw beleid.
"Maar als het eenmaal gedaan is, ervaren mensen het vaak als prettig en willen ze niet terug. En is een klein stukje verder lopen vaak niet een groot probleem. Er komt een veel prettiger leefomgeving voor terug. Veiliger, met betere luchtkwaliteit en minder geluidshinder."
Bij Merwede is het volgens Snelder een voordeel dat bekend is voor wat voor een wijk je kiest. Maar is het echt een keuze in zo een krappe woningmarkt? "Als samenleving willen we én meer woningen bouwen én meer groen én duurzamere mobiliteit. Dan kom je uit bij deze oplossingen."
Duitse media: automobilist rijdt in op groep mensen in centrum Mannheim
In de Duitse stad Mannheim is een auto ingereden op een groep mensen, melden lokale media. De politie meldt alleen dat er een grootschalige operatie gaande is. "De binnenstad moet vermeden worden."
Op beelden op sociale media is te zien dat er hulpdiensten aanwezig zijn. Op de grond lijken gewonden te liggen.
Het lokale nieuwsmedium Mannheim24 schrijft van omstanders te hebben gehoord dat het gaat om een zwarte SUV die met hoge snelheid vanaf de Paradeplatz op een mensenmassa inreed. De Paradeplatz is het centrale plein in de binnenstad van Mannheim.
Gestolen Brueghel duikt na ruim vijftig jaar plotseling op in Gouda
Een schilderij dat in 1974 uit het Nationaal Museum in de Poolse stad Gdansk werd gestolen, is teruggevonden in een museum in Gouda. Dat bevestigen Museum Gouda en kunstdetective Arthur Brand na berichtgeving van De Telegraaf.
Het is een schilderij van de Vlaming Pieter Brueghel de Jonge, zoon van kunstenaar Pieter Brueghel de Oude. Het werk heeft slechts een doorsnede van 17 centimeter en komt uit de 17de eeuw. Er staat een boerenvrouw afgebeeld met in de ene hand een emmer water en de andere hand gloeiende kolen. Het verbeeldt een oud spreekwoord dat je niemand kunt vertrouwen.
In 1944 kwam het schilderij in Gdansk. Hoewel het nooit met zekerheid te zeggen is, staat dit werk van Brueghel volgens Brand niet bekend als roofkunst. "Helemaal zeker weet je het natuurlijk nooit, maar het stond destijds niet als vermist opgegeven."
Hoeveel het waard is, vindt Brand moeilijk te zeggen. "Sommige werken doen miljoenen, maar dit is een vrij klein werkje. Maar het is een Brueghel en staat op de lijst van meest gezochte stukken in Polen", zegt hij.
Van de muur gevallen
Hoe Polen destijds erachter kwam dat het werk gestolen was, is bijna even opmerkelijk als de vondst zelf. "Een schoonmaker stootte per ongeluk het werk van de muur. Daardoor kwamen ze erachter dat het kunstwerk helemaal niet meer in de lijst zat, maar was vervangen door een uitknipsel met daarop een afbeelding van het schilderij."
Via een tip werd Brand op het spoor gezet van het gestolen schilderij. Brand: "Ik werd gebeld door Vind Magazine, een tijdschrift over kunst en antiek. Een van de redacteuren had een artikel geschreven over het werk dat in Gouda hing en ontdekte daarbij dat een werk dat er heel erg op leek in 1974 in Polen gestolen was." De kunstdetective wist dat Brueghel zes versies had gemaakt en moest zeker weten dat het om het gezochte stuk ging.
Te goeder trouw
Het Poolse museum stuurde archiefstukken op waardoor Brand met 100 procent zekerheid kon zeggen dat het om het gestolen werk ging. Museum Gouda had nietsvermoedend het schilderij in bruikleen voor een expositie. Volgens het museum wordt bij bruikleen niet gecontroleerd of een werk op een lijst van gestolen objecten staat.
Hoe het schilderij precies in Nederland is terechtgekomen, is onduidelijk. De huidige eigenaren uit Nederland hebben het geërfd. Het museum zegt dat het te goeder trouw heeft gehandeld bij het exposeren van het werk.
Brand vindt het aannemelijk dat het schilderij terugkeert naar Polen. "Uiteindelijk is het Pools cultureel erfgoed dat uit hun nationaal museum gestolen is."
