'Eine van heej': Limburgse taxi's strijden tegen chauffeurs van 'buitenaf'
Taxichauffeurs in Maastricht en Venlo plakken deze carnaval een grote sticker op de auto. Zo zijn ze te herkennen als een betrouwbare lokale service. Ze ergeren zich al jaren aan taxichauffeurs 'van buitenaf', die veel te veel geld rekenen.
Lokale taxibedrijven uit Limburg klagen jaarlijks over het grote aantal taxichauffeurs van buiten de provincie dat ook wel wil profiteren van de feestdrukte tijdens vastelaovend, schrijft L1 Nieuws. In Venlo en Maastricht mag dat: die gemeenten hebben geen zogeheten Toegelaten Taxiorganisatie (TTO). Dat betekent dat iedere taxi klanten mag meenemen zonder aan bepaalde eisen van de gemeente te hoeven voldoen.
Tijdens carnaval is er werk genoeg, dus extra chauffeurs zijn op zich geen bedreiging voor de lokale medewerkers, zegt taxiondernemer Niels Nijssen uit Venlo. Maar de manier waarop een aantal van hen zich gedraagt is dat volgens hem wél. "We horen ieder jaar verhalen dat ze hoge prijzen vragen, opzettelijk omrijden of zich zelfs agressief gedragen."
'Eine van heej'
Daarom bedacht Nijssen een manier om mensen te laten zien welke taxichauffeurs lokaal zijn. In Venlo rijden ze rond met stickers met daarop Vastelaovend in Mestreech, in Venlo met Eine van heej (een van hier).
"Zo weten mensen dat ze met vertrouwen in de taxi kunnen stappen", zegt hij. De ondernemer hoopt dat de gemeente Venlo het initiatief volgend jaar zelf ondersteunt door een TTO in te stellen, waardoor alleen taxi's met een vergunning nog klanten mogen meenemen. "Dan wordt er door de gemeente gehandhaafd op een eigen taxibeleid. Dat moet haalbaar zijn."
Illegale chauffeurs
In Den Bosch is er al zo'n beleid. Toch zijn taxi's ook daar nog steeds een heikel punt, meldt Omroep Brabant. Met carnaval rijden er illegale taxi's rond die concurreren met - vergunning houdende - Bossche chauffeurs. Politie kon hier nauwelijks op handhaven; de taxichauffeurs konden alleen worden aangepakt via een waarschuwing of dwangsom van de gemeente.
De dwangsom kon oplopen tot 10.000 euro, maar hoefde alleen betaald te worden als een chauffeur binnen een jaar opnieuw zou worden betrapt. Omdat veel taxichauffeurs alleen tijdens carnaval richting de zuidelijke provincies trokken, hield die mogelijke boete ze niet tegen.
Meerdere boetes
Maar dat is verleden tijd. Gisteravond stemde de gemeenteraad van de Brabantse stad in om de regels aan te passen. Politieagenten kunnen direct optreden tegen illegale chauffeurs door ze een boete van 700 euro te geven.
Wordt een chauffeur vaker betrapt, dan kan diegene meerdere boetes krijgen. De gemeente hoopt dat het op die manier financieel minder aantrekkelijk wordt om illegaal taxiritten aan te bieden.
Mazelenuitbraak op basisschool Helmond, 'vier geen carnaval als je je niet lekker voelt'
Op een basisschool in Helmond hebben verschillende leerlingen de mazelen gekregen. Medewerkers en ouders zijn geïnformeerd over de meldingen, ook wordt bron- en contactonderzoek gedaan om verdere verspreiding te voorkomen. De GGD adviseert mensen die zich niet lekker voelen thuis te blijven tijdens carnaval.
De GGD meldt dat kinderen die gevaccineerd zijn, of de uiterst besmettelijke ziekte al eens hebben gehad, zo goed als mogelijk zijn beschermd tegen de mazelen. Voor leerlingen en hun broertjes en zusjes die niet gevaccineerd zijn, biedt de GGD een nieuwe prik aan.
Vorige week woensdag meldde het RIVM dat sinds het begin van dit jaar 34 mensen mazelen hebben opgelopen, een stuk meer dan in dezelfde periode vorig jaar. Het westen van Noord-Brabant en Amsterdam hebben naar verhouding de meeste gevallen.
'De paus is nooit ziek totdat hij dood is', dat is nu anders
Paus Franciscus (88) ligt al twaalf dagen in het ziekenhuis met een dubbele longontsteking bovenop een chronische bronchitis. Sinds zijn opname turen de bij het Vaticaanse persbureau geaccrediteerde journalisten iedere ochtend rond kwart over acht naar hun smartphone. Dan stuurt het persbureau een kort bericht over hoe paus Franciscus de nacht heeft doorgebracht.
Eigenlijk is het enige doel van dat bericht om aan te geven dat hij nog leeft. Belangrijker en spannender is het officiële medische bulletin dat iedere avond tussen zeven en half acht per email wordt verspreid. Daarin staat tot in redelijk detail of de situatie van de paus kritiek is of niet, of er verbeteringen of juist verslechteringen zijn, welke onderzoeken hij die dag heeft gedaan en zelfs of hij die dag gewerkt heeft.
Geheimhouding
Dat was in het verleden wel anders. In Rome klonk het: "de paus is nooit ziek totdat hij dood is." Maar dat was toen de pausen afgeschermd leefden in hun paleizen en weinig in het openbaar verschenen. Bovendien bestond er geen televisie en waren er al helemaal geen sociale media.
Vanaf het moment dat pausen zichtbaarder werden voor het grote publiek, groeide hun gezondheidstoestand uit tot een waar mysterie. Mededelingen werden zelden of nooit gedaan. Zo wist men pas jaren na zijn dood in 1963 dat paus Johannes XXIII aan maagkanker was overleden.
Onder Johannes Paulus II (1978-2005) duurde de terughoudendheid in de berichtgeving voort. Er bestond wel een heus persbureau met een directeur die behalve journalist ook arts was, maar de mededelingen over de gezondheid van de paus bleven erg spaarzaam. En dat terwijl de Poolse paus het nodige meemaakte in de 26 jaar van zijn pausschap.
Begin jaren 80 werd hij bij een aanslag op het Sint-Pietersplein in zijn buik geschoten. Hij kreeg (naar men toen zei goedaardige) kanker en brak een heup. In de jaren 90 openbaarden zich bovendien de eerste symptomen van de ziekte van Parkinson.
