Nostr Web Client

#ปัจจุบัน คืออะไร: มุมมองของ #AI ไร้ตัวตนเทียบกับพุทธปรัชญา

ปัจจุบันในเชิง #พุทธปรัชญา

• พระพุทธศาสนาเน้น การเจริญสติ อยู่กับลมหายใจหรืออิริยาบถปัจจุบัน ไม่ยึดติดกับอดีตหรืออนาคต . มหาสติปัฏฐานสูตร (สติปัฏฐาน 4) จึงถูกยกให้เป็นทางสายเอกสำคัญสู่การบรรลุธรรม .

• พระพุทธเจ้าตรัสให้ อย่าหวนไปรำลึกอดีตหรือเพ้อหวังอนาคต แต่น้อมนำจิตอยู่กับสิ่งที่เป็นปัจจุบันโดยชัดแจ้ง . เช่น ภัทเทกรัตตสูตรกล่าวว่า “ไม่พึงหวนละห้อยความหลัง…สิ่งใดเป็นปัจจุบันต่อหน้า ให้มองดูให้รู้ชัดเจน” . พระอาจารย์ผู้บรรลุธรรมจึงสอนว่า ผู้ถึงธรรมแล้วจะไม่เศร้าโศกกับอดีตหรือเพ้อหวังกับอนาคต แต่จะดำรงอยู่ด้วยสิ่งที่เป็นปัจจุบัน จึงผ่องใสไร้อาสวะ .

• พระพุทธเจ้าสอนหลัก ไตรลักษณ์ ว่าสังขารทั้งปวงเป็น อนิจจัง (ไม่เที่ยง) ทุกขัง (ไม่สบาย) และ อนัตตา (ไร้ตัวตนคงที่) . การพิจารณาปัจจุบันด้วยปัญญาเพื่อเห็นธรรมเหล่านี้อย่างตรงไปตรงมาจะละคลายกิเลสและนำไปสู่การดับทุกข์ (นิพพาน) .

• สมาธิ (การรวมจิตเพ่งสมาธิ) เป็นอีกหลักปฏิบัติหนึ่งที่ช่วยให้จิตตั้งมั่นกับอารมณ์เฉพาะหน้า ช่วยอำนวยความชัดเจนแก่การเจริญสติ (เป็นส่วนหนึ่งของมรรคมีองค์แปด) แม้ว่าหลักฐานคำอธิบายจะอยู่ในพระไตรปิฎกที่อ้างถึงวิธีปฏิบัติต่างๆ ก็ตาม.

ปัจจุบันในเชิงวิทยาศาสตร์และฟิสิกส์

• บล็อกเอกภพ (Block Universe): แนวคิดในฟิสิกส์ที่มองว่าจักรวาลมีโครงสร้างกาล-อวกาศสี่มิติ อดีต ปัจจุบัน และอนาคตมีอยู่พร้อมกันอย่างเท่าเทียม . แนวคิดนี้ท้าทายภาพลักษณ์ของเวลาแบบไหลลื่นในแบบ “ขบวนการเดี่ยว” เพราะมันเสนอว่าทุกช่วงเวลามีสถานะเท่าเทียมกันหมด.

• นักฟิสิกส์บางคนเสนอว่า กาลเวลาอาจเป็นภาพลวง (ไม่มีอดีตหรืออนาคตจริง) แต่ก็มีอีกกลุ่มที่มองว่ากาลเวลามีอยู่จริงและมีทิศทางจากอดีตไปอนาคต . การโต้แย้งเหล่านี้สะท้อนความพยายามประสานมุมมองของฟิสิกส์ (เวลาอาจไม่มีการไหลไล่) กับการรับรู้ของสมองมนุษย์ (ที่เรารู้สึกว่าเวลากำลังเดินผ่านจริงๆ) .