De Nederlandse politie onderzoekt de zaak, heeft het schilderij in bewaring en heeft contact met de Poolse autoriteiten. Polen heeft een rechtshulpverzoek ingediend om het werk terug te krijgen.
Coalitie gaat weer onderhandelen: dit zijn de potentiële struikelpunten
Het reces in politiek Den Haag is morgen voorbij, en dat betekent dat de coalitie nu echt aan de bak moet met de voorjaarsnota, het stuk waarin de partijen de begroting voor dit jaar kunnen aanpassen. Een ingewikkelde taak, want de lijst met discussiepunten is lang.
Het afgelopen jaar zijn meerdere grote problemen op de lange baan geschoven en is er ook een aantal nieuwe bijgekomen. En dat terwijl de verhoudingen binnen de coalitie al op scherp staan. Wat zijn de grootste potentiële struikelpunten? Een overzicht.
Btw-gat
De oppositiepartijen in de Tweede Kamer dwongen eind vorig jaar af om de btw-verhoging op theaters, musea, boeken en sport niet door te voeren. Dat leidt tot een gat in de begroting van 1,2 miljard euro.
De afspraak was om dit gat met een andere btw-maatregel te dichten. Zo kwam bijvoorbeeld het plan voorbij om het hoogste btw-tarief van 21 naar 21,4 procent te verhogen. Maar tot nu toe stuiten alle andere btw-verhogingen op zoveel weerstand, dat de kans klein lijkt dat dat lukt.
Als het kabinet geen oplossing vindt, breekt het de belofte met de oppositiepartijen. Een mogelijke uitweg is het geld te zoeken buiten de btw, dus op een andere begroting. Maar dat betekent ook een bezuiniging en zal dus ook ingewikkeld zijn.
Klimaatdoelen en stroomnet
Als het kabinet de klimaatdoelen toch wil halen, moet het nieuwe maatregelen nemen. En maatregelen kosten bijna altijd geld. De vraag is dus hoeveel geld het kabinet hiervoor wil vrijmaken.
De neuzen staan in ieder geval niet helemaal dezelfde kant op: in het regeerprogramma is afgesproken om de klimaatdoelen te halen, maar coalitiepartijen PVV en BBB hebben daar veel minder mee.
En dan is er nog het overvolle stroomnet, dat ook een miljardeninvestering nodig heeft om toekomstbestendig te blijven.
Stikstof
Volgende maand komt de ministeriële commissie met een plan om Nederland uit de stikstofcrisis te helpen. Het lijkt onafwendbaar dat daar een flink bedrag voor nodig is, in ieder geval meer dan de 5 miljard euro die er vorig jaar bij het Hoofdlijnenakkoord voor is begroot.
Politiek lijken er zaken te verschuiven. BBB zag eerder af van geld dat voor de stikstofaanpak in de landbouw was bestemd, maar wil nu toch weer meer geld voor duurzaamheid en boeren. Daarvoor kijken ze, met een meerderheid van de Eerste Kamer, naar het Klimaatfonds van minister Hermans van Klimaat en Groene Groei. Hierin zit geld dat onder meer voor kerncentrales is gereserveerd.
Spaartaks
Een ander heet hangijzer zijn de problemen rond de 'spaartaks', ook wel de vermogensrendementsheffing. De rechter zette meerdere keren een streep door de wijze waarop het ministerie belasting heft over spaargeld en beleggingen. Daarom wil het ministerie van Financiën dat anders gaan berekenen.
Maar de invoering van die nieuwe berekening duurt langer dan gedacht. Vanaf 2027 loopt de overheid daardoor ruim 2 miljard euro aan inkomsten mis en daarvoor moet nog dekking worden gevonden. Dat betekent dat er op een andere manier inkomsten moeten worden geregeld, of dat er een extra bezuiniging moet komen.
Defensie
Nederland voldoet nog maar sinds kort aan de NAVO-norm, die voorschrijft dat 2 procent van het bruto binnenlands product aan defensie moet worden uitgeven. Internationaal is er, gelet op de ontwikkelingen rondom de oorlog in Oekraïne, inmiddels veel druk om dat percentage naar ruim 3 procent te brengen.
Dat zou grote gevolgen hebben voor de Nederlandse begroting. Elke procent extra naar defensie komt neer op zo'n 11 miljard euro die ergens anders vandaan moet worden gehaald. Binnen de coalitie is er grote verdeeldheid over de vraag of het percentage omhoog moet. Een definitief besluit wordt pas verwacht na de NAVO-top in Den Haag in juni.