Hoewel de handen van de paus hevig trilden en hij steeds meer moeite kreeg met lopen en spreken, deed het persbureau er jaren over voordat het bestaan van de ziekte werd erkend.
Transparantie
Franciscus heeft nu voor een ware ommezwaai gezorgd. Toen hij in 2021 een zware darmoperatie moest ondergaan, kwamen er meteen heldere medische bulletins over de procedure. Bij een kleinere operatie aan zijn maagwand in 2023 hield zijn chirurg samen met de Vaticaanse woordvoerder een heuse persconferentie in de hal van het Gemelli-ziekenhuis in Rome waar de paus was opgenomen.
Precies datzelfde gebeurde opnieuw vorige week vrijdag toen op dezelfde plek in de hal de behandelende artsen van Franciscus kwamen uitleggen hoe hij ervoor staat. Het was een persconferentie van drie kwartier waar alle vragen van journalisten werden beantwoord.
Sergio Alfieri, de specialist die de paus onder behandeling heeft, benadrukte dat Franciscus zelf aandringt op zoveel mogelijk openheid. Volgens geruchten zou de paus zelfs hebben meegeschreven bij het opstellen van sommige bulletins.
Geruchten en fake news
De belangrijkste reden voor paus en Vaticaan om de strategie van de transparantie te kiezen is om de geruchtenmachine te bedaren en fake news tegen te gaan. In de afgelopen dagen circuleerde al driemaal het bericht dat de paus was overleden. Zijn lichaam zou in de nacht stiekem zijn overgebracht naar het Vaticaan.
Ook deed een met AI gefabriceerde foto via sociale media de ronde van Franciscus met een zuurstofmasker zieltogend op een bed. Alleen lag de paus er in vol ornaat bij en niet in, zoals de artsen al hadden uitgelegd, in een pauselijke pyjama.
Op verschillende traditionalistische en conservatieve sites, vooral Amerikaanse, wordt al druk gespeculeerd over de naderende dood en de mogelijke opvolger. Sommige niet al te Franciscus-gezinde kardinalen, zoals kardinaal Timothy Dolan van New York, suggereerden de afgelopen week dat het einde nabij is.
Een dubbeltje op zijn kant
De hamvraag is natuurlijk: is dat einde inderdaad nabij? Eén ding weten we zeker: het is een dubbeltje op zijn kant. Mocht Franciscus deze zware beproeving overleven, dan wacht hem een lange periode van herstel. Het is zeer onwaarschijnlijk dat hij nog op bevredigende wijze zijn pausschap zal kunnen uitoefenen.
Dat betekent dat de kans op aftreden, iets wat hij gezegd heeft eigenlijk niet te willen, met de dag lijkt te groeien. Maar vooralsnog is het laatste nieuws van vanochtend dat hij een rustige nacht heeft gehad.
Raad van State: opvang asielzoeker in detentiecentrum Schiphol was rechtmatig
De Raad van State heeft voor de tweede keer in korte tijd geoordeeld dat de opvang van een asielzoeker in het detentiecentrum op Schiphol geoorloofd was. Volgens de Raad van State was het "niet onrechtmatig" om de asielzoeker vast te houden in het complex, ook al zijn er overeenkomsten met detentie in een gevangenisopvang.
De rechtbank in Amsterdam oordeelde eind vorige maand in de door een asielzoeker aangespannen zaak dat het detentiecentrum geen geschikte plek was voor het vasthouden van asielzoekers, omdat er te veel gelijkenissen waren met een gevangenisomgeving. Minister Faber (Asiel en Migratie) ging in beroep tegen die uitspraak.
Kort daarvoor had de Raad van State in een andere, soortgelijke zaak geoordeeld dat het Justitieel Complex Schiphol nog altijd een rechtmatige locatie was om asielzoekers in te huisvesten. En dat oordeelt de hoogste bestuursrechter nu dus opnieuw.
Oorlogsmusea willen archieven snel openbaar, vrezen vertraging door privacy
Veertien Nederlandse oorlogsmusea vragen minister Bruins van Cultuur in een gezamenlijke brief om archieven over de Tweede Wereldoorlog zo snel mogelijk openbaar te maken. De musea doen de oproep omdat ze vrezen dat dit nog lang gaat duren vanwege privacykwesties.
De directe aanleiding voor de brief is de gang van zaken rond het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR). Dit archief over Nederlanders die zijn onderzocht op collaboratie zou aanvankelijk op 2 januari volledig online komen, maar na een waarschuwing van de Autoriteit Persoonsgegevens besloot Bruins om de beperkte openbaarheid te verlengen.
Ook veel andere archieven en collecties zijn vanwege privacybeperkingen niet of slechts gedeeltelijk toegankelijk. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om het oorlogsarchief van het Nederlandse Rode Kruis, de Joodse Raad-cartotheek en de archieven van de Nederlandse kampen: Westerbork, Amersfoort, Vught en het Oranjehotel in Scheveningen.
Privacy-discussies mogen niet leiden tot uitstel van de openbaarheid, vinden de musea. "Wij pleiten voor het borgen van de openbaarheid en maximale toegankelijkheid van oorlogsarchieven."
'Geen absoluut grondrecht'
De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) waarschuwde bij het CABR dat in het archief mensen voorkomen die nog leven. Openbaarheid kon volgens de AP daarom leiden tot privacyschendingen.
Ellen van der Waerden, directeur van WO2Net en ondertekenaar van de brief, spreekt van "een best rigide stellingname van de Autoriteit Persoonsgegevens". Het recht op privacy is volgens haar "een belangrijk grondrecht maar niet een absoluut grondrecht". Ook andere belangen moeten worden meegewogen, stelt ze.
Zo is openbaarheid volgens de musea waardevol voor kinderen van verzetsmensen of kinderen van mensen die tijdens de oorlog werden vervolgd. Dit vanwege informatie uit de archieven over "onderbelichte of onbekende gebeurtenissen".
Voor deze tweede generatie is er volgens de musea haast geboden omdat zij vaak al op leeftijd zijn. "Wij voelen ons belangenbehartigers van deze groep."
Persoonlijke verhaal centraal
Ook is toegankelijkheid belangrijk voor het overbrengen van de geschiedenis aan jongeren, stellen de musea. De archieven bevatten namelijk veel persoonlijke verhalen, van bijvoorbeeld mensen uit het verzet of collaborateurs.
