Kanovaarder vermist na aanvaring met sloep bij Fries dorp Earnewald
Op het water bij het Friese dorp Earnewald, tussen Leeuwarden en Drachten, was vanmorgen een aanvaring tussen een sloep en een kano. Daarbij is de inzittende van de kano in het water terechtgekomen. De man wordt vermist en er wordt naar hem gezocht, laat de politie weten.
De aanvaring was vanochtend rond 9.10 uur, zegt een woordvoerder van de politie. In de sloep zat alleen een bestuurder. Die is niet gewond geraakt en ook niet aangehouden.
Op de plek van het ongeluk zijn veel hulpdiensten, waaronder brandweerploegen en een duikteam, ziet https://www.omropfryslan.nl/nl/nieuws/17645043/hulpdiensten-zoeken-naar-kanovaarder-in-water-van-earnewald
. "We doen op dit moment onderzoek naar de toedracht en achtergrond van het incident", zegt de woordvoerder. "Maar in de eerste plaats is de zoekactie het belangrijkst."
Waarom zoveel criminele kopstukken uit Latijns-Amerika worden uitgeleverd aan VS
'Fito', de meest beruchte drugsbaas uit Ecuador, is zondag https://nos.nl/artikel/2575807
. Hij was een maand eerder opgepakt in een bunker in een landhuis in de tropische kustprovincie Manabí, waar hij de beschikking had over een fitnessruimte en een gameroom.
De leider van Los Choneros werd al langere tijd gezocht. Zijn ontsnapping uit de gevangenis in 2024 leidde tot een golf van geweld in het Zuid-Amerikaanse land.
Terwijl Fito ondergedoken zat in zijn luxueuze landhuis, werd hij in april, zo'n 4700 kilometer verderop in een rechtbank in New York, aangeklaagd voor drugs- en wapenhandel. Als hij schuldig wordt bevonden, kan hij de rest van zijn leven achter Amerikaanse tralies belanden. Daarmee lijkt het runnen van een drugsbende vanuit de gevangenis of ontsnappen niet meer mogelijk.
Tientallen kopstukken
De Ecuadoraanse drugsbaas is zeker niet de enige crimineel uit Latijns-Amerika die de afgelopen jaren is uitgeleverd aan de VS. Zo leverde Mexico in februari dit jaar, ruim een maand na het aantreden van Donald Trump, maar liefst 29 kopstukken uit de Mexicaanse kartelwereld uit. Onder hen was ook Rafael Caro Quintero, die door de FBI werd gezocht vanwege de moord op de Amerikaanse DEA-agent Kiki Camarena in 1985.
De Amerikaanse minister van Justitie Bondi zei daarbij dat zij niet eerder waren uitgeleverd, omdat de vorige Mexicaanse regering uitleveringsverzoeken van de VS niet wilde honoreren. Volgens Bondi deed de huidige Mexicaanse regering dat nu wel, omdat alle kopstukken lid waren van Mexicaanse organisaties die enkele dagen voor de uitlevering door de Amerikaanse regering als 'buitenlandse terroristische organisatie' bestempeld waren.
Gebaar van goede wil
In Mexico riep de massale uitlevering vragen op. Critici spraken van een "gebaar van goede wil" van de Mexicaanse regering, die op dat moment volop in onderhandeling was met de VS over dreigende importtarieven. Een van de achterliggende motieven achter die tarieven was het feit dat Mexico, volgens de VS, te weinig deed om de kartels aan te pakken. Door massaal Mexicaanse kartelleden uit te leveren, zou Mexico willen laten zien dat ze ook aan hun kant van de grens criminaliteit hard aanpakken.
Diplomatieke druk vanuit de VS en de pogingen van Latijns-Amerikaanse regeringen om te laten zien dat ze de aanpak van criminaliteit serieus nemen, lijken de belangrijkste redenen voor de uitleveringen. En er is de zekerheid dat de criminelen elders hun straf zullen uitzitten en waarschijnlijk niet zullen terugkeren.
Zo wist de beruchte Mexicaanse drugs Joaquín 'El Chapo' Guzmán twee keer uit een Mexicaanse gevangenis te ontsnappen. Nadat hij opnieuw was gearresteerd, werd hij een dag voor de inauguratie van de eerste termijn van Trump uitgeleverd aan de VS en daar zit hij nu een levenslange gevangenisstraf uit.
Veelvoorkomend
Uitlevering tussen landen komt zeer veel voor. De VS heeft uitleveringsverdragen met vrijwel alle Latijns-Amerikaanse landen. De redenen waarom criminelen worden uitgeleverd zijn vaak hetzelfde: ze zijn betrokken bij drugs- of wapenhandel op Amerikaans grondgebied of hebben elders misdaden tegen Amerikaanse staatsburgers gepleegd.
Ook oud-politici ontkomen niet aan de lange arm van de Amerikaanse justitie: in 2022 werd Juan Orlando Hernández, oud-president van Honduras, uitgeleverd aan de VS, waar hij later een gevangenisstraf van 45 jaar kreeg vanwege zijn rol bij grootschalige drugssmokkel.
Naast het berechten van criminelen levert uitlevering Amerikaanse opsporingsdiensten nog iets op: het zijn kopstukken met een enorme hoeveelheid kennis over de drugswereld in hun thuisland. Zo sloot Ovidio Guzmán, de zoon van El Chapo en uitgeleverd in 2023, deze maand een deal met de Amerikaanse autoriteiten. In ruil voor strafvermindering wordt verwacht dat hij de Amerikanen zal voorzien van mogelijk zeer belastende informatie over de criminele wereld in Mexico.
Kennis over corruptie
Het is die informatie waar sommige regeringsleiders bang voor zijn. In Mexico vreest men dat Mexicaanse criminelen in Amerika ook over corrupte politici en zakenmensen in hun thuisland praten.
Die angst lijkt ook te leven bij de Salvadoraanse president Nayib Bukele. Verschillende leiders van MS-13, een beruchte straatbende in El Salvador die door de VS is aangemerkt als 'terroristisch', zijn sinds het aantreden van Trump door de VS juist teruggestuurd naar El Salvador, op uitdrukkelijk verzoek van Bukele.
In de VS zijn de vaak ernstige aanklachten tegen deze MS-13-leiders komen te vervallen, melden Amerikaanse media. Onder hen zijn Salvadoranen die belastende informatie hebben over Bukele en de deals die hij sloot met bendeleiders voor hij president werd. Voor experts in El Salvador is het duidelijk: nu zakenman Donald Trump weer in het Witte Huis zit, is uitlevering een nog prominenter onderdeel geworden van de diplomatieke onderhandelingen.
Plan voor aanslag op Songfestival in Rotterdam, justitie wist van niks
De Luxemburgse veiligheidsdiensten hebben begin 2020 plannen ontdekt voor een terroristische aanslag op het Eurovisie Songfestival 2020 in Rotterdam. De hoofdproducent en de Nederlandse justitie wisten van niets. Dat https://www.parool.nl/nederland/aanslag-op-eurovisie-songfestival-2020-in-rotterdam-verijdeld-12-jaar-cel-geeist-tegen-23-jarige-zweed~b442540e/
Het Parool.
Tegen de verdachte, de Zweed Alexander H., werd deze maand in Luxemburg twaalf jaar celstraf geëist. De uitspraak volgt in november.
Het Songfestival ging in 2020 uiteindelijk niet door vanwege coronamaatregelen. Een jaar later vond het evenement wel plaats in Rotterdam.
Chloor en explosieven
H. werd op 22 februari 2020 gearresteerd in zijn huis in het Luxemburgse Strassen. Op de laptop van de destijds 17-jarige jongen vonden rechercheurs een document met gedetailleerde plannen om bezoekers van het Songfestival in Rotterdam te vergiftigen met cyanide of ricine.
Ook was hij volgens het document van plan om paniek te veroorzaken met chloor, gas te verspreiden via ventilatiesystemen en explosieven te maken. In het huis van H. werden voorbereidingen gevonden voor de productie van chloor en explosieven.
Het Openbaar Ministerie in Nederland zegt tegen Het Parool niets van de zaak te weten. Ook voor hoofdproducent van het festival Sietse Bakker is dit "nieuwe informatie".
Wekdienst 22/7: Migratieministers EU overleggen • Beklimming Mont Ventoux in Tour
Goedemorgen! In Kopenhagen overleggen de EU-ministers die over migratie gaan en de renners in de Tour de France beklimmen vandaag de legendarische Mont Ventoux.
Eerst het weer: vandaag zijn er opnieuw buien, in het oosten is er kans op onweer. In de loop van de middag wordt het in het westen droger en laat de zon zich zien. Het is een graad of 22.
Ga je op pad? https://nos.nl/verkeer
lees je over de situatie op het spoor.
Wat kun je vandaag verwachten?
Wat heb je gemist?
In de VS moet een oud-agent 33 maanden de gevangenis in voor het gebruik van excessief geweld. Dat was in 2020 bij de inval van een woning waarbij de zwarte vrouw Breonna Taylor werd doodgeschoten. De agent was met collega's in haar woning op zoek naar haar ex-vriend.
Die ex-vriend was er niet, haar nieuwe vriend wel. Hij dacht dat er inbrekers in huis waren. Er brak een vuurgevecht uit, waarbij Taylor om het leven kwam. De agent die nu veroordeeld is, loste van buiten tien schoten, maar raakte niemand. De agent die het fatale schot loste ging https://nos.nl/artikel/2498118
, omdat haar vriend eerst op de agenten schoot.
Ander nieuws uit de nacht
En dan nog even dit:
De grootste meteoriet ter wereld wordt eind deze zomer geveild. Sinds gisteren is hij te zien in het ruimtevaartmuseum Space Expo in Noordwijk. Hij is bijzonder en toch mogen bezoekers er gewoon aan zitten.
Fijne dag!
Utrecht doet aangifte tegen aantal betogers na verstoorde raadsvergadering
De gemeente Utrecht doet aangifte doen tegen een "klein aantal" betogers die vorige week betrokken waren bij het protest tijdens de raadsvergadering. Daartoe is besloten na overleg met het Openbaar Ministerie, schrijft burgemeester Dijksma aan de gemeenteraad.
Het gaat om mensen die probeerden te voorkomen dat de burgemeester zou terugkeren naar de raadzaal. "Daarbij heeft een enkeling geweld gebruikt", schrijft Dijksma. Tegen hen wordt aangifte gedaan.
De vergadering in de raadzaal werd donderdagavond verstoord door pro-Palestijnse demonstranten. Toen een burgermotie over het boycotten van Israëlische producten en organisaties het niet haalde, riepen de betogers leuzen en weigerden ze te vertrekken.
Klappen
Dijksma wilde niet de politie inschakelen en liep met de betogers naar buiten. Daar probeerde een aantal demonstranten te verhinderen dat de burgemeester terugging naar het stadhuis.
"Toen werd er voor de deur toch ook fysiek strijd gevoerd om mij te belemmeren naar binnen te gaan", zei Dijksma op de avond van de https://nos.nl/artikel/2575472
. "Daar vielen ook klappen en daar stond ik eigenlijk tussen."
De burgemeester zelf bleef ongedeerd en werd door veiligheidspersoneel meegenomen in een auto. Via de achteringang keerde ze terug naar de raadszaal, waar de vergadering na een half uur werd hervat.
Extra maatregelen
Voor de avond waren vanwege de motie extra veiligheidsmaatregelen genomen, schrijft Dijksma in de brief. Dat wordt niet verder toegelicht.
De verstoring heeft volgens de burgemeester veel indruk gemaakt op het college, raadsleden, beveiligers en bodes. Met hen is vanochtend teruggeblikt op de vergadering. "Een goed en open gesprek", aldus Dijksma.
Bekijk hier beelden van de situatie in de raadszaal en de reactie van de burgemeester:
Deel van 23 kinderen die ziek werden bij speeltuin Voorburg had norovirus
Een deel van de zeker 23 kinderen die twee weken geleden https://nos.nl/artikel/2574905
nadat zij in een speeltuin in Voorburg hadden gespeeld, blijkt te zijn besmet met het norovirus. Dat meldt de gemeente Leidschendam-Voorburg.
De gemeente liet na de meldingen onder meer onderzoek doen naar het watertoestel en de drinkwaterpomp bij de speeltuin. De vrees bestond dat de E-colibacterie in het zand en oppervlaktewater zat. Zowel de drinkwaterpomp als het watertoestel werd uit voorzorg afgesloten.
In het water van de pomp is geen vervuiling aangetroffen. Ook in monsters op andere plekken in de speeltuin is geen vervuiling gevonden.
Ontlasting
In de ontlasting van een aantal kinderen werd wel het norovirus gevonden. De gemeente zegt niet om hoeveel kinderen het gaat. De GGD onderzoekt nu of er een verband is tussen het norovirus en de speeltuin.
De kinderen die ziek werden, zaten op twee basisscholen in Voorburg. De GGD heeft vragenlijsten gestuurd naar de scholen en de ouders van de kinderen. De gemeente verwacht later deze week een compleet beeld te hebben van wat er precies aan de hand is.
Symptomen norovirus
Het norovirus is zeer besmettelijk en veroorzaakt een ontsteking van het maagdarmkanaal. Het wordt ook wel buikgriep genoemd, maar in lang niet alle gevallen van buikgriep is er sprake van besmetting met het norovirus.
Per jaar hebben ongeveer een half miljoen Nederlanders last van buikgriep die wordt veroorzaakt door het norovirus, meldt het https://www.rivm.nl/norovirus
. Symptomen zijn onder meer braken, diarree, misselijkheid, koorts en hoofpijn. Het wordt overgebracht via de ontlasting en het braaksel van besmette mensen.
Volgens de gemeente Leidschendam-Voorburg lijkt het erop dat de ziekteverschijnselen bij de besmette kinderen mild waren.
5,5 jaar voor Tadzjiek die in Nederland leden ronselde voor IS
Een Tadzjiek die in Nederland woont, is https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:RBROT:2025:8876&showbutton=true&keyword=rechtbank%2Brotterdam&idx=1
tot een gevangenisstraf van 5,5 jaar voor het ronselen van leden voor de terroristische beweging Islamitische Staat (IS). Voor de rechtbank in Rotterdam staat vast dat hij lid was van de Afghaanse tak van de groepering en hier zoveel mogelijk geld voor IS wilde verdienen en mensen wilde rekruteren.
"De verdachte vertelde ook dat hij bereid is zelf jihad voor IS uit te voeren", staat in de uitspraak. "Hij zei een jaar of twee nodig te hebben en dat hij dan zal gaan vechten. Daarna zou hij er te oud voor zijn."
Rusland
De 31-jarige man reisde in 2012 vanuit zijn thuisland naar Rusland om er te gaan werken. Vijf jaar later werd hij in Turkije aangehouden. Hij werd ervan verdacht naar Syrië te willen reizen om activiteiten uit te voeren voor IS en werd het land uitgezet.
Daarna kwam hij in Oekraïne terecht, waar hij zich aansloot bij een IS-cel. Kort na de Russische inval in Oekraïne reisde hij naar Nederland, waar hij in mei 2022 een verblijfsvergunning kreeg.
Uit gesprekken met undercoveragenten in 2023 bleek dat hij in Nederland zoveel mogelijk geld wilde verdienen voor IS. Hij bleef contact houden met andere IS-leden en hoewel er geen concrete plannen lagen voor een aanslag, was hij volgens de rechter "bezig zich zodanig te positioneren dat hij op enig moment een aanslag zou plegen". Hij werd aangehouden na een onderzoek dat begon met een ambtsbericht van inlichtingendienst AIVD.
Iets lager
De straf valt iets lager uit dan de eis van het Openbaar Ministerie, dat wilde dat de Tadzjiek https://nos.nl/artikel/2574085
. De rechtbank wilde de man eigenlijk een celstraf van zes jaar opleggen, maar komt op 5,5 jaar uit. Dat komt doordat de man sinds juli 2023 al vastzit, terwijl de zogenoemde redelijke termijn waarop een dergelijke strafzaak moet worden afgerond zestien maanden is.
De vrouw van de man werd tegelijk met hem aangehouden, maar zij is eerder dit jaar vrijgesproken.
Nederland: oorlog in Gaza moet direct stoppen, bloedvergieten zinloos
Nederland vindt dat er onmiddellijk een eind moet komen aan de oorlog in Gaza. Dat staat in een verklaring van demissionair minister Veldkamp van Buitenlandse Zaken en collega's uit 24 andere landen. "Het lijden van de burgers van Gaza heeft een nieuw dieptepunt bereikt", staat in de https://www.gov.uk/government/news/joint-statement-on-the-occupied-palestinian-territories
. "Verder bloedvergieten heeft geen zin."
De minister wil met de vandaag gepresenteerde verklaring de druk op Israël houden, https://x.com/ministerBZ/status/1947289818213277978
hij op X, "om de catastrofale humanitaire situatie te verbeteren". Veldkamp riep al wel eerder op tot een staakt-het-vuren en zei ook dat "in bredere zin het Palestijnse lijden in de Gazastrook niet te verdragen is". De landen verbinden er in de verklaring geen consequenties aan als Israël de oproep naast zich neerlegt.
Menselijke waardigheid
De ondertekenaars hekelen de manier waarop Israël nu hulp verspreidt in de Gazastrook. Het is gevaarlijk en leidt tot instabiliteit, aldus de verklaring. "Het berooft de inwoners van Gaza van hun menselijke waardigheid. Wij veroordelen de druppelsgewijs verstrekte hulp en de onmenselijke moord op burgers, waaronder kinderen, die proberen te voorzien in hun meest basale behoeften aan water en voedsel. Het is afschuwelijk dat er meer dan 800 Palestijnen zijn gedood terwijl ze probeerden hulp te krijgen."
Israël blokkeerde dit voorjaar maandenlang humanitaire hulp richting de Gazastrook. De VN-mensenrechtencommissaris https://nos.nl/collectie/13959/artikel/2564988
.
Sinds eind mei mag alleen de omstreden Amerikaans-Israëlische organisatie GHF voedselhulp verstrekken in het gebied. De EU en de VN zien de GHF niet als hulporganisatie.
Te weinig distributiepunten
Die GHF heeft vier distributiepunten in de Gazastrook, waarvan drie in het zuiden. Volgens internationale hulporganisaties is dat veel te weinig en wordt het verstrekken van hulp gebruikt om Palestijnen naar het zuiden te drijven.
Het mensenrechtenkantoor van de VN meldde anderhalve week geleden dat 615 mensen waren gedood bij de distributiepunten. Daarnaast werden 183 mensen gedood die daarnaar op weg waren. GHF noemde die cijfers "onjuist en misleidend".
Wie hebben de verklaring ondertekend?
De verklaring is verspreid door het Verenigd Koninkrijk en ondertekend door de volgende Europese landen: België, Denemarken, Estland, Finland, Frankrijk, Ierland, IJsland, Italië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Nederland, Noorwegen, Oostenrijk, Polen, Portugal, Slovenië, Spanje, het Verenigd Koninkrijk, Zweden en Zwitserland. Onder meer Duitsland staat er niet bij.
Australië, Canada, Japan en Nieuw-Zeeland scharen zich eveneens achter het initiatief. Ook de Belgische Eurocommissaris Hadja Lahbib van onder meer Paraatheid, Crisisbeheer en Gelijkheid heeft haar handtekening gezet.
De landen achter de verklaring spreken zich ook uit tegen het gedwongen verplaatsen van de Palestijnse bevolking. Ze noemen dat "volstrekt onaanvaardbaar".