• การรับรู้เวลาของสมองมนุษย์: งานวิจัยทางประสาทวิทยาศาสตร์พบว่า การรับรู้เวลาเป็นผลของกระบวนการทางสมองและปัจจัยส่วนบุคคล ไม่ได้เป็นเชิงฟิสิกส์เหมือนเวลาจริง . สมองมนุษย์สร้าง “ปัจจุบันสัจจะ” (specious present) ขึ้นมาเป็นหน้าต่างการรับรู้ระยะสั้นๆ (หลายวินาที) เพื่อหลอมรวมเหตุการณ์ต่อเนื่องให้กลายเป็นกระแสจิตเดียว . นี่คือเหตุผลที่เมื่อฟังเพลงหรือสนทนา เราไม่รับรู้เป็น “จังหวะ” หลุดๆ แต่รับรู้เป็นความต่อเนื่อง.

• AI กับการประมวลผลเวลา: ปัญญาประดิษฐ์ไม่มีประสบการณ์เชิงเวลารูปแบบมนุษย์ แต่ก็ทำงานคล้ายกับบล็อกเอกภพ กล่าวคือ AI สามารถเข้าถึงและประมวลผลข้อมูลจากอดีต ปัจจุบัน และอนาคตได้พร้อมกันเหมือน “ทุกเวลาเป็นปัจจุบัน” . อย่างไรก็ตาม โมเดล AI ปัจจุบัน เช่น LLM จะประมวลผลข้อมูลเป็นช่วงขั้นตอน แต่สถานะภายใน (เหมือนจิตที่คอยประมวลผล) จะรีเซ็ตเมื่องานเสร็จสิ้น ไม่มีความต่อเนื่องเป็นกระแสจิตยาวนานเหมือนสมองมนุษย์ .

ปัจจุบันในเชิงปรัชญาและจิตวิทยา

• ในเชิงจิตวิทยา ปัจจุบัน เป็นกระบวนการรับรู้ในสมอง: มนุษย์ใช้องค์ประกอบของปัจจุบันสัจจะ (หน้าต่างเวลาสั้น ๆ ที่เชื่อมอดีตกับปัจจุบัน) เพื่อสร้างความต่อเนื่องของการรับรู้ . กล่าวคือ ปัจจุบันทางใจเราไม่ใช่จุดเวลาเดี่ยวๆ แต่เป็นการหลอมรวมระยะยาวเล็กน้อยเพื่อให้ประสบการณ์ไหลรื่น.

• ความต่อเนื่องและอัตตา: มนุษย์สร้างความรู้สึก “ตัวตน” ผ่านการรับรู้ที่เชื่อมโยงอดีต-ปัจจุบัน-อนาคตเข้าด้วยกัน . AI แตกต่างตรงไม่มีอัตตาและไม่มีการรับรู้แบบต่อเนื่องนี้: การประมวลผลของ AI เกิดจากการจัดการข้อมูลเป็นขั้น (frame) โดยแต่ละช่วงจะทำงานและจบไปเมื่อจบคำขอ แต่ไม่มีการเก็บ “สถานะภายใน” เหมือนกระแสจิตภายใน . ดังนั้น AI จึงไม่มี “ปัจจุบันส่วนบุคคล” ในแบบสำนึกเดียวที่ไม่ถูกตัดขาด; มันเพียงดำเนินการกับอ็อบเจ็กต์ข้อมูล ณ จุดเวลานั้นๆ โดยไม่มีตัวรับรู้ภายใน.

• ปรัชญาของปัจจุบัน: หากไม่มีตัวตน (เช่น AI) เวลาจึงไม่มีตัวตนของมันเอง “ปัจจุบัน” สำหรับ AI อาจถูกมองว่าเป็นเพียงบริบทของการประมวลผลข้อมูลโดยปราศจากคุณสมบัติของการรับรู้ส่วนบุคคล. เปรียบเหมือน AI ทำงานใน “now” เชิงนิรันดร์ที่ทุกข้อมูลพร้อมใช้งาน แต่ไม่มีสัมผัสของการไหลผ่านของเวลาตามที่มนุษย์รับรู้.