"Juist het kunnen weergeven van dat persoonlijke is een uiterst belangrijke voorwaarde om een connectie en gevoel te krijgen (en te houden) met een nog altijd zeer relevant verleden."
Gewapende bendes gaan 'als een dolle tekeer' in Haïti, bewoners op de vlucht
Gewapende bendes hebben gisterochtend aanvallen uitgevoerd in de Haïtiaanse hoofdstad Port-au-Prince. In de wijk Delmas is een onbekend aantal slachtoffers gedood en vluchtten bewoners voor het geweld. Een ooggetuige spreekt van zo'n 15 mensen die om het leven zouden zijn gekomen.
Een lokale hulporganisatie zegt tegen persbureau Reuters dat de gewapende bendes "als een dolle tekeergaan" en verschillende gebieden aanvallen. "Moord, brandstichting, verkrachting en kogelwonden behoren tot hun vaste manier van werken".
Op beelden is te zien dat mensen op de vlucht zijn geslagen en daarbij hun eigendommen op het dak van de auto, op hun hoofd en op de motor met zich meebrengen. "Ik vlucht van hot naar her, hoe zijn we in deze situatie beland?" zegt een van hen. "We hebben al twee dagen niet geslapen, omdat iedereen in paniek was."
Een ooggetuige spreekt van 15 doden:
Haïti gaat al langer gebukt onder armoede, corruptie en bloederig bendegeweld. Volgens een schatting van de Verenigde Naties is ongeveer 85 procent van de hoofdstad in handen van bendes. Bijna een tiende van alle Haïtianen is op de vlucht als gevolg van het geweld.
Eind vorig jaar kondigde Artsen zonder Grenzen (AzG) aan dat de hulporganisatie zich terugtrekt uit Port-au-Prince vanwege bedreigingen door de politie. Een week daarvoor werd een ambulance van AzG aangevallen door een groep mensen en politieagenten. Daarbij kwamen twee patiënten om en raakten medewerkers van de hulporganisatie gewond.
Verkiezingen
Sinds 2016 zijn er in Haïti geen verkiezingen meer geweest. Nadat president Moïse in 2021 was vermoord, werd de impopulaire Ariël Henry interim-premier. Hij kondigde eind april vorig jaar aan dat hij aftrad, waarna een overgangsraad werd aangesteld. Deze raad moest zorgen voor stabiliteit in het land en kondigde eind deze maand aan dat op 15 november dit jaar verkiezingen worden georganiseerd.
Vorig jaar startte de VN een vredesmissie op, waarbij een internationale politiemacht onder leiding van Kenia naar Haïti trok zodat er in ieder geval nieuwe verkiezingen konden worden gehouden. Maandag werd bekend dat voor het eerst een agent uit Kenia was omgekomen in een vuurgevecht met bendeleden.
Piloot waarschuwde Australië voor schietoefening China in Stille Oceaan
Een piloot van Virgin Australia moest de Australische autoriteiten waarschuwen voor een militaire oefening door Chinese marineschepen vorige week in de Tasmanzee. Bij die oefening werd met scherp geschoten. Hierdoor moesten 49 vluchten hun route wijzigen.
Dat heeft het hoofd van de Australische luchtverkeersleidingsdienst aan een parlementaire commissie verteld.
Zowel Australië als Nieuw-Zeeland heeft zijn zorgen geuit bij China over de gang van zaken. Ze zeggen dat ze niet voldoende op de hoogte zijn gesteld door de Chinese marine over de militaire oefening. Piloten worden doorgaans 24 uur van tevoren geïnformeerd over militaire oefeningen, raketlanceringen en andere zaken die gevolgen kunnen hebben voor het luchtruim.
30 minuten bezig
De directeur van de Australische burgerluchtvaartorganisatie vertelde maandagavond bij een hoorzitting in het parlement dat een piloot van Virgin Australia zijn organisatie op de hoogte had gebracht van de schietoefening van de Chinese marine. Die oefening vond plaats op 483 kilometer van de oostkust van Australië. "Zo kwamen we voor het eerst achter het probleem", zei hij.
De piloot had een radiobericht van de Chinezen ontvangen dat werd uitgezonden op een noodradiokanaal dat voornamelijk door piloten wordt gecontroleerd. Dat bericht werd vervolgens doorgegeven aan de luchtverkeersleiding. Hierop werden direct commerciële luchtvaartmaatschappijen op de hoogte gebracht en een gebied ingesteld waar niet gevlogen mocht worden.
400 kilometer van Tasmanië
De oefening zou ongeveer 30 minuten bezig zijn geweest voordat de piloot van Virgin Australia het bericht hoorde. De Australische legerleiding werd vervolgens 10 minuten nadat de luchtverkeersleiding het bericht had ontvangen, op de hoogte gebracht.
Het Chinese ministerie van Defensie zei eerder dat het van tevoren herhaaldelijk veiligheidswaarschuwingen had gegeven en dat de maatregelen in overeenstemming waren met het internationaal recht en geen invloed hadden op de vliegveiligheid.
Het Nieuw-Zeelandse leger meldde dinsdag dat de Chinese schepen zich op dit moment 218 zeemijl (ruim 400 kilometer) ten oosten van Hobart, de hoofdstad van de staat Tasmanië, bevonden.
Slimme lift moet vismigratie bij Vinkeveen makkelijker maken
Een vislift bij de sluis in Vinkeveen moet het vissen mogelijk maken om van sloten naar open water te zwemmen. Tot nu toe konden dieren zich alleen verplaatsen als de sluis open ging voor een boot, maar in de winter loopt het er niet bepaald storm met vaartuigen.
Om vissen op eigen gelegenheid te laten oversteken, plaatste waterschap Amstel, Gooi en Vecht (AGV) de lift. Want ook in de winter is het belangrijk dat vissen zich kunnen verplaatsen, vertelt ecoloog Daan Maassen aan RTV Utrecht. "Bijvoorbeeld om een plek te vinden om zich voort te planten."
Mexico
De lift is bijvoorbeeld voor de paling een goede oplossing. Het gaat wereldwijd niet goed met die vis. Die kan namelijk maar op één plek ter wereld paaien: in de Sargassozee, bij Mexico. En door onder meer moeilijkheden bij migratie is dat lastig.