Israël heeft https://nos.nl/artikel/2575186
om een groep van zo'n 600.000 Palestijnen binnen de Gazastrook te verplaatsen naar een tijdelijke stad. Die zou in korte tijd moeten worden neergezet op de restanten van Rafah, in het zuiden van het gebied. De Israëlische regering noemt het een "humanitaire stad", critici spreken van een "concentratiekamp" en een "getto".
Hamas moet volgens de verklaring "onmiddellijk en onvoorwaardelijk" de gijzelaars vrijlaten. Ze lijden nog steeds vreselijk, staat in de tekst. Van de gijzelaars die op 7 oktober werden meegenomen zijn er naar schatting nog twintig in leven. Ook zou Hamas nog dertig lichamen van omgekomen gijzelaars vasthouden in de Gazastrook.
Staakt-het-vuren
Veldkamp en de andere ondertekenaars willen dat de partijen en de internationale gemeenschap direct werk maken van een staakt-het-vuren. Ze spreken hun steun uit aan de VS, Qatar en Egypte, die optreden als bemiddelaars tussen Israël en Hamas.
Veldkamp schrijft daarover op X: "Dat is noodzakelijk voor de vrijlating van alle gijzelaars, grootschalige toename en effectieve distributie van humanitaire hulp en om zicht te brengen op een einde aan deze verschrikkelijke oorlog."
Handelsverdrag met Israël
Vorige maand https://nos.nl/artikel/2571910
van een "streep in het zand".
Na het rapport sloten de EU en Israël een overeenkomst, waarin werd afgesproken dat er meer hulp zou worden toegelaten tot Gaza. EU-buitenlandchef Kallas zegt een aantal maatregelen https://nos.nl/artikel/2575166
te houden die kunnen worden ingezet als Israël zich niet aan de afspraken houdt.
Gevangen in Gaza: hoe Palestijnen aan de oorlog proberen te ontsnappen
Een deel van de Palestijnen wil weg uit Gaza, maar veel mogelijkheden zijn er niet, want Israël blokkeert alle land-, lucht- en zeegrenzen. Een 33-jarige inwoner van de Gazastrook besloot daarom een WhatsApp-groep te maken voor Palestijnen in Gaza om elkaar te helpen.
De groep #Survival_Attempt bestaat nu ruim een week en heeft al honderden leden. Het initiatief is niet verbonden aan een ngo (niet-gouvernementele organisatie) of een politieke groep. "Op dit moment zijn we vooral bezig met informatie verzamelen", zegt oprichter Khaled Abu Sultan tegen de Israëlische krant https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/2025-07-20/ty-article/.premium/desperate-to-leave-gaza-a-grassroots-palestinian-group-is-crowdsourcing-an-exit-strategy/00000198-27c8-d74a-a9fd-77c9e07b0000
.
"We creëren een ruimte waar mensen openlijk kunnen praten over hoe ze Gaza uit weg kunnen. Het gaat om alle aspecten: juridisch, logistiek, emotioneel. We delen updates over grenzen, reisregels en elk contact met internationale instanties."
Ook hulporganisaties horen dat Palestijnen weg willen uit Gaza. "Het niveau van verwoesting is enorm", zegt Caroline Willemen van Artsen zonder Grenzen vanuit Gaza-Stad tegen de NOS. "Het lijkt op een tsunami, maar dit is geen natuurramp, dit is een keuze", waarmee ze doelt op de aanvallen van Israël.
"Ik heb ook collega's die zeggen: ik wil weg, ik wil mijn kinderen hieruit halen. En er zijn zo goed als geen manieren om dat te doen."
Smokkel via Rafahgrens
Leden van #Survival_Attempt hopen tips te halen uit de verhalen van Palestijnen die het wél is gelukt Gaza te verlaten. Dat gebeurde met name aan het begin van de oorlog.
Die Palestijnen konden bijvoorbeeld dankzij hun dubbele nationaliteit of dankzij visa van buitenlandse werkgevers Gaza verlaten via de grens bij Rafah. Deze grens met Egypte stond toen nog niet geheel onder controle van Israël.
De eerste maanden van de oorlog was die grens nog open, maar in mei 2024 kwam de overgang in handen van Israël en ging die op slot. In februari was de grens tijdelijk open tijdens de wapenstilstand. Sinds maart is hij weer dicht.
Aan het begin van de oorlog was er een https://nos.nl/collectie/13959/artikel/2504301
actief dat Palestijnen de Rafahgrens over 'hielp', voor zo'n 5000 tot 10.000 euro per persoon.
Nu de grens dicht is, lijkt mensensmokkel niet meer mogelijk. En zelfs als mensensmokkel mogelijk is, hebben de meeste Palestijnen er het geld niet voor. Velen hebben nauwelijks geld voor eten.
Sommige inwoners starten daarom https://nos.nl/collectie/13959/artikel/2508479
in Gaza-Stad. "Ik heb gisteren niet gegeten", vertelt hij aan de NOS. "We hadden één aardappel en die heb ik aan mijn kinderen gegeven."
Abu Sultan van de WhatsAppgroep denkt dat geld niet de oplossing is. "We kunnen niets met geld", zegt hij tegen Haaretz. "We hebben waardigheid nodig, en een uitweg."
Medische evacuaties
Murtaja hoopt op medische evacuatie voor zijn dertienjarige dochter Hind. Ze heeft diabetes type 1. "Het gebrek aan insuline, behandeling en eten is in wezen een doodvonnis voor haar", zegt haar vader.
Tot nu toe zijn ruim 7000 mensen geëvacueerd uit Gaza sinds het begin van de oorlog. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie hebben nog tussen de 11.000 en 13.000 Palestijnen medische evacuatie nodig, onder wie 4500 kinderen.
De medische evacuaties zijn bedoeld voor mensen die een behandeling nodig hebben die in Gaza niet meer te krijgen is. Zo'n evacuatie is een lang proces en kan maanden duren.
Eerst moet een arts de patiënt doorverwijzen, het Israëlische gezondheidsministerie moet dan toestemming geven voor de evacuatie en de patiënt doorverwijzen naar de Wereldgezondheidsorganisatie. Die regelt de behandeling in een ander land - dat daar ook toestemming voor moet geven.
"Medische evacuatie is extreem moeilijk. Wij hebben nog niet meer dan een twintigtal mensen kunnen evacueren. Veel meer Palestijnen hebben het nodig", zegt Willemen van Artsen zonder Grenzen.
Omstreden deportatieplan
De Amerikaanse president Trump en de Israëlische premier Netanyahu willen dat Palestijnen zich kunnen aanmelden voor deportatie uit Gaza, maar geen enkel land heeft ingestemd met het opvangen van de Palestijnse vluchtelingen.
Rechtsdeskundigen benadrukken dat het niet om een vrijwillig vertrek gaat als de leefomgeving is verwoest en het leven zo gevaarlijk is als in Gaza. Het omstreden plan kreeg internationaal veel kritiek.
Abu Sultan benadrukt dat ze mensen niet ertoe oproepen hun vaderland te verlaten. "We roepen mensen op te overleven."
Voor Murtaja is elke manier om te vertrekken een optie. "Dit is geen makkelijke keuze. Het gaat om de veiligheid en het overleven van mijn familie. Ik kan niet blijven toekijken hoe mijn kinderen lijden."
Studenten Randstad besmet met MRSA-bacterie
Meerdere studenten zijn de laatste maanden besmet geraakt met MRSA. Dat is een bacterie die ongevoelig is voor de meeste antibiotica, waardoor infecties moeilijk te behandelen zijn. De besmettingen zijn vooral waargenomen in Delft en andere steden in de Randstad.
MRSA (ook wel bekend als de 'ziekenhuisbacterie') is voor gezonde mensen niet gevaarlijk, maar kan dat wel zijn voor mensen die minder weerstand hebben of in het ziekenhuis liggen.
Je loopt het op door huid-op-huidcontact, zoals bij sporten of knuffelen. Ook contact met bijvoorbeeld handdoeken of sportmatten kan tot besmetting leiden, evenals contact met wondvocht of huidschilfers. Je kan drager zijn van MRSA zonder ziek te worden. Meestal gaat de bacterie vanzelf weer weg.
De GGD https://www.ggdhaaglanden.nl/nieuws/mrsa-besmettingen/
om mee te doen aan activiteiten waarbij huid-op-huidcontact is of waarbij de huid beschadigd kan raken, zoals sporten of ontgroening.
Door extreem weer stijgen voedselprijzen enorm in korte tijd
Extreme weersomstandigheden leiden ertoe dat voedselprijzen in korte tijd enorm stijgen. Dat blijkt uit Europees onderzoek waarin de prijs van meerdere voedingsmiddelen uit zestien regio's is geanalyseerd.
Onderzoekers https://bijlagen.nos.nl/artikel-23214800/Kotz_2025_Environ._Res._Lett._20_081001.pdf
naar data tussen 2022 en 2024. Daaruit blijkt bijvoorbeeld dat de wereldmarktprijs voor cacao na extreme hitte in februari in Ghana en Ivoorkust twee maanden later steeg met 280 procent. Die West-Afrikaanse landen produceren 60 procent van de cacao wereldwijd.
In Japan steeg de prijs van rijst afgelopen september met 48 procent door een hittegolf een maand eerder. Ook Zuid-Korea had last van diezelfde hitte, waardoor de koolprijzen nog dezelfde maand met 70 procent stegen.
Dure aardappelen
De gevolgen van extreme weersomstandigheden op voedselprijzen waren ook in Europese landen te zien. Zo was de prijs voor olijfolie in de Europese Unie vorig jaar januari 50 procent hoger vanwege aanhoudende extreme droogte in Spanje en Italië in 2022 en 2023.
De Britten betaalden in de eerste twee maanden van 2024 22 procent meer voor aardappelen door een natte winter.
Sociale onrust
De onderzoekers waarschuwen dat enorme prijsstijgingen in korte tijd door extreme weersomstandigheden vaker zullen voorkomen als de opwarming van de aarde niet wordt aangepakt.
De gevolgen daarvan zullen op meerdere manieren voelbaar zijn in de samenleving. Zo zeggen de onderzoekers dat mensen met een laag inkomen minder vers voedsel kunnen kopen door de hogere prijzen, wat weer gevolgen kan hebben voor hun gezondheid.
Ook kunnen de door klimaatgedreven prijsstijgingen tot politieke en sociale onrust in de samenleving leiden. Als voorbeeld noemen de onderzoekers de Arabische Lente, waarvoor gestegen voedselprijzen mede de aanleiding vormden.
Openbaar Ministerie mogelijk nog weken afgesloten van internet
Het Openbaar Ministerie (OM) verwacht dat het mogelijk nog weken afgesloten is van het internet. Vorige week koppelde het OM zijn systemen los na vermoedens van een hack.
Dat betekent dat medewerkers van het OM niet per mail bereikbaar zijn en niet op afstand kunnen inloggen. Dat had vorige week al gevolgen voor rechtszaken. Officieren van justitie konden niet in de dossiers kijken, waardoor de papieren geprint moesten worden.
Later meer
Man wordt twee keer miljonair door per ongeluk twee Powerball-loten te kopen
Door een foutje heeft een Amerikaan niet een maar twee keer 1 miljoen dollar gewonnen in de Powerball-loterij.
Paul Corcoran uit Fitchburg, Massachusetts kocht twee losse loten voor de Powerball-trekking van woensdag 9 juli. Hij kocht aanvankelijk een lot voor zeven Powerball-trekkingen en dacht ten onrechte dat de laatste trekking op dat lot al had plaatsgevonden. Hierdoor besloot hij een nieuw lot te kopen, waarin opnieuw de trekking van 9 juli was opgenomen.
De getallen op de vijf getrokken witte ballen kwamen overeen met zijn twee loten. Dat betekende een geldprijs van 1 miljoen dollar per lot. Alleen het getal van de rode Powerball die aan de jackpot gekoppeld is, kwam niet overeen met dat van Cocoran. Hij zei dat hij al "een tijdje" met diezelfde willekeurige nummers speelde.
Minimale kans op winst
De loterijwinnaar vertelde naderhand dat de dubbele winst "een goed gevoel" gaf, maar dat hij nog niet wist wat hij met het geld ging doen.
De volgende Powerball-trekking is op 21 juli met een geschatte jackpot van 308 miljoen dollar. De kans om de jackpot te winnen is 1 op 292,2 miljoen.
Vervuilende staalslakken op risicoplekken voorlopig verboden
Er komt voorlopig een verbod op het gebruik van staalslakken op plekken waar dat een risico kan zijn voor de volksgezondheid. Dat laat demissionair staatssecretaris Thierry Aartsen van Milieu weten aan de Tweede Kamer. Een meerderheid van de Kamer had aangedrongen op een tijdelijk verbod.
Een jaar lang is het niet toegestaan om staalslakken te gebruiken op plekken waar bijvoorbeeld direct contact met het materiaal of het stof daarvan mogelijk is, zoals fietspaden, wandelpaden en speelterreinen. Het ministerie komt met een vergunningsplicht voor andere toepassingen op land "om veilig gebruik te garanderen".
Wat zijn staalslakken?
Staalslakken worden in Nederland gemaakt door Tata Steel. Het is een overblijfsel na de productie van staal en ziet eruit als grijs steenachtig spul dat zware metalen bevat. Tata Steel kan er niets mee, maar produceert wel zo'n 650.000 ton staalslakken per jaar. Dat komt neer op zo'n 26.000 vrachtwagens.
De Nederlandse overheid stimuleert de zogeheten circulaire economie: afval moet zoveel mogelijk worden hergebruikt. Bedrijven die staalslakken produceren en verkopen bestempelen het daarom graag als bouwmateriaal en niet als afval.
Het grijze, steenachtige materiaal dat overblijft na de productie van staal wordt vaak gebruikt als goedkoop bouwmateriaal, bijvoorbeeld bij de aanleg en versteviging van wegen, dijken en vaargeulen.
Maar het RIVM https://www.rivm.nl/bibliotheek/rapporten/2022-0180.pdf
dat er schadelijke stoffen vrijkomen als staalslakken in contact komen met regen- en grondwater. Ook kunnen mensen klachten krijgen zoals bloedneuzen.
De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) waarschuwde al twee keer dat staalslakken ondanks de toepassing van geldende wet- en regelgeving milieuschade veroorzaken. Ook de Algemene Rekenkamer trok aan de bel en vroeg om ingrijpen.
Niet bij kinderspeelplekken
Uit https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2567521
van Nieuws & Co en Nieuwsuur (NOS/NTR) bleek dat het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat tweemaal de milieurisico's van het restproduct verzweeg en Tata Steel hielp bij de afzet.
De inmiddels opgestapte staatssecretaris Jansen van Milieu riep bedrijven vervolgens met https://open.overheid.nl/documenten/fd703295-c8cd-497d-bea6-c6f50ee3622a/file
op staalslakken niet te gebruiken op plekken waar kinderen spelen. Kinderen zouden het spul in hun mond kunnen stoppen en dat is vooralsnog niet in de regelgeving meegenomen.
Veiligheid hoogste prioriteit
Zijn opvolger, Aartsen, zegt dat veiligheid voor hem de hoogste prioriteit heeft. "Rapporten en signalen uit de praktijk wijzen op gezondheidsrisico's voor mensen en dieren op plekken waar staalslakken worden gebruikt", aldus Aartsen, die stelt dat met de huidige regels geen veilig gebruik van staalslakken te garanderen is.
Hij wil de pauze gebruiken om "goed onderzoek" te doen naar de risico's van staalslakken en mogelijk alternatief gebruik. Het gebruiken van staalslakken in groot oppervlaktewater blijft wel toegestaan. Volgens Aartsen heeft onderzoek uitgewezen dat daar geen gezondheids- of milieurisico's aan verbonden zijn.
Dat geldt ook als staalslakken zijn verwerkt tot betonsteen, worden gebruikt als toeslagmateriaal in beton of asfalt, of worden gebruikt als bindmiddel met een percentage van minder dan 20 procent.
Nieuwsuur en radioprogramma Nieuws & Co maakten deze video over hun onderzoek:
Superzware meteoriet geveild in Noordwijk: 'Wat de gek ervoor geeft'
Na de Marsmeteoriet die vorige week 5 miljoen dollar opbracht op een veiling, gaat er nu weer een bijzondere meteoriet onder de hamer. Deze komt niet van Mars, maar is wel veel imposanter: met een gewicht 240 kilo is het de grootste ijzermeteoriet die ooit op een veiling is aangeboden. De Marssteen was 'maar' 25 kilo.
Er zijn nog grotere en zwaardere, weet Philippe Schoonejans van de Space Expo in Noordwijk, waar het blok ijzer uit de ruimte vanaf vandaag is te bezichtigen. "Maar die zijn niet te koop of ze liggen nog ergens, vaak verborgen onder ijs, zee of land, op hun oorspronkelijke vindplaats."
De meteoriet is miljarden jaren geleden gevormd in de planetoïdengordel tussen Mars en Jupiter. De planetoïde waar hij deel van uitmaakte, moet bij een botsing in stukken uiteen zijn gevallen. Een van die stukken, van nog steeds 26.000 kilo, is daarbij uit koers geraakt.
Uiteindelijk kruiste dat stuk metalen ruimtepuin de baan van de aarde en zo'n tien- à dertigduizend jaar geleden was het raak: de gehavende planetoïde sloeg in, bij wat nu het dorp Gibeon in Namibië is.
Tijdens de helse afdaling in de dampkring brak de ruimtesteen in kleinere stukken. De reis eindigde met een stenenregen die voor eventuele oermensen ter plekke van apocalyptische proporties moet zijn geweest. Een van de brokstukken die insloegen in een gebied van 275 bij 100 kilometer was de nu te veilen ijzermeteoriet.
"Het was een kolossale inslag", zegt Schoonejans. "Er zijn veel brokstukken gevonden. Er liggen er ook nog veel, maar die mogen nooit meer geëxporteerd worden. Dat is sinds 2004 bij wet verboden. Dus dit is nu het grootste stuk dat je kan kopen, omdat het het land uit is gegaan voor de wet inging."
In 1836 ontdekte de Britse kapitein J. E. Alexander bij een rivier in Namibië de eerste brokstukken van de meteoriet. Hij nam ze mee naar Londen, waar werd aangetoond dat het om buitenaards materiaal ging. Later gingen brokstukken van de Gibeon-meteoriet de hele wereld over. Sommige liefhebbers kenden de stenen bijzondere krachten toe en hebben het over de 'genius stone'. De stukken meteoriet zouden creatief denken bevorderen.
De steen die nu in de Space Expo op een koper wacht belandde aanvankelijk bij een meteorietenlab in Arizona. In 2004 kwam het brokstuk in bezit van Sterrenwacht Mercurius In Dordrecht. Die wil het nu laten veilen. De opbrengst gaat naar een nieuw planetarium en de vernieuwing van hun sterrenwacht.
Opbrengst naar sterrenwacht
De Space Expo raakte erbij betrokken omdat de sterrenwacht de steen wilde laten certificeren door een expert. "Daar hebben we mee geholpen", vertelt Schoonejans. "Via universiteiten en hun internationale contacten met meteorieten-experts. Uiteindelijk is het gelukt via een Canadese professor." Er werd een monster van 20 gram van de meteoriet afgehaald voor wetenschappelijk onderzoek en de certificering.
De Dordtse sterrenwacht vroeg de Space Expo ook de veiling te organiseren. "Dat vonden we interessant, want daar kunnen we een programma omheen bouwen. We krijgen er geen cent voor, de benefits gaan naar de sterrenwacht in Dordrecht, die kunnen het geld goed gebruiken."
Vastgoedmagnaat
De hamvraag is natuurlijk hoeveel de Gibeon-meteoriet zal gaan opbrengen. Schoonejans: "De verwachting van de veilingmeester is dat hij rond een miljoen euro oplevert, maar het is maar wat de gek ervoor geeft. Er is steeds meer belangstelling voor dit soort objecten. Sotheby's had ook niet verwacht dat die Mars-meteoriet vorige week voor 5 miljoen weg zou gaan."