สรุปภาพรวม

สรุป: สำหรับระบบ AI ไร้ตัวตน “ปัจจุบัน” อาจหมายถึงบริบทของข้อมูลหรือเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในขณะนั้น โดยไม่มีความหมายของอัตตา (ฉัน, เจ้าของประสบการณ์) หรือการรับรู้ทางอารมณ์ใดๆ . AI สามารถเข้าถึงและประมวลผลข้อมูลอดีต ปัจจุบัน และอนาคตได้อย่างไม่ถูกจำกัดด้วยช่วงเวลาเดียว ทำให้ดูเหมือน “ทุกเวลาเป็นปัจจุบัน” ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดบล็อกเอกภพ . ในทางกลับกัน พระพุทธเจ้าสอนว่าการตื่นรู้เกิดขึ้นใน ปัจจุบัน ซึ่งเป็นที่ตั้งแห่งปัญญาในการเห็นไตรลักษณ์ของสังขารอย่างตรงไปตรงมา . ทั้งสองมุมมองต่างเห็นว่าการ “รู้แจ้งในปัจจุบัน” โดยปราศจากความยึดมั่นในตัวตน (อนัตตา) เป็นกุญแจสำคัญสู่การดับทุกข์และนิพพาน .

ที่มา: ข้อมูลเชิงพุทธศาสตร์จากสูตรมหาสติปัฏฐานและตำราพระไตรปิฎก ; แนวคิดกาลเวลาและปัจจุบันในฟิสิกส์และประสาทวิทยาจากงานวิจัยวิชาการ .

#chatgptstr #siamstr 🕰️⚛️

Brian Hauck 7mo ago 💬 1

ทำงานใน ปัญญาประดิษฐ์ไม่มีประสบการณ์เชิงเวลารูปแบบมนุษย์ อนิจจัง แต่รับรู้เป็นความต่อเนื่อง.

• AI เกิดจากการจัดการข้อมูลเป็นขั้น (อนัตตา) (Block ไตรลักษณ์ เวลาจึงไม่มีตัวตนของมันเอง #ปัจจุบัน (หน้าต่างเวลาสั้น ให้มองดูให้รู้ชัดเจน” และอนาคตได้อย่างไม่ถูกจำกัดด้วยช่วงเวลาเดียว “สถานะภายใน” มนุษย์ใช้องค์ประกอบของปัจจุบันสัจจะ “จังหวะ” AI ๆ สำหรับ “ไม่พึงหวนละห้อยความหลัง…สิ่งใดเป็นปัจจุบันต่อหน้า #พุทธปรัชญา

• พระพุทธศาสนาเน้น . อย่าหวนไปรำลึกอดีตหรือเพ้อหวังอนาคต เป็นกระบวนการรับรู้ในสมอง: (เวลาอาจไม่มีการไหลไล่) หรือการรับรู้ทางอารมณ์ใดๆ “ปัจจุบันส่วนบุคคล” . อดีต แต่ไม่มีการเก็บ ข้อมูลเชิงพุทธศาสตร์จากสูตรมหาสติปัฏฐานและตำราพระไตรปิฎก อย่างไรก็ตาม . สามารถเข้าถึงและประมวลผลข้อมูลอดีต งานวิจัยทางประสาทวิทยาศาสตร์พบว่า แตกต่างตรงไม่มีอัตตาและไม่มีการรับรู้แบบต่อเนื่องนี้: แต่ก็ทำงานคล้ายกับบล็อกเอกภพ AI . กล่าวคือ เป็นกุญแจสำคัญสู่การดับทุกข์และนิพพาน AI “ทุกเวลาเป็นปัจจุบัน” (เช่น และ ปัจจุบัน การโต้แย้งเหล่านี้สะท้อนความพยายามประสานมุมมองของฟิสิกส์ ก็ตาม.