Overige wensen
Veel coalitiepartijen hebben ook nog allerlei wensen die ze bij de Voorjaarsnota hopen te kunnen regelen. Een overzicht:
De partijen zijn het zeer oneens over waar het geld voor dit alles precies vandaan moet komen. Ook is er discussie over de begroting zelf. In het Hoofdlijnenakkoord is afgesproken dat de cijfers van het Centraal Planbureau leidend zijn en dat er bij tekorten eerst moet worden gesneden in de uitgaven.
NSC zet daar nu toch vraagtekens bij. Volgens partijleider Omtzigt raamt het planbureau niet op de juiste manier, waardoor er aan het einde van het jaar veel meer geld zal overblijven dan verwacht. Zij lijken er, samen met BBB, op te koersen de begrotingsregels wat minder strikt te handhaven.
Kortom: de coalitiepartijen zullen nog heel wat spannende onderhandelingsuren tegemoet gaan. Komende maand wordt de eerste versie van de voorjaarsnota in de ministerraad besproken. Mochten ze er niet uitkomen, is er ook nog een uitweg: de problemen doorschuiven naar Prinsjesdag.
'Holy-shit-what-the-fuck': Oscar voor Nederlandse korte film, Anora wint meeste prijzen
De Nederlandse regisseur Victoria Warmerdam heeft met Ik ben geen robot een Oscar gewonnen voor Beste Korte Film. De andere Nederlandse genomineerde dit jaar, Nina Gantz, greep naast een prijs. De romantische komedie met een rauw randje Anora verzilverde in Los Angeles vijf van zijn zes nominaties en won daarmee de meeste prijzen van de avond.
Op het podium van het theater aan de Hollywood Boulevard bedankte Warmerdam hoofdrolspeelster Ellen Parren en de rest van haar cast en crew. "Jullie hart en ziel zit in elk frame van deze film. Deze prijs is ook voor jullie." Voor haar partner en producer Trent had ze ook lieve woorden: "Wij nuchtere Nederlanders zeggen dit te weinig, maar ik hou van je".
Parrens mannelijke tegenspeler Henry van Loon noemt de overwinning een holy-shit-what-the-fuck-moment. "Ongelooflijk. Dit is iets dat je nooit meemaakt", zegt hij tegen persbureau ANP.
Hij volgde de uitzending in Amsterdam, plannen om mee te gaan naar LA gingen op het laatste moment niet door. De cabaretier zegt ook niet te wachten op een carrière in Hollywood. "Ik heb hier in Nederland drie kinderen en een uitverkochte theatertour. Zo nuchter ben ik dan ook wel weer. Maar mocht hij meelezen: ik wil best wel een keer in een film met Will Ferrell spelen."
Primeur
Ik ben geen robot gaat over een vrouw die aan haar identiteit begint te twijfelen als ze niet door een captcha-test op haar computer komt. Met absurdisme en zwarte humor stipt de film in ruim 20 minuten identiteit, feminisme en zorgen over AI aan.
Het is voor het eerst dat een Nederlander deze categorie binnenhaalt. Slechts drie keer eerder werd een Nederlandse kortfilm genomineerd, allemaal in de jaren zestig.
Naast ik ben geen robot was ook Wander to wonder van de Nederlandse Nina Gantz genomineerd, over de ontrafelende levens van drie minimensjes. Deze stopmotionfilm legde het af tegen In the shadow of the Cypress uit Iran.
Demi Moore grijpt mis
Anora ging uiteindelijk met de meeste prijzen naar huis, onder meer voor Beste Film, Regie en Actrice. De film gaat over de vertwijfelde zoektocht naar liefde van een sekswerker die wordt tegengewerkt door een Russische oligarch. "Amerikanen zien blijkbaar graag hoe iemand zich verzet tegen een machtige Rus", grapte presentator Conan O'Brien in een overduidelijke sneer naar president Trump.
Winnares Mikey Madison (Beste Actrice) onthield zich van dergelijk commentaar in haar dankwoord. Ze keek terug op het pad dat haar hier gebracht had. "Dit voelt heel surrealistisch", kon ze geëmotioneerd nog net uitbrengen. "Ik ben opgegroeid in Los Angeles maar Hollywood leek altijd zo ver weg."