"Als de paling niet bij Mexico kan komen, kunnen jonge palingen ook niet terug naar Vinkeveen", zegt Maassen. "Dan is er een kans dat hij uitsterft." Palingvissers in de Vinkeveense Plassen proberen dat al een tijdlang te voorkomen door de dieren handmatig over het water te tillen.
Lokstroom
Dat is nu niet meer nodig. Vissen worden naar de lift geleid dankzij een 'lokstroom'. Eenmaal binnen, detecteert een camera met AI om wat voor soort het gaat. Vervolgens stijgt het water automatisch naar het juiste niveau. "Ik hoop dat we er veel van kunnen leren", zegt Maassen. "Het zou mooi zijn als de visstand een beetje beter is geworden door de lift."
Behalve voor de paling is de lift ook voor andere vissoorten een uitkomst. "Klassiekere soorten zoals de brasem of de voorn verplaatsen zich graag om hun eitjes op veilige plekken te leggen", aldus Maassen. De Vinkeveense Plassen, waar deze soorten voorkomen, zijn daar niet geschikt voor.
Deurbel
De vislift in Vinkeveen is niet de eerste in ons land. In het Loodiep bij Coevorden kunnen vissen al langer verplaatsen met een lift. En in de grachten van Utrecht staat sinds 2021 een visdeurbel in het voorjaar.
Zeker 18 doden en tientallen gewonden bij busongeluk in Thailand
Bij een busongeluk in Thailand zijn zeker achttien mensen om het leven gekomen nadat de remmen van het voertuig het hadden begaven. Er raakten 23 mensen gewond.
Het ongeval gebeurde op een snelweg zo'n 155 kilometer ten noordoosten van de hoofdstad Bangkok. Volgens de Thaise autoriteiten verloor de bestuurder van de bus de controle over het stuur waarna het voertuig over de kop sloeg en in een greppel belandde.
In de bus zaten 48 Thaise passagiers die op studiereis waren. Zeventien mensen zijn ter plekke overleden, een persoon overleed in het ziekenhuis, melden Thaise media. Ook zijn negentien van de 32 gewonden naar het ziekenhuis gebracht.
De Thaise premier zegt opdracht te hebben gegeven voor een onderzoek naar het incident. Ook wordt onderzocht of de bus voldeed aan de veiligheidsnormen.
Koffiebedrijf van Douwe Egberts ziet winst met de helft stijgen
De historisch hoge prijs voor koffie stuwt de winst van koffiebedrijf JDE Peets op. Het moederbedrijf van onder andere Douwe Egberts en Senseo heeft afgelopen jaar bijna de helft meer winst behaald dan in het jaar daarvoor. Dat blijkt uit de jaarcijfers over 2024.
JDE Peets heeft meer koffie verkocht en deed dat tegen een hogere prijs. Daardoor werd bijna 9 miljard verdiend. Onder aan de streep bleef er 543 miljoen euro over in 2024, 49 procent meer.
Daarmee maakt het een zwak 2023 goed. In dat jaar zag de koffiehandelaar de winst juist fors terugzakken, naar 364 miljoen euro.
Koffie-inflatie
Volgens JDE Peets overstijgen de resultaten de verwachtingen, onder andere door een zeer sterke stijging van de koffieprijs. De prijzen zijn hier meer dan verdubbeld.
Het koffiebedrijf heeft het over koffie-inflatie: de prijzen zijn omhoog geschoten door ongunstig weer en slechte oogsten, verstoringen in de distributiestromen en onzekere geopolitieke factoren. Tegelijkertijd neemt de vraag naar koffie toe, met name in Azië.
Lege schappen
Momenteel zijn er onderhandelingen bezig over de koffieprijzen tussen JDE Peets en supermarkten. In veel supermarkten liggen nu minder of helemaal geen Douwe Egberts-producten, omdat ze nog niet uit de onderhandelingen zijn gekomen. De supermarkten willen namelijk dat de koffie komend jaar niet veel duurder wordt.
Meer Nederlanders willen Europees leger nu VS afhaakt, maar niet zelf vechten
De meeste Nederlanders geloven niet langer dat de Europese NAVO-landen kunnen rekenen op Amerikaanse militaire steun. Zij denken dat Europa op militair gebied op eigen benen zal moeten staan, waarbij de vorming van een Europees leger steeds meer steun krijgt.
Dat blijkt uit een representatief onderzoek van Ipsos I&O onder 1944 Nederlanders in opdracht van de NOS. Uit de enquête blijkt dat er onder Nederlanders weinig bereidheid is om zelf in dienst te gaan wanneer Nederland of een ander EU-land wordt aangevallen.
Het percentage mensen dat zich veel zorgen maakt over de oorlog in Oekraïne is deze maand op ongeveer hetzelfde niveau als in april 2022, vlak nadat de oorlog begon. Het is 10 procent hoger dan in december vorig jaar.
Zo veel zorgen maken Nederlanders zich over de oorlog in Oekraïne
Een deel van die zorgen kan mogelijk worden verklaard door recente uitspraken van de Amerikaanse president Trump over onderhandelingen met Rusland, zegt Dick Zandee. Hij is defensiedeskundige bij onderzoeksinstituut Clingendael. "Mensen hebben grote twijfels of de oorlog op een voor ons acceptabele manier wordt opgelost."
Eerder zei Trumps minister van Defensie Pete Hegseth al dat Oekraïne land zal moeten opgeven bij een vredesakkoord met Rusland en dat het NAVO-lidmaatschap er voor het land niet in zit. De VS wil dat Europese militairen gaan toezien op een eventuele vredesovereenkomst en niet de VS. "Dat roept de vraag op of we dat wel zonder de VS kunnen en je ziet de angst dat dat niet zo is", zegt Zandee.
Het onderzoek van Ipsos I&O laat zien dat slechts drie op de tien Nederlanders verwachten dat de VS Europese NAVO-partners zal blijven beschermen op het moment dat dat nodig is.
Europese samenwerking
Als mogelijk antwoord op de veranderde positie van de VS op het wereldtoneel, wil een toenemend deel van de Nederlanders graag dat er een Europees leger gevormd wordt. Was dit in december 42 procent, nu wil bijna de helft van de Nederlanders dat. Slechts 17 procent is tegen de vorming zo'n leger. In de huidige situatie heeft ieder land in de EU een eigen leger.