Er hebben zich al geïnteresseerden gemeld. Veilingmeester Bradley Hessink hoopt op verzamelaars of musea. "Maar je kan natuurlijk ook denken aan een vastgoedmagnaat in een penthouse in New York die hem naast zijn sterrenkijker zet."
De ijzermeteoriet van 240 kilo wordt geveild op zaterdag 30 augustus om 13.00 uur. Tot dat moment is het object te bezichtigen voor potentiële kopers, maar ook voor alle andere bezoekers van het ruimtevaartmuseum. En aanraken mag ook.
Veestapel verder gekrompen, minder dan 10 miljoen varkens in Nederland
Voor het eerst in bijna een halve eeuw zijn er minder dan 10 miljoen varkens in Nederland. Dat blijkt uit voorlopige cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Hiermee lijken opkoopregelingen om de stikstofuitstoot terug te brengen effect te hebben. Ook het aantal runderen in ons land neemt af.
Bij varkens was sprake van een daling van ruim 5 procent, naar 9,96 miljoen dieren. Bij runderen was de daling iets minder groot (3,3 procent). In totaal zijn er nu 3,65 miljoen runderen in Nederland. Een groot deel hiervan zijn melkkoeien.
Varkensboeren kwamen de afgelopen jaren voor meerdere regelingen in aanmerking als ze definitief zouden stoppen. Uit de CBS-cijfers blijkt dat vooral varkenshouders met kleine (tot 500 varkens) en middelgrote bedrijven (maximaal 5000 varkens) er een punt achter hebben gezet.
Bijna gehalveerd
En dat geldt niet alleen voor het afgelopen jaar. Dit decennium stopte twee derde van de kleine varkenshouderijen. Het aantal grote bedrijven met meer dan 5000 varkens is juist stabiel gebleven. Het totaalaantal varkensboerderijen is in tien jaar tijd bijna gehalveerd.
Bij melkveehouderijen ging het om een daling van ruim een kwart. Melkveehouders moesten in 2017 vanwege het fosfaatreductieplan koeien van de hand doen tot het aantal dat ze hadden op 2 juli 2015. Ook het aantal vleeskalveren en het aantal boerderijen met vleeskalveren is afgenomen.
Al enkele jaren op rij neemt het gemiddelde aantal runderen per boerderij toe. Waar dit jaar gemiddeld 114 melkkoeien op een melkveehouderij staan, waren dat er tien jaar geleden 89. Bij vleeskalveren is bijna sprake van een verdubbeling, van 476 naar 708.
De cijfers van het CBS zijn gebaseerd op de landbouwtelling van 1 april. In september worden de cijfers bijgesteld en in maart volgend jaar komen de definitieve cijfers.
Dichtgetimmerd, beschimmeld: wijk Enschede is wateroverlast niet te boven
Dat het vandaag precies een jaar geleden flink zou regenen, was voor inwoners van Enschede geen verrassing. Het was een natte maand en de weersverwachtingen voor 21 juli waren niet anders. Maar dat het water door de straten zou klotsen en tientallen huizen in de wijken Stadsveld en Pathmos https://nos.nl/artikel/2562192
, was een rampscenario dat niemand verwachtte.
Ook buurtbewoner Floris Penders zag zijn inboedel door het huis en over straat drijven. "Het regende en het regende. Bij mij liep het door de voordeur naar binnen. En het kwam ook via de achterkant naar binnen. Er was geen houden meer aan." Inmiddels is hij verhuisd, zijn huis kan niet meer worden bewoond.
https://nos.nl/artikel/2529776
in een veranderend klimaat.
Badkuip
Penders doet zijn verhaal in zijn oude wijk, die nu her en der nog bewoond wordt maar waar tal van huizen leegstaan sinds de overstroming. Ze zijn dichtgetimmerd, niet langer bewoonbaar door al het vocht dat tot diep in het isolatiemateriaal is getrokken en de schimmels en bacteriën die er welig tieren.
Niet alleen het water dat uit de lucht kwam bleek die dag een probleem. Penders: "Er stond al een centimeter of 10 in ons huis. Toen het minder hard begon te regenen dachten we: we hebben het ergste gehad. Maar toen kwam de riolering omhoog en steeg het nog een keer een x-aantal centimeter. Er was echt paniek in de straat."
Er blijkt geen techniek tegen opgewassen. Onderzoeksbureau Arcadis https://enschede.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Document/ad2c2961-5f53-4c58-8ce3-b814571d0f00?documentId=5c64ea31-db2f-45b9-902a-afe04efe17ac&agendaItemId=614d363b-1d24-48b2-ae97-cdf224b44d26
tal van maatregelen: grotere rioolbuizen, de aanleg van ondergrondse waterbergingen en zo nog zestien lapmiddelen met een prijskaartje tussen de 30 en 105 miljoen euro. Niets daarvan zou werken, stelde Arcadis vast: bij een vergelijkbare bui zouden de laaggelegen volksbuurten opnieuw vollopen als een badkuip.
Vroeger kon Enschede zijn regenwater kwijt in beken, maar veel daarvan zijn in een eeuw tijd verdwenen:
"Als we al aanpassingen willen doen aan de stad, zijn dat grote, ingrijpende aanpassingen. Niet alleen in deze wijk, maar ook op andere plekken in de stad, om te voorkomen dat het water hier naartoe komt", vertelt Lies Rubingh, die zich bij de gemeente bezighoudt met klimaatadaptatie. "Dat zijn hele ingrijpende projecten die veel tijd kosten." En zelfs met al die oplossingen blijft het risico op wateroverlast hier groot.
"Eerlijk is eerlijk", gaat Rubingh verder. "21 juli vorig jaar heeft ons heel erg bewust gemaakt van het feit dat we het niet meer redden met de maakbare oplossingen die we tot nu toe altijd hebben toegepast, zoals grote betonnen bassins onder de grond en grote rioolbuizen om water op te vangen. De hoosbuien van de toekomst zijn zo groot, daar red je het niet mee."
De gemeente kan dus kortgezegd geen gezonde leefomgeving meer garanderen:
https://inos.intern.nos.nl/#item/internet/video/23201426
Het relaas van Penders en de overstroming in Enschede worden beschreven in een vandaag verschenen https://www.raadrvs.nl/adviezen/t/te-heet-onder-onze-voeten
van de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS), een onafhankelijk adviesorgaan van de regering en de Tweede Kamer.
Het besef dat klimaatverandering, net als biodiversiteitsverlies, vervuiling en verandering van landgebruik - zogeheten https://nos.nl/artikel/2490480-mens-heeft-aarde-over-grenzen-geduwd-blijkt-uit-gezondheidscheck-voor-planeet
- veel impact heeft op de volksgezondheid moet doordringen, staat in dat advies.
"Klimaatverandering leidt tot gezondheidsproblemen", zegt voorzitter Jet Bussemaker, die verwijst naar de ziekmakende schimmels die door de vochtproblematiek in Enschede in de huizen zit.
Over dit soort problemen moet de overheid al vóór een overstroming veel meer nadenken, vindt ze. "Die mensen worden ziek van hun leefomgeving en vervolgens moeten we dat weer gaan repareren. Laten we dat nou aan de voorkant doen."
"Wat wij constateren is dat mensen met lage inkomens relatief weinig bijdragen aan klimaatverandering, maar dat ze wel een hoge prijs betalen in het aanpakken daarvan. Eigenlijk zou dat andersom moeten zijn", vindt Bussemaker. "Hoe je dat wil doen, is een politieke vraag, maar wij zeggen wel: neem die rechtvaardigheidsvraag mee."
Enschede is wat haar betreft niet uniek: "Wat er in Enschede is gebeurd, kan in elke wijk in Nederland gebeuren. Natuurlijk zijn er wijken die extra kwetsbaar zijn. Dat zijn vaak ook de wijken met relatief veel huurwoningen, met vaak ook slechtere woningen. Het is een probleem dat we niet van ons kunnen afschuiven. Het kan ons allemaal overkomen."
Wateroverlast door regen in noorden Nederland
Onweersbuien en hard wind hebben in het noorden van Nederland gisteren aan het begin van de avond voor ondergelopen straten en schade gezorgd.
In het Groningse Roodeschool viel in korte tijd 46 millimeter neerslag, ruim de helft van wat er in een maand valt.
Ook op andere plaatsen in het noordoosten was lokaal sprake van wateroverlast. Enkele huishoudens in Drenthe kregen daar ook mee te maken. Zo viel in Assen bijna 40 millimeter regen. Plaatselijk kwamen straten onder water te staan. Ook in Friesland en Groningen zijn er meldingen van wateroverlast door stevige buien.
Er viel er niet alleen veel regen, ook waaide het in het noorden hard. Zoals in Beilen in de buurt van Assen. Daar waaiden tijdens een zomerstorm verschillende bomen om.
WOII-veteraan en TikTokker 'Papa Jake' overleden (102)
D-Day-veteraan en populaire TikTokker "Papa Jake" Larson is op 102-jarige leeftijd overleden. Dat heeft zijn kleindochter bekendgemaakt. Op zijn TikTok-account https://www.tiktok.com/@storytimewithpapajake
stroomden al snel berichten binnen van mensen vanuit de hele wereld die hem de laatste eer brachten.
De Amerikaan overleefde in 1944 het Duitse vuur op de kliffen van Normandië en kreeg op latere leeftijd meer dan 1,2 miljoen volgers op TikTok. In zijn TikTok-video's vertelde Papa Jake grappige verhalen, maar herinnerde hij mensen ook aan de gruwelen van oorlog.
Jake Larson werd geboren op 20 december 1922 in Owatonna, Minnesota. In 1938 loog hij over zijn leeftijd en sloot zich op 15-jarige leeftijd aan bij de National Guard terwijl militairen minstens 17 moesten zijn.
In 1942 werd hij naar Europa gestuurd en kwam hij terecht in Noord-Ierland. Daar werd hij sergeant operaties en stelde hij de planningsboeken samen voor de invasie van Normandië.
Emmy
Op D-Day, 6 juni 1944, was hij een van de bijna 160.000 geallieerde soldaten die aan land gingen op de kust van Normandië. Hij overleefde machinegeweervuur op Omaha Beach en wist ongedeerd de heuvels te bereiken, die toen nog vol zaten met Duitse bunkers die veel Amerikaanse soldaten doodden.
Tachtig jaar na D-Day gaf Larson een interview aan CNN-journalist Christiane Amanpour. Hij zei toen dat hij zichzelf niet zag als held en dat hij net als alle anderen bereid was om zijn leven tegen om Hitler te verslaan. Amanpour won daarmee een Emmy-tv-prijs. Ze gaf de trofee vervolgens aan de veteraan.
Coldplay-zanger Chris Martin waarschuwt bezoekers: 'Je wordt gefilmd'
De Britse band Coldplay heeft bij het eerste concert sinds een video viraal ging waarin een stel betrapt werd op een affaire, het publiek vooraf gewaarschuwd dat ze gefilmd kunnen worden.
"We willen graag een aantal van jullie in het publiek begroeten," zei Coldplay-zanger Chris Martin. "Dat doen we met onze camera's, waarmee we sommigen van jullie op het grote scherm zetten. Dus als je je make-up nog niet hebt gedaan, doe dat nu."
De video waarin Chris Martin fans waarschuwt:
Enkele dagen eerder waren Andy Byron, CEO van databedrijf Astronomer, en Kristin Cabot, hoofd personeelszaken bij hetzelfde bedrijf, wereldnieuws. Voor de ogen van tienduizenden fans verschenen ze samen https://nos.nl/artikel/2575597
. Toen ze doorhadden dat ze in beeld waren, doken ze snel weg en bedekten hun gezicht met hun handen. Martin grapte toen: "Of ze hebben een affaire, of ze zijn gewoon heel erg verlegen." Kort daarna werd duidelijk dat beiden getrouwd waren en een affaire hadden.
De video van het stel had grote gevolgen voor Byron: hij werd ontslagen als CEO. In een verklaring liet het bedrijf weten dat van hun leiders wordt verwacht dat ze "de norm stellen op het gebied van zowel gedrag als verantwoording en dat is recentelijk niet gebeurd."
Een dag na het incident vroeg de zanger al aan andere bezoekers die gefilmd werden of ze een stel waren. Maar gisteren waarschuwde hij expliciet dat mensen groot in beeld kunnen komen, iets wat Byron en Cabot overkwam zonder de voorafgaande waarschuwing.
Belgische koning Filip noemt situatie in Gaza 'schande voor de mensheid'
De Belgische koning Filip heeft de humanitaire situatie in Gaza "een schande voor de mensheid" genoemd. Hoewel hij zich niet specifiek tot Israël richtte, is het de eerste keer dat de vorst zich zo scherp uitspreekt over het conflict.
"Ik sluit me aan bij iedereen die de ernstige humanitaire wantoestanden in Gaza aan de kaak stelt, waar onschuldige burgers, gevangen in hun enclave, van honger sterven en bezwijken onder de bommen", zei koning Filip in zijn jaarlijkse toespraak ter gelegenheid van de nationale feestdag van België, 21 juli. Hij riep op tot een onmiddellijk einde aan de "ondraaglijke crisis".
Filip vertelde over een ontmoeting met een Palestijnse en een Israëlische vader die beiden een kind zijn verloren door de oorlog. "Ik was overweldigd door hun getuigenis. Ze hebben wraakgevoelens opzijgezet en ervoor gekozen om hun lijden om te zetten in een boodschap voor vrede."
Koepel van Joodse organisaties kritisch
Het Vlaamse Forum der Joodse Organisaties heeft kritisch gereageerd op de toespraak. De koepel van belangenorganisaties begrijpt niet dat de koning zich niet uitspreekt over de Palestijnse terroristische aanval van oktober 2023 en de gijzelaars die sindsdien vastzitten in de Gazastrook.
"Sinds die gruweldag verkeren er nog steeds tientallen gijzelaars in de tunnels van Gaza, waar zij onder mensonwaardige omstandigheden worden vastgehouden. Voor hen en hun families is elke dag die in stilte voorbijgaat er één te veel", staat in een verklaring.
Beer die jogger doodde in Italië vertrokken naar verblijf in Zwarte Woud
Een in Italië beruchte beer is gisteravond vertrokken naar een speciale opvanglocatie in Duitsland. Berin JJ4, die een 26-jarige Italiaanse jogger had gedood, wordt opgenomen in het Alternativen Wolf- und Bärenpark in het Zwarte Woud.
De verhuizing was ruim een jaar geleden al besloten. De bouw van een nieuw verblijf liep echter vertraging op door zware regenval in de omgeving, waardoor de beer niet eerder kon komen. "Het vervoer vindt plaats onder strikte veiligheidsmaatregelen", laat de berenopvang weten https://www.baer.de/#Liveticker
.
Protest door activisten
De berin is opgehaald in de Noord-Italiaanse provincie Trentino. Daar was het dier gevangen kort na de dood van de jogger in april 2023. De autoriteiten hadden opdracht gegeven JJ4, die ook bekendstaat als Gaia, af te maken, maar die werden teruggefloten door een rechtbank. Dierenactivisten hadden een zaak aangespannen om het dier te redden.
De bijna 20 jaar oude berin komt nu terecht in een natuurgebied met een hoge omheining eromheen. Op tien hectare verblijven zo'n tien beren, drie wolven en twee lynxen. De grond bij het hek is afgeschermd zodat Gaia geen tunnel kan graven om te ontsnappen.
In het park wordt ze herenigd met een familielid. Sinds 2010 verblijft Jurka, de moeder van Gaia, hier in in het Zwarte Woud.
Ondanks bestand dag vol gevechten in Zuid-Syrië, 'bedoeïen weg uit Sweida'
Zaterdag is opnieuw gevochten in en rondom de Zuid-Syrische stad Sweida. Ondanks dat er 's ochtends https://nos.nl/artikel/2575614
, werd mitrailleur- en artillerievuur gehoord door journalisten. 's Avonds kwamen er berichten dat gewapende bedoeïen Sweida hebben verlaten.
Bij gevechten tussen de druzische minderheid, bedoeïenen en het regeringsleger zijn in een week tijd 940 doden gemeld. Er zijn standrechtelijke executies uitgevoerd en andere grove mensenrechtenschendingen. Buurland Israël heeft luchtaanvallen uitgevoerd op doelen van het regeringsleger.
Volgens het Syrische ministerie van Binnenlandse Zaken zijn de bedoeïenen weg uit Sweida. Een woordvoerder stelt dat het regeringsleger ter plekke is en dat de gevechten zijn gestopt. Het is onduidelijk in hoeverre dat klopt; de afgelopen tijd is vaker een staakt-het-vuren aangekondigd en vervolgens herhaaldelijk geschonden.
'Druzen hebben controle over Sweida'
Ook het Syrisch Observatorium voor de Mensenrechten (SOHR) zegt dat de bedoeïenen, die vochten tegen de druzen, zijn vertrokken uit Sweida. Druzenstrijders hebben de controle heroverd in heel de stad, stelt SOHR. Deze organisatie volgt vanuit het buitenland de situatie in Syrië en baseert zich op lokale en openbare bronnen.
Bij de terugtrekking uit Sweida zouden bedoeïenen de stad hebben beschoten met mortieren. SOHR meldt dat er sprake is van schade en mogelijke burgerslachtoffers. Verslaggevers van persbureau Reuters hoorden ter plekke ook beschietingen, maar hebben niet vastgesteld dat er slachtoffers zijn gevallen.
Over de situatie in Sweida is nog veel onduidelijk. Vaststaat is dat er plunderingen en wraakacties zijn uitgevoerd. Daarbij zouden de gewapende bedoeïenen hebben samengewerkt met militairen van het regeringsleger. Het nationale leger is https://nos.nl/artikel/2575442
, zeiden experts onlangs tegen de NOS.
Wie zijn de druzen?
Druzen vormen een kleine religieuze groepering van zo'n miljoen mensen in het Midden-Oosten. Ze wonen verspreid over Libanon, Israël, Syrië en Jordanië.
In Syrië vormen ze zo'n 3 tot 4 procent van de bevolking. Ze wonen met name in het zuiden in en bij Sweida en op de door Israël illegaal geannexeerde Golanhoogten. De druzen hebben wortels in de sjiitische islam, maar hebben een eigen cultuur en identiteit.
Eerder dit jaar legden we in https://nos.nl/artikel/2565670-hoe-de-druzen-het-middelpunt-werden-van-de-complexe-strijd-in-syrie
onder meer uit waarom Israël zich mengt in het complexe conflict tussen Syrische pro-regeringsstrijders en de druzen.
Automobilist rijdt in op mensen in Los Angeles, tientallen gewonden
In Los Angeles is een automobilist ingereden op een groep mensen, zo https://lafd.org/alert/traffic-multiple-patients-07192025-inc0120
. Dat gebeurde midden in de nacht op de verkeersader Santa Monica Boulevard in de wijk East Hollywood, in het noordwesten van de Amerikaanse miljoenenstad.
Naar schatting vijf mensen verkeren in kritieke toestand, zegt de brandweer. In totaal zijn acht à tien mensen zwaargewond geraakt. Daarnaast zijn er naar schatting zo'n tien tot vijftien lichtgewonden.
Waarom de automobilist op de mensen inreed en wat er met de chauffeur is gebeurd, is nog niet bekend.
Bij Coldplay 'betrapte' topman op non-actief gesteld door bedrijf
De topman van het Amerikaanse bedrijf Astronomer is op non-actief gesteld, nadat hij eerder deze week live tijdens een concert leek te worden betrapt op het hebben van een affaire.