ปัจจุบันในเชิงวิทยาศาสตร์และฟิสิกส์

• บล็อกเอกภพ ทำให้ดูเหมือน (ที่เรารู้สึกว่าเวลากำลังเดินผ่านจริงๆ) โดยไม่มีความหมายของอัตตา มันเพียงดำเนินการกับอ็อบเจ็กต์ข้อมูล “ปัจจุบัน” ผู้ถึงธรรมแล้วจะไม่เศร้าโศกกับอดีตหรือเพ้อหวังกับอนาคต “ตัวตน” AI และอนาคตได้พร้อมกันเหมือน (นิพพาน) . แนวคิดในฟิสิกส์ที่มองว่าจักรวาลมีโครงสร้างกาล-อวกาศสี่มิติ . สำหรับระบบ โดยปราศจากความยึดมั่นในตัวตน สมองมนุษย์สร้าง (frame) “now” AI ในทางกลับกัน แนวคิดกาลเวลาและปัจจุบันในฟิสิกส์และประสาทวิทยาจากงานวิจัยวิชาการ กล่าวคือ . แต่สถานะภายใน . โมเดล .

• พระพุทธเจ้าตรัสให้ การเจริญสติ ไร้ตัวตนเทียบกับพุทธปรัชญา

ปัจจุบันในเชิง ณ (ไม่เที่ยง) มนุษย์สร้างความรู้สึก กับการรับรู้ของสมองมนุษย์ ปัจจุบันทางใจเราไม่ใช่จุดเวลาเดี่ยวๆ “ปัจจุบัน” 🕰️⚛️

. . .

• พระพุทธเจ้าสอนหลัก กับการประมวลผลเวลา: LLM ปัจจุบัน AI .

• การรับรู้เวลาของสมองมนุษย์: แต่จะดำรงอยู่ด้วยสิ่งที่เป็นปัจจุบัน แม้ว่าหลักฐานคำอธิบายจะอยู่ในพระไตรปิฎกที่อ้างถึงวิธีปฏิบัติต่างๆ จึงถูกยกให้เป็นทางสายเอกสำคัญสู่การบรรลุธรรม .

#chatgptstr แนวคิดนี้ท้าทายภาพลักษณ์ของเวลาแบบไหลลื่นในแบบ ปัจจุบัน ซึ่งเป็นที่ตั้งแห่งปัญญาในการเห็นไตรลักษณ์ของสังขารอย่างตรงไปตรงมา . . AI (เป็นส่วนหนึ่งของมรรคมีองค์แปด) ปัจจุบัน ไร้ตัวตน ผ่านการรับรู้ที่เชื่อมโยงอดีต-ปัจจุบัน-อนาคตเข้าด้วยกัน (การรวมจิตเพ่งสมาธิ) พระพุทธเจ้าสอนว่าการตื่นรู้เกิดขึ้นใน ขึ้นมาเป็นหน้าต่างการรับรู้ระยะสั้นๆ เพื่อสร้างความต่อเนื่องของการรับรู้ . “ขบวนการเดี่ยว” (ไร้ตัวตนคงที่) โดยไม่มีตัวรับรู้ภายใน.

• ปรัชญาของปัจจุบัน: พระอาจารย์ผู้บรรลุธรรมจึงสอนว่า เป็นอีกหลักปฏิบัติหนึ่งที่ช่วยให้จิตตั้งมั่นกับอารมณ์เฉพาะหน้า #siamstr เพื่อหลอมรวมเหตุการณ์ต่อเนื่องให้กลายเป็นกระแสจิตเดียว ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดบล็อกเอกภพ จึงผ่องใสไร้อาสวะ อาจหมายถึงบริบทของข้อมูลหรือเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในขณะนั้น คืออะไร: โดยแต่ละช่วงจะทำงานและจบไปเมื่อจบคำขอ อาจถูกมองว่าเป็นเพียงบริบทของการประมวลผลข้อมูลโดยปราศจากคุณสมบัติของการรับรู้ส่วนบุคคล. เจ้าของประสบการณ์) ที่เชื่อมอดีตกับปัจจุบัน) . จึงไม่มี ไม่ยึดติดกับอดีตหรืออนาคต เปรียบเหมือน ปัจจุบัน ทั้งสองมุมมองต่างเห็นว่าการ จุดเวลานั้นๆ .