Net als regisseur Sean Baker dankte ze de sekswerkers die hun verhalen en ervaringen met hen deelden voor de film. "Ik blijf jullie ondersteunen en zal een bondgenoot blijven." De winst van Madison betekende dat oude rot Demi Moore de eerste Oscarnominatie in haar 40-jarige carrière aan zich voorbij zag gaan.
Emilia Pérez
Het lukte Adrien Brody met The brutalist om voor de tweede keer een Oscar te winnen, 22 na zijn eerste voor The pianist. Wederom een drama over de gevolgen van de Holocaust, merkte hij zelf op. "Opnieuw verbeeldde ik het trauma en de gevolgen van oorlog en onderdrukking, van antisemitisme en racisme", zegt hij over de parallellen tussen beide films. "Als het verleden ons iets kan leren, is dat je haat niet ongehinderd mag laten bestaan."
In totaal werd de film met tien nominaties onderscheiden met drie Oscarbeeldjes, ook voor het camerawerk en de muziek. Wellicht een povere score, maar de dertien kansen voor Emila Pérez leverden slechts twee keer winst op. Daaronder wel de prijs voor Beste Vrouwelijke Bijrol, voor Zoë Saldaña. Ze kwam in tranen het podium op.
"Mijn grootmoeder kwamen in 1961 naar dit land; ik ben het trotse kind van immigrantenouders, met dromen, waardigheid en hard werkende handen", vertelde ze. "Het feit dat ik win voor een rol waarin ik mocht zingen en spreken in het Spaans, zou mijn oma enorm trots hebben gemaakt."
Winnaar voor Beste Mannelijke Bijrol Kieran Culkin keek in zijn dankwoord juist naar de toekomst. Hij herinnerde zijn vrouw dat ze ooit beloofd had met hem voor een vierde kind te gaan als hij een Oscar zou winnen. "Dus liefde van mijn leven, met zo weinig vertrouwen in mij", lachte Culkin bloedserieus, "laten we beginnen aan dat kind".
Ontheemde Palestijnen op Westoever bezorgd: 'We kunnen nergens heen'
Elke toegangsweg naar het vluchtelingenkamp van Tulkarem is door het Israëlische leger verwoest. Asfalt is kapotgetrokken inclusief waterleidingen en riolering. En alles wat er op straat stond zoals auto's, is door bulldozers opzijgeduwd. Een soort modderige akkers lijken de wegen nu. En iedereen weet, waar de verwoesting begint is ook waar de grens loopt. Vanaf dat punt is het nu militair terrein met Israëlische scherpschutters die niemand toelaten. Ook voor journalisten is de toegang verboden.
Israël zegt er Palestijnse gewapende groepen de kop in te willen drukken. Die verzetten zich tegen de Israëlische bezetting. Leden ervan geloven niet dat diplomatie er na al die jaren alsnog voor zal zorgen dat er een einde aan de bezetting komt. En dus gaan ze zelf de strijd aan met het Israëlische leger door aanvallen te plegen, met wapensteun van Iran.
Israël zegt dat het "broeinesten van terrorisme" zijn en doet geregeld invallen, bijvoorbeeld om militanten op te pakken. Daarbij vallen regelmatig doden en gewonden. Maar invallen van deze omvang hebben Palestijnen op de Westoever in geen 20 jaar meegemaakt. Niet alleen leden van de militante groeperingen worden nu aangepakt, maar alle inwoners van de kampen zijn door het leger verjaagd.
Alaa Shafni staat zo'n 100 meter van een van de ingangen naar het vluchtelingenkamp en ze wijst: " Daarbinnen is mijn huis, je kan het vanaf hier net niet zien. Niemand mag het kamp meer in." Ook zij werd samen met haar gezin gedwongen te vertrekken. "We hebben vaker invallen meegemaakt, maar die duurden dan een paar dagen. Dit is al weken gaande." Een deel van het gezin slaapt nu in de winkel die ze heeft net buiten het vluchtelingenkamp. Ze verkoopt er kinderkleding en huishoudelijke spullen, maar achterin de winkel staan nu ook bedden. "Toen het leger ons wegstuurde wisten we niet waar we naartoe moesten dus kwamen we hier."
Deur open laten
Nu staat ze dagelijks voor de deur van haar winkel te staren naar de ingang van het kamp. Haar huis is dichtbij, maar tegelijkertijd ver weg. "Ik kreeg onlangs van het leger toestemming om twee uurtjes mijn huis in te gaan om wat spullen voor de kinderen te halen, je gelooft niet wat je daar ziet. De schade is enorm. Wegen zijn verwoest, huizen zijn vernield."
