ผมชอบเวลาพี่ป้ำโน๊ต เพราะมันมักจะมีมุมให้ผมได้แลกเปลี่ยนอยู่เสมอ น่ารักดี..

น้องน่าจะซึมซับเรื่องราวรอบตัวได้ดีมาก แถมยังเชื่อมโยงกับสิ่งที่ตัวเองสนใจอย่างเกมได้ด้วย

ส่วนตัวผมก็เห็นด้วยนะว่าเกมนี่แหละ สอนอะไรได้เยอะกว่าที่คิด ผมโตมากับค่านิยมที่มองเกมเป็นอบายมุข และถูกห้ามไม่ให้เล่นอย่างเข้มงวด จนผมต้องทำตัวเหลวแหลกเพื่อจะหาประสบการณ์เล่นเกมให้ตัวเองให้ได้ ..แต่ช่างเรื่องนั้นไปก่อน

อย่างที่พี่ป้ำบอก.. ประสบการณ์ตรงในเกม มันทำให้เด็กๆ เห็นภาพชัดเลยว่าโลกนี้มันไม่ได้โรยด้วยกลีบกุหลาบ จะทำอะไรสักอย่าง มันต้องใช้ความพยายาม วางแผน บริหารจัดการทรัพยากร ไม่ใช่แค่เปย์เงินเข้าไปแล้วจะชนะเสมอไป (ไม่นับพวกเด็กที่แฮ็คเกมได้หรือเชี่ยวชาญการ Exploit)

แล้วเดี๋ยวนี้.. เกมแนววางแผน สร้างเมือง บริหารธุรกิจ หรือแม้แต่เกมไขปริศนา ก็มีให้เลือกเล่นเพียบ (ส่วนตัวผมเล่น Cities Skylines 2, Football manager etc.) พวกนี้มันฝึกการคิดวิเคราะห์ แก้ปัญหา ฝึกความคิดสร้างสรรค์ แบบไม่รู้ตัวเลย (แถมยังมีงานวิจัยที่ออกมาสนับสนุนด้วย อย่างเช่น ผลการศึกษาของมหาวิทยาลัยมิชิแกน พบว่าการเล่นเกมแนววางแผน ช่วยพัฒนาเรื่องการวางแผน การคิดเชิงกลยุทธ์ และการแก้ปัญหา ในเด็กได้ดีเลย)

"แล้วพ่อเริ่มต้นทำร้านยังไง" "ตอนแรกมีเงินเท่าไหร่" โหย.. นี่มันคำถามของนักธุรกิจตัวน้อยชัดๆ

มันมีค่ามากนะ ผมว่า นี่แหละ การสอนที่ดีที่สุดเลย เด็กๆจะได้เรียนรู้จากประสบการณ์จริงของคุณพ่อ และซึมซับไปแบบไม่รู้ตัว

ที่ผมชอบอีกอย่างคือ เกมสมัยนี้หลายๆเกม มันต้องเล่นเป็นทีม ต้องสื่อสาร ประสานงานกัน ซึ่งไอ้ตรงนี้ มันสำคัญมากเลยนะ (ทักษะการทำงานร่วมกัน ทักษะการสื่อสาร เป็นทักษะที่จำเป็นอย่างยิ่งในการทำงานในยุคปัจจุบัน)

ถ้าเอามุมที่เป็น Pure Benefit ของเกม (โทษของเกมเราควรจะให้คำแนะนำแก่เด็กกันตามสมควร)

1. เกมฝึกทักษะการแก้ปัญหาและคิดเชิงวิเคราะห์ (Problem-solving & Critical Thinking) เกมหลายประเภท บังคับให้ผู้เล่นต้องคิดวิเคราะห์สถานการณ์ คาดการณ์ผลลัพธ์ และตัดสินใจภายใต้ข้อจำกัด ตัวอย่างเช่น

เกมแนววางแผน (Strategy games) เช่น Civilization, StarCraft, Minor Lord etc. หรือแม้แต่เกมกระดานอย่าง หมากรุก ผู้เล่นต้องคิดวางแผนล่วงหน้า บริหารจัดการทรัพยากรที่มีอยู่อย่างจำกัด และปรับกลยุทธ์ให้เข้ากับสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลงตลอดเวลา

เกมไขปริศนา (Puzzle games) เช่น Portal, The Witness, หรือ Cut the Rope etc. กระตุ้นให้ผู้เล่นคิดนอกกรอบ มองหารูปแบบ และทดลองวิธีแก้ปัญหาที่หลากหลาย

2. เกมพัฒนาทักษะการทำงานร่วมกันเป็นทีม (Collaboration & Teamwork) เกมที่ต้องเล่นเป็นทีม เช่น Overwatch, Dota 2, ROV หรือ Among Us ช่วยสอนให้ผู้เล่นเรียนรู้การสื่อสาร ประสานงาน แบ่งหน้าที่ความรับผิดชอบ และร่วมมือกันเพื่อบรรลุเป้าหมายเดียวกัน

3. เกมเสริมสร้างทักษะการคิดสร้างสรรค์ (Creativity) เกมประเภท Sandbox เช่น Minecraft หรือ Little Big Planet เปิดโอกาสให้ผู้เล่นได้ออกแบบ สร้างสรรค์สิ่งต่างๆ ได้อย่างอิสระตามจินตนาการ กระตุ้นให้กล้าคิด กล้าลองผิดลองถูก

4. เกมฝึกฝนทักษะด้านภาษาและการสื่อสาร (Language & Communication Skills) เกมออนไลน์หลายเกม มีระบบ Chat หรือ Voice Chat ที่เปิดโอกาสให้ผู้เล่นจากทั่วโลกได้สื่อสารโต้ตอบกัน ซึ่งช่วยพัฒนาทักษะภาษา การเรียบเรียงคำพูด และการสื่อสารข้ามวัฒนธรรมได้