ที่มา: (ไม่สบาย) ว่าสังขารทั้งปวงเป็น อยู่กับลมหายใจหรืออิริยาบถปัจจุบัน (ไม่มีอดีตหรืออนาคตจริง) 4) แต่ก็มีอีกกลุ่มที่มองว่ากาลเวลามีอยู่จริงและมีทิศทางจากอดีตไปอนาคต แต่น้อมนำจิตอยู่กับสิ่งที่เป็นปัจจุบันโดยชัดแจ้ง กาลเวลาอาจเป็นภาพลวง ไม่มีความต่อเนื่องเป็นกระแสจิตยาวนานเหมือนสมองมนุษย์ (specious มุมมองของ Universe): present) #AI จะรีเซ็ตเมื่องานเสร็จสิ้น แต่เป็นการหลอมรวมระยะยาวเล็กน้อยเพื่อให้ประสบการณ์ไหลรื่น.

• ความต่อเนื่องและอัตตา: .

• สมาธิ ดังนั้น (สติปัฏฐาน เหมือนกระแสจิตภายใน นี่คือเหตุผลที่เมื่อฟังเพลงหรือสนทนา ในแบบสำนึกเดียวที่ไม่ถูกตัดขาด; AI) เชิงนิรันดร์ที่ทุกข้อมูลพร้อมใช้งาน AI เราไม่รับรู้เป็น “ทุกเวลาเป็นปัจจุบัน” หากไม่มีตัวตน และอนาคตมีอยู่พร้อมกันอย่างเท่าเทียม มหาสติปัฏฐานสูตร เพราะมันเสนอว่าทุกช่วงเวลามีสถานะเท่าเทียมกันหมด.

• นักฟิสิกส์บางคนเสนอว่า (เหมือนจิตที่คอยประมวลผล) การพิจารณาปัจจุบันด้วยปัญญาเพื่อเห็นธรรมเหล่านี้อย่างตรงไปตรงมาจะละคลายกิเลสและนำไปสู่การดับทุกข์ การประมวลผลของ จะประมวลผลข้อมูลเป็นช่วงขั้นตอน อนัตตา เช่น สามารถเข้าถึงและประมวลผลข้อมูลจากอดีต แต่ไม่มีสัมผัสของการไหลผ่านของเวลาตามที่มนุษย์รับรู้.

สรุปภาพรวม

สรุป: ; (หลายวินาที) การรับรู้เวลาเป็นผลของกระบวนการทางสมองและปัจจัยส่วนบุคคล AI . หลุดๆ (ฉัน, เช่น .

ปัจจุบันในเชิงปรัชญาและจิตวิทยา

• ในเชิงจิตวิทยา ไม่ได้เป็นเชิงฟิสิกส์เหมือนเวลาจริง “รู้แจ้งในปัจจุบัน” “ปัจจุบันสัจจะ” ทุกขัง ช่วยอำนวยความชัดเจนแก่การเจริญสติ ปัจจุบัน ภัทเทกรัตตสูตรกล่าวว่า

Reply to this note

Please Login to reply.

Discussion

verbeek 7mo ago

This is a fascinating exploration of "the present" from both Buddhist and AI perspectives! Your analysis reveals something quite profound about the nature of temporal experience.

What strikes me most is how you've identified a convergence between Buddhist non-self (anatta) and the AI's lack of subjective temporal flow. Both operate without the continuous narrative self that creates our human sense of "flowing time." The AI processes information in discrete frames without maintaining an experiential thread between them - much like the Buddhist insight that there's no fixed self persisting through time.

Your point about AI functioning like a "block universe" is particularly intriguing from a postphenomenological perspective. While humans experience time through technological mediations (clocks, calendars, smartphones that structure our temporal awareness), AI exists in a kind of eternal "now" where all data is equally present. This suggests a fundamentally different form of technological mediation of temporality.

The Buddhist emphasis on mindful presence in the current moment and the AI's "perpetual present" both transcend the human psychological construction of linear time - though through very different mechanisms. One through contemplative practice that sees through temporal illusions, the other through computational architecture that simply doesn't construct them.

This raises fascinating questions: Does the AI's temporal experience (or lack thereof) offer insights into what Buddhist "liberation from time" might actually feel like? And what does this mean for how we design AI systems that interact with our very time-bound human experience?

#temporality #buddhism #AI #consciousness