Ze mochten van het leger de deuren van het huis niet op slot doen zegt ze, militairen moesten er naar binnen kunnen. "Het hele huis hadden ze overhoop gehaald en van alles vernield. Kasten maar ook de wasmachine en koelkast waren vernield. Er is geen stroom meer dus al het eten in de vriezer en koelkast lag te rotten", zegt Shafni.
Dezelfde verhalen komen uit de andere vluchtelingenkampen waar het Israëlische leger binnen is gevallen. In totaal zijn 40.000 Palestijnen ontheemd door het offensief. Ze werden gedwongen te vertrekken door het Israëlische leger en verblijven nu overal en nergens. Sommigen kunnen iets huren of logeren bij familie, maar honderden gezinnen kunnen nergens naartoe en worden tijdelijk opgevangen in scholen en buurtcentra.
Um Ahmad verblijft met haar dochter en kleinkinderen ook in een buurtcentrum in de stad Tulkarem, samen met 80 andere gezinnen. De mannen allemaal samen in een zaal, de vrouwen en kinderen verdeeld over kleinere ruimtes. Het gezin slaapt met zes personen in een soort klein magazijn, het is donker en er zit schimmel op de muur. "De militairen schoten op ons en toen zijn we gevlucht. We konden nergens naartoe dus zijn we hier maar heen gekomen", zegt um Ahmad.
Ramadan
De afgelopen weken hoopte men dat ze voor de start van de ramadan weer terug naar hun huis zouden mogen. Shafni: "Het is voor ons een belangrijke maand en we hadden zo gehoopt dat we die periode in onze eigen huizen mochten doorbrengen." Maar voordat de ramadan begon maakte de Israëlische minister van Defensie Katz duidelijk dat dat niet zou gebeuren. Sterker nog, hij kondigde aan dat hij het leger de opdracht had gegeven zich voor te bereiden op een lang verblijf in het kamp. Zeker de rest van het jaar wil hij de kampen bezet houden en de bewoners dus niet terug laten keren.
Palestijnen zijn bang dat Israël op deze manier zijn macht op de Westoever permanent wil vergroten. Premier Netanyahu staat onder druk van ultrarechtse coalitiepartners. Die zien de Westelijke Jordaanoever het liefst geannexeerd. Toch blijft um Ahmad hoop houden dat ze ooit weer terug mag keren naar het vluchtelingenkamp: "Het is ons thuis, is er iets fijners dan je eigen huis?"
Laatste carnavalsvereniging van Amsterdam stopt: 'Avond met een rauw randje'
Terwijl er op veel plekken in het land volop carnaval wordt gevierd, gebeurde dat gisteren in Amsterdam voor het laatst. Carnavalsvereniging d'Osseknarren uit Osdorp was al de enige overgebleven vereniging in Amsterdam, maar houdt na 53 jaar ook op met bestaan.
De vereniging met 135 leden kwam gisteren nog één keer bij elkaar om met een lach en een traan carnaval te vieren.
Hoewel carnaval vooral feestvieren is, had het gisteravond bij de leden van de vereniging een dubbele lading. "Dit is een avond met een heel rauw randje", zei Peter van Velzen, de president van de vereniging, tegen AT5. "Een lach en een traan. Wij staan voor eenheid en blijheid en dat proberen we vanavond nog wel uit te dragen met zijn allen."
De vereniging stopt vanwege geldgebrek. Het doet Van Velzen veel dat er vanwege financiële tekorten geen andere keuze gemaakt kon worden.
Ook voor Wim Kuiper, erelid van de vereniging, was het een emotionele avond. Hij stond aan de wieg van d'Osseknarren, die in 1971 werd opgericht. "Ik ben al vanaf 1972 lid, en al die jaren heb ik opgebouwd en weer afgebroken", vertelt hij. "Ik ga het missen."
'Past niet in Amsterdam'
Voor menig Amsterdammer zal een verrassing zijn dat er in de stad carnaval gevierd wordt. Josje Stroethoff, penningmeester van de vereniging, is dan ook stellig als gevraagd wordt of carnaval in de stad thuishoort. "Nee, totaal niet. Het past niet in Amsterdam, maar we doen het wel. En we maken er een superfeest van."
Het is nog onbekend wat de 135 leden gaan doen nu de vereniging ermee stopt. "Ik durf er eigenlijk niet aan te denken, maar we komen wel in een soort zwart gat terecht", aldus president Van Velzen.