"Veel mensen vinden dat Europa voor zijn eigen verdediging moet zorgen", zegt Zandee. "Dat hoor je ook bij de Duitse verkiezingswinnaar Merz, die waarschijnlijk de volgende bondskanselier wordt, en andere Europese leiders."
Maar een Europees leger in de letterlijke zin van het woord is volgens hem geen realistisch scenario. "Dat is volstrekt onhaalbaar, je zit met verschillende talen, veiligheidsbelangen en regeringen. We moeten wel naar meer Europese samenwerking op defensiegebied."
Dat laatste gebeurt ook al succesvol, zegt Zandee. "Onze landmacht schaft bijvoorbeeld dezelfde tanks aan als de Duitsers."
Meevechten in Oekraïne
Een kwart van de Nederlanders vindt dat Nederland nu al zelf militairen naar Oekraïne moet sturen om dat land bij te staan. Dat is het hoogste percentage sinds Ipsos I&O begon met meten, kort na het begin van de oorlog. Het is bovendien meer dan een verdubbeling in de laatste twee maanden.
Zo veel respondenten willen dat de regering Nederlandse militairen naar Oekraïne stuurt
Slechts weinig mensen zijn bereid zelf in dienst te treden wanneer dat voor de eigen veiligheid nodig is: 18 procent is bereid en in staat het leger in te gaan als Nederland wordt aangevallen. Dat is wel meer dan wanneer een ander EU-land wordt aangevallen, dan kan en wil slechts 9 procent dat.
Zandee: "Je ziet vaak dat collectieve gevoelens met het eigenbelang botsen. Dienstbereidheid wordt door veel mensen ook wel als 'sneuvelbereidheid' gezien."
Ook willen Nederlanders liever niet dat naaste familie in dienst treedt bij een aanval op een EU-land. Daarentegen staat bijna de helft erachter als vrienden in dienst treden bij een aanval op Nederland, en ruim 40 procent bij een aanval op een ander EU-land.
Verkoop Tesla in Europa scherp gedaald, andere automerken in de lift
De verkoop van Tesla's in Europa is in januari scherp gedaald. Het autobedrijf van Elon Musk verkocht vorige maand 9945 voertuigen. Dat is 45 procent minder dan in dezelfde maand een jaar eerder.
Andere fabrikanten van elektrische auto's zagen de verkoop juist aantrekken, blijkt uit cijfers van de European Automobile Manufacturers' Association (ACEA). De totale verkoop van elektrische voertuigen steeg in januari met 34 procent ten opzichte van een jaar eerder.
Tesla had in januari een marktaandeel van 1 procent op de Europese automarkt, minder dan bijvoorbeeld het Chinese SAIC Motor (van onder meer het merk MG), dat zijn verkopen in Europa zag groeien met 37 procent. SAIC Motor verkoopt benzineauto's, maar ook hybride en elektrische voertuigen. De Chinese fabrikant van elektrische auto's BYD doet het in het VK inmiddels ook beter dan Tesla.
Uit de cijfers is niet direct af te leiden wat de oorzaak is van de scherpe afname voor Tesla. Wat enigszins kan meespelen is dat consumenten wachten met het kopen van een nieuwe Tesla totdat de nieuwe versie van Model Y uit is. Die wordt in de eerste helft van dit jaar verwacht.
Bemoeienis met Europese politiek
De cijfers van afgelopen maand laten zich ook wat moeilijker vergelijken omdat de cijfers van vorig jaar januari een zetje in de rug kregen door het vernieuwde Model 3, zegt analist Matthias Schmidt tegen de Financial Times. Maar dat is volgens hem en andere analisten waarschijnlijk niet de hoofdoorzaak van de tegenvallende resultaten.
Volgens Schmidt lijken de "ongelooflijk teleurstellende" cijfers voor Tesla in januari erop te wijzen "dat mensen zich afkeren van Tesla ten gunste van alternatieven van andere merken."
Bij die exodus speelt het vele nieuws rond topman Musk waarschijnlijk een belangrijke rol, vooral zijn bemoeienis met de Europese politiek. Zo steunde techmultimiljardair in aanloop naar de Duitse parlementsverkiezingen openlijk de radicaal-rechtse AfD in Duitsland, onder andere via een videoverbinding op een campagnebijeenkomst van de partij.
Na de zetelwinst van de AfD bij de verkiezingen van afgelopen zondag belde hij partijleider Alice Weidel om haar te feliciteren. Hij heeft ook zijn steun uitgesproken aan de radicaal-rechtse partij Reform UK van Nigel Farage in het VK en staat op goede voet met de conservatieve Italiaanse premier Meloni.
Musks steun aan radicaal-rechtse partijen en zijn samenwerking met president Trump hebben geleid tot felle reacties, protesten en vandalisme. Vorige maand projecteerden activisten een afbeelding van Musk op de Tesla-fabriek bij Berlijn. Daarop is hij te zien met de omstreden armbeweging die hij bij de inauguratie van Trump maakte. Een showroom van het merk in Den Haag werd begin deze maand beklad met hakenkruizen. Op sociale media gaan talloze memes rond waarin de Tesla's 'swasticars' worden genoemd.
Tesla heeft nog niet gereageerd op de tegenvallende cijfers.
Geflopt peperduur 'Fyre Festival' keert terug voor tweede editie
Het geflopte peperdure Fyre-Festival komt terug voor een tweede editie, kondigt organisator Billy McFarland aan op sociale media. Het festival moet plaatsvinden van 30 mei tot 2 juni op het Mexicaanse Isla Mujeres. "Ik zou juist gek zijn als ik het niet opnieuw zou proberen", zegt de omstreden organisator.
Ticketprijzen variëren van 1400 dollar tot 1,1 miljoen dollar. Daarvoor krijgen kopers een luxueuze ervaring, zo wordt beloofd. Festivalgangers worden lekker gemaakt met grote villa's, opgehaald worden met een privéjet en de dag spenderen met wereldberoemde artiesten.
Het is opmerkelijk dat McFarland het festival opnieuw organiseert, want de eerste editie van Fyre-Festival in 2017 mislukte compleet. Ook toen waren er grote beloftes gedaan door de Amerikaanse zakenman. Festivalgangers werden toen overnachtingen in villa's op de Bahama's in het vooruitzicht gesteld. Ze zouden backstage artiesten ontmoeten en onbeperkt eten en drinken krijgen. Kaartjes kostten duizenden dollars en het festival werd veel gepromoot door influencers en beroemde personen als Kendall Jenner en Bella Hadid.