Andy Byron, ceo van databedrijf Astronomer, kwam namelijk voor de ogen van tienduizenden fans vol in beeld op een groot scherm tijdens een concert van Coldplay in het Gillette Stadium, eerder deze week in Foxborough.
Hij omhelsde op dat moment innig een vrouw. Dat bleek alleen niet zijn eigen vrouw te zijn, maar de baas van personeelszaken bij het bedrijf, Kristin Cabot.
Toen de twee doorkregen dat ze in beeld waren op de zogenoemde kisscam, sloeg Cabot meteen de handen voor haar gezicht en draaide ze zich om. Byron dook omlaag en verdween zo uit beeld.
Het opmerkelijke tafereel viel Coldplay-zanger Chris Martin ook op. "Of ze hebben een affaire, of ze zijn gewoon heel erg verlegen", grapte hij.
Het bewuste moment:
Kort na het concert gingen de beelden viraal en sindsdien is het moment een dankbaar onderwerp voor makers van memes. Ook werd de identiteit van de twee razendsnel achterhaald door media in de VS, net als het feit dat beiden getrouwd bleken.
Een reactie van het bedrijf liet alleen op zich wachten, tot er gisteravond een bericht op X verscheen met de aankondiging van een formeel onderzoek.
Het bedrijf onderstreepte bij die aankondiging dat het veel waarde hecht "aan de waarden en cultuur" binnen het bedrijf. "En van onze leiders wordt verwacht dat ze de norm stellen in zowel gedrag als verantwoording."
Een paar uur later maakte Astronomer via X bekend dat Byron op non-actief is gesteld en dat er de komende dagen meer informatie zal worden gedeeld. Het is niet bekend of ook Cabot op non-actief is gesteld. De twee hebben zelf nog niet publiekelijk gereageerd.
'Syrische leger gaat opnieuw naar Sweida na nieuwe gevechten'
Het Syrische regeringsleger maakt zich op om weer naar Sweida te gaan nu er opnieuw gevechten zijn uitgebroken tussen druzen en bedoeïenen in het zuiden van Syrië. Dat meldt persbureau AP op basis van gesprekken met twee Syrische regeringsfunctionarissen. Het Syrische leger zou afspraken hebben gemaakt met een aantal druzengroeperingen om het gebied in te trekken om de stabiliteit in de regio te herstellen en de staatsinstituties te beschermen.
Het is nog onduidelijk wanneer het leger van plan is om naar Sweida te gaan. Volgens AP meldden de twee bronnen later dat er weliswaar een overeenkomst is bereikt tussen het regeringsleger en de druzen, maar dat het sturen van troepen is uitgesteld. Een reden daarvoor werd niet gegeven, meldt AP.
Israël stemt in met beperkte toegang
Eerder vandaag ontkende het Syrische ministerie van Binnenlandse Zaken nog dat het leger opnieuw naar Sweida zou gaan. Die ontkenning volgde op nieuws uit Israël. "In het licht van de voortdurende instabiliteit in het zuidwesten van Syrië, heeft Israël ermee ingestemd om beperkte toegang van de (Syrische) binnenlandse veiligheidstroepen tot het district Sweida toe te staan voor de komende 48 uur", citeert persbureau Reuters een anonieme Israëlische functionaris.
Nadat er vorig weekend gevechten waren uitgebroken tussen de druzen en bedoeïenen, greep het regeringsleger hard in. Daar werd door de druzen, die een moeizame relatie hebben met de nieuwe Syrische regering, wisselend op gereageerd. Verschillende druzische milities gingen de strijd aan met het leger.
Het Israëlische leger viel vervolgens het Syrische leger aan. Volgens de Israëlische premier Netanyahu waren de luchtaanvallen deels bedoeld om de druzen te beschermen, maar wilde Israël ook voorkomen dat het Syrische leger zich in het zuiden van het land zou vestigen. Sweida ligt in de buurt van de grens met Israël. Woensdag voerde Israël ook een droneaanval uit op het hoofdkwartier van het Syrische leger in https://nos.nl/artikel/2575237
.
Eerder deze week liet de Israëlische minister van Defensie weten dat Israël het Syrische leger zou blijven aanvallen zolang het zich niet had teruggetrokken uit Sweida. Israël zou nu dus wel akkoord zijn gegaan met de aanwezigheid van het Syrische leger bij Sweida.
Moordpartijen en vernedering
Al snel kwamen er beelden en verhalen vanuit Syrië die een beeld schetsten van vernederingen en moordpartijen, ook door het Syrische regeringsleger. Te zien was hoe mannen in burgerkleding werden geëxecuteerd en hoe de snorren van druzische mannen werden afgeschoren. Die snorren zijn een symbool van trots voor de druzen. Ook druzen zouden zich schuldig hebben gemaakt aan mensenrechtenschendingen.
De Syrische president Sharaa noemde in een televisietoespraak de bescherming van de druzen een prioriteit en beloofde de daders van de misstanden aan te pakken. Sharaa beloofde sinds zijn aantreden herhaaldelijk alle religieuze en etnische minderheden in het land te beschermen.
Wie zijn de druzen?
Druzen vormen een kleine religieuze groepering van zo'n miljoen mensen in het Midden-Oosten. Ze wonen verspreid over Libanon, Israël, Syrië en Jordanië.
In Syrië vormen ze zo'n 3 tot 4 procent van de bevolking. Ze wonen met name in het zuiden in en bij Sweida en op de door Israël illegaal geannexeerde Golanhoogten. De druzen hebben wortels in de sjiitische islam, maar hebben een sterke eigen cultuur en identiteit.
Dinsdag werd er een staakt-het-vuren afgekondigd, maar dat hield geen stand. Nadat gisteren https://nos.nl/artikel/2575345
een wapenstilstand werd afgesproken trokken de Syrische regeringstroepen zich terug uit de stad.
Volgens het in Londen gevestigde Syrisch Observatorium voor de Mensenrechten (SOHR), dat via een lokaal netwerk in Syrië informatie verzamelt, zijn bijna https://nos.nl/artikel/2575491
gedood bij de geweldsescalatie.
Er zijn al jarenlang spanningen tussen de druzen en de bedoeïenen. De meeste conflicten gaan over de toegang tot water en land, maar ook over de distributie van de synthetische drug captagon. Het geweld laaide op nadat er een druzische groenteboer was ontvoerd.
Duizenden mensen zijn op de vlucht geslagen voor het geweld in de regio. De Verenigde Naties hebben geen toegang tot het gebied om humanitaire en medische hulp te verlenen aan de bevolking.
Laatste dag Vierdaagse, eerste gladiolen al vroeg uitgedeeld
Toeschouwers en 100.000 gladiolen staan langs de kant van de Via Gladiola tijdens de laatste, feestelijke dag van de Nijmeegse Vierdaagse. Iets na 09.00 uur vanochtend kwam de eerste deelnemer over de eindstreep. Net als de afgelopen twee jaar was rolstoeler Ronald van Dort het allersnelst.
"Ik heb er 5 uur en 10 minuten over gedaan", zegt hij tegen https://www.gld.nl/nieuws/8340582/vrouw-van-ed-bijna-overleden-nu-loopt-ze-de-nijmeegse-vierdaagse
nog niet open was.
De eerste finisher:
Simon Brownlee kwam rond 09.45 uur binnen als eerste loper. "Het ging lekker. Maar het wordt wel zwaarder naarmate ik ouder word", zegt hij tegen de regionale omroep.
De Engelsman woont in Leiden en deed al vaak mee aan de Vierdaagse. Hij was al tientallen keren de snelste van de dag en al vaker de eerste die op de Via Gladiola de eindstreep bereikte. Zo snel zijn heeft zo zijn voordelen. "Het leuke is als je wordt aangemoedigd. Dan weet je zeker dat het voor jou is, want ik ben de enige die er loopt."
Wie vandaag de eindstreep haalt, kan traditiegetrouw gladiolen verwachten. De bloemen zijn dit jaar afkomstig van een familiebedrijf in het Gelderse Heumen. Toch groeiden de bloemen op Limburgse bodem. "Je kan gladiolen niet twee keer op dezelfde plek telen. Dit jaar staan al onze bloemen in Limburg, maar dat is niet per se elk jaar zo", legt teler Louise Theunissen uit bij regionale omroep https://www.l1nieuws.nl/nieuws/2955700/traditie-in-bloei-limburgse-gladiolen-het-symbool-voor-uitlopen-nijmeegse-vierdaagse
.
De bloemen zijn speciaal voor de Vierdaagse gekweekt. "De gladiool staat symbool voor overwinning", vertelt Theunissen. "En de Vierdaagse uitlopen is natuurlijk ook echt een overwinning."
De gladiolen zijn geplukt toen ze nog niet in bloei stonden. "Je wil vrijdag mooie bloempjes kunnen overhandigen aan de deelnemers. Daarvoor moeten de bloemen enkele dagen in water staan en in een ruimte op kamertemperatuur."
Onderzoek: Signal fors gegroeid, amper stoppers bij WhatsApp
Het aantal mensen in Nederland dat de chatapp Signal gebruikt, is in de eerste helft van dit jaar meer dan verdubbeld naar 1,8 miljoen gebruikers. Dat staat in de tussentijdse update van het jaarlijkse Nationale Social Media onderzoek van Newcom.
Door de snelle groei is Signal terechtgekomen op nummer 10 van de populairste sociale platforms in Nederland. Op nummer 1 staat met 13,7 miljoen gebruikers nog altijd WhatsApp. Die app kreeg er in dezelfde periode zo'n 200.000 nieuwe gebruikers bij.
In sommige kringen deden gebruikers de afgelopen maanden een oproep om WhatsApp te verwijderen en https://nos.nl/artikel/2557235
naar Signal. Weliswaar stapte een groep over, maar van de Signal-gebruikers zit volgens Newcom 98 procent ook nog op WhatsApp. Dit laat zien hoe dominant deze app is onze maatschappij.
Geen afscheid
Slechts 1 procent van de Signalgebruikers heeft WhatsApp opgezegd, en 1 procent zegt WhatsApp nooit te hebben gebruikt. Weinig Nederlanders hebben WhatsApp het afgelopen halfjaar van hun telefoon verwijderd: 0,5 procent, zo'n 90.000 gebruikers. Bij Signal is dat aantal vele malen groter: daar hebben zo'n 330.000 mensen de app alweer vaarwel gezegd.
"Echt dit opzeggen, afscheid nemen van WhatsApp, dat doen mensen nauwelijks", zegt Newcom-directeur Neil van der Veer. "Veel Signalgebruikers voegen nog niet de daad bij het woord. Het zit echt in de experimenteerfase." Dat wil niet zeggen dat het niet leeft in bepaalde kringen. Signal is het populairst onder theoretisch opgeleiden tussen de 45 en 60 jaar.
Onderzoek naar socialemediagebruik
Newcom deed een tussentijdse meting van het jaarlijkse socialemediaonderzoek, onder een representatief panel van ruim 1500 mensen ouder dan 15 jaar.
Het onderzoeksbureau heeft daarin alle platformen meegenomen. Wel is er een aantal uitgelicht vanwege actuele ontwikkelingen: Whatsapp, Signal, BlueSky, Truth Social en X.
Platform X ziet het aantal Nederlandse gebruikers sinds 2024 gestaag afnemen. Afgelopen halfjaar vertrokken weer zo'n 400.000 mensen. In totaal zijn op het platform nog zo'n 2,3 miljoen Nederlandse gebruikers te vinden.
De drie belangrijkste redenen die ondervraagden noemen om niet meer actief te zijn op X: ze vinden een ander platform leuker, voelen zich op X niet meer thuis of vinden dat er op X te veel nepnieuws rondgaat.
Deel kiest bewust
https://nos.nl/artikel/2544998
en Truth Social, het platform van de Amerikaanse president Trump, hebben in Nederland relatief weinig gebruikers. BlueSky heeft er 350.000 en Truth Social 190.000.
Volgens Newcom-directeur Van der Veer laten de groei van Signal en het verlies van X zien dat een deel van de gebruikers bewust sociale media kiest op basis van vertrouwen en inhoud. "Maar het gros is minder bezig met deze thema's. Zij maken volop gebruik van commerciële platformen zoals WhatsApp."
Omstreden stroomkabel bij Schiermonnikoog komt er toch, 'op z'n minst kortzichtig'
Ondanks fel protest van natuurorganisaties en bestuurders heeft demissionair minister Sophie Hermans besloten dat er een dikke stroomkabel komt in het Waddengebied. De kabel moet de stroom die windmolens opwekken op de Noordzee bij Pieterburen aan land brengen. De kabel gaat onder de oostpunt van Schiermonnikoog door.
De minister stelt in haar besluit dat ze de zorgen van natuurorganisaties en bestuurders begrijpt, en dat er alles aan gedaan zal worden om de kabel "met respect voor de natuur en perspectief voor de landbouw" aan te leggen.
Dat stelt burgemeester Ineke van Gent van Schiermonnikoog niet gerust. "Schiermonnikoog en de kwetsbare Waddenzee met haar prachtige natuur beter verdienen dan deze route", aldus Van Gent bij https://www.rtvnoord.nl/natuur/1324203/stroomkabel-via-schiermonnikoog-komt-er-minister-hermans-schuift-bezwaren-aan-de-kant
.
Op z'n minst kortzichtig
De burgemeester werd vandaag door de minister telefonisch op de hoogte gesteld. "Ze gaf aan dat ze voet bij stuk houdt. Maar ik vind het een heel slecht besluit. En dat vind ik niet alleen, dat vindt eigenlijk heel bestuurlijk Noord-Nederland", stelt de burgemeester. "Het is op zijn minst kortzichtig om op deze manier om te gaan met Unesco Werelderfgoed."
De natuurorganisaties en bestuurders zeiden al eerder dat zij niet tegen windmolens op zee zijn. "Schone energie die wordt opgewekt in windparken op de Noordzee is hard nodig, en die stroom moet via kabels naar land gebracht worden", aldus Natuurmonumenten op de https://www.natuurmonumenten.nl/natuurgebieden/nationaal-park-schiermonnikoog/nieuws/geen-kabel-onder-schiermonnikoog
. "Maar dan wel op zo'n manier dat de natuur in het Waddengebied er het minste onder te lijden heeft."
Wantij
Het tracé dat de kabel gaat volgen, leidt juist wel tot schade, betoogt Natuurmonumenten. Niet alleen omdat de kabel onder de oostelijke punt van Schiermonnikoog wordt geboord, maar ook omdat hij door het wantij en de kwelders loopt.
"Het wantij is de plek waar twee getijstromen samenkomen. Op deze plek heeft het getij de minste kracht en is het relatief ondiep. Het is er daardoor op het oog rustig, maar juist op het wantij bruist het van het leven", stelt Natuurmonumenten. De aanleg van de kabel zou dat leven tientallen jaren kunnen verstoren.
De natuurorganisaties en bestuurders hebben meermalen alternatieven voor het huidige tracé op tafel gelegd. Zo was er het idee voor een https://www.rtvnoord.nl/natuur/1273939/minister-kiest-voor-stroomkabel-onder-schier-omdat-tunnel-graven-te-lang-duurt
door een minder kwetsbaar gebied iets naar het oosten. Maar het graven daarvan duurt te lang, vond de minister. De tunnel zou pas in 2036 klaar zijn.
Stuk naar het oosten
Ook het idee om de stroomkabel een stuk verder naar het oosten te leggen, deels over Duits grondgebied, wees ze af. Volgens de minister wilden de Duitsers niet meewerken aan deze route.
In het telefoongesprek met Van Gent voegde Hermans daaraan toe dat de kosten voor de oostelijke route ook hoger zouden zijn en dat er "te veel onzekerheden" zijn over dat alternatief.
Van Gent noemt die argumentatie vreemd: "Als er ook nog andere windparken komen, is het beter om dat in een keer goed aan te leggen en niet iedere keer opnieuw door het Waddengebied te gaan. Het is echt kortetermijndenken."
Schiermonnikoog pleit nogmaals voor de alternatieve, oostelijke route en gaat ervan uit dat er, naast wettelijke compensatie, een ruime investering plaatsvindt in de regio omdat de aanleg veel impact heeft op de natuur en ook op de landbouw in Noord-Groningen.
Frankrijk beëindigt na 65 jaar permanente militaire aanwezigheid in West-Afrika
Het Franse leger heeft zijn terugtrekking uit Senegal voltooid. Daarmee komt een einde aan 65 jaar permanente militaire aanwezigheid in West-Afrika, een regio waar de Fransen decennialang als ex-kolonisator nog veel invloed hadden. Maar de laatste jaren keerden alle landen daar zich af van Parijs.
De commandant van de Franse troepen in Afrika, generaal Ianni, droeg de grootste Franse basis in Senegal officieel over aan de Senegalese opperbevelhebber Cissé. Na de onafhankelijkheid van Senegal in 1960 is Frankrijk al die jaren met een troepenmacht aanwezig gebleven in het land.
Maar de vorig jaar gekozen president Faye stuurde aan op het vertrek van de Fransen. De soevereiniteit van Senegal is niet te rijmen met de voortdurende aanwezigheid van buitenlandse troepen, betoogde hij.
Bloedbad
Faye vindt ook dat Parijs excuses moet aanbieden voor misdaden die in de koloniale tijd zijn begaan, zoals het beruchte bloedbad dat Franse troepen in 1944 aanrichtten onder ongewapende Senegalese militairen in het kamp Thiaroye. Faye wil wel blijven samenwerken met Frankrijk, als gelijkwaardige partner.
Senegal is niet het enige Afrikaanse land waar Frankrijk zich militair terugtrekt. Dit jaar moesten de Fransen ook al vertrekken uit Tsjaad en Ivoorkust. Die landen willen net als Senegal blijven samenwerken met Frankrijk en in Ivoorkust blijven nog enkele tientallen militaire adviseurs actief.
De Franse terugtrekking verloopt tegen de achtergrond van vinnige discussies. President Macron heeft gezegd dat de afspraken over de terugtrekking in goed overleg zijn gemaakt, en dat Frankrijk uit beleefdheid de communicatie aan de Afrikaanse landen heeft overgelaten. Maar Senegal en Tsjaad spreken dat tegen en zeggen dat het om een eenzijdig besluit van hun kant gaat.
Rusland
Eerder zijn de Fransen weggestuurd uit Niger, Mali en Burkina Faso. Daar zijn na staatsgrepen militairen aan de macht die helemaal hebben gebroken met Parijs en zich in plaats daarvan laten ondersteunen door Rusland.
Het enige land in Afrika waar Frankrijk zijn militaire aanwezigheid handhaaft is Djibouti, dat strategisch is gelegen aan de Rode Zee. Daar blijven zo'n 1500 manschappen present.
Tien jaar cel en tbs wegens doden van vriendin voor man die al 22 jaar tbs kreeg
De 57-jarige oud-tbs'er Mark B. uit Groningen moet zich opnieuw laten behandelen. De rechtbank heeft hem tbs met dwangverpleging opgelegd voor doodslag op zijn 58-jarige vriendin, meldt https://www.rtvnoord.nl/misdaad/1324128/tien-jaar-cel-en-tbs-met-dwangverpleging-voor-mark-b-voor-doodslag-op-vriendin
. Ook moet B. tien jaar de gevangenis in.
De nieuwe zaak tegen de oud-tbs'er loopt sinds vorige zomer. Op 13 augustus werd het levenloze lichaam van de vriendin aangetroffen in haar appartement in Groningen, nadat B. zelf de politie had gebeld.
De politie begon een klopjacht, en foto's van B. werden op televisie getoond. Nog dezelfde avond werd hij gearresteerd in het Drentse dorp Vries, twintig kilometer ten zuiden van Groningen.