Finland geeft in beslag genomen tanker Eagle S vrij
De Finse politie heeft de in beslag genomen olietanker Eagle S weer vrijgegeven. Op eerste kerstdag werd een stroomkabel in de Oostzee vernield, toen de tanker daar passeerde. De Finnen kwamen meteen in actie. Het schip werd 's nachts geënterd en naar een haven ten oosten van Helsinki gesleept.
Volgens de Finse politie is er inmiddels geen reden meer om de tanker nog langer aan de ketting te houden. Het schip wordt nu onder begeleiding van een patrouillevaartuig uit de territoriale wateren van Finland geëscorteerd.
Tegen de bemanning loopt nog een strafrechtelijk onderzoek. Justitie gaat ervan uit dat Eagle S een grote stroomkabel en vier internetkabels tussen Estland en Finland heeft vernield door met het anker kilometerslang over de zeebodem te slepen.
Rusland
Drie bemanningsleden mogen Finland niet verlaten, meldt de politie in een persverklaring. Het reisverbod voor vijf anderen is opgeheven, hoewel er nog wel verdenkingen tegen ze zijn. De Finse justitie verdenkt de bemanning van ernstige criminele vernielingen en een verstoring van communicatie.
De Finse regering zei na de inbeslagname van het schip ervan uit te gaan dat Rusland verantwoordelijk is voor de beschadiging van enkele onderzeese kabels. De olietanker voer vanuit Rusland onder de vlag van de Cookeilanden. Finland denkt dat de Eagle S bij de Russische schaduwvloot van oude olietankers hoort, waarmee het land probeert sancties te omzeilen.
De advocaat die de eigenaar van de olietanker bijstaat zei eerder dat de schade was veroorzaakt buiten de territoriale wateren van Finland en de Finse wet er daarom niet gold.
Hoe het zit met de beveiliging van zeekabels in de Noordzee zie je in deze video:
KNMI waarschuwt voor dichte mist in noordelijke helft van het land
In de noordelijke helft van het land komt plaatselijk dichte mist voor. Het KNMI heeft code geel afgekondigd voor de provincies Noord-Holland, Friesland, Groningen, Drenthe, Overijssel, Gelderland en Utrecht en Flevoland code geel afgekondigd.
Volgens het KNMI kan vooral het verkeer op de weg er last van hebben. In een mistbank kan het zicht minder dan 200 meter zijn. De mist zal in de tweede helft van de ochtend verdwijnen.
De waarschuwing geldt tot 10.00 uur. Vanmiddag breekt de zon door. Vanavond en vannacht kan het weer flink mistig worden.
Lander Blue Ghost klaar voor afdaling naar maanoppervlak
Het commerciële ruimtevaartuig Blue Ghost probeert vanochtend op de maan te landen. De robotlander is sinds 15 januari onderweg en gaat op de maan een oud vulkanisch gebied onderzoeken.
De machine is gebouwd door het bedrijf Firefly Aerospace en gelanceerd door SpaceX. Het apparaat moet, als alles goed gaat, het gebied Mare Cysium (de Zee der Crises) twee weken lang bestuderen. Eerder deze week stuurde Blue Ghost al fraaie beelden van de maan door.
Volgens plan komt de lander om 09.34 uur neer op het maanoppervlak. De afdaling is hier te volgen. Nadat het commando voor de landing is gegeven verloopt die verder grotendeels automatisch. Camera's en het navigatiesysteem aan boord zoeken naar een veilige plek om te landen.
Kunst aan boord
De ruim 90 miljoen dollar kostende machine heeft ook artistieke bagage aan boord, in de vorm van een NanoFiche, een kleine disc van drie centimeter. Daarop staan meer dan 45 kunstwerken in het zogeheten virtuele MoonMars museum. Die zijn gemaakt door tientallen kunstenaars, onder wie ook een aantal Nederlanders.
Blue Ghost is overigens niet het enige ruimtevaartuig dat op weg is naar de maan. Het Amerikaanse bedrijf Intuitive Machines lanceerde donderdag, ook met een Falcon 9 van SpaceX, een andere maanlander, Athena. Die verkenner moet grondstoffen en water vinden op het oppervlak. Daarvoor is de lander uitgerust met een boor. Athena zal waarschijnlijk op 6 maart op de maan proberen te landen.