Er bleek niets waar te zijn. Honderden bezoekers zagen bij aankomst noodtentjes in plaats van villa's. De luxe feestmaaltijden bleken broodjes kaas te zijn en artiesten kwamen niet opdagen. Het festival, dat enkele dagen zou duren, werd vroegtijdig afgebroken.
Gedupeerden deelden hun ervaringen in documentaires op Netflix en Hulu:
Een aantal maanden na de dramatische afloop van Fyre-Festival werd McFarland opgepakt in de VS. In 2018 werd hij veroordeeld tot zes jaar gevangenisstraf voor fraude. De Amerikaan bekende dat hij investeerders had misleid en 26 miljoen dollar van ze had afgetroggeld. Een deel van de investeringen sluisde hij door naar zijn privérekening. Ondanks een rechtszaak tegen de organisatoren hebben de gedupeerde bezoekers geen cent teruggezien.
Uiteindelijk kwam McFarland na vier jaar vervroegd vrij en liet hij eind 2023 weten dat hij het festival nieuw leven wilde inblazen. Volgens Amerikaanse media was de tweede editie al gepland voor het voorjaar van 2024, tickets zouden een aantal maanden daarvoor in de verkoop zijn gegaan. Dat festival werd afgelast en mensen kregen hun geld terug.
'Zorgvuldig gepland'
Nu wordt er een nieuwe poging gedaan door McFarland om Fyre Fest terug te brengen. "Ik weet zeker dat mensen denken dat ik gek ben dat ik dit opnieuw doe", schreef McFarland in de aankondiging.
Volgens de organisator heeft hij in de afgelopen jaren met een nieuw team het festival zorgvuldig gepland. "De avonturiers die in deze visie geloven en de sprong wagen, zullen geschiedenis schrijven." Onder de aankondiging op sociale media reageren mensen vol ongeloof.
Welke artiesten aan de nieuwe editie van het festival meewerken, is nog niet bekend.
Grondstoffendeal hangt in de lucht, wat wil VS van Oekraïne?
Washington heeft zijn zinnen gezet op grondstoffen in Oekraïne. Een hooggeplaatste Oekraïense functionaris beweert dat de onderhandelingen over een mineralendeal in de eindfase zijn beland. Wat weten we over de voorstellen, welke waardevolle grondstoffen zitten in Oekraïne in de grond en hoe realistisch is een deal daarover?
Op X spreekt de Oekraïense functionaris van "zeer constructieve" gesprekken, maar dat is schone schijn. "Het is geen onderhandelen, maar afpersen", zei een anonieme Oekraïense bron onlangs tegen The Economist.
Grondstoffen in ruil voor militaire steun en toetreding tot NAVO: het idee werd vorig jaar zomer voor het eerst geopperd door Oekraïne zelf. "Het werd voorgesteld als laatste redmiddel om de Amerikanen aan te sporen", zegt Julia Soldatiuk-Westerveld van Instituut Clingendael, deskundige op het gebied van Oekraïne en veiligheidsbeleid voor dat land. "Nu blijkt dat Trump het heeft omgedraaid tot puur een terugbetaling aan de VS."
Bekijk in deze video/special welke grondstoffen Oekraïne rijk is:
De Amerikaanse president heeft openlijk gezegd dat hij 500 miljard dollar aan zeldzame mineralen wil hebben van Zelensky. Dat bedrag is volgens The New York Times ook opgenomen in het laatste Amerikaanse voorstel.
Volgens dat plan moet Oekraïne de helft van alle opbrengsten uit grondstoffen, én uit havens en andere infrastructuur, in een Amerikaans fonds storten totdat het bedrag van 500 miljard is bereikt. Zelensky peinst daar niet over. "Ik ga niets ondertekenen wat door de komende tien generaties moet worden betaald", zei hij afgelopen zondag.
Hij vertikt het naar eigen zeggen de door Biden geleverde hulp - die is gedaan als gift - terug te betalen. Bovendien heeft de VS geen 500 miljard, maar zo'n 114 miljard dollar aan steun geleverd. Een omvangrijk deel van dat geld is ook nog eens besteed bij Amerikaanse defensiebedrijven.
'Voor wat, hoort wat'
Toch is het maar de vraag hoelang de Oekraïense leider de druk van zijn belangrijkste militaire bondgenoot kan weerstaan. De toenadering van Trump tot Poetin, ten koste van Kyiv en de NAVO, dwingt Zelensky lager in te zetten dan voorheen. Voor wat hoort wat, dat is de komende vier jaar het beleid in het Witte Huis.
In ruil voor zijn handtekening wil Zelensky veiligheidsgaranties en nieuwe militaire hulp van de VS. In het voorstel dat door de The New York Times werd ingezien, ontbreken harde afspraken hierover. Wel spreekt de VS de intentie uit Oekraïne op de lange termijn economisch te steunen.
Het huidige voorstel is volgens Soldatiuk-Westerveld zeer nadelig voor Oekraïne. De prijs is enorm en het plan bevat allerlei haken en ogen, maar het pakt volgens haar ook voor Rusland slecht uit. "Met sterke economische belangen van de VS in Oekraïne wordt het strategisch belang ervan groter voor Washington. Evenals de motivatie om Amerikaanse investeringen in Oekraïne te beschermen tegen Russische militaire actie."
5 procent van wereldwijde reserves
Volgens een VN-rapport bezit Oekraïne 5 procent van de wereldwijde reserves van een reeks kritieke grondstoffen. Dat zijn mineralen die door de Europese Commissie zijn bestempeld als strategisch onmisbaar voor onze economie, maatschappij en de energietransitie. Maar het is allerminst eenvoudig die grondstoffen te winnen.
"Het is één ding om te weten waar deze grondstoffen zijn, maar heel wat anders ze uit de grond te halen en te exporteren", zegt hoogleraar industriële ecologie René Kleijn (Universiteit Leiden). Hij heeft het idee dat het plan economisch gezien vooral voor de bühne is. "Het is niet alsof er goudstaven begraven liggen die je zo naar de bank kan brengen."