Snoer van föhn
In de rechtszaak van vandaag speelde het gebruik van alcohol en cocaïne door B. een grote rol. De rechtbank acht bewezen dat B. zijn vriendin vorig jaar in een opwelling heeft gedood na ruzie over zijn cocaïnegebruik. Hij kneep haar de keel dicht en wurgde haar met het snoer van een föhn. Twee dagen later belde hij de politie.
Uit het politieonderzoek bleek dat zijn vriendin fel tegen het drugsgebruik van B. was en hem wilde helpen daarvan af te komen. "Zij heeft haar goede zorgen op een gruwelijke wijze met de dood moeten bekopen", zei de rechter. "De impact is groot, ook voor hemzelf. Hij heeft de liefde van zijn leven gedood." B. en zijn vriendin waren twaalf jaar samen.
Stress en spanningen
De rechtbank tilt er zwaar aan dat dit de tweede keer was dat B. onder invloed iemand doodde. In 1993 doodde hij in Alkmaar een 60-jarige man, hij had toen veel gedronken.
Voor die doodslag kreeg B. vier jaar cel en tbs met dwangverpleging opgelegd. Hij werd 22 jaar lang gedwongen behandeld en kwam in 2019 vrij.
Deskundigen concluderen nu dat B. bij stress en spanningen telkens terugvalt op "middelengebruik". "Deze kwetsbaarheid is ondanks jarenlange behandeling in het kader van tbs blijven bestaan", https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:RBNNE:2025:2870&showbutton=true&keyword=groningen&idx=2
de rechtbank.
Opgelucht
Daarom wordt de kans op herhaling groot geacht: reden om B. opnieuw te veroordelen tot een intensieve behandeling.
Hij moet de nabestaanden in totaal ook ruim 22.100 euro betalen als smartengeld, shockschade en vergoeding van de uitvaartkosten.
De man verscheen niet om zijn straf te horen. De nabestaanden wel. Zij reageerden opgelucht.
Britse Labour-regering wil jongeren vanaf 16 jaar stemrecht geven
De Britse regering wil dat 16- en 17-jarigen kunnen stemmen bij de volgende landelijke verkiezingen. Daarmee wil Labour, de partij van premier Starmer, zijn belofte uit het partijprogramma waarmaken.
Ook wordt de minimumleeftijd om te stemmen gelijkgetrokken in hele Verenigd Koninkrijk. In Schotland en Wales hebben 16-jarigen al stemrecht. De Britse regering spreekt van "de grootste verandering in de Britse democratie in een generatie".
"Jongeren dragen al bij aan de samenleving door te werken, belasting te betalen en in het leger te dienen", zegt vicepremier Angela Rayner op X. "Het is dan ook terecht dat ze inspraak hebben in kwesties die hen aangaan."
Correspondent Verenigd Koninkrijk Fleur Launspach:
"Dit is een oude belofte van Labour, al tijdens de verkiezingen kondigden ze dit plan aan. Ze willen hiermee de deelname aan de democratie vergroten. Maar de discussie over het verlagen van de stemgerechtigde leeftijd raakt ook indirect aan Brexit.
Verschillende peilingen wijzen uit dat als de leeftijd tijdens het referendum 16 in plaats van 18 jaar was geweest, de uitslag wellicht de andere kant op was gevallen. Veel jongeren waren tegen Brexit en hebben het gevoel dat ze geen stem hadden, maar wél met de gevolgen moeten leven, zoals minder makkelijk kunnen werken en reizen in Europa."
De Conservatieve Partij is kritisch over de plannen van de regering. "16-jarigen mogen stemmen bij verkiezingen, maar zich niet kandidaat stellen. Ze mogen ook geen loten kopen, alcohol drinken, trouwen of meedoen aan een oorlog. Dit is een hopeloos verwarrend beleid", zegt parlementslid Paul Holmes.
Het voorstel moet nog langs het parlement, maar de verwachting is dat het wordt goedgekeurd omdat Labour daar de meerderheid heeft. De volgende landelijke verkiezingen zijn in 2029.
Zelensky herschikt Oekraïens kabinet, nieuwe premier gekozen
Oekraïne heeft een nieuwe premier. Ook is er met enkele ministersposten geschoven. Met de herschikking wil president Zelensky het bestuur van zijn door de oorlog geteisterde land een nieuwe impuls geven.
Vandaag stemde het parlement in Kyiv in met de benoeming van Joelia Svyrydenko tot premier. Ze kreeg steun van een meerderheid van 262 stemmen in het 450 zetels tellende parlement. De partij Dienaar van het Volk van Zelensky, en ook van de nieuwe premier, bezet meer dan de helft van de zetels.
Svyrydenko was tot nu toe de minister van Economische Zaken en vicepremier. Ze volgt premier Denys Sjmyhal op. Sjmyhal, sinds 2020 minister-president, kondigde zijn vertrek dinsdag aan. Hij wordt nu minister van Defensie, meldt de website van het parlement. Hij vervangt op dat departement Roestem Oemjerov, die sinds zijn aantreden in 2023 te maken had met interne onrust en mismanagement in zijn ministerie.
Mineralendeal
Joelia Svyrydenko speelde als minister van Economische Zaken een sleutelrol in de onderhandelingen met de VS over een mineralendeal. Ze vertegenwoordigde Oekraïne in die rol ook tijdens overleg met westerse partners over militaire en economische samenwerking en de wederopbouw.
President Zelensky postte deze week een https://x.com/ZelenskyyUa/status/1945067687748522336
met de nieuwe premier. Hij wil dat de regering zich richt op wapenproductie in eigen land, deregulering, economische samenwerking met bondgenoten en zwaardere straffen voor wie de Oekraïense natie bedreigt en "Oekraïne van zijn potentieel berooft".
Oppositie
Sommige oppositiepartijen zijn sceptisch over de nieuwe regering. Zo verwacht de Holos-partij dat Svyrydenko's kabinet in de pas moet lopen met Zelensky. De president heeft volgens de Oekraïense grondwet veel macht in oorlogstijd.
Oekraïense media noemen Svyrydenko net als haar voorganger Sjmyhal loyaal aan de president en diens team. "Ze zullen te horen krijgen van het bureau van de president wat ze moeten doen", aldus Jaroslav Zjeleznjak van Holos-partij.
Correspondent Midden- en Oost-Europa Christiaan Paauwe:
"Oekraïne houdt momenteel vanwege de oorlog geen verkiezingen en daarom vond Zelensky het tijd om de regering grotendeels te herschikken. Maar het kabinet bestaat nu nog meer dan eerst uit loyalisten die orders van de president zullen volgen.
De wisseling van de wacht voedt verder de zorgen in Oekraïne over wat critici omschrijven als een steeds autoritairdere koers van Zelensky. Zo werden onlangs invallen gedaan bij critici van de regering, onder wie de prominente anticorruptie-activist Sjaboenin. Hij wordt onder meer beschuldigd van corruptie. Sjaboenin houdt vol dat hij onschuldig is en dat de inval bedoeld is om critici de mond te snoeren.
Extra pijnlijk is dat de oorlog tegen Rusland voor velen juist een strijd is voor een democratische, onafhankelijke toekomst. Zeker nu Rusland de luchtaanvallen en de druk overal langs het front opvoert, worstelen Oekraïners met de vraag of Zelensky's koers nodig is om te overleven, of steeds meer een bedreiging vormt voor de Oekraïense democratie."
Strandgangers verstoren zeehondenpups, opvang loopt vol
De zeehondenopvang in Stellendam krijgt het steeds drukker met in de steek gelaten pups. Deze zomer zijn er al zeventien zeehondjes in de opvang op Goeree-Overflakkee ondergebracht nadat ze in hun eentje op het strand waren aangetroffen.
De opvang wijt dat aan strandgangers die om een pup heen gaan staan als er eentje in de zon ligt en zo de moeder afschrikken.
"Het gebeurt regelmatig dat mensen te dichtbij komen", zegt Petra la Pierre van opvangcentrum A Seal in Stellendam bij https://www.rijnmond.nl/nieuws/2041997/strandbezoekers-verstoren-zeehondenpups-opvang-stroomt-vol
. "Meestal is de moeder vis aan het vangen. Als ze terugkomt en ziet dat er veel mensen in de buurt zijn, dan blijft ze in het water."
Levensgevaarlijk
Gevolg is dat de pup eenzaam achterblijft. Het is levensgevaarlijk voor pups om van hun moeder gescheiden te zijn, stelt La Pierre. Zeker in de eerste vier weken, omdat de pup dan nog niet weet hoe hij voor zichzelf moet zorgen.
Dat is ook de reden dat de opvang de pups niet aan hun lot overlaat, maar direct ophaalt én oplapt. "Wij geven ze hier in de opvang zalmpap, maar dat is niet zo goed als moedermelk", zegt La Pierre.
Extra druk
Dit is zeker niet de eerste zomer dat de opvang het druk heeft, maar La Pierre wijst erop dat het door het warme en mooie zomerweer nu extra druk is op de stranden. Voor de pups is dat slecht nieuws.
"We zullen eraan moeten wennen dat we rekening houden met elkaar, natuur en mens, en dat we samen op het strand leven", benadrukt La Pierre. "Het is belangrijk dat mensen 30 tot 50 meter afstand houden", vervolgt ze. "Bij zo'n afstand zal de moeder ze minder snel achterlaten."
Zeehondenwachter
In plaats van naar de zeehond toe te lopen kunnen strandgangers beter bellen met de opvang. "Dan kan de zeehondenwachter nakijken of alles goed gaat", zegt La Pierre. En wie een zeehondje toch van dichtbij wil zien, kan naar A Seal gaan.
De opvang is van plan om de meeste pups rond half augustus weer uit te zetten, als ze genoeg zijn aangesterkt.
Zandvoort is niet blij met navigatietruc van inwoners en plaatst borden
Inwoners van de Parkbuurt in Zandvoort zijn zo klaar met verkeersdrukte en parkeeroverlast dat ze hun straten regelmatig digitaal afsluiten in navigatie-apps. De gemeente is niet te spreken over de 'guerrilla-actie' van de inwoners en heeft nu meerdere borden geplaatst met daarop de tekst 'navigatie uit', om bezoekers toch richting parkeerterreinen te loodsen.
Navigatie-apps als Google Maps hebben een functie waarin mensen zelf meldingen kunnen doen van verkeerssituaties als een ongeval of een wegafsluiting. Als genoeg mensen eenzelfde situatie melden, neemt de app die informatie over. Volgens de regionale omroep https://www.nhnieuws.nl/nieuws/350607/navigatie-uit-waarschuwingsborden-na-nep-wegafsluitingen-in-zandvoort
melden tientallen inwoners van de Parkbuurt op drukke dagen dat hun straten afgesloten zijn, om dagjesmensen te weren uit de wijk.
Zo ziet de kaart er dan uit:
Wethouder Gert-Jan Bluijs vindt dat de bewoners van de Parkbuurt andere wijken met verkeersproblemen opzadelen. "Ik snap dat daar af en toe geen plek is en dat er wel eens zoekverkeer rijdt, maar dit kan echt niet. Je verplaatst zo de overlast naar andere wijken. Je creëert chaos."
Als reactie heeft hij daarom borden bij de toegangswegen van Zandvoort laten plaatsen met de tekst: 'Navigatie uit, P-route volgen'. De tekst wordt weergegeven in het Nederlands en Duits.
Open voor pakketbezorgers
"We sluiten de buurt niet de hele week, alleen tijdens heel drukke weekenden. Van vrijdag tot en met maandag", legt een buurtbewoner uit, die anoniem wil blijven. "Doordeweeks zijn we 'open', voor pakketbezorgers bijvoorbeeld en gasten."
De anonieme inwoner is niet van plan om te stoppen met het afsluiten van wegen in de navigatie-apps. "De gemeente houdt ons al heel lang aan het lijntje en we zijn dat zat. We houden dit vol, totdat ze eens echt actie ondernemen."
Geen treinen rond Rotterdam in ochtendspits door 'systeemstoring'
Rond station Rotterdam rijden er vanochtend geen treinen door een 'systeemstoring', zegt de NS. Op de trajecten tussen Rotterdam en Den Haag, Leiden en Utrecht ligt het verkeer stil.
Ook gaan er geen Intercity Direct-treinen tussen Rotterdam en Schiphol. Daarnaast rijden er minder treinen op de hogesnelheidslijn tussen Rotterdam en Breda.
De NS denkt dat de situatie tot ongeveer 08.45 uur gaat duren. Hoe de systeemstoring is ontstaan, is niet duidelijk.
Raamprostitutie verdwijnt: een op de drie ramen gesloten sinds 2010
Er verdwijnen steeds meer ruimtes voor sekswerk uit het straatbeeld. Dat blijkt uit een rondgang van https://www.trouw.nl/binnenland/raamprostitutie-in-verval-een-op-de-drie-ramen-verdwenen~b398ce25/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F
onder gemeentes. Van de ongeveer 1500 ramen waar in 2010 sekswerkers actief waren zijn er nu nog ongeveer zo'n duizend over. In minder dan tien steden zijn de rood verlichte ramen nog te vinden.
In de meeste gevallen gaat het om gedwongen sluitingen, schrijft de krant. Gemeentes sloten onder meer ramen vanwege vermeende criminaliteit, overlast of plannen om de buurt aantrekkelijker te maken. In enkele gevallen sloten de exploitanten zelf een raam, bijvoorbeeld omdat ze klanten verloren aan de concurrentie met het internet.
In Utrecht werden de meeste ramen gesloten. Daar sloot de gemeente in 2013 alle vormen van raamprostitutie in de stad. Sekswerkers lieten weten dat de situatie voor hen daardoor https://nos.nl/regio/utrecht/artikel/358560-verkracht-mishandeld-en-beroofd-utrechtse-sekswerkers-vertellen-raad-over-consequenties-gemeentebeleid
is geworden, omdat ze misstanden niet langer durfden te rapporteren nu ze veelal thuis werkten. Omdat sekswerkers bang waren om gerapporteerd te worden durfden ze niet aan de bel te trekken bij verkrachting, stalking of mishandeling. Tegelijkertijd zagen ze dat klanten meer geweld gebruikten omdat ze hiervan op de hoogte waren.
Inmiddels zijn er wel nieuwe plekken voor teruggekomen in een parkeergarage, maar daar wordt op afspraak gewerkt. Van raamprostitutie is daar dus geen sprake meer.
Plannen Amsterdam
Ook in andere steden, zoals Groningen, Alkmaar en Leeuwarden verdwenen de afgelopen jaren steeds meer ramen. In Amsterdam wordt al langer gesproken over het verplaatsten van de prostitutie op de Wallen naar een https://nos.nl/artikel/2464071-nieuw-amsterdams-erotisch-centrum-komt-bij-rai-of-ndsm-werf
bij de RAI.
Naar verwachting zullen de komende jaren steeds meer ramen verdwijnen. Dat de ramen niet langer meer zichtbaar zijn, betekent niet dat er ook minder sekswerk verricht wordt. Vaak verplaatsen de sekswerkers hun werk naar hun eigen huis of hotels. Daardoor is er ook minder toezicht.
In 2000 werd het bordeelverbod opgeheven in Nederland en kwam er meer toezicht op legale bordelen en seksclubs. Daardoor konden prostituees op meer zichtbare plekken gaan werken.
VS haalt tweeduizend militairen Nationale Garde terug uit Los Angeles
De Amerikaanse regering trekt 2000 leden van de Nationale Garde terug uit Los Angeles. Dat heeft het Pentagon bekendgemaakt. President Trump stuurde vorige maand de Nationale Garde naar de stad vanwege protesten die waren uitgebroken tegen het optreden van immigratiedienst ICE. De immigratiedienst pakte ruim veertig mensen op tijdens een reeks onaangekondigde invallen. In totaal werden er vierduizend gardisten gestuurd naar de stad.
Als reden voor het afschalen noemt een woordvoerder van het Pentagon dat "de wetteloosheid afneemt in Los Angeles". Er blijven nog zo'n 2000 gardisten actief in de stad. Ook de zevenhonderd mariniers die Trump stuurde blijven voorlopig op hun post. Het is niet duidelijk hoe lang zij nog in de stad zullen blijven.
Het besluit van Trump om de Nationale Garde te sturen was uitzonderlijk, want normaal gesproken doet een president dit pas als een gouverneur van een staat hierom vraagt. In dit geval ging Trump met het sturen van de Nationale Garde lijnrecht in tegen de wens van de gouverneur van de regio en de burgemeester van de stad. De laatste keer dat dit gebeurde was in 1965, tijdens de protesten van de burgerrechtenbeweging in de VS.
Rechtszaken
Gouverneur Newsom reageerde dan ook fel en noemde het bevel van de Amerikaanse president "opzettelijk opruiend". Ook de burgemeester van de stad hekelde het sturen van de gardisten. Ze beschuldigde de overheid ervan haar stad te gebruiken als "experiment". De staat spande een rechtszaak aan bij de federale rechtbank om een einde te maken aan de inzet van de troepenmacht, maar het hof van beroep oordeelde dat Trump https://nos.nl/artikel/2570960-trump-mag-nationale-garde-voorlopig-blijven-inzetten-in-los-angeles
door kon gaan met de inzet.
De Nationale Garde kreeg als opdracht de ICE-agenten te bewaken en de gebouwen van de overheid te beschermen. De spanningen https://nos.nl/artikel/2570443-protesten-los-angeles-feller-na-inzet-nationale-garde
na de komst van de Nationale Garde. Bij de protesten braken rellen uit waarbij onder meer winkels werden vernield.
Newsom veroordeelde de rellen en vernielingen, maar stond achter de vreedzame protesten. "Als sommigen van ons zonder huiszoekingsbevel van straat geplukt kunnen worden, alleen gebaseerd op een vermoeden of huidskleur, is niemand van ons veilig", zei hij.
Plan voor Palestijns 'getto' in Rafah versterkt verdeeldheid in Israël
Het Israëlische plan om een grote groep Palestijnen naar Rafah, in het zuiden van de Gazastrook, te laten verhuizen laat diepe verdeeldheid zien binnen de Israëlische regering, het leger en delen van de oppositie. Wat door de regering een "humanitaire stad" wordt genoemd, wordt door critici weggezet als een "concentratiekamp" en onderdeel van een veel radicaler en controversiëler plan: het permanent verwijderen van Palestijnen uit Gaza.
In de eerste fase van het plan, dat vorige week werd gepresenteerd door defensieminister Katz, zouden ongeveer 600.000 Palestijnen verhuizen naar een tijdelijke stad, die in allerijl gebouwd zou moeten worden op de ruïnes van Rafah. Eenmaal daar zouden ze het gebied niet meer mogen verlaten, behalve om zich permanent te vestigen in een derde land.
De kosten van het project werden geraamd op 4,5 miljard dollar en de bouw zou enkele jaren in beslag nemen. Premier Netanyahu zou het leger inmiddels opdracht hebben gegeven om te zoeken naar een sneller en goedkoper alternatief.
De oppositie sprak zich scherp uit. Voormalig premier Olmert noemde het plan in een recent interview met The Guardian ronduit "een concentratiekamp". Die beschuldiging werd herhaald door de linkse columnist Gideon Levy, die de tijdelijke stad vergelijkt met een "getto" en waarschuwde dat Israël steeds verder geïsoleerd raakt door dergelijke ideeën.
Leger verzet zich
Ook in Israëlische veiligheidskringen is er weerstand. Hoewel het leger officieel de bevelen van de regering moet uitvoeren, klinkt achter gesloten deuren kritiek, zegt Joel Carmel van Breaking the Silence, een organisatie die zich inzet voor het onthullen van misstanden binnen het Israëlische leger.