Contact verloren
Samen met Athena werd donderdag met de SpaceX-raket ook de ruimtesonde Odin gelanceerd, die een heel ander doel heeft. Odin moet niet naar de maan, maar naar de kleine planetoïde 2022 OB5 vliegen. AstroForge, de bouwer van de sonde, wil uiteindelijk mijnbouw gaan bedrijven op planetoïden.
Voor Odin ziet het er echter niet goed uit. Het bedrijf heeft zo'n twintig uur na de lancering het contact verloren. Sindsdien proberen vluchtleiders de controle over het door de ruimte tuimelende ruimtevaartuigje te krijgen, maar tot nu toe zonder succes. "Ik denk dat we allemaal weten dat de hoop langzaam vervliegt", aldus de oprichter van AstroForge Matt Gialich. "Maar we houden vol, we blijven het dit hele weekend proberen en we zullen zien hoe ver we komen."
Oval Office-ruzie toont: de Republikeinse partij van Reagan is niet meer
Waar is het verzet binnen de Republikeinse partij? Die vraag klinkt in Amerika steeds luider. Zeker na het diplomatieke drama dat vrijdag zich afspeelde bij het bezoek van de Oekraïense president Zelensky aan het Witte Huis.
De Republikeinen waren ooit een partij met een internationale blik die streefde naar democratie, burgerrechten, vrije markten en open grenzen. Het was bovenal de partij van Ronald Reagan, de oud-president die de Republikeinen altijd nog vereren als een patroonheilige.
Reagan schetste Amerika als een shining city upon a hill, een baken voor vrijheid en democratie in de wereld. Voor hem was Moskou het grote gevaar. Hij zou de geschiedenis ingaan als de president die het communisme ten val bracht.
Vijandbeeld
Natuurlijk valt er van alles af te dingen op dat verheven Republikeinse zelfbeeld. Tijdens de Koude Oorlog wierp de VS zich op als tegenstander van ondemocratische krachten, maar dat was vooral gericht tegen communistische dictaturen. Als het uitkwam, had Washington geen moeite innige bondgenootschappen te sluiten met rechts-conservatieve regimes, zoals de militaire junta's in Zuid-Amerika.
Zo nodig hielpen de Amerikanen democratisch gekozen regeringen van linkse signatuur met geweld omver te werpen. De lijst is lang.
Ook na de Koude Oorlog bleef Rusland centraal staan in dat vijandbeeld. De Russische president Poetin ontregelde Afrikaanse landen door Wagner-huurlingen te sturen, gooide hele steden plat met vliegtuigbommen in Syrië en Tsjetsjenië, begon frozen conflicts in Georgië en Moldavië en viel met grof geweld Oekraïne binnen.
Voor de Republikeinen was Poetin de afgelopen decennia hét gevaar voor vrede en veiligheid in de wereld.
De spiegelwereld van het Trumpisme
Donald Trump heeft altijd handig gebruik gemaakt van de politieke erfenis van zijn illustere voorganger. Hij nam zijn slogan over: Make America Great Again. En tijdens de verkiezingscampagne herhaalde hij Reagans befaamde uitspraak uit 1980, toen hij zich richtte tot de Amerikaanse kiezers: "Zijn jullie beter af dan vier jaar geleden?"
Maar daar houdt de vergelijking wel op. Amerika werpt zich niet langer op als leider van vrije democratieën. In de spiegelwereld van het Trumpisme zijn democratische bondgenoten als Oekraïne en Europa ineens tegenstander. Zelensky is in die wereld niet een president die vecht voor het overleven van zijn natie, maar een "dictator" die misbruik maakt van de goedheid van Amerika. En niet Rusland, maar Oekraïne begon de oorlog.
Over Poetin zelf geen kwaad woord. Sterker: tijdens de clash met Zelensky in het Oval Office leek Trump de Russische president nóg inniger te omarmen. "Poetin is samen met mij door de hel gegaan", zei hij in een verwijzing naar het Rusland-onderzoek van Robert Mueller. De speciaal aanklager had in 2019 geconcludeerd dat Rusland de Amerikaanse presidentsverkiezingen had proberen te beïnvloeden ten gunste van Trump.
Ongemak
Het zal heus tot ongemak geleid hebben binnen de Republikeinse partij, maar niemand die dat hardop durft uit te spreken. Tekenend is de houding van oud-senator Marco Rubio. Als minister van Buitenlandse Zaken vertegenwoordigt hij nu his master's voice op het wereldtoneel.