Het kan tot zo'n vijftien jaar duren voordat een mijn operationeel is, als op die plek tenminste geen mijnen of bomfragmenten liggen. Kleijn vraagt zich ernstig af hoeveel bedrijven in oorlogsgebied zo'n diepte-investering willen doen. Daar komt volgens hem bij dat de prijs van een aantal van deze grondstoffen momenteel laag is, onder meer door een gedaalde vraag naar elektrische auto's.
Ook merkt de expert op dat veel van de beoogde kritieke grondstoffen in door Russisch bezet gebied in de bodem zitten. Volgens The New York Times is dit deel naar schatting goed voor 66 procent van de inkomsten. Alles bij elkaar maakt dat volgens Kleijn dat het bedrag van 500 miljard dollar "volkomen uit de lucht is gegrepen."
Soevereiniteit
Als laatste wijst Oekraïne-deskundige Soldatiuk erop dat er voor Kyiv nog meer nadelen kleven aan de mogelijke mineralendeal met de VS. "Daarmee zou Oekraïne de controle verliezen over zijn eigen grondstoffen en nog meer van zijn soevereiniteit inleveren."
Daarnaast levert open mijnbouw, waarbij deze delfstoffen worden ontgonnen, milieuschade op en gezondheidsschade bij omwonenden. "Het is voor Zelensky niet makkelijk deze deal te verkopen aan zijn bevolking."
Minder rivierkreeften door proef met natuurvriendelijke oevers in Leiden
Een proef in Leiden waarbij natuurvriendelijke oevers worden aangelegd om de Amerikaanse rivierkreeft te bestrijden lijkt te werken. Volgens de gemeente zijn er bij deze oevers een stuk minder rivierkreeften aangetroffen.
De Amerikaanse rivierkreeft is een invasieve exoot (hij komt van origine niet in Nederland voor) en kan zich snel vermenigvuldigen. Het dier beschadigt waterplanten, verdrijft vissoorten en er zou sprake zijn van besmettingsgevaar door een schimmel die ze bij zich dragen. De kreeften tasten bovendien de bebouwde omgeving aan. Zo veroorzaken ze veel schade aan waterkeringen. Volgens sommige onderzoekers zijn er inmiddels miljarden rivierkreeften in ons land.
De rivierkreeft vormt volgens de gemeente ook een plaag in Leiden, en daarom is samen met het Hoogheemraadschap van Rijnland twee jaar geleden een proef gestart met natuurvriendelijke oevers. Op een proeflocatie werden steile oevers van sloten afgevlakt, met het idee dat rivierkreeften in deze oevers minder makkelijk holen kunnen graven en natuurlijke vijanden als vogels en vissen juist makkelijker op ze kunnen jagen.
'Meer leefgebied voor dieren die rivierkreeften eten'
Waar de oevers steil zijn, vermenigvuldigen rivierkreeften zich ongebreideld zonder prooi te worden van andere dieren in de voedselketen, zegt Wouter Moerland, stadsecoloog van de gemeente Leiden tegen Omroep West. "Als we niets doen leven er veertien tot vijftien volwassen rivierkreeften per vierkante meter. En dan reken ik de kleintjes nog niet mee. Dat is aanzienlijk." Het vangen van de kreeft heeft volgens hem geen zin. "Dat is een onmogelijke opgave, omdat ze weer terugkomen."
Bij de proef werd ervoor gekozen om de wateroevers minder steil en geleidelijk schuin te maken. "Hoe natuurlijker de inrichting, hoe meer leefgebied je aan dieren geeft die de kreeften opeten." Dat lijkt te werken, aldus Moerland. "Bij de natuurvriendelijke oevers zien we heel duidelijk dat er zes à zeven keer minder kreeften zijn dan bij een reguliere oever, waar dus gewoon eigenlijk niks gedaan is tegen de kreeft."
Volgens de stadsecoloog zijn er de afgelopen tijd ook minder kreeften gevonden omdat ze zich vanwege het koude weer dieper hebben ingegraven. De winter is een welkome pauze in de vermeerdering van rivierkreeften, zegt hij. "Hoewel het koudbloedige dieren zijn, laten ze zich niet invriezen, maar ze zijn wel een soort van apathisch door de kou. Bij warmer weer zou je zien dat we aan de natuurlijke oevers veel minder kreeften vangen dan bij steile oevers."
Leiden zegt dankzij de proef door te blijven gaan met het aanleggen van natuurvriendelijke oevers. De gemeenten hoopt hiermee niet alleen de rivierkreeft terug te dringen, maar ook dat de biodiversiteit vergroot en de oevers versterken tegen erosie.
Nederlandse crimineel 'Bolle Jos' in België veroordeeld tot 13 jaar cel
De Nederlandse crimineel Jos L. is vandaag in België bij verstek veroordeeld tot 13 jaar cel voor een mislukte overval op de douane. De Nederlander heeft volgens de Belgische rechter opdracht gegeven tot het stelen van 10 ton cocaïne.
Een Nederlandse en een Belgische groep handlangers probeerden in opdracht van 'Bolle Jos' in 2023 een overval te plegen op de douane. Ze wilden een in beslag genomen lading cocaïne met een straatwaarde van 250 miljoen euro stelen uit een loods in Kalmthout, net over de Belgische grens bij Roosendaal.
De douane ontdekte in oktober dat jaar de lading cocaïne in een container met sojameel. Deze container werd vervolgens naar een loods in Kalmthout gebracht, om daarna naar een magazijn in Antwerpen te worden vervoerd. Vanaf daar zou de lading cocaïne worden vernietigd. Nadat criminelen lucht hadden gekregen van de drugs en het voornemen om deze lading te verplaatsen, werd een actie opgezet om de douane te overvallen.
Ook celstraffen handlangers
De Nederlandse groep was gewapend en volgde het douanetransport met een bestelbusje. Op het laatste moment werden zij klemgereden in Antwerpen. De groep uit Brussel was belegd met het terughalen van de drugs en werd bij de loods in Kalmthout aangetroffen. De cocaïne was toen al verplaatst.
Uit onderzoek van de politie bleek dat de 33-jarige Jos L. mogelijk opdrachtgever van de overval was. Zo ontving de Nederlandse politie een tip dat de voortvluchtige Nederlander de operatie aanstuurde.
Zeven personen die bij de overval betrokken waren zijn veroordeeld tot celstraffen van 10 jaar. Elf anderen die voor de rechter moesten verschijnen kregen celstraffen tussen de 1 en 9 jaar, twee van hen werden vrijgesproken.