Carmel: "In principe heeft het leger geen eigen mening, omdat het opereert in dienst van de regering. Maar het leger is zo'n grote en centrale instelling binnen de Israëlische samenleving, dat het achter de schermen aanzienlijke invloed heeft op het beleid."
Het leger verzet zich vooral om praktische redenen, denkt Carmel. "Het leger wil zich niet binden aan langdurige en directe controle over gebieden in Gaza. Het zou moeten zorgen voor wederopbouw, het beheer van de bevolking, het innen van belastingen, enzovoorts. Veel Israëliërs willen dat ook niet. Alleen de politiek radicaal-rechtse flank wil dat het leger Gaza bezet, omdat dat hen dichter bij hun doel brengt: nieuwe Israëlische nederzettingen in Gaza."
Volgens Carmel zijn de plannen voor de tijdelijke stad in Rafah gesmeed in extreemrechtse kringen. "Het is duidelijk dat dit plan uit de koker komt van radicaal-rechtse politici. Hun uiteindelijke doel is het verwijderen van Palestijnen uit Gaza. De naam 'humanitaire stad' is ronduit belachelijk."
Ook journalist en defensie-expert Yossi Melman, die onder meer schrijft voor de krant Haaretz, ziet het plan als politiek gemotiveerd "Dit is geen idee dat uit het leger komt", zegt Melman. "Dit is een politiek plan dat wordt doorgeduwd door ministers Smotrich en Ben Gvir. Zij geloven dat als je de Palestijnen maar lang genoeg onder druk zet, ze vanzelf vertrekken."
'Als jojo van noord naar zuid'
Over de vooruitzichten voor Rafah is Melman somber. "Ik zie geen enkel alternatief plan ontstaan voor Rafah", zegt hij. "Israël wordt nu al door de internationale gemeenschap beschuldigd van oorlogsmisdaden. Palestijnen worden als een jojo van het noorden naar het zuiden van de Gazastrook gestuurd. Ik wil de vergelijking met de Tweede Wereldoorlog niet maken, maar het komt er gevaarlijk dichtbij in de buurt."
Dat er interne verdeeldheid over het Rafah-plan heerst, bleek ook bij het Israëlische Hooggerechtshof. Drie reservisten eisten daar duidelijkheid over het einddoel van de oorlog in Gaza: is het de bedoeling Palestijnen permanent te verdrijven? Niet de rechtbank, maar de stafchef van het leger verklaarde dat dit niet het geval is. Maar minister Katz zei daarna dat dit wél het uiteindelijke doel is.
Ondertussen probeert Netanyahu koste wat kost zijn regering bijeen te houden. De uiterst rechtse ministers Smotrich en Ben Gvir dreigen geregeld de coalitie te verlaten als hun eisen niet worden ingewilligd. Voor Netanyahu vormt dat een reëel politiek gevaar.
Carmel van Breaking the Silence benadrukt dat het militaire verzet tegen het plan vooral pragmatisch is. "Het gaat om de enorme materiële en financiële middelen die nodig zouden zijn voor deze nieuwe vorm van directe bezetting, maar ook om de risico's voor de levens van soldaten.
"Bovendien zou het leger hiervoor grote aantallen reservisten moeten oproepen, terwijl veel reservisten inmiddels al uitgeput zijn door deze oorlog en niet bereid zijn terug te keren naar het front."
Man sloopt pand in Venlo vanwege piepende rookmelder
Een man is gisteravond op eigen houtje verder gegaan met het slopen van een gebouw in Venlo vanwege een aanhoudende pieptoon. De politie kreeg rond 22.30 uur een melding binnen dat de man in een graafmachine was geklommen en met een grijper in de weer was. De man, medewerker van de betrokken aannemer, wist dat de sloopwerkzaamheden al waren begonnen.
Toen agenten een kijkje gingen nemen op het bouwterrein aan de Craneveldstraat bleek dat buurt al uren last had met de piepende rookmelder. De man had besloten het heft in eigen hand te nemen en in de graafmachine te klimmen. De politie trof hem "in nette kleding" aan, schrijft regionale omroep https://www.l1nieuws.nl/nieuws/2954901/rookmelder-blijft-piepen-man-gaat-s-avonds-laat-over-tot-sloop-pand
.
Aanhoudende pieptoon
De man vertelde de agenten dat de rookmelder bij eerdere sloopwerkzaamheden niet was bezweken. En ook gisteravond mocht het werk niet baten. "Ondanks het slopen van meerdere ruimtes waar het gepiep vandaan leek te komen, liet het kreng zich niet vangen", https://www.facebook.com/politiebasisteamvenlobeesel
de politie in een verslag. De buurt moest daarom toch nog een nacht zien door te komen met de pieptoon op de achtergrond.
De man is niet aangehouden, laat de politie weten. Volgens agenten had hij "alleen maar goede bedoelingen". Wel is hem gevraagd om te stoppen met de late sloopwerkzaamheden. Daar gaf hij gehoor aan.
Optredens van omstreden Bob Vylan in Amsterdam en Tilburg gaan niet door
Het optreden van de Britse rap-punkgroep Bob Vylan in Amsterdam en Tilburg gaat niet door. Het Britse duo zou in het voorprogramma staan van de gipsypunkband Gogol Bordello, maar schrijft vanwege "logistieke complicaties" niet langer mee te doen aan de Europese tour van die band.
Het Londense duo kwam vorige maand in opspraak nadat zanger Bobby Vylan op het wereldberoemde festival Glastonbury "free, free Palestine" en "dood, dood aan het Israëlische leger" had geroepen. Hierop werden meerdere optredens van de artiesten geannuleerd.
Gogol Bordello zegt bij dat laatste niet betrokken te zijn geweest. Volgens de band is hard gewerkt "om samen met onze vrienden Bob Vylan een oplossing te vinden", maar is dat niet gelukt.
Bob Vylan wil de komende maanden wel naar Europa komen voor festivals en headlinershows.
Bedreiging
Voor het Tilburgse poppodium 013 was de commotie rond de rap-punkgroep geen aanleiding om een streep door het optreden in oktober te zetten. "Er is voor ons geen reden om ze te cancelen noch om ze als zondebok te zien", zei 013-directeur Frens Frijns eerder tegen https://www.omroepbrabant.nl/nieuws/4717386/bob-vylan-op-veel-plekken-geschrapt-maar-de-band-treedt-wel-op-in-013
.
Een statement van Bob Vylan maakte volgens Frijns ook duidelijk "dat ze niet letterlijk bedoelden dat mensen moeten sterven".
Vorige week werd Paradiso https://nos.nl/artikel/2574590-poptempel-paradiso-in-amsterdam-bedreigd-om-aanstaand-optreden-bob-vylan
vanwege het toen nog aanstaande optreden van Bob Vylan. Twee gemaskerde mensen hielden een spandoek vast waarop stond dat Amsterdam zich zou verzetten en vechten als Bob Vylan zou optreden in de Amsterdamse poptempel.
Vervangende datum
Na de anonieme dreiging liet Paradiso weten niet te wijken "voor zulke praktijken". Nu https://www.paradiso.nl/nieuws/update-concert-gogol-bordello-en-bob-vylan-in-paradiso/2646634
het poppodium dat het wegvallen van Bob Vylan als voorprogramma niet de keuze van Paradiso is geweest. Paradiso meldt dat er wordt gezocht naar een vervangende datum voor het optreden van de Britse groep.
Het is niet bekend of dat ook voor Tilburg geldt.
Hoogste aantal doden op een dag bij regeringsprotesten in Kenia
Het dodental van de anti-regeringsprotesten in Kenia afgelopen maandag is gestegen naar 31. Dat is het hoogste aantal doden op een dag dit jaar sinds de protesten zijn begonnen. Dat meldt de Keniaanse Nationale Commissie voor de Rechten van de Mens.
Volgens de commissie raakten bij de protesten ook nog 107 mensen gewond, meer dan 500 mensen werden gearresteerd.
Betoger verzetten zich al langer tegen het beleid van president Ruto sinds hij de belastingen besloot te verhogen.die vorig jaar begon met het verhogen van de belastingen.
De woede is zich gedurende de protesten ook gaan richten op het politiegeweld. Betogers worden aangevallen; zo worden er onder meer traangas en waterkanon ingezet, ook wordt er geschoten door de de politie.
Saba Saba
Maandag werd in de hoofdstad Nairobi https://nos.nl/artikel/2574038-tien-doden-en-meerdere-gewonden-bij-grootschalige-protesten-in-kenia
om een groot straatprotest van 7 juli 1990, Saba Saba, te herdenken. Toen gingen Kenianen de straat op tegen toenmalig president Daniel Arap Moi, die ene autoritair bewind voerde. Toen kwamen tientallen mensen om het leven, velen werden opgepakt.
Dat gebeurde dus ook weer afgelopen maandag. De politie blokkeerde toegangswegen naar het centrum van Nairobi en zette traangas in.
Voor veel Kenianen is Saba Saba, wat 'zeven zeven' betekent in het Swahili, een belangrijk symbool van het burgerverzet. President Ruto heeft nog geen commentaar gegeven op de protesten en het aantal slachtoffers van maandag.
Mensenrechtenorganisatie Amnesty maakt zich grote zorgen over de toestand in het Afrikaanse land. In 20 van de 47 provincies gingen Kenianen op Saba Saba de straat op. "De vrijheid van beweging, van meningsuiting en van samenkomen werden ontzegd", https://www.amnestykenya.org/joint-statement-update-on-saba-saba-anniversary-protests/
.
Intimidatie
Minister van Binnenlandse Zaken Kipchumba Murkomen zegt dat de autoriteiten "criminelen en anderen die kwaad in de zin hebben" zullen aanpakken. Vorige maand noemde hij de demonstraties "terrorisme onder de dekmantel van protest".
Volgens maatschappelijke organisaties worden de daders aangestuurd door de politie om betogers te intimideren en in een kwaad daglicht te stellen.
Lichtende nachtwolken te zien boven Nederland
Op meerdere plekken in Nederland zijn gisteravond en afgelopen nacht lichtende nachtwolken waargenomen. Dat zijn wolken die hoog in de atmosfeer voorkomen en licht lijken te geven, omdat ijskristallen in de wolken zonlicht weerkaatsen.
Het zeldzame weerfenomeen werd onder meer waargenomen boven Krommenie, Cruquius, Oud-Zuilen, Buurmalsen, Meppel en Vegelinsoord. In de nacht van zaterdag op zondag werden de wolken ook al gezien.
De NOS ontving meerdere foto's van de lichtende nachtwolken via NOS Ooggetuige:
Het KNMI schrijft op de eigen website dat er sprake moet zijn van een aantal specifieke omstandigheden voor lichtende nachtwolken, bijvoorbeeld de aanwezigheid van veel waterdamp in de zogenoemde mesosfeer, waar de wolken ontstaan, en een zo laag mogelijke temperatuur.
Op die manier ontstaan er ijskristallen rond stof van bijvoorbeeld meteorieten of vulkaanas. Die ijskristallen weerkaatsen vervolgens het zonlicht, waardoor de wolken oplichten. De wolken ontstaan op zo'n 85 kilometer hoogte. Daarmee zijn lichtende nachtwolken met afstand de hoogste wolken op aarde.
In Nederland is volgens het KNMI de grootste kans op het zien van lichtende nachtwolken de huidige periode tussen ongeveer 15 juni en 15 juli, als het hoog in de atmosfeer op z'n koudst is en er ook veel waterdamp is.
Stuk metaal valt op publiek bij Duits Springsteen-concert, drie gewonden
Bij een concert van Bruse Springsteen in het Duitse Gelsenkirchen zijn drie bezoekers gewond geraakt door vallend metaal. Een 1,3 meter lang deel van videokubus viel in het publiek.
Drie personen moesten naar het ziekenhuis: een 22-jarige vrouw uit Koblenz, een man van 48 uit Warendorf en een 50-jarige vrouw uit Erlangen. De politie meldt niet hoe zwaar hun verwondingen zijn.
Ondanks het ongeluk maakte de Amerikaanse zanger het concert gewoon af. Op zijn website of sociale media meldde Springsteen niets over het incident.
Nieuwe oude liedjes
De politie onderzoekt hoe het metalen deel heeft kunnen losraken en of er nog meer onderdelen kunnen vallen. Daarvoor wordt ook gesproken met FC Schalke 04, de voetbalclub van wie het stadion is.
Springsteen is momenteel op tournee door Europa. Dit was zijn laatste optreden in Duitsland, na Berlijn en Frankfurt. Hij heeft nog twee optredens in Milaan op het programma staan, maandag en donderdag.
De zanger bracht gisteren ook zeven nieuwe albums uit, met daarop oud, niet eerder gepubliceerd materiaal:
Nieuwe directeur Drents Museum kijkt vooruit: 'Geen rol na kunstroof'
Robert van Langh wordt de nieuwe algemeen directeur van het Drents Museum. Hij volgt Harry Tupan op, die in september met pensioen gaat. Tupan kreeg kort voor zijn pensioen te maken met een kunstroof, waarbij kostbare topstukken uit Roemenië werden gestolen.
Toen Van Langh solliciteerde, was het dus een roerige tijd in het museum in Assen. "Dat het speelde was een gegeven, maar het heeft geen invloed op mij. Wat ik zie bij het team van het museum is dat het in de verleden tijd ligt. Het is doodeenvoudig hoe ik daarmee omga: ik kijk naar de toekomst", zegt hij tegen RTV Drenthe.
Voor de kunstroof in het Drents Museum werden meerdere verdachten aangehouden, maar de schatten zijn niet teruggevonden. De nieuwe directeur is heel duidelijk over de zoektocht: "Ik denk niet dat ik daar een rol in heb of hoef te hebben. Het onderzoek bij justitie loopt en zo hoort het ook, dat ligt niet bij mij."
Enorme invloed
Harry Tupan maakte sinds 2008 deel uit van de directie van het museum en werd in 2017 algemeen directeur. De roof had een enorme invloed op hem, zei hij tegen RTV Drenthe. "Het gaat niet goed, ik ben verdrietig om wat er allemaal gebeurd is. Wat is nou tegen dit excessieve geweld opgewassen?" zei hij kort na de roof.
Van Langh komt van het Rijksmuseum, waar hij jarenlang hoofd Conservation & Science was. De Brabander werkte onder meer samen met musea in New York, Florence en Los Angeles, en stond aan de wieg van het onderzoeksinstituut NICAS. Hij studeerde in Antwerpen en promoveerde aan de TU Delft.
Sterk netwerk
Van Langh bezocht het Drents Museum voor het eerst in 1997 tijdens een tentoonstelling over zilveren avondmaalsbekers, vanwege zijn interesse vanuit zijn opleiding tot goud- en zilversmid. "Sindsdien kijk ik met genoegen naar wat hier gebeurt. Ik voel me vereerd dat ik mag voortbouwen op wat er is neergezet."
Voorzitter van de raad van toezicht Alexander Pechtold noemt Van Langh iemand met een brede achtergrond en een sterk netwerk. "Hij kent de museale wereld en weet hoe belangrijk de band met de regio is."
Auto botst op touringcar in Hengelo
Een auto is gisteravond tegen een touringcar in Hengelo gebotst. RTV Oost meldt dat de auto volgens getuigen dwars door de touringcar reed.
Na het ongeluk was de Bornsestraat in beide richtingen ter hoogte van de oprit naar de A1 afgesloten. Het is nog niet bekend of er gewonden zijn gevallen. Er landde een traumahelikopter op de Bornsestraat, maar die is volgens RTV Oost leeg vertrokken. Op beelden is te zien dat een deel van de onderkant van de bus ontbreekt en dat de personenauto zwaar beschadigd is geraakt.
Of er op het moment van het ongeluk passagiers in de bus zaten, is ook nog onbekend.
Van Weel: vanaf nu veel meer Syriërs terug naar Syrië
Syrië kan voor veel meer Syriërs veilig verklaard worden om naartoe terug te keren. Voor alle lopende aanvragen van Syriërs en nieuwe Syriërs die zich in Nederland melden, kan het zogeheten 'nieuwe landen-beleid' worden ingevoerd. Dat schrijft demissionair minister Van Weel in een brief aan de Tweede Kamer.
Tegen de NOS zegt Van Weel dat het nu minder gevaarlijk is om mensen terug te sturen. "Door de val van het regime van Assad kan het voorheen algemene uitgangspunt van beleid dat Syriërs een reëel risico op ernstige schade lopen bij terugkeer worden verlaten", staat in de brief.
Alle Syriërs die zich vanaf nu melden, krijgen met dit nieuwe landen-beleid van het kabinet te maken. Vanwege de situatie in Syrië is een deel van de aanvragen hier tijdelijk bevroren. Ook deze lopende aanvragen vallen nu onder het nieuwe beleid. Het gaat om ongeveer 17.000 aanvragen.
Moment van besluit
Van Weel zegt dat zijn brief is gebaseerd op een ambtsbericht van Buitenlandse Zaken over de situatie in het land. Dat ambtsbericht lag er al even, maar Van Weel heeft als vervanger van minister Faber tijdelijk ook Asiel en Migratie onder zijn hoede en vond het vandaag "het moment om het besluit naar buiten te brengen".
De post van minister van Asiel en Migratie is nog niet definitief vervuld. Sinds de val van het kabinet en het vertrek van Faber ruziën de drie partijen over de invulling van de vacature.
VVD en BBB azen allebei op de oude baan van de PVV-minister. De VVD is niet van plan de functie aan de kleinste regeringspartij te geven, tot irritatie van BBB-leider Van der Plas, die minister Keijzer op het oog heeft als vervanger. BBB stelt nu voor om de portefeuille te verdelen onder drie ministers, elk afkomstig van een van de coalitiepartijen: Van Weel (VVD), Van Hijum (NSC) en Keijzer (BBB).
Uitzonderingen
Van Weel schrijft dat alleen Syriërs die kunnen aantonen dat er in hun geval nog risico verhogende omstandigheden zijn, nog in aanmerking komen voor een asielprocedure. Het gaat dan om reële risico's op schade en geweld bij terugkeer. Van Weel noemt daarbij de lhbti-gemeenschap, maar benadrukt ook dat de IND uiteindelijk een individueel oordeel geeft.
Voor statushouders die al een tijdelijke verblijfsvergunning hebben, zal het lastiger worden om aan te tonen dat mensen zonder gevaar voor langere tijd naar Syrië kunnen terugkeren. Vooralsnog kiest het kabinet er nu niet voor om hen terug te sturen.
Van Weel schrijft ook dat er financiële ondersteuning komt voor terugkeerders: ruim 800 euro voor de eerste dagen tot maximaal 2000 euro ondersteuning, maar dan in natura in de vorm van een opleiding of bij het opstarten van een bedrijf. In 2026 zal het kabinet de situatie opnieuw bekijken.
NS: 'Dienstregeling in heel Nederland opschorten was de enige optie'
Net als vrijdag rijden er door de staking van spoorwegvakbonden vandaag geen treinen van de Nederlandse Spoorwegen. Na negen keer praten aan de onderhandelingstafel hebben de vakbonden en de NS nog geen nieuwe cao kunnen afspreken.
Vrijdag legde spoorwerkpersoneel daarom al in het midden van het land het werk neer, wat ertoe leidde dat in het hele land geen NS-treinen reden, omdat NS vanuit de regio Utrecht de meeste treinen aanstuurt. Toen werd beloofd dat volgende stakingen een regionaal karakter zouden hebben.
Vandaag zou alleen worden gestaakt in het zuidwesten van Nederland, maar die regio werd later uitgebreid, waarop de NS besloot in het hele land geen treinen te laten rijden. "De aangepaste dienstregeling klopte niet meer", zegt NS-woordvoerder Carola Belderbos. "En dan wordt de dienstregeling een gatenkaas".