Als senator was Rubio een onvervalste havik die Poetin omschreef als een "bloeddorstige oorlogscrimineel" en "monster". Tijdens de botsing tussen Trump en Zelensky zat hij zichtbaar ongemakkelijk naast vicepresident JD Vance. Maar na afloop haalde hij vooral uit naar Zelensky en eiste hij excuses van de Oekraïense president.
Een paar jaar geleden sprak Rubio nog de hoop uit dat Poetin omver geworpen, of zelfs vermoord, zou worden. Nu is het een man met wie hij zaken wil doen. Die houding is tekenend voor een partij wiens leider onvoorwaardelijke loyaliteit eist en geen tegenspraak duldt.
Naakt eigenbelang
Trump spreekt een aanzienlijk deel van de Amerikaanse bevolking aan die de buik vol heeft van de vele kostbare oorlogen in het buitenland. Trumps beleid heeft de echo van het oude isolationisme van de Verenigde Staten, een politieke onderstroom die nooit helemaal is verdwenen. Maar het is een misrekening om Trumps buitenlandbeleid te verwarren met een Amerikaanse vorm van pacifisme.
Trump grijpt eerder terug op het nationalisme van de negentiende eeuw, waarin grootmachten de wereld verdelen in invloedsferen. Rauwe macht voert daarin de boventoon, ten koste van democratie en burgerlijke vrijheden. Militaire spierkracht is vooral bedoeld om het nauwe eigenbelang veilig te stellen.
Amerikaanse diplomatie is zo verworden tot een naakte transactie. Quid pro quo is het nieuwe motto van het Witte Huis. Amerika volgt daarmee de trend die eerder is ingezet door het China van Xi, het Rusland van Poetin, het Turkije van Erdogan en het India van Modi. Ivo Daalder, voormalig NAVO-ambassadeur namens de VS, concludeerde dan ook al eerder: "De partij van Ronald Reagan is niet meer".
Carnavalsdrukte in Brabantse steden: 'Doe je polonaise op een rustigere plek'
In veel dorpen en steden in het zuiden van Nederland wordt het steeds drukker met carnavalsvierders. Verschillende steden in Brabant hebben mensen daarom al gevraagd om niet meer te komen.
Zo liet gemeente Tilburg om iets over 18.00 uur weten dat het erg druk is. "Ben je van plan om naar Tilburg te komen? Doe dat dan op een andere dag", schrijft de gemeente op een eigen WhatsApp-kanaal. "Je bent dan van harte welkom om samen carnaval te vieren! Ben je al in de stad? Geef elkaar de ruimte en houd het gezellig."
Een soortgelijke oproep kwam rond 16.30 uur van de gemeente Breda. De binnenstad raakt vol, schrijft de gemeente op X. "Kom er niet meer naartoe. Ben je er al? Doe je polonaise op een rustigere plek en houd de LED-schermen in de gaten."
In Den Bosch werd er vooraf al op "extreme drukte" gerekend. Aan het begin van de middag riep de gemeente daar al op om carnaval niet in de binnenstad te komen vieren, meldt Omroep Brabant.
In de Korte Putstraat in Oeteldonk, de naam die Den Bosch draagt tijdens carnaval, zijn de feestvierders uitgedost in boerenkiel met Oeteldonkse sjaal:
Ook gisteren was het zo druk dat de aangewezen feestgebieden vanaf 20.00 uur afgesloten waren. In Breda was de binnenstad voor een deel afgesloten vanwege de grote feestende menigte.
Net als in Noord-Brabant, barstte ook in Limburg carnaval los. Volgens een schatting van de Limburgse omroep L1 viert ongeveer de helft van de Limburgers carnaval. De andere helft werkt gewoon door of ontvlucht de provincie en gaat bijvoorbeeld op wintersport.
Op de Oude Markt in Venlo werd het carnavalsseizoen vanochtend officieel geopend:
Uit onderzoek van Kieskompas blijkt dat ongeveer zeven op de tien mensen zich tijdens carnaval meer verbonden met anderen en gelukkiger voelen. Het onderzoek werd uitgevoerd in opdracht van L1 en Omroep Brabant.
"Carnaval is hét moment waarop sociale rangen verdwijnen en dat geeft velen een bijzonder bevrijdend gevoel", zegt gelukspsycholoog Josje Smeets tegen L1 Nieuws. "Dat komt doordat we tijdens die dagen even allemaal gelijk zijn."