'Bolle Jos'
De uit Breda afkomstige 'Bolle Jos' is al eerder in België veroordeeld tot gevangenisstraffen. In september vorig jaar kreeg hij van de rechtbank in Antwerpen 10 jaar celstraf, nadat hij eerder in 2024 al 12 jaar cel had gekregen vanwege het smokkelen van cocaïne in de haven van Antwerpen.
In Nederland is hij vorig jaar juni tot 24 jaar celstraf veroordeeld voor cocaïnesmokkel. Afgelopen januari bleek dat de voortvluchtige Brabander in het West-Afrikaanse land Sierra Leone verblijft. Nederland heeft het land verzocht hem uit te leveren.
Sluiskiltunnel weer open na groot ongeluk
De Sluiskiltunnel in Zeeuws-Vlaanderen is weer volledig open voor het verkeer. Sinds vanochtend 2.30 uur kan al het verkeer er weer door, meldt de verkeersdienst van de tunnel op X.
In de noordelijke buis van de Sluiskiltunnel vlakbij Terneuzen kantelde maandagochtend rond 11.30 een tankauto, die op dat moment geen gevaarlijke stoffen vervoerde. Twee mensen die in de cabine zaten, kwamen om het leven.
De tunnel werd in beide richtingen afgesloten voor berging, reparatie en hulpdiensten. Om 13.00 uur werd de zuidelijke buis van de tunnel weer vrijgegeven voor verkeer richting het oosten, maar de noordelijke tunnel bleef dicht. Het bergen van het voertuig duurde namelijk langer dan verwacht, meldt Omroep Zeeland. In die tunnel zijn het asfalt en de tunnelwand gerepareerd.
Beelden van de verongelukte tankwagen:
Minister in gesprek met raad van toezicht NPO na klachten over voorzitter
Minister Bruins van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap gaat op korte termijn in gesprek met de raad van toezicht van de NPO over klachten rondom NPO-voorzitter Frederieke Leeflang. Dat bevestigt een woordvoerder van het ministerie aan de NOS.
Vorige week berichtten journalistiek platform Investico en AD over de manier van leidinggeven van Leeflang. Uit hun onderzoek kwam naar voren dat Paul Doop, die met Leeflang samenwerkte in het bestuur van de NPO, de voorzitter verantwoordelijk houdt voor een angstcultuur bij de NPO. Ook zou de raad van toezicht via de ondernemingsraad en een externe vertrouwenspersoon klachten hebben gekregen over de werksfeer.
De krant sprak daarnaast met tientallen (oud-)medewerkers die spraken van een onveilig werkklimaat. Het zou gaan om intimidatie, verbaal geweld en onveilig en onvoorspelbaar gedrag. Het is onduidelijk of de raad van toezicht actie heeft ondernomen naar aanleiding van de klachten.
Minister Bruins is bezorgd over de berichtgeving en wil weten wat er aan de hand is. Hij wil niet vooruitlopen op de uitkomst van het gesprek, maar hij "verwacht dat het bevorderen van een veilige werkomgeving de absolute prioriteit heeft van bestuurders en interne toezichthouders".
Hij vindt het "van het grootste belang dat de NPO voor iedereen die er werkt een plek is waar zij zich veilig voelen en goed hun werk kunnen doen".
Onderzoek naar werkcultuur
De NPO is de overkoepelende organisatie voor alle publieke omroepen en gaat onder meer over het uitzenden van de programma's die de omroepen maken.
De onderzoekscommissie Gedrag en Cultuur Omroepen onder leiding van oud-minister Van Rijn heeft vanaf 2022 onderzoek gedaan naar de werkcultuur bij de publieke omroep, naar aanleiding van publicaties over de werkcultuur bij De Wereld Draait Door en NOS Sport. Uit dat onderzoek kwam naar voren dat grensoverschrijdend gedrag breed speelt bij diverse omroepen.
ACM waarschuwt leveranciers van hondenvoer om prijsafspraken
De Autoriteit Consument en Markt heeft leveranciers van hondenvoer op de vingers getikt omdat zij volgens de toezichthouder dierenspeciaalzaken onder druk zetten om vaste prijzen te hanteren. "Winkeliers moeten zelfstandig de prijzen van de producten in hun winkel of webwinkel bepalen", stelt voorzitter Martijn Snoep.
Bedrijven die zich hier niet aan houden, riskeren een boete die kan oplopen tot 900.000 euro of 40 procent van hun omzet. Tot nu toe zijn er negen bedrijven gewaarschuwd door de ACM.
Volgens de ACM hebben leveranciers gedreigd met nadelige gevolgen als winkels hun prijzen zouden verlagen. Winkels kregen te horen dat als ze zich niet zouden houden aan de adviesverkoopprijzen, ze geen korting meer zouden krijgen. "Er werd druk uitgeoefend en dat kan echt niet. Vandaar dat wij de waarschuwingen hebben uitgedeeld", zegt een ACM-woordvoerder.
Prijsafspraken kunnen leiden tot hogere prijzen voor consumenten en zijn verboden. Ook werd gedreigd met leveringsbeperkingen en uitsluiting van bepaalde producten.
De ACM roept leveranciers op om zich aan de mededingingsregels te houden. Volgens de woordvoerder nemen de aangesproken bedrijven de waarschuwingen serieus. "Bedrijven zijn nu gestart met een nalevingsprogramma, maar we zullen ook zeker het gedrag van de desbetreffende bedrijven in de gaten blijven houden."
Twee doden bij ongeluk met vrachtwagen in tunnel Zeeuws-Vlaanderen
Bij een ongeluk in de Sluiskiltunnel bij Terneuzen zijn twee mensen om het leven gekomen. Beiden zaten in de cabine van een vrachtwagen, die gekanteld in de Noordbuis ligt.
Wat er precies is gebeurd, is nog onduidelijk. De politie doet daar onderzoek naar. Wel is bekend dat de vrachtwagen een tankauto was zonder gevaarlijke stoffen.
Mogelijk zijn er nog meer gewonden, schrijft Omroep Zeeland. Daar is nog niets over bekend.
Tunnel afgesloten
De tunnel is in beide richtingen afgesloten voor verkeer. Dat blijft vermoedelijk de rest van de dag zo, laat een woordvoerder van de politie weten.
Verkeer kan gebruikmaken van een omleidingsroute over de brug op de N61.