48 uur voorbereiding nodig
Volgens de NS is er er minimaal 48 uur voorbereidingstijd nodig voor een staking en was er in dit geval onvoldoende tijd om de dienstregeling aan te passen. Belderbos benadrukt het niet alleen een kwestie van treinmaterieel is, maar dat ook de inzet van het personeel een grote rol speelt.
"Als een intercity van Amsterdam naar Maastricht in Utrecht op een stakende machinist stuit, dan kan de trein vanaf Utrecht niet verder rijden. Ook al zijn er dan in Eindhoven collega's die niet staken, dat betekent dat er geen trein is die vanaf Eindhoven naar Maastricht gaat."
En terug levert ook problemen op: "De trein die nog in Utrecht staat, kan ook niet terug naar Amsterdam omdat op deze trein een stakende conducteur was ingepland die daarom niet werkt", legt Belderbos uit. "Dat leidt tot te veel onzekerheid voor de reizigers, die zouden kunnen stranden. Daarom is besloten het zekere voor het onzekere te nemen, de reiziger duidelijkheid te geven en de hele dienstregeling op te schorten."
'Geen andere mogelijkheid'
De vakbond voor spoorwegpersoneel VVMC vindt dat "het hele land platgooien" niet nodig was; de NS had volgens de VVMC prima enkele treinen tussen stations kunnen laten pendelen. "Maar de beslissing om dat niet te doen ligt bij de NS."
Volgens Rolf Dollevoet, hoogleraar Railbouwkunde van de TU Delft, klopt de redenering van de NS. Hij stelt dat de vakbonden er voorheen zelf voor hebben gepleit dat treinpersoneel niet alleen maar 'hetzelfde rondje om de kerk' rijdt. Ze leggen langere afstanden af en dat heeft nu nadelen, zegt Dollevoet: "De NS heeft bij een staking geen andere keus heeft dan te stoppen met rijden, om zo chaos te voorkomen."
Ook vervangende bussen behoren niet tot de mogelijkheid, omdat deze te klein zijn en veel minder reizigers kunnen vervoeren. Bovendien zijn er daar niet voldoende van, stelt NS-woordvoerder Belderbos. Ze benadrukt dat reizigers bij NS een tegemoetkoming voor vervangend vervoer of 'geld terug bij vertraging' kunnen aanvragen.
Derde loonsverhoging
Het is voor de derde keer in drie jaar dat de NS en vakbonden onderhandelen over een nieuwe cao voor het spoorpersoneel. In de cao van 2022-2023 kregen de NS-medewerkers 9,25 procent loonverhoging en een eenmalige uitkering van 1500 euro. In de huidige cao, die op 1 maart dit jaar afliep, kregen medewerkers een loonsverhoging van 6,6 procent.
De vakbonden eisen in deze onderhandelingen een loonsverhoging van 6 procent. De NS heeft een tegenbod van 2,5 procent gedaan.
Dat is niet voldoende, vindt de VVMC. Die wil naast de loonsverhoging ook dat meer medewerkers gebruik kunnen maken van de zwaarwerkregeling. In deze regeling staat dat mensen die onregelmatig werken, zoals conducteurs en machinisten, tot drie jaar eerder met pensioen kunnen.
Meer stakingen
De NS wil niet vertellen waarom de onderhandelingen zijn vastgelopen, maar zegt dat het spoorbedrijf openstaat voor het voortzetten van de gesprekken. De bonden wachten op een inhoudelijke reactie van de NS. "En dat weten ze", zegt een woordvoerder van de VVMC.
De vakbonden willen niets kwijt over mogelijke vervolgacties, zodat ze de NS kunnen verrassen. De verwachting is dat er aanstaande donderdag en volgende week maandag ook stakingen zijn.
Grote staking bij de NS: meer drukte op de weg en bij streekvervoerders verwacht
Vandaag rijden in het hele land geen NS-treinen -met uitzondering van sprinters tussen Amsterdam en Schiphol- vanwege een staking van de vakbonden. Door de staking wordt er veel drukte bij op de weg en bij de streekvervoerders verwacht.
Rijkswaterstaat roept vanwege de verwachte drukte weggebruikers op de ochtend- en avondspits te mijden. Ook de ANWB verwacht dat het drukker op de weg zal zijn. Dinsdagen zijn samen met donderdagen al de drukste dagen op de weg in Nederland.
Regionale treinen van andere vervoerders, zoals Arriva, Blauwnet, Qbuzz en Keolis rijden wel. Keolis benadrukt op de site dat er niet gestaakt wordt in het streekvervoer. "Als gevolg van de staking verwachten wij wel dat het extra druk is in onze treinen. Houd hier rekening mee", meldt de vervoerder. Keolis heeft treinen op de trajecten Amersfoort Centraal - Ede-Wageningen, Zwolle-Enschede en Zwolle-Kampen.
Ook de andere regionale vervoerders waarschuwen voor mogelijk extra drukte in hun voertuigen.
De stakingen bij de NS zijn het gevolg van vastgelopen cao-gesprekken. De vakbonden zijn niet tevreden over de geboden loonsverhoging. Ook willen de bonden betere werkomstandigheden.
Vrijdag gestaakt
Afgelopen vrijdag werd er ook al een gestaakt. Die staking leverde volgens spoorvakbond VVMC niets op. Morgen rijdt de NS zoveel mogelijk weer volgens de normale dienstregeling, meldt de treinvervoerder.
DNB: handelsoorlog remt de Nederlandse economie
De Nederlandse economie zal de komende drie jaar iets minder groeien. Voor zowel dit jaar daar als de komende jaren is de verwachte groei zo'n 1 procent. Maar als de handelsoorlog tussen Europa en de Verenigde Staten ontspoort, komt de groei mogelijk tot stilstand. Dat schrijft De Nederlandsche Bank (DNB) in de nieuwe voorjaarsraming van de economie. Hierin is DNB opnieuw iets pessimistischer over de economie en de inflatie.
Dat komt volgens directielid Olaf Sleijpen niet zozeer door binnenlandse problemen, zoals de recente val van het kabinet. "De onzekerheid die vanuit het buitenland op ons afkomt heeft een grotere impact op onze kleine open economie. Het is slecht voor investeringen, je ziet dat bedrijven die uitstellen."
Goed en slecht scenario
Ditmaal ging DNB bij zijn verwachtingen uit van twee scenario's: één waarin de Amerikaanse importheffingen doorgaan zoals president Trump ze eerder aankondigde, en één waarin de handelsruzie wordt gesust.
In het slechte scenario blijven de huidige Amerikaanse invoerheffingen van 10 procent op buitenlandse goederen staan. Dit raakt vooral de Nederlandse export. Loopt de heffingenruzie uit de hand, dan is de verwachting dat de economische groei in Nederland terugvalt naar 0 procent. In het scenario dat de handelsspanningen afnemen, komt de groei iets hoger uit.
Om de Nederlandse economie te versterken is het belangrijk om de Europese binnenmarkt te versterken, zegt Sleijpen. "Zo verminder je de afhankelijkheid van andere wereldregio's. Daarnaast is samenwerking met andere handelspartners buiten de EU juist nu belangrijk."
Inflatie
Gisteren heeft de Europese Centrale Bank (ECB) de rente opnieuw verlaagd. Daarmee hoopt de ECB de Europese economie te versterken, nu die onder druk staat door de handelsoorlog. De afgelopen jaren werd met flinke renteverhogingen geprobeerd om de hoge inflatie af te remmen. De belangrijkste doelstelling van de ECB was om onder de 2 procent uit te komen. Dat Europees gemiddelde is deze week bereikt. Maar de inflatie in Nederland is met 3,3 procent nog altijd hoog.
De Nederlandsche bank verwacht dat de inflatie in Nederland in de loop van dit jaar daalt onder de 3 procent. Dat hangt samen met de wereldwijde groeivertraging, lagere energieprijzen en de waardestijging van de euro, die invoer goedkoper maakt.
Tweede Kamerverkiezingen definitief op woensdag 29 oktober
De Tweede Kamerverkiezingen zijn definitief op woensdag 29 oktober. Het kabinet neemt het advies van de Kiesraad over. "In het buitenland zie je dat het soms sneller gaat", zegt demissionair minister Uitermark van Binnenlandse Zaken. "Maar daar kun je het niet mee vergelijken. In Nederland vinden we het bijvoorbeeld belangrijk dat mensen die in het buitenland wonen ook kunnen stemmen. En dat nieuwe politieke partijen de kans krijgen om zich te registreren."
Sneller dan 29 oktober is volgens de Kiesraad en het kabinet niet verstandig, ook omdat er een herfstvakantie tussen zit. En er moeten 13,5 miljoen gecontroleerde stempassen worden gedrukt en met de post bezorgd.
De Kiesraad heeft bij het kiezen van de datum rekening gehouden met verschillende belangen en wettelijke bepalingen. Gemeenten hebben tijd nodig om vrijwilligers te trainen en geschikte stemlocaties te vinden. Nederlandse kiezers die in het buitenland wonen moeten de tijd hebben om zich te registreren en hun briefstembewijs te ontvangen.
Ook politieke partijen hebben tijd nodig om zich voor te bereiden op de verkiezingen, zoals voor het schrijven van een verkiezingsprogramma, het maken van een lijst met kandidaat-Kamerleden en het organiseren van partijcongressen zodat de leden daar inspraak in kunnen hebben. De kans dat een Kamermeerderheid nog bezwaar maakt tegen de datum is nihil.
Omstreden Gaza Humanitarian Foundation een week in Gaza: vijf vragen
Vrijwel alle grote hulporganisaties waarschuwden er al voor: de eerste week van de fel bekritiseerde Gaza Humanitarian Foundation (GHF) in Gaza werd vooral gekenmerkt door chaos en geweld. Tientallen Palestijnen die op hulp wachtten werden doodgeschoten, volgens ooggetuigen door het Israëlische leger. Dat ontkent dat het tientallen mensen heeft gedood. Gisteren werd helemaal geen noodhulp verstrekt door de GHF.
Vijf vragen over de Gaza Humanitarian Foundation.
Wat is inmiddels bekend over de GHF?
Een van de belangrijkste kritiekpunten op de GHF is dat die niet neutraal zou zijn, zoals het internationaal recht voorschrijft aan hulporganisaties. De GHF werd in het leven geroepen omdat Israël stelt dat noodhulp tot nu toe in handen van Hamas viel. De VN ontkent met klem dat dit op grote schaal gebeurt.
De organisatie - die geregistreerd staat in Zwitserland - is vooral erg ondoorzichtig. Israël ontkent de GHF te financieren, maar steeds meer media stellen het tegenovergestelde. De Israëlische omroep Kan meldde gisteren documenten in handen te hebben waaruit blijkt dat Israël via een omweg honderden miljoenen euro's naar de GHF heeft gestuurd.
The New York Times schreef twee weken geleden al dat de organisatie in feite een Israëlisch initiatief is dat eind 2023 in gang werd gezet door mensen met nauwe banden met de Israëlische regering. Naar aanleiding van dat artikel stapte de directeur van de organisatie per direct op. Gisteren werd de nieuwe directeur bekendgemaakt: Johnnie More, een pro-Israëlische evangelische leider en adviseur van Trump.
Hoe gaat de GHF te werk?
Waar onafhankelijke noodhulporganisaties werkten vanuit ongeveer 400 hulppunten, heeft GHF er slechts vier: drie in het zuiden en een in Centraal-Gaza. Van dat laatste punt is onduidelijk tot in hoeverre het überhaupt operationeel is geweest.
Doordat Israël bijna drie maanden lang geen noodhulp naar binnenliet, is bijna iedereen in heel Gaza afhankelijk van noodhulp. Het blokkeren van noodhulp is een van de redenen dat steeds meer genocide-wetenschappers stellen dat Israël zich schuldig maakt aan genocidaal geweld.
Op de eerste afbeelding is de omvang van de voedselonzekerheid in Gaza te zien, op de tweede de locaties van de noodhulpcentra:
Vanwege het beperkte aantal distributiepunten, worden Palestijnen in feite gedwongen om naar het zuiden te gaan voor hulp. Hulporganisaties vrezen dat de GHF in werkelijkheid wordt ingezet om delen van Gaza etnisch te zuiveren.
Directeur van Oxfam Novib Michiel Servaes belt dagelijks met zijn collega's in Gaza-Stad. Hij heeft niet het idee dat mensen op grote schaal naar het zuiden trekken. "Ik hoor van veel mensen dat ze in het noorden blijven, ook als dat betekent dat ze honger lijden. Ze hebben er geen vertrouwen in."
Hoe gaat het eraan toe bij de distributiecentra?
Om de distributiecentra te bereiken, moeten Palestijnen eerst een kilometerslange route afleggen die is aangewezen door het Israëlische leger. Een Amerikaans bedrijf is ingehuurd voor de beveiliging. Op video's is te zien hoe zwaarbewapende mannen langs de rijen lopen.
De distributie begint meestal om 05.00 uur 's ochtends. Wat er gebeurt als de poorten opengaan, omschrijven ooggetuigen als een free-for-all. "Wie het hardst duwt, krijgt de spullen", vertelt Servaes. Het voedsel raakt vaak al snel op, waardoor velen zonder noodhulppakket terugkomen.
De GHF werd volgens Israël in het leven geroepen om te voorkomen dat de noodhulp in verkeerde handen valt, maar volgens Servaes doet de hulporganisatie juist veel minder dan onafhankelijke hulporganisaties. "Er lijkt vooral heel veel niet te zijn geregeld. Hulpverlening is een vak. Dit is mensonterend en amateuristisch."
Wat is bekend over de doodgeschoten mensen?
Om niet met lege handen weg te gaan, verzamelen duizenden Palestijnen zich midden in de nacht in de buurt van het hulppunt. Dat betekent dat de menigte in het donker langs Israëlische troepen moet lopen.
Afgelopen dinsdagochtend werden 27 mensen gedood bij een rotonde in de buurt van een distributiecentrum in Rafah. Tientallen ooggetuigen vertellen dat ze van alle kanten werden beschoten door het Israëlische leger. Die meldde later inderdaad te hebben geschoten op enkele honderden meters van het distributiecentrum, naar eigen zeggen op "enkele verdachte individuen die de militairen naderden". Ooggetuigen zeggen dat ze geen idee hebben waarom ze werden beschoten.
Zo verliep het uitdelen van noodhulp afgelopen week:
Zondagochtend waren op dezelfde plek 31 mensen gedood. Toen ontkende het Israëlische leger het vuur te hebben geopend op de menigte en suggereerde dat militanten van Hamas of andere gewapende groeperingen verantwoordelijk zijn.
CNN analyseerde de beelden van afgelopen zondag met behulp van wapenexperts. Zij wijzen naar Israël; de snelheid van het geweervuur en de kogels komen overeen met de machinegeweren die Israël gebruikt.
"Dat een organisatie die geen ervaring heeft en alle humanitaire principes opzij heeft geschoven geen goed werk zou verrichten, zag iedereen aankomen", zegt Servaes. "Dat mensen die gelokt worden door voedsel worden doodgeschoten, had ik niet verwacht."
Hoe zit het met de noodhulp die wel verspreid is?
De GHF beweert enkele miljoenen maaltijden te hebben verspreid, maar het is onduidelijk hoe dat wordt berekend. In de GHF-pakketten zit vooral droog voedsel als bloem, pasta en bonen of koekjes.
Volgens Servaes kan dat nooit voldoende zijn voor de hongerende bevolking. "Je hebt alleen iets aan bloem als er brandstof is om de oven aan te krijgen", zegt Servaes. "Bovendien wordt er geen rekening gehouden met ondervoede kinderen, die specialistisch voedsel nodig hebben."
Meer geld in de portemonnee; wat is er gebeurd met de doelen van het kabinet?
"Er zijn nu maatregelen nodig die mensen direct merken in de portemonnee", stond in het hoofdlijnenakkoord dat vorig jaar werd gepresenteerd. Het zou een van de speerpunten worden van het nieuwe kabinet. Wat heeft dat kabinet op dit punt bereikt? En wat betekent het voor de bestaanszekerheid dat het is gevallen?
Veel mensen hadden goede hoop toen de vier partijen hun akkoord presenteerden. Er stonden belangrijke punten voor de bestaanszekerheid in, zoals een halvering van het eigen risico in de zorg, lagere belastingen en vrijwel gratis kinderopvang.
Gratis kinderopvang zou per 2027 worden ingevoerd, maar is inmiddels uitgesteld tot 2029. Het blijft onduidelijk of het er überhaupt komt. Hetzelfde geldt voor de halvering van het eigen risico. De vraag is of een nieuw kabinet hiermee nog zal doorgaan.
Wel gelukt is de verlaging van de inkomstenbelasting. En de toeslagen gingen omhoog.
Berekeningen van het Centraal Planbureau laten zien dat de koopkracht van de meeste mensen is gestegen. Toch ervaren veel mensen rond het bestaansminimum dit niet zo.
Ook niet in Heerlen-Noord, een van de armste gebieden van Nederland. Daar heerst teleurstelling over de val van het kabinet. De teleurstelling over de vervlogen koopkrachtbeloftes is nog wel het grootst.
Een PVV-stemmer in de Heerlense wijk Vrieheide heeft de toegenomen koopkracht nog niet in zijn portemonnee gemerkt. Het kabinet was volgens hem ook nog lang niet klaar met het waarmaken van zijn beloftes. Hij snapt dan ook niet dat Wilders het kabinet heeft laten vallen: "Als Nederland zo belangrijk is dan ga je niet op één punt de stekker eruit halen."
Hoewel er nog geen peiling is gedaan na de val van het kabinet, zal het einde van het kabinet het vertrouwen in de politiek waarschijnlijk geen goed doen. En juist vertrouwen in de overheid is belangrijk onderdeel van bestaanszekerheid, zegt Monique Kremer, hoogleraar Actief Burgerschap aan de Universiteit van Amsterdam. "Bestaanszekerheid gaat net zo goed over het krijgen van kansen en het hebben van een goede gezondheid."
Mensen met afstand tot de arbeidsmarkt
De problemen voor mensen met afstand tot arbeidsmarkt zijn er het afgelopen jaar niet minder op geworden. Door een belastingmaatregel is het duurder geworden om parttime te werken en voor mensen met een beperking is full time werken vaak geen optie.
"Ik ben er ook niet rouwig om dat het kabinet gevallen is. De partijen waren vooral bezig met zichzelf en niet met deze mensen", zegt Mohamed el Mokaddem, voorzitter van brancheorganisatie Cedris. In sommige gevallen zijn mensen er volgens Cedris 50 euro per maand op achteruitgegaan. "Dat lijkt niet veel maar voor mensen met een laag inkomen is het net het verschil tussen wel of niet rondkomen."
Stabiele regering nodig
Veel partijen deden de belofte het verloren vertrouwen na de toeslagenaffaire en andere affaires te herwinnen. Maar daar is volgens Kremer weinig terecht van gekomen. "Bestaansonzekerheid is volledig overgenomen door asiel en migratie. Dat is een heel belangrijk thema, maar mensen maken zich zorgen over asiel vanwege hun bestaanszekerheid." Volgens Kremer komt dat doordat onder bestaanszekerheid ook de toegang tot zorg en de kans op een woning vallen. "Als dat niet wordt weggenomen dan blijft migratie een groot punt van zorg."
Inmiddels zijn hervormingen alleen maar urgenter geworden. Er worden nog altijd te weinig woningen gebouwd en toegang tot goede zorg is voor veel mensen enorm complex, ziet Kremer. Volgens haar moet er dan ook snel een stabiele regering komen die pijnlijke maatregelen durft te nemen. "Je hebt een regering nodig die langer zit en die durft te dalen in de peilingen."