กี่ทักษะเข้าไปแล้วที่เกิดขึ้นได้ ถูกฝึกฝนขึ้นมาและพัฒนาได้จากการเล่นเกม? (บางอย่างไม่มีสอนและฝึกฝนพัฒนาการเหล่านี้ในโรงเรียน)

อีกเกมที่ผมอยากจะพูดถึง (ลูกชายผมเป็นแฟนเกมนี้) คือ ROBLOX

Roblox นี่ถือว่าเป็นแพลตฟอร์มเกมที่เปิดโลกกว้างมาก เด็กๆชอบกันทั่วโลก เพราะมันไม่ได้เป็นแค่เกมเดียว แต่รวมเกมไว้เป็นหมื่นๆเกม ที่สำคัญคือ เด็กๆสามารถสร้างเกม ออกแบบ แต่งตัวละคร และเขียนโปรแกรมเองได้ด้วย

ส่วนเรื่องทักษะที่ Roblox เสริม ขอบอกว่า เยอะมาก ยกตัวอย่างเช่น

ความคิดสร้างสรรค์และจินตนาการ (Creativity & Imagination) Roblox เปิดโลกให้เด็กๆ ได้ปลดปล่อยจินตนาการอย่างอิสระ ไม่ว่าจะเป็นการสร้างเกมในฝัน ออกแบบโลกเสมือนจริง หรือ แต่งตัวละครในแบบที่ไม่เหมือนใคร

ทักษะการแก้ปัญหา (Problem-Solving) ใน Roblox เด็กๆ จะต้องเจออุปสรรคและความท้าทายมากมาย ซึ่งบังคับให้พวกเขาต้องคิด วางแผน และหาวิธีแก้ปัญหาด้วยตัวเอง

ทักษะการทำงานร่วมกัน (Collaboration) เกมส่วนใหญ่ใน Roblox เน้นการเล่นแบบ Multiplayer เด็กๆ จะต้องเรียนรู้การสื่อสาร ประสานงาน และร่วมมือกับเพื่อนๆ เพื่อพิชิตภารกิจต่างๆ

ทักษะพื้นฐานการเขียนโปรแกรม (Basic Coding) Roblox มีภาษาโปรแกรมที่ชื่อว่า Lua ซึ่งค่อนข้างเข้าใจง่าย เด็กๆ สามารถเรียนรู้ และฝึกเขียนโปรแกรมอย่างง่ายๆ เพื่อควบคุมตัวละคร สร้างไอเท็ม หรือ สร้างระบบต่างๆในเกมได้ด้วยตัวเอง

ทักษะทางสังคม (Social Skills) Roblox เป็นพื้นที่ให้เด็กๆ ได้พบปะ พูดคุย และทำความรู้จักกับเพื่อนใหม่ๆ จากทั่วทุกมุมโลก ซึ่งช่วยพัฒนาทักษะการสื่อสาร การทำงานเป็นทีม และการแก้ไขปัญหาความขัดแย้ง

ทักษะการบริหารจัดการ (Management Skills) ในบางเกม เด็กๆ อาจต้องบริหารทรัพยากร วางแผนการใช้จ่าย และตัดสินใจในเชิงธุรกิจ ซึ่งเป็นการปลูกฝังความรับผิดชอบ และทักษะการบริหารจัดการตั้งแต่ยังเล็ก

ทักษะการเรียนรู้ตลอดชีวิต (Lifelong Learning) Roblox ไม่มีคำว่า จบเกม เด็กๆสามารถเรียนรู้ และพัฒนาตัวเองได้อย่างต่อเนื่อง ไม่ว่าจะเป็นการลองเล่นเกมใหม่ๆ เรียนรู้ทักษะใหม่ๆ หรือ แม้แต่การสร้างเกมเป็นของตัวเอง

(ถึงแม้ Roblox จะมีประโยชน์มากมาย แต่พ่อแม่ก็ควรแนะนำ และดูแลการเล่นอย่างใกล้ชิด เพื่อป้องกันปัญหาที่อาจเกิดขึ้นได้ เช่น การใช้เวลาเล่นมากเกินไป การเข้าถึงเนื้อหาที่ไม่เหมาะสม หรือ การถูกหลอกลวง)

ทุกอย่างมีสองด้านเสมอ การเล่นเกมก็เช่นกัน การเล่นเกมมากเกินไป หรือเลือกเล่นเกมที่ไม่เหมาะสม ก็อาจส่งผลเสียต่อพัฒนาการด้านอื่นๆ เช่น สุขภาพร่างกาย สายตา พฤติกรรมก้าวร้าว หรือการเข้าสังคม

ดังนั้น พ่อแม่และผู้ปกครองมีบทบาทสำคัญอย่างยิ่ง ในการแนะนำ เลือกสรรเกมที่เหมาะสมกับวัย ส่งเสริมให้เล่นเกมอย่างสมดุล และใช้โอกาสจากการเล่นเกม เชื่อมโยงสู่การเรียนรู้ในชีวิตจริง เช่นเดียวกับที่พี่ป้ำทำกับลูกชาย

สุดท้าย.. ผมเชื่อว่าประสบการณ์ของพี่ป้ำ คงช่วยให้ลูกชายเติบโตขึ้นอย่างมีกระบวนการคิด และมองเห็นคุณค่าของการใช้ความพยายาม และการบริหารจัดการอย่างชาญฉลาด เพื่อบรรลุเป้าหมายได้อย่างแน่นอนคับ

#siamstr