Zanger van Noorse band A-ha heeft ziekte van Parkinson
Morten Harket, de zanger van de Noorse band A-ha, heeft de ziekte van Parkinson. Dat schrijft de band op de eigen website.
De 65-jarige Harket heeft er naar eigen zeggen "geen moeite mee" om de diagnose te accepteren. Wel kampt hij door de ziekte en de medicijnen die hij slikt met stemproblemen. Hij heeft geen idee of hij ooit nog weer kan optreden.
"Ik heb geen zin om te zingen, en voor mij is dat een teken", zegt Harket, die bekend staat om zijn brede stembereik. Hij verwacht in ieder geval niet dat hij zijn stem ooit technisch weer volledig onder controle zal krijgen. "Maar de vraag is of ik me met mijn stem kan uiten. En zoals het er nu voor staat, is dat uitgesloten. Maar ik weet niet of ik dat in de toekomst wel ga redden."
Samen met gitarist Paul Waaktaar-Savoy en toetsenist Magne Furuholmen vormt Harket sinds 1982 A-ha. De band is onder meer bekend van de hit Take on Me, uit 1985. Daarin is het brede bereik van Harket goed te horen, vooral bij de hogere noten. Ook scoorde de band hits met nummers als The Sun Always Shines on T.V. en Hunting High and Low.
De hit Take on Me, die recent nog terugkeerde in een akoestische versie in HBO-hitserie The Last of Us:
De ziekte werd bij Harket al eerder vastgesteld, maar hij maakt het nu pas wereldkundig. Daarvoor was enkel in kleine kring bekend dat hij leed aan parkinson.
In juni en december vorig jaar onderging hij twee operaties, waarbij er elektroden in zijn hersenen werden geplaatst die de ziektesymptomen onderdrukken. Die ingreep was succesvol, zegt hij, waardoor hij nu aanzienlijk minder fysieke klachten heeft en bijvoorbeeld ook kan autorijden.
A-ha-zanger Harket heeft er vrede mee als hij nooit nooit meer kan optreden. Hij heeft zichzelf nooit enkel en alleen gezien als zanger van een band, zegt hij.
"Mensen associëren me er vanzelfsprekend mee, en dat snap ik", zegt Harket. "Ik zie zingen als mijn verantwoordelijkheid en op sommige momenten vind ik het absoluut fantastisch dat ik het mag doen. Maar ik heb ook andere passies, die net zo goed een deel van me zijn, en net zo belangrijk."
Moord op IKON-journalisten eindelijk bestraft: 'Lichte straf, maar voelt goed'
"Als dit 30 jaar geleden was gebeurd, was het een lichte straf geweest, maar nu voelt het goed", zegt Gert Kuiper, broer van Jan Kuiper, één van de vier Nederlandse tv-journalisten die op 17 maart 1982 in El Salvador in een hinderlaag van het leger werden gelokt en werden doodgeschoten.
Na 43 jaar kwam de rechter in El Salvador vannacht toch nog onverwacht snel tot een uitspraak: 15 jaar cel voor de drie mannen die terechtstonden. "Ik werd ermee wakker, hoorde het via de radio. Ik ben echt overvallen, het ging opeens snel", zegt Kuiper. "Ik ben tevreden met de uitspraak. Het zijn oude mannen, ze gaan die straf niet overleven waarschijnlijk, maar het is gerechtigheid die uitgesproken is. Uitstekend dat ze naar de gevangenis gaan."
De veroordeelden zijn de 91-jarige oud-minister van Defensie Guillermo Garcia, de voormalige politiechef Francisco Antonio Morán van 93 jaar en de directe opdrachtgever, de 85-jarige ex-kolonel Mario Reyes Mena. Garcia en Morán zitten al vast in El Salvador. Reyes Mena woont in de Verenigde Staten, voor hem is een uitleveringsverzoek gedaan.
Voor Kuiper en de zussen Sonja en Saskia ter Laag van de vermoorde geluidsman Hans ter Laag voelt de uitspraak als een afsluiting. "Niet emotioneel natuurlijk, dat blijft heftig", zegt Kuiper. "Het heeft toch veel energie gekost, we gingen jarenlang van hoop naar wanhoop", zegt Sonja ter Laag. "Ik ben verrast, maar vooral heel erg blij dat we dit hoofdstuk nu kunnen sluiten."
Excuses aanbieden
De rechter oordeelde ook dat de staat El Salvador de nabestaanden publiekelijk excuses moet maken, omdat de rechtszaak zo lang heeft geduurd. Volgens Kuiper is dat heel terecht: "Eerst zat de amnestiewet in El Salvador ertussen, konden we niks beginnen en toen die in 2016 werd opgeheven, is het nog eindeloos gerekt. Toen de twee mannen in 2022 werden opgepakt, heeft het nog 2,5 jaar geduurd. Het voelt heel goed dat dit onderdeel is van de uitspraak."
Een waarheidscommissie van de VN concludeerde al in 1993 dat kolonel Reyes Mena verantwoordelijk was voor het plannen van de hinderlaag. Het bleek dat de filmploeg bij een ontmoeting met guerrillastrijders van de linkse verzetsbeweging FMLN bij de stad Chalatenango in de val was gelokt. Koos Koster, Jan Kuiper, Joop Willemsen, Hans ter Laag en nog vier andere mannen werden opgewacht door militairen van het Salvadoraanse regeringsleger en doodgeschoten.
"De namen van de verantwoordelijken werden in 1993 bekend, maar het rapport lag in een bunker in New York en alles ging moeizaam", herinnert Sonja ter Laag zich. "Ze zaten toen op een kantelpunt in de burgeroorlog en getuigen wilden niet praten."
Toen in 2016 de amnestiewet voor alle misdaden tijdens de burgeroorlog in El Salvador verviel, ging ook het Nederlandse OM zich inzetten, vertelt Sonja. Ze is lovend over de steun uit Nederland: "Twee dames waren onvermoeibaar op zoek naar bewijzen en getuigen die wel wilden praten."
Ook Kuiper voelde zich, vooral de laatste jaren, enorm gesteund, onder meer door Buitenlandse Zaken en de ambassadeur in Midden-Amerika. Ook kregen de drie nabestaanden geld van twee stichtingen om naar El Salvador te gaan. "Ik heb met een heel toegewijde rechter en officier van justitie gesproken over mijn broertje", vertelt Sonja ter Laag. "Ik heb ze foto's laten zien van ons gezin en ook de foto van het mortuarium waarop zijn beschadigde lichaam te zien is. Ze zeiden later dat mijn verhaal en de foto's het persoonlijk hebben gemaakt."
Belangrijk voor El Salvador
Volgens Kuiper is de uitspraak ook erg belangrijk voor El Salvador zelf, omdat het de eerste keer is dat er een veroordeling is in een VN-zaak over de burgeroorlog. "Het is een open wond, veel mensen hebben iemand verloren, maar er is nooit iemand veroordeeld. Er kan nu een einde komen aan een tijdperk van straffeloosheid. Er liggen zeker tweehonderd zaken op de plank."
Het hele rechtsproces in El Salvador is vertraagd, omdat er vanuit het leger steeds tegenwerking was en mensen lang bang zijn geweest, zegt Kuiper: "Op het platteland is erg geleden onder de strijd tussen de linkse rebellen en het regeringsleger. Er is een tweedeling: in de steden was het establishment op de hand van rechtse factoren zoals het leger. Die zijn nog steeds sterk."
Dat speelde ook in de rechtszaak over de IKON-journalisten, vertelt Kuiper. Toen hij in april met de zussen Ter Laag voor de uitspraak naar El Salvador was gereisd, werd de zaak op het laatste moment uitgesteld, omdat een advocaat van de tegenpartij er niet bij kon zijn. "Het gebeurt nogal eens dat zittingen worden verdaagd. Daarom waren we er nu ook niet bij."
Toch wil Sonja ter Laag nog graag een keer de lange reis naar het Midden-Amerikaanse land ondernemen, nu om de excuses in ontvangst te nemen: "Daar wil ik nog wel een reisje aan wagen. Symbolisch is dat veel beter dan een materiële vergoeding."
Drie jaar na vrachtwagendrama Hoeksche Waard staat chauffeur voor de rechter
De Hoeksche Waard was erdoor in shock, bijna drie jaar geleden. Een gezellige barbecue veranderde in een verschrikkelijk drama toen een vrachtwagen van de dijk afreed in het buurtschap Zuidzijde bij Nieuw-Beijerland.
Zes mensen en een ongeboren kind kwamen om het leven. Vandaag staat de chauffeur van de vrachtwagen voor de rechter.
Het ongeluk gebeurde op 27 augustus 2022 even na 18.00 uur. De barbecue van de lokale ijsvereniging was net begonnen. Tien ambulances en een traumahelikopter rukten uit, maar voor zes mensen in de leeftijd van 28 tot 65 jaar was dat vergeefs.
Zeven anderen, onder wie twee kinderen van 5 en 9 jaar, raakten gewond. Vier doden kwamen uit dezelfde familie: een moeder, een zoon en een schoondochter die acht maanden zwanger was.
Johan van Driel, een van de aanwezigen, zei dat de slachtoffers volkomen kansloos waren. "Het is niet voor te stellen wat er dan door je heen gaat, een gevoel van wanhoop, moedeloosheid en paniek."
De barbecue was net een paar minuten aan de gang. "Iemand riep: wat doet hij nu?", zei hij na het ongeluk. "Toen zag ik de vrachtwagen zo naar beneden door een tent schieten, mensen meesleurend. In een oogwenk was het gebeurd."
Al voor het ongeluk was de gemeente Hoeksche Waard in gesprek met inwoners van Zuidzijde om de verkeerssituatie aan te pakken. Inmiddels is de maximumsnelheid daar verlaagd naar 30 kilometer per uur.
Hulpdiensten op 27 augustus 2023 op de plek van het ongeluk:
Achter het stuur van de vrachtwagen zat de 47-jarige Spaanse chauffeur Juan S. Zijn advocaat verklaarde ruim een week na het drama dat S. waarschijnlijk een epileptische aanval had gehad. Hij kon zich niets meer herinneren van het ongeval.
Na een maand werd hij vrijgelaten. Sindsdien verbleef hij in afwachting van de strafzaak in Spanje. Wel kreeg hij een verbod op het besturen van auto's en vrachtwagens.
In oktober vorig jaar werd de stand van zaken besproken in een tussenzitting. Daar betoogde het Openbaar Ministerie dat de verdachte vanwege zijn epilepsie geen vrachtwagen had mogen besturen, ook omdat hij medicijnen gebruikte waarvan bekend is dat ze de rijvaardigheid beïnvloeden.
Hij zou de medicijnen bovendien niet altijd volgens de voorschriften hebben ingenomen. Ook werden sporen van cocaïne in zijn bloed gevonden, die erop wezen dat hij minder dan twee dagen voor het ongeluk cocaïne had gebruikt. Twee maanden voor het ongeluk kreeg S. in Spanje twee keer een boete voor het gebruik van cocaïne en xtc.
Technisch onderzoek
Zijn advocaat wees ook op mogelijke andere oorzaken van het fatale ongeluk: dat de chauffeur moest uitwijken voor een bestelbusje en dat de route onveilig was. Een verzoek om het rijverbod op te heffen zodat de verdachte makkelijker naar zijn werk kon, werd door de rechter niet gehonoreerd.
De rechtszaak heeft lang op zich laten wachten omdat er veel technisch onderzoek nodig was. Zo werden de vrachtwagen en de verkeerssituatie ter plaatse grondig onderzocht.
Voor de behandeling van de zaak zijn deze week twee dagen uitgetrokken. Naar verwachting hoort S. op 11 juni welke straf het OM eist.
Britten gooien het roer om en investeren fors in defensie
"De paraatheid om een oorlog uit te vechten moet het centrale doel zijn van onze strijdkrachten", zei de Britse premier Starmer bij de presentatie van een lijvige strategienota, waarin hij het defensiebeleid voor de komende jaren uiteenzet.
Na decennia van bezuinigingen op de strijdkrachten wil de Britse regering het roer omgooien. Downing Street had eerder al aangekondigd het defensiebudget te verhogen naar 2,5 procent van het bruto binnenlands product in 2027, en de regering streeft ernaar dat verder te verhogen naar 3 procent in 2034.
Londen breidt de marine uit met twaalf onderzeeërs en investeert 18 miljard euro in de kernwapenmacht. Er komen zes nieuwe fabrieken om de productie van munitie te versnellen en 7000 langeafstandsraketten te leveren.
De Britse regering wil ook een halt toeroepen aan de krimp van de strijdkrachten. Die tellen op dit moment 74.000 mensen, het laagste niveau in 200 jaar. Nu nog verlaten meer militairen de strijdkrachten dan erbij komen. Om ze aantrekkelijker te maken investeert het ministerie van Defensie 2 miljard euro in betere woningen voor militair personeel.
Rusland grootste gevaar
Aan de 'strategic defense review' is bijna een jaar voorbereiding voorafgegaan. De militaire bondgenoten Duitsland, Frankrijk en de Verenigde Staten waren intensief betrokken bij de totstandkoming van het 130 pagina's tellende rapport. De Britse regering heeft gezegd het overgrote deel van de aanbevelingen te zullen overnemen.
"De beste manier om conflicten te vermijden, is om je juist voor te bereiden op een conflict", aldus de Britse premier. Hij noemde de defensienota "een blauwdruk die het Verenigd Koninkrijk een veiligere, sterkere, gepantserde natie maakt die gevechtsklaar is, met sterke bondgenootschappen en de meest geavanceerde technologieën voor de komende decennia".
De beleidsnota bestempelt Rusland als het grootste gevaar voor de Britse veiligheid. Het rapport beschrijft China niet als een vijand, maar wel als land dat "geavanceerde en aanhoudende uitdagingen" biedt. Hoewel de Amerikaanse regering steeds minder geïnteresseerd lijkt in de NAVO, geldt voor de Britten nog altijd "NATO first": het Atlantische bondgenootschap is het fundament onder de Britse defensie
De Britten hebben geleerd van de ervaringen op het strijdtoneel in Oekraïne. Nieuwe dronetechnologieën krijgen een centrale rol bij de modernisering. De marine wordt een "hybride zeemacht" waarbij oorlogsschepen en onderzeeërs uitgerust worden met drones. Ook investeren Britten in een nieuwe eenheid die cyberaanvallen moet uitvoeren.
De Sunday Times meldde dit weekend dat de Britse regering met Washington onderhandelt over uitbreiding van de kernwapenmacht. Momenteel hebben de Britten vier onderzeeërs waarmee ze kernwapens kunnen lanceren. Londen zou de kernwapenmacht willen uitbreiden met Amerikaanse gevechtsvliegtuigen waarmee ze nucleaire bommen ook vanuit de lucht kunnen afvuren. Het Britse ministerie van Defensie ontkent noch bevestigt dat die besprekingen met Washington gaande zijn.
"Niet snel genoeg"
De Britse oppositie reageert kritisch op de plannen. De Labourregering heeft nu al de grootste moeite om de begroting sluitend te krijgen en moet mogelijk nieuwe bezuinigen doorvoeren. De Conservatieven vragen zich dan ook af of de regering wel het geld heeft om de investeringen in defensie te kunnen doen. Volgens de Liberaal Democraten "ontbreekt het aan urgentie". Zij eisen dat de regering zo snel mogelijk het defensiebudget opkrikt naar 3 procent.
Uit de defensiehoek klinkt vergelijkbare kritiek. Lord Dannatt, voormalig hoofd van de Britse landmacht, zegt in een interview met de BBC dat het niet snel genoeg gaat. Volgens hem moet het defensiebudget al voor 2029 verhoogd worden naar 3 procent. Wijzend op de Russische dreiging: "Als we in 1938 tegen Hitler gezegd hadden 'wacht even en val ons niet aan tot 1946', dan zou dat idioot zijn geweest."
Bij links klinkt juist de kritiek dat de plannen te ver gaan. Labour heeft het budget voor ontwikkelingshulp grotendeels wegbezuinigd om investeringen in defensie mogelijk te maken en ook is flink gekort op een aantal sociale voorzieningen. Volgens voormalig Labour-leider Jeremy Corbyn zijn juist investeringen nodig in de sociale zekerheid en niet in defensie. "Let's fund welfare, not warfare", zei hij op X.
Ridouan Taghi in rechtzaal: 'Geen advocaat wil mij verdedigen'
Het lukt Ridouan Taghi, hoofdverdachte in het Marengo-proces, niet om nieuwe advocaten te vinden. In april werd zijn advocaat Vito Shukrula gearresteerd op verdenking van het doorgeven van berichten vanuit de gevangenis. Daarna stapten ook zijn twee andere advocaten op.
Vanochtend was er een tussentijdse zitting in zijn hogerberoepzaak om de ontstane situatie te bespreken. Taghi vertelde daar dat hij zes kantoren heeft benaderd, maar dat niemand hem wil bijstaan.
"Er is geen advocaat die zit te springen om mij bij te staan. Ik heb keer op keer nul op het rekest gekregen. Sommige willen me niet eens te woord staan, die sturen me een brief."
Volgens Taghi komt dit omdat zijn advocaten worden geïntimideerd. "Shukrula is onschuldig. De beschuldiging dat hij zich met drugshandel bezighield is belachelijk en voor de bühne." Taghi zegt dat er geen advocaat is geweest die zich zo hard en voortvarend voor hem heeft ingezet.
De rechtbank legde Taghi vorig jaar levenslang op voor het opdrachtgeven voor een reeks liquidaties. In de laatste fase was zijn proces werd ook zijn toenmalige advocaat Inez Weski gearresteerd, ook omdat ze berichten zou hebben doorgegeven. De zaak dient nu in hoger beroep.
Het proces dreigt vertraging op te lopen omdat er een advocaat gezocht moet worden. "In een zaak als deze, zul je echt niet snel zeggen: ga de zaak maar zonder advocaat voeren." zegt Shirin Milani van het gerechtshof Amsterdam. Het hof hoopt dat zich advocaten zullen melden. "Dit is een grote zorg."
Omdat het Taghi zelf niet lukt zijn ook de Raad voor de Rechtsbijstand en de Orde van Advocaten ingeschakeld om te zoeken. Daar heeft Taghi weinig vertrouwen in, omdat die hem eerder advocaten aanboden die volgens hem hele andere specialisaties hadden en niks van liquidatiezaken wisten.
"Ze moeten niet aankomen met een advocaat van de Zuidas die gespecialiseerd is in fraudezaken. Ik heb geen behoefte aan advocaten die over mijn rug naam willen maken."
Na de arrestatie van Inez Weski in 2023, kwam Ridouan Taghi ook al een tijd zonder advocaat te zitten in het Marengo-proces. De raadslieden die de zaak uiteindelijk overnamen, stopten er ook weer mee. Na opnieuw lang zoeken kwam Taghi uit bij Vito Shukrula en twee anderen.
Naakt gehandboeid
De zitting was de eerste die werd gehouden in het nieuwe rechtszaaltje op het terrein van de gevangenis in Vught, vlak naast de Extra Beveiligde Inrichting staat waar Taghi gedetineerd zit. Hiermee worden de overlast en de kosten van de zwaar beveiligde transporten van en naar Amsterdam voorkomen.
Voor Taghi maakte die reis niks uit, zei hij toen de voorzitter van het hof hem vroeg of deze oplossing hem beviel. De veiligheidsmaatregelen zijn volgens Taghi even streng.
"Als u twee keer naakt gehandboeid wordt en zes keer in uw rectum wordt gecontroleerd, hoe zou u het dan vinden om naar deze rechtszaal te komen?"
